 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Tessnem TANINNA ??Azul fell-awen(t). Taninna tlul-ed deg Fransa, kra a s-inin d "taγumit" neγ d "tamigrit" ur nessin "tapyunt" di tmurt nneγ, di tutlayt nneγ, deg wansayen nneγ... neγ deg wayen awk yeqqnen ar wegdud aqbayli, maca win a s-islen i Tninna m' ara tcennu, win a d-yegren tamawt ar isefra-s, ar tmedyazt-is, ad yaf belli "taγumit"-nni teṭṭef deg iẓuran-is am win/tin i d-yekkren di tmurt neγ ugar n waya. Sliγ-as i ccna n Tninna, iεeğb-iyi uzawan d imeslayen n tuγac-is, mačči aṭas i yellan akka am nettat di Fransa neγ di tmura tiwerdanin meṛṛa. Aṭas seg wid nneγ (arraw nnsen) i d-yettlalen di beṛṛa, tettun tameslayt nnsen u ans-iten iẓuran nnsen.Nessuter-as tadiwennit i tmeṭṭut-a, tefka-yaγ-d s wudem; nefka-yas awal, tmeslay-aγ-d γef wayen awk i tt-yerh'an (neγ "presk" akken yeqqar yiwen akken n l'ancien)...attan dγa ar γur-wen Imyura.net: Taninna d isem-im neγ d isem i tefkiḍ i yiman-im. Amek dγa i d-tufiḍ isem-a? Taninna: «Taninna» akken qaren d « apseudo » d isem giγ i yiman-iw ass ma akken lliγ qareγ di tesdawit, uqbel yakw ad bduγ ccna, lliγ ttaruγ tamedyazt.
Ayen Taninna ? acku jebdeγ-d azar-is si « le mythe du phénix » : taninna nni ittgen times i yiman-is u tettεawad-d talallit imir imir (akka I tderru d tikti diγen) Imyura: Taninna tlul-ed deg Fransa. Ass-a tcennu s teqbaylit talqayant, tameslayt-is d tazedgant u tamedyazt-is tuγ azal meqqren. Amek telmed Tninna tutlayt almi tewweḍ tcennu-tt s tayri di tlemmast n Fransa?? Taninna: Tazwara a k-iḥerz rebbi, dayen ittnalen ul i d-tenniḍ. Bγiγ kan a d-iniγ belli lemdeγ taqbaylit agi taqqurant, tin n tussna, di L’inalco n Paris d tesdawit n Paris VIII … Rniγ kemleγ-tt weḥdi s yedlisen ttafeγ zdat-i. Rriγ azal d ameqqran i tutlayin n lluma irkwelli, syin akin taqbaylit-iw ilaq ad tt-issineγ xir tigi nniḍen. Ar γur-i dayen iwulmen aṭas, ur yezmir ara ad yilli akken nniḍen.
I : Riγ ad rnuγ deg wawal-iw d asawen u a kem-steqsiγ; iwacu aṭas (tugett) n Leqbayel/Tiqbayliyin i illulen di Fransa ur ssinen ara tutlayt nnsen neγ ur d-ccliεen ara deg-s? T: ur zmireγ ara a k-id-iniγ ma yella ur d-cligen ara deg-s neγ ur tt-ssinen ara axater ur tt-lemmden ara si zik. Nek akken walaγ awk imawlan bγan tarwa nnsen ad tissin tutlayt nsen… maca ur tt-ssinen ara yakk . Aṭas n temsal i d-imlalen deg yiwet. Tella taẓayt n ddin (religion) i s-ittekkan i tutlayt nneγ ar lqaεa acku akken qqaren “tineslemt teḥwaj taεrabt” i wakken ad tilli tgerrez. Wid yeγran ẓran belli yal amdan yesεa deg-s ayen iwumi iεemmed d wayen d yejmaε di tekta di tedma, akka ula d ddin.
