D amussnagamaw (physicien), d amussnayyur (astronome), aẓar-is n tmurt n Ṭelyan. Galili d yiwen gar wid I d-igren lsas I tussnagama tamirant(physique moderne). Gar wayen iqdec Galili d Kepler, irfed-iten Newton I leqdic-is.
Galili isnulfa-d s wacu issaked aggur, isken-d tiderra (ccwami) illan γef iṭij. D Galili I d-yufan isafen illan γef aggur d igensawen (satellites) imeqqranen n Jupiter d udmawen n Venus.
Deg tussnaugama, Galili yufa-d alugen n uγelluy n tfekkiwin d umussu uzlig.
Deg umezruy, Galili iqqim d azamul n umennuγ n tlelli n usnulfu mgal adabu d tmedlin terra teglizt γef imusnawen n imiren.
Galileo Galilei ilul di Pise (Ṭelyan), ass n 15 di furar 1564.
Irfed-ed tamussni ines tamezwarut sγur imdeyynen n Vallombroso. Syin akkin, deg usseggwas 1581, ikcem γer tesdawit n Pise, iγra tussna n tijjit. Deg usseggwas n 1585 eǧǧa tasdawit I wakken ad iγer tafilusufit d tussnakt.
Deg usseggwas 1589, Galili yuγal d aselmad n tussnakt di tseddawit n Pise. Iffeγ d anelmad, ikcem d aselmad.
Seg usseggwas n 1592 armi d asseggwas n 1610 eǧǧa aselmed di Pise, yuγal ar tesdawit n Padoue.
Di Padoue, Galili isnulfa-d tamacint n usmiḍen u yufa-d alugen n uγelluy n tfekkiwin.
Deg usseggwas n 1595, ikki di temlilit imussnawen γef tiẓri n Kupernik d turda (hypothèse) n Aristote d Polémée. Dγa, anagar tiẓri n Kupernik I d-izgan γef tmuγli-s, teccur as tiṭ.
Deg aggur n dujenber, asseggwas n 1609, Galili isnulfa-d atiliskup, i d-isemwγaren taγawsa s 20 iberdan. S yis I d-iẓra idurar d imdunen illan γef aggur. Galili yufa-d diγen igensawen itezzin I Jupiter.
Ayen I d-yufa akka, issuffeγ it-id deg meγres usseggwas n 1610 deg udlis Amaznay Igenwan (le Messager céleste).
Galili yuγal ittwasen, ibedd d amussnak di Florence.
Deg usseggwas n 1610, ifka-d amḍan n udmawen n Venus (ayen illan mgal wayen I d-inna Ptolémée).
Ifilisufen rran deg idis ayen inna Galili, acku umnen s wayen I d-inna Aristote, imi d afilusuf am nutni.
U deg usseggwas n 1612, Galili issuffeγ-d diγen adlis γef umimeḍ n tfekkiwin (imgaraden d tiktiwin n iselmaden n Florence d wid n Pise). Iffeγ I ibardan Galili!
Deg usseggwas n 1613, Galili issuffeγ-d adlis nniḍen γef tderra illan γef iṭij, isken-d tidett n tiẓri n Kupernik.
Iffeγ wawal gar medden, akken ayen inna Galili d ayen I wumi ur zmir wallaγ, d leḥram u d ankar n ddin. Deg usseggwas n 1614, ittuzenz. Dγa, yura tabratt I deg d-isefruri tiktiwin ines u I deg d-inna d akken d awezγi ad ittwaqdec ddin I tussna, Imdeyynen ur asen ilaq ara ad gren iman-nnsen di tussna imi tikli n ddin d tin n tussna mgaradent. Yiwet ayen d-nna inta ur zmir ad ibeddel negh ittwabeddel, tayeḍ ayen d-nna d ayen id-isnulfa umdan u kra n win ar d-yafen kra s nnig-s a t-yarbu.
Deg usseggwas n 1616, teγli-d tadrest (censure) γef idlisen n Kupernik, γef waya iγetlen Galili I wakken ad yanef daγen netta tiẓri n Kupernik.
Di 1624, Galili ibda adlis-is Dialogue sur les marées, deg win id-imeslay γef turdiwin n Ptolémée d tid n Kupernik. Deg usseggwas n 1630, Imdeyynen, fkan turagt ad d-iffeγ udlis-a, di Florence. Di 1632, iffeγ-d ihi udlis-a, maca beddlen-as azwel, yughal d Dialogue sur les grands Système. Ɣas s turagt n ubadu I d-iffeγ udlis-a, γran as-d si Rome ad t-carɛen u deg usseggwas 1616, iγli-d uẓmaẓ fell-as akken ur d-ittader la s tmeslayt la s tira γef unagraw akupeniki.
Deg usseggwas 1633, Galili ikcem ar taẓult, itturez I lebda. Di tal tasdawit serγen idlisen-is. I tmes imi fkan tiktiwin ines!
Armi d asseggwas 1992, Abatikan (le Vatican) ikez (yufa d tidett) s war-taγdemt i d-igla γef uqerruy n Galili.
Sγur Mack A.U d Yusef A.I