Kles(Rijistri)
Tadiwennit  
spacer
     

| | |

Tadiwennit n Finkielkraut deg wɣmis (Le Monde)

Finkielkraut1.jpgTa d-tadiwennit n Finkielkraut deg wγmis "Le Monde" anda d irra γef ayen tlummen wid ittennaγen mgal miḥyaf deg Fṛansa.
Ineslemiẓriyen(islamisten) ufan-d aya d sebba akken ad-wten a-s-qeṛɛen ur d ittmeslay ara deg temililiyin tidelsanin d iḍeṛṛun deg Fṛansa. Am tin a-d-iḍrun deg teγṛemt n Lyon ass n 15/12/2005. Ineslemiẓriyen i ten iγaḍen d-amennuγ n Finkielkraut mgal nsen, ayen nniḍen d sebba kan i d ufan.


Ayen i tegummaḍ imeslayen ittwarun fell-ak deg uγmis « le Monde » imi d iwwi awal γef tdiwennit i tgiḍ i uγmis n israyil Haaretz, i-ten-icuban ar wid umaγnas n « FN »(tirni taγelnawt n Le Pen) ?

Amdan γef d imeslay umagrad(article) nni n “le Monde” ur yelli d nek, d yir netta, γunfaγ-t nek yakan. Ur lliγ ara d-amaγnas nni n « FN » icedhan tallit nni usehres(colonisation). Σerḍeγ kan ad-ṛzeγ asalu n wayen γef msefhamen kra medden a-t-id-inin. Ihi amdan nni mači d nek, netta d netta, nek d nek. Dacu kan seg mi d ittwaru umagrad nni, seṭṭɛen-aγ yiwen isem.
Ayen γef ugadeγ d-tiγeṛsi d illan gar aγlan(nation) d warraw-is.Ihi ma ad-selleγ ilemẓiyen nni imsbaniyen a-d-ttaddren « Ifranṣiwen », ttafeγ-d imanen nneγ nḍaɛ. A-d-rnuγ γef awal a dakken uma d kra n uwdayen iɛna-ten waya. A-s-nerreγ: “ma yella d nfeɛ nwen kan i-ken-iǧǧan d-ifṛansiwen, fehmet imanen nwen, uγalet ar Israyel, imi tesɛim tamurt.” Nek, imi selleγ awal a sγur ilemẓiyen(les jeunes), ittali-yi-d ddemmaṛ. Ihi awal nni d nniγ ilaq a-t-irr yiwen deg umḍiq-is. Ihi ma yella i ilemẓiyen a n « les-cités », Fransa d-lkarṭa kan n nekwa, nutni diγen ilaq ad-fehmen imanen nsen, ilaq ad-uγalen ar tmurt iγilen nsen. Maca ẓriγ aya mači d-ayen illan izmer a-d-yili, aya nniγ-t-id deg tdiwennit nni akk d uγmis(aǧeṛnan) Haaretz.

Keč akk ya d mmi-s n imigri(iminig). Ur tezmireḍ ara ad-twaliḍ dakken ma a-d-yini yiwen “ifṛansiwen” dayen yugaren nfeɛ i-t-id-iwwin ar wawal a ? D lebγi ad-iṭṭef yiwen ar tinettit ines war ma yefka afus deg lebγi ines ad-ikki deg tmeṭṭi(société) anda ittidir ?
Ih, baba diγen, i-d-yusan seg Pulunia, iqqaṛ “ifṛansiwen”. γuṛ-s azref. Maca nek zgiγ ttxemmimeγ dakken aya ur izmir ara baba-s a-t-id-iǧ i mmi-s. Aya nek ur tebγiγ ara. Ilemẓiyen a γef d nessawal, nutni seg tama nsen diγen, lulen deg Fransa am nek. Ihi sutureγ seg-sen ad-fehmen imanen nsen.