Wid d-ilulen di tmura tiberraniyin diγen yewwet-iten wugur n « l’intégration »(ssemḥ-iyi ur d-ufiγ ara amek i s-neqqar s teqbaylit) : Ahat yewεar-asen ad illin d ibeṛṛaniyen di tmurt deg i lulen i wumur ameqqran ger-asen. Nekk bγiγ kan ad iniγ belli tutlayin tessneḍ, d agerruj i d-trennuḍ i yiman-ik, d azal i d-trennuḍ i yisem-ik… taqbaylit teḥwaj arraw-is xas di Fransa, xas di tmura lejnas meṛṛa. Imyura : Ccna d tmedyazt ar γur-em, d udem n tayri neγ n d udem n timeγnest (militantisme)?T: Ccna γur-i d ṣṣut izemren ad yinni ayen ttḥussun wulawen.. xas d acennay-nni t-iεacen neγ yeccna af wiyaḍ. Tamedyazt d ccna teddukel i waken ad taru u ad tessegri ayen ddren imeγnasen anda ma llan. Timeγnest tella yal tama : tameṭṭut yettwaḥeqren yettnaγen f izerfan-is, aẓawali trekkeḍ ddunit, yettnaγen d wi t-yifen ssεaya yesbedd lqedd-is, Amussu amaziγ, icenga n tayri (traditionnalistes) annect agi irkel yezmer ad yessker asefru, ccna (ama n tayri, ama n tsertit). Ccna d timeγnest i wul yetγennin, timeγnest d ccna i win yettarun … I : Tasfift inem taneggarut (igenni wis 7) d tajjmilt i tlawin akk d tayri, amek tettwaliḍ addad n tlawin di tmurt n Leqbayel ass-a ?
T: Tameṭṭut taqbaylit meskint aṭas i tt-ixuṣen. Xas akken leḥqara n zik tenqes, mazal imeḍqan anda ur tembbawel ara yakk. Mazal d taqqedact, i trebga d ussebbi i telha. Ur tettefeγ, ur teqqar ma yugi-yas wergaz-is. Ttwaliγ tilawin msakit, ur ttwalin tafat m’ ur tent-issufeγ ara wergaz nsent .. Dayen issawhamen deg 2007! I: dacu i yerran d awezγi timlilit ger wargaz d tmeṭṭut iqbayliyen, ama di tmurt, ama di berra n tmurt? T: Aṭas n temsal i yettekkin i tewεert n ussaγ ger wergaz d tmeṭṭut ! Ar γur-i tamezwarut maḍi : d talekkamt (mépris leh’qara) n warrac i tlawin. Xas ur d-qṣiden araneγ ur d-rrin ara ddehn nnsen (akken d-nniγ asawen) d taẓẓayt n wansay (lεaddat nneγ) aqbayli i yerran tebrek di tegnawt tgadda (égalité) ger wergaz d tmeṭṭut. bdant temsal ttembiwilent ciṭ ciṭ maca aṭas i mazal a t-nexdem.
Nekk nwiγ imeẓyanen n tura bγan ad tbeddel teswiεt fell-asen maca timetti neγ teggezzem-asen abrid! Ar wannect agi rnu-yasen taẓẓayt n ddin, yernan diγen rkaḍ tmeṭṭut tanumi, d tawulmi. I : Dacu tettxemmimeḍ di Tlawin tiqbayliyin i kem-yezwaren ar ccna, akka am Newara, Ḥnifa, d tiyaḍ meṛṛa ? T: Aṭas aṭas I tent-ḥemmleγ yal ta s yisem-is. Na Ccrifa (ar d-tt-iḥerz rebbi aṭas) , Na Ḥnifa, Massa Malika Domrane (i ḥemmleγ aṭas aṭas) Zohra (a s-yaεfu Rebbi) d Djurdjura : d tid ineğğren abrid iwulem I lfen tmeṭṭut taqbaylit.
Isegsasen agi ineggura : aṭas i d-yufraren tγennint, maca γur-i mačči d ayen yelhan acku ttεawadent i wayen xedment tmezwura (ula d icennayen diγen akken). Nekk γur-i mačči d lfen, d «le commerce» …
I : Seg useggas n 1995 ar wass-a, tfurseḍ 2 n isebraz (albums) u tettheggiḍ wis 3 i wussan i d-iteddun, dacu i sen-d-swejḍeḍ i wid d tid i kem-iḥemlen?
