| Timsirin n Wemnay
|  | | |
| |
| Timsirin s usaru
|  |
|
| |
|
|
 | | Tadbelt n temsirin |  |
|
|
|
|
10) TIMEẒṚA [1] N WEMYAGTIMEẒṚA[1] N WEMYAG
Taqbaylit temxallaf af tutlayin
nniḍen di tseftit ama di talγiwin n yemyagen ama deg yemqimen i
nseqdac. Timeẓṛa i nessen di teqbaylit mačči dayen yesεan
agdazal2 akk di tutlayin nessen. Di teqbaylit, nseqdac
imyagen i weglam [3] . Tikwal amyag azal-is, d azal n
tigawt [4] af tikkelt. Imi taqbaylit d tagelmawt [5],
timeẓṛa-s teddunt ilmend n wannect-a. Ma yella neṭṭef
talγa-ya : kečč ţţafeg (amyag « afeg » yeftin [6] ar
wanaḍ ussid) a ţ-naf belli temxallaf af telγa-ya : kečč
afeg. Talγa tamezwarut nezmer a d-nini belli d tagdazalt akk d
tmeẓra «aoriste intesif » n tegrigit. Ulac timeẓri
« imal » di teqbaylit akken i ţ-nessen di telmanit neγ
di tefrensist. Dda lmulud isemma-yas akka maca ma yella negra belli
«imal= future », a neḥṣel. Walit kan snat
tefyirin-a : Izri : heggan-as-d imensi ad yečč , yeğğat-id
akken. Imal : Azekka ad yečč di tmeγra. « ečč »
yefti ar wurmir (imal) : nezmer a t-nseqdec deg yezri neγ deg
yimal. Af wannect-a i nekkes imal nbeddel-it s wurmir.
ALUGEN: i lmend
unamek, yal amyag γur-s 6 n tmeẓṛa.
1. ANAḌ [7] :
m’ ara s tiniḍ i walbaεḍ t ad iger kra (yiwet n tikkelt
kan). Deg wana neţmeslay i win, tin,wid d tid yellan tama-neγ
[kečč, kem, kunwi, kunemti] m.d.: - meslay
tutlayt-ik[m]. -Beddet af warraw nwen. - Cebḥemt
taggniţ.
2. ANAḌ USSID [8] : m’
ara s tiniḍ i walbaεḍ ad iger kra (aṭas n tikkwal) :
m.d :- ţmeslaytutlay-ik (yal ass). - ţbeddat af warraw nwen. -ţcebbiḥemt tagniţ.
Neţsiliγ anaḍ ussid
: - s wezwir n wewṣilen ţţ,
ţ(e) neγ t(e) : (ddu) ţţeddu, (afeg)
ţţafeg, (ezzi) tezzi. - s tmerniwt n yiwet n
tergalt : (ẓer)
ẓerrem, (ger) ggar.
- s
ubeddel n yiwet teγri : (ssken) sskan. - neγ s 3 ayaki
yezrin. g.t. --Ma yili usekkil amezwaru d targalt,
nzeggar-as kan yiwen usekkil ţ :ţrus, ţnadi. --Ma yella usekkil amezwaru d taγri, nzeggar-as s 2 isekkilen ţ
: ţţafeg, ţţaddam. 3. IZRI : d tigawt
yezrin(iεeddan tekfa). Meslayeγ-d di temsirt yezrin (c.f
Amyag) af yemyagen inezmaren akk d yemyagen inammumen, nenna-d : Ar
yemyagen inammumen, talγa nsen deg wurmir ur temxallaf af tin n
yezri. Ma d imyagen inezmaren, talγa nsen deg wurmir temxallaf af
tin n yezri. m.d. Smizγeγ, ḥemleγ(ad ḥemleγ),
nekcem (a nekcem), swiγ( ad sweγ)...
4. URMIR [9]:
D tigawt taḥerfit. Akken yezmer ad imel izri, yezmer daγen ad
yessken imal [10] . Urmir ur t-nseqdac ara weḥdes.