Dacu i teggumaḍ ad-tqebleḍ deg meslayen d ittwarun deg uγmis “le Monde” dakken d keč I ten id innan ?
Tella yiwet n tγawsa d-iwezγi ad-tqebleγ a-d-yini yiwen d nek d innan akka, dakken « Les Lumières » wwint-d taγeṛma i iγeṛsiwen(i lewḥuc). Awal a werǧin iffγ-ed seg imi-w.

Iswi n « les Lumières » dayen ur ibanen ara, ur immunen ara. Arway a deg tent ttwalin medden ilaq a-γ-d-iqaṛeɛ ur nttγawal ara a-neḥseb akečum n tmura n Turruft(Europe) ar Tefriqt d-tamgeṛṭ naγ d-tawaγit kan. Asekcem n imdanen ar wayen izzin i idles n « les Lumières » ur izmir ara ad-yili iswi ines d-senger n imdanen a. Izmer ahat, da naγ dihin, illa wayen ilhan d iwwi ukečum a. Dayen ibγiγ a-t-id-iniγ mači dayen nniḍen.
Nek mmi-s n Utaram(occidental) ittemlilen d yilem, ur zmireγ ara ad-iliγ ssuliγ iman-iw γef wiyaḍ. Dacu kan, tuγalin a n usuter n usmekti issagwad-iyi. Nessutur tikwal i waken a-nssejji iddicen iqnen ar tnettit, aselmed amaynut n tallit n usexdem n waklan akk d tallit n usehres(akeccum n tmura n Turruft ar tmura n Tefriqt). Iwacu ala ? Maca asuter a iteddu ittuγal d-asuter n uzref n “Shoah”(azref akken ad-ittwaḥseb usehres akk d-tikkewlit am “Shoah”) . Am akken ilaq a-nessiwseɛ “Shoah”(asenger n uwdayen sγur Hitler). Sinna, asehres ad-yuγal d-amgeṛṭ kan mgal talsa. Maca netta ur iban ara akka am usenger n uwdayen, a-d-nini “iluγ”(ambigue), akken t d yura Claude Liauzu, diγen mači d-tamgeṛṭ kan.

A-nerfed sin imedyaten seg wayen d tenniḍ. “Dacu texdem tmurt a (fransa) i iferqiwen ? Anagar ayen ilhan, diγen asexdem n waklan mači d “shoah”(asenger n uwdayen), mači d-tamgeṛṭ mgal talsa”. Ur tettnadiḍ ara keč dγa ad-tekkiḍ deg wmizwer anwa ad-ittwaḥesben ittewwet ugar ?
Dayen ibanen am aman, asexdem n waklan d tamgeṛṭ mgal talsa. D-tidett, yella wayen illan d-tamgeṛṭ deg wsehres(colonialisme). Mer a-t-selmdeγ yiwen wass, ad-bduγ s wedlis “ seg ul n yiḍ”, n Joseph Conrad.
Dacu kan mači daya kan I d-asehres, illa diγen dayen nniḍen, maca ass-a ittuγal yuɛeṛ akken a-t-id-yini yiwen akka srid(dirikt).
Ɣef usexdem d uznaz n waklan diγen, nettara d-a-»negationist » kra n win d ismektan dakken mači d-timura kan n Tuṛṛuft(Europe) isxedmen aklan, deg tmura n Tefriqt usamar diγen sxedmen zenzen aklan.
Ma yella Tuṛṛuft tufrar s kra deg tmacahuṭt agi, d nettat yksen, igedlen(iyanterddin), asexdem n waklan.
Ma d iferqiwen i wumi texdem Fransa ayen ilhan ttmeslayeγ-d γef iminigen(imigriyen) a imaynuten, cubaγ-ten ar baba, ittwanfan sγuṛ Vichy.
Tura akka d-asawen kra n twaγit iḍran i talsa ttcabin-tt ar usenger n uwdayen sγuṛ inaziyen(Shoah) . Amḥizwer a ilaq a-newwet amek ad-iḥbes. Ur nettak ara tidett d-asfel akken a-nefru Iberkanen, Uwdayen akk d Waɛṛaben gar-asen. Asiwel am “les indigenes de la République” dir-it.