T: Nettεaraḍ nekk wid ukud xeddmeγ a nexdem aḍebsi wis tlata a sen-iεajben aṭas i wid yettrajun d wid diγenni a s-yesslen tikkelt tamenzut. Ttawiγ aṭas lweqt I wakken ad-ssufγeγ (tikwal d iseggasen) acku bγiγ ad xedmeγ lfen yelhan s tmeddyazt ikeysen, s tektiwin inu.
Ur ttağaγ ara yiwen ay d-yini, akken netwali tikwal, ur ilaq ad tegged azawan atrar (musique moderne) surtout imi d tameṭṭut, ilaq ad txedmeḍ «folklore» neγ « special fêtes ».
Illaq lğehd i wakken ad tbedded di “le milieu-agi”. Ccna yawk yehwag akud aṭas d ṣṣber diγen i wakken a naweḍ ar lebγi-neγ. I : Nekkni nra(nebγa) am ner tajjmilt, imi ulac aṭas akka n teqbayliyin d yeqbayliyin i yukin i tutlayt/idles nnsen akka i s-tukiḍ kem, ilmend n waya, dacu i tzemreḍ a sen-tiniḍ i yawk Iqbayliyen d Teqbayliyin i ilulen di tmura tiwerdanin (n berra)??
T: A sent-iniγ i tullas ilaq ad tḥerzent aṭas azal n tutlayt-nsent, ilaq ad ḥerzent agaruj n tjaddit, ilaq a t-jemεent deg wulawen-nsent yibbwas ar d a tecnunt i tarwa nnsent…
A sen-iniγ i warrac, ḥerzet tilawin nnwen akken tḥerzem tiyemmatin nnwen … Akken ara tḥerzem idles d tutlayt nnwen i d-yekkan seg iẓuran . - Tanemmirt-im a taninna, u nessaram-am teγzi n tudert, aṭas n tmedyazt, azawan akk d tayri. - Tanemmirt-nwen kunwi, ttmenniγ-awen afud iğehden u tanemmirt i wayen tqeddcem i teqbaylit nneγ. Wi ' iran a d-isel i Taninna, atan wesmel i d-tesbed iman-is: Asmel n Taninna/ Amnay Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Ḥemmu
- Tinin-is...Tamezwarut: tanemmirt γef tdiwennit-agi igerrzen aṭas aṭas. Isteqsiyen wezzilit maca ḥuzan aṭas n temsal i-γ-iceγben. A s-iniγ diγen afud igerrzen i Tninna. Tameṭṭut taqbaylit A d-rnuγ awal γef ayen i d-yenna umedyaz, Essaid at Maamar, deg awal-is: yewwḍ-d unebdu ur terzif: ass-a nessaram ad terzef anda i s-d-yenna wul-is, Tessakkad ar lewhi n wasif: nessaram anda yewweḍ usekkud-is ad izmiren ad awḍen iḍaren-is ul-is yebγa ad yeṭṭerḍeq: ass-a nessaram ul-is ad yeğğuğeg s tayri d tumert.
Ahat a d-uγaleγ cwiṭ ar zdat γef ayen akk i d-tenna Tninna.
Ar tufat Tiziri
- Tinin-is... Azul fellawen ak°,
Ayuuz fellam taninna i wayen txeddmed. Ahh lukan ad illin atas am kemm! tanemmirt Amnay i weḍris agi, isteqsayen inek ggerzen atas. Nehuadj atas imezzyanen akka.
Tamazgha ad telluley
Tiziri, ( i tt seb€a igenwan)
Itij
- Tinin-is...Azul,
Ayyuz i tnaẓurt agi! Tura ssngh is teṭṭef taγwect-nneγ ansa yas-d-yusan! Afud ameqwran i Tanina-nneγ!
