 |
| Ungalen
|  | | |
| - Askuti, ungal n Ssaâid Saâdi
| - Muḥ Alileche, Amarir g uzwag (Exil)!.
| - IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
| - Racid Σalic
| - Mmis n igellil
| - Ğamal Benεuf: Kra n tezgar ( passages) seg wungal “ Timlilit n tγermiwin”
| - Σmeṛ Mezdad
| - Ḥmed Nekkar
| - Ğamal Benεuf
| - Iγil D Wefru
| - Yusef Ubellil, arrac n tefsut, ungal, tizrigin agraw n yedles amaziγ, 2005
| - Igli n tlelli, Lwerd n tayri , ungal, 200
| - Bururu, ungal, Azur, 2006
| - Σ. Mezdad, ass-nni, ungal, ayamun, 2006
| - Tasga n ṭṭlam n Ssaεid Iεemṛac
| - Brahim Zellal : Mḥend Uccen
| - Tafrara ungal sγuṛ Salem Zenia
| - Iγil D Wefru
|
|
|
|
| | |
|
|
|
Askuti, ungal n Ssaâid Saâdi
- Tazwart...
Dacu-t wudem n tudart n win iddren am uskuti? Win iddan s uḍar izrin di tγanimt akken tebγu tusa-as-d tegwnitt? Dacu-t uzal n tlelli i win idren am uxemmas yerna d netta i t-ibγan? Win yudren almi d da ibra i isaγ u igruri am yiγid. Yugar askuti. Askuti d aqcic nni kan ilmeden tikli deg “ubrid”. Deg ubrid is d-inejjren ccifan-is.
Aḍris akken ma yella |
Muḥ Alileche, Amarir g uzwag (Exil)!.
- Tazwart...
Isem nes Muh Alileche, Amdyaz, Amarir, Amγnas, ad iniγ Amzwag awḍ netta.
Muḥ, iga g tasut (generation) tiss snat n imaziγen nna d iddan s tmurt agi (ad) iseggwasen n 90, isenti tudert nes n tγensa (activism) mek lli s akkw isenti warrac (mezzi) n Tfsut n imaziγen g lqbayl tudert nes… Taγensa, uhu (non) I tsertit (politique) nna rad yadj imaziγen g tmura nsen d iberraniyen (Etrangers).
Aḍris akken ma yella |
IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
- Tazwart...
Aṭas n yemdanen i yessneγ gar widak yeγran ungal „ IMEṬṬI N BAB IDURAR“ mgaradent tmuγliwin-nsen tiseklanin, yal wa dacu n tezlit icennu γef tmacahut-agi, maca, akken ma llan sliγ-asen nnan imeslayen-agi: „ Seg wasmi d-luleγ yezdeγ-iyi yir aṭan, lliγ ttḥulfuγ amzun tenger tizeṭ, tessegra-yas-d i tmeddurt-nneγ aḍu γer deffir. Lliγ daγen gezmeγ akk asirem γef lehhu, ula d tirga ttuγ-tent. Ẓriγ annect-a yakk yekka-d seg wekraf yeckuntḍen am jebbirdu γef wallaγen-nneγ, maca, εeddi kečč ini yasen i imurar yeqqnen iẓuran yettaken tafat i tmuγli ad fsin! Aḍris akken ma yella |
Racid Σalic
- Tazwart...
Ungal amezwaru* s teqbaylit yura-t Racid Σalic, isemma-yas Asfel , tazwart sγur dda Lmulud at Maɛmer at yerḥem Ṛebbi. Yeffeγ tikkelt tamezwarut γer tizrigin Federop deg 1981 di temdint n Lyon di Fransa . Deg-s 139 isebtar .Isbn 2-85792-010-5 .Yura daγen ungal nniḍen s wazal-is isemma-yas Faffa deg 1986.
Mačči d tattut i nettu neγ d astehzi i nestehza deg umeγnas d uselmad-a amqran n tmaziγt maca ur d-γlin ara idlisen-ines deg ifasen-nneγ taswiɛt-a akken a d-nawi ameslay fell-asen akken iwata. Aḍris akken ma yella |
Mmis n igellil
- Tazwart...