Nzeggar-as(zwir) dayem azermyag [11] ‘’ad ’’.
“ad” nrennu-ţ ticki nexsa ad nmeslay af yimal, neγ af wayen
[nella] neţmenni[t].
5. URMIR USSID[12]
:am akken deg wanaḍ ussid, Urmir ussid yesselkam tigawt
yeţεeṭṭilen(yeţdumun deg wakud), i d-yeţţuγalen...
- Nek kerzeγ tamurt-iw
(aseggas yezrin), nek kerrzeγ tamurt-iw(yal aseggas) - Nwala-ten
mi neẓrurḍen (send id’elli tameddit), neţwali-ten m’ ara
d-εeddin (tal tameddit),
- Teţruḥu t-ţuγal-ed, -
Iteddu am ujeḥl(n)id’ uyaẓid’…
6.
AMAΓUN[13] d ameskan n wemyag. Ur ifetti ara ilmend
n yemqimen udmawan. Tal timeẓṛi γur-es amaγun-is. m.d
: amyag afeg
Izri -->;Ilaw[14]
: nek yufgen, neţţat yufgen, nukni yufgen....atg. -->;
Ibaw[15] : nek ur nufig, neţţat ur nufig….
Urmir(ulac
γur-s amaγun ibaw waki) -->;(ara) yafgen urmir
ussid -->; ilaw : yeţţafgen -->; ibaw : ur
neţţafeg
1 aspect 2
équivalent 3 description 4 action 5 descriptive 6 du verbe "Fti"=
conjuguer 7 impératif 8 impératif
intensif 9 aoriste 10 futur 11
préverbe 12 aoriste intensif 13
participe 14 affirmatif 15 négatif
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Massiwes
- Tinin-is...AzuL s umata i wid i qqedcen deg uzzeT'a yagi u tannemirt yemden 'umenay'gar Ticcaw ,asteqsi innu:accimi amaYun ur iFetti ara iLmend n yimeqimen ?.- Azn-it limmer axir i turid'(Azen)!!! Hakim
- Tinin-is...azul, Asteqsi inu ghef weskil "ţ" ghilegh askil-agi yettwakkes, yughal d "tt"... Tura ma d tidett yettwakkes weskil-agi "ţ", amek ar a naru "ţţafeg" imi d "tt" yerna yessed ihi ad d-yeffagh "ttttafeg", yella wugur daggi negh ala? Amnay
- Tinin-is...Azul fell-awen I Hakim: - asekkil "ţ" neţţaru-t "tt" di internet. Akken ţwaligh deg yedlisen n tjerr'umt, mazal seqdacen-t. Imesli-ya yugget di teqbaylit, ma yella nekkes-it...agh-d-iban wayed' n weghben, am deg imedya i d-iwid'.