Ǧamal
- Tinin-is...Azul fell-awen
Tikkelt-a usiɣ-d s yiwet takti yecban ta : Ma ur telhi a d-iniɣ ur telhi, tidet d tidet kan daya. Maca, ufiɣ-d d ayen-nniḍen maḍi ! Ihi a k-iniɣ ayuz-inek a « lbaz » ( Amnay) imi ɣ-d-tesdiwenniḍ « TANINNA », yernu d taninna n tidet, imi tuklal isem-a bu wazal meqqren di tmetti-nneɣ. Seg yiwet tama, ad naf isteqsiyen berzen, weznen, mesden*imi bab-itsen d Amnay mačči d menwala: Yessen d acu i d taqbaylit, yeẓra d acu i d azal n tẓuri, ladɣa taɣult-a n ccna. Si tama-nniḍen, d tiririt n TANINNA ( tuklal ad nessimɣer isem-is mačči kan s isekkilen imeqqranen, maca, s wayen yellan di tezmert-nneɣ), tacennayt i yessnen azal n ccna d yeswan iheggaren-ines akk d wayen tezmer ad teg tẓuri ( dagi, mmektaɣ-d awal-nni n mmi-s « Ukabluṭi »—Kateb Yasin ucaylelleh: « Imjuhad neɣ igrawliwen n ccna ». Neɣ ayen yexdem ucennay ameɣnas, ameɣras Vikṭur Xara i wumi gezmen afus iserdasen, imseɣzaɣen, isnarafen n Pinuci di tlemmast n wannar di « Santyagu » asmi yettwaɣḍel wenhil (leḥkem) amegday n Ṣalvaḍur Alindi di Cili ; u netta (Vikṭur Xara) mazal-it yekkat adinan ( agiṭar)-ines, icennu aseɣrit ( nnacid) n yemɣiden n Cili, alammi i s-gezmen tara-s s waldun.) : Tanekra n yiman n tegrawla, asimɣer uḥulfu usefri ara icudden agdud ɣer tumas-ines, asimɣer uḥulfu aɣerman, aleqqem n wazalen n talsa d tlelli, n tugdut, n tegmat, n tagada ger tewsatin ( irgazen d tlawin), n leqder d yiseɣ akk d tayri n ccbaḥa d tayri ugama d wayen akk i ɣ-d-yezzin am twennaṭ… Taninna tessen taqbaylit, mačči am kra n « lfaččat » i nettwali : kra yewwi-tent ubeḥri n ccerq, tiyaḍ yewwi-tent ubeḥri n lɣerb ! Tuki s wayen d-yettarran iman, imi ccna d uẓawan atrar d leslaḥ meqqren, ladɣa di tallit yecban ta. Yelha ma ssegraɣ-tt-id s wawal-a i d-tecna terbaɛt-nneɣ Tilelli ( tura teḥbes, yiwen seg iɛeggalen-ines yerɣa di txeṣṣart-nni usensu n “Opéra” di Lpari), d asefru n Pablu Niruda i d-rran ɣer teqbaylit: “Lgirra wi tt-irebḥen deg idurar n Lviṭnam D imulal akk s idammen Ma di ssinima d Marikan ( timerniwt, rran-tt d tarennawt s lfenn) » Aql-i seg imenza ara d-yaɣen tisfifin neɣ iḍebsiyen-agi-ines asmi ara d-awḍen ɣer da. * A tt-yenǧu Gudu seg wallen n mmi-s n Wemsed! Ǧamal
Ǧamal
- Tinin-is...Azul a dda Ḥemmu Tebra ar dduklent-d akk! Tumert n wayen ɣriɣ: tadiwennit-a d Taninna akk d umagrad yura War isem ( a s-d-uɣleɣ ussan-a); ladɣa, ladɣa s tuɣalin-inek ɣer wesmel a dda Ḥemmu! S tidet kan, tebra ar nejjem imeslayen-inek iẓidanen, tikkwal yettdeqqimen yir imawen, tikkwal i sen-yettruẓun ula d tuɣmas; am wakken i nejjem daɣen isekkuden-inek imalqayanen, i d-yessensaren imezran n Lunǧa seg waccaren n waɣzen. Ihi, anṣuf yes-k a dda Ḥemmu. Nbudd-ak tazmert, talwit d wussan yelhan. D acu yellan nnig waya?! Ǧamal
amnay
- Tinin-is...Azul fell-awen(t)! Tanemmirt i wid d tid i γ-d-yeglan s tmuqqimin n wawalen iẓiḍanen (ijeğigen).
Nessaram kan ad nemlal d imedyazen d tmedyazen nniḍen, a sen(t)-nessali tidewinin s tumert tameqqrant. Awi-d kan ul nnsen yedda d wegdud/tutlayt/idles nneγ.