Tukkist seg Mmis n igellil, Tasuqilt sγur Musa At Taleb,
Tiẓrigin HCA 2004, L'Odyssée 2006
Luleγ-d deg seggas n 1912, sin wussan uqbel amerḍil n furar. Kkaten-d at zik yiwet n temεayt γef ussan imenza n waggur n furar: yiwet n temγart tebγa ad tεekki γef waggur n yennayer tenna-yas:
-Teẓẓek a εemmi yennayer! Iγiden-iw ffγen.
Yuγal yennayer issuter di furar yenna-yas:
-ttxilek a εemmi furar
rrḍel-iyi yiwen wass d areṭṭal
iγiden n temγart
a ten rreγ akk d ticullaḍ. Aḍris akken ma yella |
Ğamal Benεuf: Kra n tezgar ( passages) seg wungal “ Timlilit n tγermiwin”
- Tazwart...

Kemmlen tikli, cwiṭ kan yessefk Rebbi tecceḍ Tudert -- mderkalen iḍarren-is, akken i truḥ ad taγ axebbiḍ, ad teglilez deg wakal, yuγ lḥal d akessar, alamma yerra-tt-id kan yeγẓer ara teḥbes -- akken i tt-iwala Yidir truḥ ad tedmummeγ d tiferkas, yeccelqef-itt, iger-as irebbi, irebbeε-itt-id γur-s. Mi tt-id-yufa ger ifassen-is, yekker ad yefk lebγi i wul-is, a tt-yessuden di tyendurt, ger wallen. Maca, yerra-yas algam i lebγi n wul-is, ixemmem i taggara, yuγal-it-id leεqel, iserreḥ-as. I wakken a s-yekkes adebdeb-nni, iluεa-tt s ukeεεeẓ :
Aḍris akken ma yella |
Σmeṛ Mezdad
- Tazwart...
Imyura n tmaziγt bdan ttbinin-d. Bab imeslayen agi d yiwen degsen. Ma yella nettnadi γef tidett, di tegnitt agi ideg yal yiwen la yeqqar felli i tebna, ilaq aγ a d-nini yiwet lḥağa: Σmeṛ Mezdad yusa-d ger wid isersen lsas amenzu i tira n Tmaziγt. Cfiγ di 72 nella d inelmaden di Ben Σeknun, Σmeṛ ittaru. Ittiki degsent irkwelli. Yurar yidneγ ass-mi nessuli "A Muḥend rfed tabalizt" n Kateb Yasin. Yurar ulama yettkukru a d-ibin zdat medden. Tefka-tt teswiεt; Akka i tebγa tmaziγt. " Ma ilaq a newwet amendayer, a-t newwet " i d-inna ussan nni. U yewwet-it. Icna, issefra, ittiki di terbaεt Imaziγen Imula. Illa degs ass-mi tebda.
Aḍris akken ma yella |
Ḥmed Nekkar
- Tazwart...
Yugar ucerrig tafawett, ungal sγur Ḥmed Nekkar.
Tadyant agi tebḍa d iḥricen, γef tlufa ttidiren iselmaden deg iγerbazen seddaw tecḍaḍt n imasayen nnsen, seg inemhalen ar imaswaḍen n tkadimit...Mḥend, d yiwen seg-sen; akken kan i d-yeffeγ si twizi n tmara deg iseggwasen nni (80) yufa-d iman-is deg wεarqub n tlufa.
D aεeṛqub yeččuṛen d tidyanin tiberkanin, yezgan di tudert n tmetti. Ayen i wimi qqaren medden: "Tidett yesruyen, tin ttagwin ad d-bedren.Ḥemmelen lekdeb yessefraḥen, win ttawin deg wul d iseγ".
Aḍris akken ma yella |
Ğamal Benεuf
- Tazwart...