I Massiwes tanemmirt s tussda af usebghes nnek. Asteqsi-ik macc'i d win fessusen i wakken ak-in-fkegh tirirwt. Dda lmulud isemma-yas Amaghun...acku ur ifetti ara ilmend n yemqimen. --Tamawt i d-gid' daghen s wazal-is: "azen" deg wadeg n "azn-it", atan ihi ma yella yesla-yagh-d Wansen ma yezmer a t-iseggem dgha xas. Bdada
- Tinin-is...Tamawt-nni yeqqaren belli yessefk ad naru "tt" zdat n teghri akw d "t" zdat n tergalt d ayen yessewhamen! Anida tufam alugen-agi? Ma yella T d ussid ilaq ad yili d ussid s tira u di yal talgha! Amnay
- Tinin-is...Tzemred' a tt-tafed' deg wed'ris n Tjerr'umt n tmazight tamirant (K.A-Zerrad) Madghis
- Tinin-is...azul yal g tazwara ya demmlagh asebter nnwen yezoam guda d semded abrid nnwen an zzat. uwwa(agma) amnay netc sugguragh f imyagen n tantala n taqbaylit yal sisen kan gherwen g adlis agma nnkitit g tansa nnu yed: Ifrinnefusa@hotmail.com
tanemmmirt agma madghis-libya razik
- Tinin-is...deg uma3un amek ara n- aru amyag zzde3 i izzed3en ne3 izzed3en ne3 igzed3en Amnay
- Tinin-is...Amaghun n wemyag Zzdegh yettwaru akka: Izri --> Ilaw: izedghen --> ibaw: (ur) yezdighen
Urmir:
urmir ussid -->; ilaw : izzedghen -->; ibaw : ur izzedghen Djidjou
- Tinin-is...Azul Deg tazwara, yewwi-d fell-agh ad d-nini tanemmirt i kecc imi tefkid-d kra seg lweqt-ik akken ad tged timsirin s tmazight ghef tmazight. Qqaren s teqbaylit "Lecghal n taddart meqqrit, nekni mezziyit"; Amer yal yiwen iran tamazight ad yefsu ujejjig-is, ad d-yefk cwit n tmughli i tsekla d tira, ahat nessawed. Bghigh ad d-ssutregh yiwen n useqsi. Deg temsirt n tmez'ra, mi tt-ghrigh, yettban-iyi-d lhal amzun, nessexled' gar tmez'ri d talgha n umyag. 1. Talgha d tin yettbeddilen seg yisental ; isemma-yas A. Rabhi "Askim". I yettbeddilen seg usentel n yizri gher win n wurmir deg umyag afeg, d tighri. Md. afeg yUfeg ad yAfeg. Llan yimyagen ur yettbeddil ara uskim. 2. Ma yella d timez'ri, d anamek macci d talgha. Anamek yettak-it-id umyag deg tefyirt ilmend n wakud. Md. Tugh yella deg uxxam. Yella deg uxxam id'elli. Amyag s yiwet n talgha, d tin n yizri. Ma d anamek ibeddel imi yezwar umalal "tugh" deg tefyirt tamezwarut. Tikelt i d-iteddun ad swejdegh tamsirt ghef talgha d tmezri n umyag, ad tent-twalid. Tanemmirt. Djidjou Amnay
- Tinin-is...Azul a Djidjou! Ma lakra yellan ghur-ek, xas azen-d! Nek mazal tt'fegh di "tbadutin-nni" n dda Lmulud. Timez'ri akken tettwalid', tettwaks-ed seg wemyag "z'er", ahat daya i yeqqnen anamek-is ar "aspect". Maca yettban-iyi-d dakken azwel-a meqqer; talgha akk d timez'ri.
Aql-in ihi ttradjugh iznan-ik a Djidju! Ar tufat omar
- Tinin-is...Amnay
- Tinin-is...Askeεrer d zzux ulayγer a yaselmad n "ccilmun". Ulayγer tiyita deg yemdanen ur tessineḍ ara a "yaselmad". Wissen amek ara a teḍru d inelmaden-ik ma yella akka i tgiḍ?
Igduden ttaẓen ar zdat afus deg ufus, wa yettḥadda γef wa, nekkni, mi yessen yiwen sin iqewqawen, ad isers akasan γef wiyaḍ. Amzun d netta i d-yeṭṭfen igenni. Ala win izemren a s-yerẓ ifadden i wiyaḍ. Mi yessen yiwen sin iqewqawen ad iseγli adrar γef wiyaḍ. Nzan yemdanen γef ulac seg tismin akk d ukasan. Aya neẓra-t DA, ur itekk ara deg wesmel n www.imyura.net. Wi tt-yenwan n tmenyik, xas ad imuqqel abrid nniḍen.
Ur iy-iγaḍ ara lḥal γef imeslayen-ik a "yaselmad", imi ur ttewwan(bb) ara: d tismin kan akk d ukasan i yessiwzagen tufaṭ-ik. I y-iγaḍen d wid-nni imu "tselmaḍeḍ" .
| |
|
|