Ar γuṛ-k wid issekren timsabaniyen d iḍran deg jufaṛ n tγeṛmin n Fṛansa mači « ilemẓiyen » d iɛewwlen kan i-sen-tsemmaḍ maca iberkanen akk d waɛṛaben inselmen ?
Zdat uxettaṛ a ameqṛan, Fṛansa tegzem γef sin iḥricen : win n wid igzan(ifehmen) ilemẓiyen akk d wid irfan.
Aḥric n wid i-ten-ifehmen(igzan) ilemẓiyen a d win umi nsell ugar. Kra n werbaɛ dγa skanen-d am akken d-tucbiḥt ixedmen ilemẓiyen a.

Amur ameqṛan bγan a-γ-d-inin dakken ilemẓiyen a ur dniben ara imi tamentilt(sebba) n reffu nsen d-aḥewwez i ten ḥewwzen deg jufaṛ n teγṛemt, d ulac i s ulac axeddim(amahil), d-anǧaɛ i ten ineǧǧeɛ unaγlaf(ministre) n ugnes n Fṛansa, Sarkozy, akk d miḥyaf aseṭṭaf.

Nek ttxemmimeγ lmiziriya(timuγbent) deg ttidiren ilemẓiyen ur tezmir ara ad-tili d sebba n usṛeγ n iγerbazen(écoles). Ayγeṛ aγuccu ya n tgejda n tegduda(république) ? Ilaq ur nettara ara talaba γef allen nneγ, aṭas seg wid ittidiren deg Fṛansa ur ḥemmlen ara tamurt a.

Ma ad-imuqel yiwen ar wacḥal ittwaṭfen ar lḥebs d walluy n cciɛa n unaγlaf n ugnes n tmurt n Fṛansa, ur izmir ara yiwen a-d-yini dγa illa ugzay(afham) n imsabaniyen a akka d teqqaṛeḍ…

Ur s ttakeγ ara lwi i « tsertit taziḍant”mgal tidett. Yal ass, “les Guignols de l’info”(yiwet n tedwilt deg canal+ ittɛekkin γef isertiyen) skanen-d Ms. Sarkozy
am akken d acengu d izeṛṛen akk aɛṛaben d imukar, iberkanen d yir nutni. Ma γas netta iqaṛ aya mači d-tidett, maca ilemẓiyen n ijufaṛ n tγeṛmin d-tidwilin am ti ittwalin.

Imsulta(ibulisen), isegmayen(éducateurs) ur walan ara dakken ilemẓiyen a suturen kra iqnen ar tddyanit. Diγen llan iṛumiyen, ifṛansiwen n uẓaṛ, gar wid ittwaṭfen ar lḥebs. Anda tettwaliḍ keč dakken d-tamsbanit d ikkan seg tara(race) naγ seg tddyanit akken d tenniḍ ya ?
D-tidett taddyanit ur d tella s tugna(image) ines n teddyanit, maca s tugna n tnettit(identité).
Maca asteqsi inek isbat-iyi. Amennuγ mgal miḥyaf n wass a d-asɛulleḍ.
Ttlummun-iyi imi d sawaleγ γef tara n imesbaniyen. Maca wid i-yi-ttlummun d wid ittennaγen mgal miḥyaf. Mer d-tidett dγa arway a akk iqqen kan ar wurfan n tmeṭṭi, ili uma d nutni a-d-meslayen kan γef ayen yurzen ar tmeṭṭi ur d ttmeslayen ara γef miḥyaf mgal tara(race) naγ tayeḍ.
Dacu kan seg tama-w umneγ dakken illa miḥyaf yurzen ar tara mgal ilemẓiyen a.

Tasuqelt sγur Winna

Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


Ulac win i d-yennan kra γef umagrad-a. Ilik(kem) d-amdan amenzu ara d-yinin kra fell-as.

Zdi-t deg Facebook
Copyright 2006 imyura.net