Yella yiwen westeqsi yezgan segmi tebda Yemma-s n ddunnit : Ma taẓuri γur-s yeswi, ma γur-s yizen i yemdanen neγ akken qqaren, ma taẓuri i tẓuri, ma tella kan i yiman-is? Ğamal Benεuf yerra-d awal i westeqsi-yagi, imi tasekla ula d nettat d taẓuri. Ungal-ines γur-s yiwen wazal aseklan meqqren, imi yesseqdec deg-s taqbaylit ifernen, yessaf-itt, yessekcem deg-s awalen imaynuten, yerna γas akken, yezmer wemdan a t-iγer s tefses ; maca annecta mačči d ayen yezwaren. Ungal-a yesskanay daγen tamusni umaru deg wayen yeεnan akk tilufa tigraγlanin, ama d tasekla, d idles, d amezruy neγ d tasertit, ayagi yakk yurzen γer temsalt n yili neγ n tamust Imaziγen. Ugar γef waya, Ğamal Benεuf am wakken d agezzan imi yemla-d, yessawel-d γef temḥeqranit tameqqrant n yemdanen sγur yemsulta d tedbelt di tmurt
Aḍris akken ma yella |
Iγil D Wefru
- Tazwart...
Ungal sγuṛ Salem ZENIA.
Iγil d Wefru d tadyant n Lezzayer yettwacergen γef sin iberdan : abrid n tatrara d izerfan n umdan, i γef ttnaγen Uzwaw d Titem, d ubrid n tineslemt d tiεuṛṛebt i γef ulin s adrar Muḥ emmed d Σuqba.
Tanekra d yimenγi n Uzwaw d Titem, γef izerfan d tmettit nnsen, teglayasen-d s lada i ten-yessawḍen γer tizi n tmettant. Azwaw refdent iterrasen n Jiniral Anezmar, yessen-d lihana d tukksa n sser send ad s-d-brun. Titem d Tmekyust ddment-ten iremmaγen-inselmen (irebraben). Aḍris akken ma yella |
Yusef Ubellil, arrac n tefsut, ungal, tizrigin agraw n yedles amaziγ, 2005
- Tazwart...
Lwerd n tayri, ksaγ t-id di tesγunt Ayamun, yura-t Yidir Ḥmed Zayed.
« Akli d akli gar waklan nni iḍefren abrid n tmaziγt. Deg tallit nni ur yeẓri γer wanida ara t-yessuffeγ. Iḍifer-it, yezzuγer yid-es tin akken i-yeqqen γer terngerḍt-is : tin akken i-s-tefka twenza-s, nettat mazal-itt deg tesnawit. Deg zzedwa nni mes ddan akk yinelmaden : yessenker tafsut. Tafsut mm yijeğğigen, tafsut yeγrnan s yidamrnen n warraw-is : widen akken i-wumi isemma Youcef OUBELLIL arrac n tefsut. D nutni i-s-yegren aseḍru i trnaziγt almi i-d-yules talalit yetri-s deg tegnawt i-deg teddun ad t-sefḍen... Aḍris akken ma yella |
Igli n tlelli, Lwerd n tayri , ungal, 200
- Tazwart...
Tasγunt Ayamun n Σ. Mezdad tewwi-d kra issalen γef ungalen id-ifγen ussan agi di tmurt. Awal agi id-iteddun γef ungal Igli n tlelli, Lwerd n tayri, ksaγ t-id di tesγunt Ayamun, tura-t Salima.
Igli n tlelli d yiwen n wergaz ilulen di la cité Sellier, Hydra, asun n BirMurad Rayes, Lezzayer tamaneγt, ass n 14 Furar 1967. Umbaâd sin iseggasen mi ill, gguğğen-d imarrawen-is γer taddert n “ Yiγ n Bbil ”, leεerc n At-Mendas, taγiwant d wasun n Buγni. Yeγra mraw yiwen iseggasen deg uγerbaz amezwaru d ulemmas syen, yeṭtwer-d u yebda taγuri weḥd-s, d netta i d aselmad n yirnan -i s (autodidacte).
Aḍris akken ma yella |
Bururu, ungal, Azur, 2006
- Tazwart...