Imi d-yuγal Ḥemmu-nni nneγ ar wesmel-a, atan dγa a neg zzerda di tlemmast n taddart. Tajjmilt-ik a Ḥemmu!
Tanemmirt i Ğamel!
- Tanemmirt daγen i Teqbaylit-nni nneγ i yi-n-yuznen isteqsiyen i tninna! EAM
- Tinin-is...Ay amnay,
azen-iy-id ttxil-k tansa n umayel n Taninna, m´ulac fell-as!
MESDEN!!! amnay
- Tinin-is...Atan uzeneγ-ak-d ayen i d-ssutreḍ a Essaïd!
Iḍ ameggaz!
- Tinin-is...Ay amnay,
uḥeqq jeddi-s n Wemsed ma ṭṭfeγ amayel-ik, azen-it-id ttxil-k tikkelt nniḍen!
Tanemmirt a gma!!! Mmi-s n Wemsed
- Tinin-is...Azul “Am winna akken yeṭṭef inijel Mi d-yufa sebba yewḥel Yerra-tt i yiɣimi” I yenna Dda Lwennas bu tissas Akka i k-teḍra ula i kečč ay Amnay, a bu tqerruyt! D acu k-yewwin yeɛni ɣer tcennayt-agi, neɣ ɣer Taninna?! Xuḍi kečč tuzzageḍ di ssinima akk d tussniwin tiqdimin! I tlethuḍ-d kan d lejdud-ik Liẓaztak, yemmeččen am “ listak”! Niɣ nemsefham di tazwara, yal wa d ikaramen-ines: “Liẓafar” (Tilufa)-agi n teqcicin akk d Ssidi Xlil d nekk i d bab-itsent! D acu k-yewwin ɣer wayen i k-yexḍan?! Zuni kečč d amagday, tḥemmleḍ tatrarit ( muderniti)! Ihi yessefk-ak yiwet kan (taqbaylit-nni), neɣ tettagim “ la puligami” i xwali-twen leqbayel? Nekk meqqar terna, tecbeḥ fell-i, acku nekk d ineslem, ɣur-i azref akken ad ḍefreɣ nnbi-nneɣ i yuɣen 11 tlawin, neɣ ssuna deg učamar kan, a lbiṭ!!! Taqcict ( Taninna)-agi teɛǧeb-iyi nezzeh alammi i seqḍeɣ fell-as! Tecbeḥ, tezyen, teḥḥerqes, telsa taserwalt n “ǧǧin”, yernu tessen taqbaylit!.. Nniɣ-ak efk-iyi-d tansa-s, berka arebbeb! Tamawt: Ttuqqtent-d teqcicin deg wesmel aseggas-a! A wi ara tent-yafen ad ilint akk ines! Tazmert ufud i Taninna, takewt ifadden I kečč a bu tqerruyt ( i Amnay) Mmi-s n Wemsed amnay
- Tinin-is...Awal yekka-d seg-s Ğamel d asawen; yak yenna-d ma yella berqent wallen n Waṭlas γef Tninna, atan ad yekker wahu d ruḥu :o) Yak tessneḍ tinna akken n tmurt: Wi' i tteẓẓun tineqlin, ad yerğu kan melmi a sent-xerfen warrac iqefzen. Tura mi zemreγ kan ad aseγ ad addiγ anda akken tserseḍ icangalen-ik a yamcum... Neγ tettuḍ ameslay i d-ttawint tlawin γef win akken yessafagen lmic wer ma tuki txellat?? Taki a s-d-nuγal akka deg kra n wussan ... Awwah a Yaṭlas a yuḥric, ziγ tettuḍ awk timsirin n jedd-ek Amsed. Tikwal qareγ-as aqcic-a, yufeg-as uqafil neγ yeqqers-as uγerbal, maca yeččur d tigzi... Bla εeẓrayen u bla mumuḥ ar d aqcic lεali yuklalen asnemmer...akk d waṭas n tlawin " u- ẓalanṭur ". Ar tufat a bu-qamum! g.t: Ahh, limer lliγ di Fransa a tt-ẓreḍ mu ruḥeγ ad waliγ Taninna! Maca a tt-nerğu ass m' ara att-rezfed γer Temrikt ugafa. War isem
- Tinin-is...Ay amnay,
izen-ik yewweḍ-d, tanemmirt!