Tasγunt Ayamun n Σ. Mezdad tewwi-d kra issalen γef ungalen id-ifγen ussan agi di tmurt. Awal agi id-iteddun γef ungal Bururu, ksaγ t-id di tesγunt Ayamun, yura-t Allawa Rabḥi. Aḍris akken ma yella |
Σ. Mezdad, ass-nni, ungal, ayamun, 2006
- Tazwart...
Tasγunt Ayamun n Σ. Mezdad tewwi-d kra issalen γef ungalen id-ifγen ussan agi di tmurt. Tajmilt n dda Σmar meqqwert , amahil ines di tira, di tsekla neγ deg wannar n idles s umata γur-es azal anect-ilat. Awal agi id-iteddun γef ungal ines aneggaru ksaγ t-id di tesγunt ines Ayamun.
Ulac acu ur neţfakka. Kra i d-yeγlin γer ddunit ilaq ad yiwsir. Ayen yeẓzan, ţγaren iẓuran deffir ifurkawen. Kra iteddun, neγ yeţmuruden, kra yeţţarran nnefs, tγelli tgecrirt, iḥeffu weglim, yeţruẓu yifer. Ma d amdan, tikkwal yeţwaγ ula d allaγ-is.
Aḍris akken ma yella |
Tasga n ṭṭlam n Ssaεid Iεemṛac
- Tazwart...
Tasga n ṭṭlam d yiwen gar wungalen imeqwranen d-ureb tsekla taqbaylit tatrart. D ungal n Ssaεid Iεemṛac immuten send ad yeffeγ wungal-a ines. Iğa yaγ, ur yeḥḍir, ur iwala, ur iγellet ayen issali s tidi-s.
Aḍris akken ma yella |
Brahim Zellal : Mḥend Uccen
- Tazwart...
Brahim Zellal : Mḥend Uccen
(Le Roman de Chacal)
Adlis s teqbaylit d tsuqelt s tefransist yura Brahim Zellal
sγuṛ Amor REKIS
Uxeldun yennad d akken : « Imaziγen ḥekkun aṭas tmucuha limer ad asen yeqqim yiwen aten yaru ad yeččar geddac n yedlisen ».
Yiwen dγa seg yimaziγen yeqqim asen i kra yesufγed adlis s teqbaylit yesedda-yas tasuqelt s tefransist .Mḥend Uccen neγ ‘’Le Roman de Chacal ’’ amek is isemma, d adlis n tmucuha i-d yelqeḍ netta d mmi-s seg 1920 ar 1942 di tmiwa n At Σisi , Tizi Hibel, At Yanni d Iwaḍiyen. Aḍris akken ma yella |
Tafrara ungal sγuṛ Salem Zenia
- Tazwart...
Tagi t-tadyant n yiwen weqcic, d aqbayli. Asmi yella d ilemẓi immuger yiwet teqcict yebγa at-tyaγ nnan-as : " alla! mačči t-tagi i-k ilaqen " .Alaxater taqcict nni tugar-ik s kra iseggasen.
Asmi i d immed inuda f tlelli n tmurt, inuda f iz'uran-is yufa ulac. Ihi yebda yekka-t uzal ama di 1980 ama di 1982 mi d fγen atmaten inselmen. Ikcem leḥbus yečča aεekkaz almi yemmut. Aḍris akken ma yella |
Iγil D Wefru
- Tazwart...
Iγil d Wefru d tadyant n Lezzayer yettwacergen γef sin iberdan : abrid n tatrara d izerfan n umdan, i γef ttnaγen Uzwaw d Titem, d ubrid n tineslemt d tiεuṛṛebt i γef ulin s adrar Muḥ emmed d Σuqba.
Tanekra d yimenγi n Uzwaw d Titem, γef izerfan d tmettit nnsen, teglayasen-d s lada i ten-yessawḍen γer tizi n tmettant. Azwaw refdent iterrasen n Jiniral Anezmar, yessen-d lihana d tukksa n sser send ad s-d-brun. Titem d Tmekyust ddment-ten iremmaγen-inselmen (irebraben).
Aḍris akken ma yella |
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat Zdi-t deg Facebook |
| |
|
|