EAM
- Tinin-is...Azul a Taninna,
ur teṭṭifeḍ ara tiririt γef westeqsi-m, acku yugi a n-iεeddi yizen. Ttazneγ, ttalseγ, yettuγal-d umayel. Ma yella wamek, azen-d kra n tansa nniḍen, tanemmirt! E.A.M.
Yir argaz
- Tinin-is...Azul a Taninna!!! Yir argaz Bu ccfaya
- Tinin-is...Azul a Taninna Ssarameγ ad teffγeḍ seg ufulklur-agi aqbayli, ad tecnuḍ ccna atrar, riγ a d-iniγ aẓawan (lmuziga) atrar. Afud anezmar Bu ccfaya seg Wehran
Grandus Pewwit'us
- Tinin-is...Azul, tessned' taqbaylit negh ur tessined' ara?! Acimi teqqimed' dagi weh'd-m? Ali-d i usawen-agi anda llant "Berbirit'a (Tamazight) , Flura (Newwara) Yir nettat ( Ili muvaz negh ili s'al)?! I wumi tettrag'ud' dagi?! Amek?! War isem ili mur'! Amnay!! winna ili kum Belladen, il igurj liz waz'u ( wiina izellu ifrax, itett-iten)! Amek ur tefhimed' ara ayen i d-nnigh ?! Nekk ( mwa), Pewwit'us, kabilit'us, Berberit'us ( nekk d amedyaz, aqbayli, amazigh). Vyini, ddyini kapic'c'ina nyagra ( Yya-d ad teswed' taghellust ( lqahwa) taberkant. Ahat telluz' ?! Mung'ari tagzart d teh'bult n lexli& ( Ad c'c'ed' ssbagiti d pizza)?! Vout'us it'alyana( Kemm d Tat'elyanit)?! Duminus ( azekka) Rruvyanus'( a d-ughalegh) ; s'ala vist'a, ur vwaru ( ma nedder a d-ughalegh) Grandus Pewwit'us Grandus Pewwit'us
- Tinin-is...Bun ğurnu Sinyurina ( ass ameggaz a tamessiwt)! Ji t'us ubliyirus' t'ut'alurus ( ttugh ur am-tt-id-nnigh ara sgellin)! Grandus Pewwit'us Amedyaz ameqqran
- Tinin-is...Azul, sliγ tessneḍ taqbaylit; i wacu ur yi-d-terriḍ ara ihi?! Err deg wadeg n "salavisṭa" aya: Aslavisṭa. aql-i wwiγ-am-d imensi.. Amek?! ma s weksum?! Ar tafeγ i yiman-iw,εni nekk d Rebrab a tinnat?! Amek?! ad tedduḍ yid-i axxam?! Jjmiε liman ar d akem-zlun irebraben! Zedγeγ anda llan at ičumar alamma d tigecrar, werğin tella kra n tmeṭṭut yellan war aneḥğab neγ ačadur! Aql-i di Kabul neγ di Kandahar... Amek? Ur tefhimeḍ ara?! Tameṭṭut anda zedγeγ akka am lkeεba, sburrun-as aceṭṭiḍ aberkan! Ma d at ičumar-agi, iban ccγel-nsen: Ssiṭadir: Llah u akbar, Muḥemmed rrasul llah; lmeεna-s "la viyund ḥalal" a kem-zlun, a tinnat! I tura tegziḍ acimi ur bγiγ ara a kem-awiγ s axxam-nneγ?! Nniγ-am berka-kem si yir ttnefcic, ali-d i usawen ad tennecraḥeḍ γef yiman-im! Amek, amek?! Tugadeḍ seg-i?! Nniγ-am ur ttagad ara a tamexluqt, ur d-usiγ ara a kem-dragiγ! Lḥaṣul atan imensi, ečč-it neγ qqim! Rrivilarči, sinyurina! Amedyaz ameqqran akk deg umaḍal Amnay
- Tinin-is...Amek tebγiḍ a tt-ečč imensi ma yella ur tekkis ara ačadur-nni amcum? Yak yesbur-as imi a bu-qamum....
ṣella εlih u aẓ akin.. Zdi-t deg Facebook | |  |  |  | |
|