 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Taɣenjayt n weɣrib sɣur Karim Akouche
- Tazwart...
Ccetwa tessufɣed tisuqas-is. Deg uglim n yemdanen treṣṣa ssem-is. Lxiq yeččur ulawen. Yal yiwen d acu n weɣbel i t-yerḥan. Assagi d ass amenzu n Yennayer. D tameddit. Aqli-yi deg wexxam, sikidaɣ si ṭtaq ɣer berra. Deffir-iw, Lunes Matub deg CD la yettbaɛziq ṣṣuṭ-is. Taɣect ay cennu tessenfufud times deg wefwad-iw, tejreḥ ul macci d kra. Yeqqar-as: tseḥr-iyi lɣurba m leqwas… Rriɣ-d nnehta, ajenwi icerreg tasa-w, nniɣ-as i zzehr-iw : a tamurt amek gan ussan-im, wisen ma meriɣit neɣ ahat fsan? Ahbuh! Anwa ara d-yerren tiɣri imi tawacult-iw s lekmal-is attan di tmurt? Aḍris akken ma yella |
ASXERBUBEC-IW yeffeγ-d γer teẓrigin Lulu.com
- Tazwart...
Amud isefra swayes yerra umedyaz Sεid At Mεemmer tajmilt i unaẓur aqbayli ameqqran Ğamal Benεuf yeffeγ-d ussan yezrin γer teẓrigin Lulu.com.  Aḍris akken ma yella |
Ṣut n tlawin
- Tazwart...

ha-tent-id yessis n tteryel, fflent-id seg idurar
imesḍan tibbucin εeryan, mači ar tukksa ibawen
aḥeq akk ayen bubbent, aḥeq aman d-ugment
ayen ččant akk n tiyita, ass-a ar d kksent ṣrima
win umi berrik wul, yaggad, mači d tameγra
win umi berrik wul, yaggad, ad tettnakk tikkelt-a Aḍris akken ma yella |
Ttxil-m a taqbaylit, nṭeq!
- Tazwart...

Lεinser γas ma yeqqur
Ar ass-a γur-neγ d lεinser
Lemmer yettmeslay wemqerqur
Γef tala wissen d acu a d-yehder
Yakk a tiniri lbabur
Deg-m ur nzemmer ad t-nenher
Maca, ameslay γas d aqbur
Ma ifaz ad yedder yeḍher
Aḍris akken ma yella |
Zun akken
- Tazwart...
Zun akken.
zun akken, amek akkenni, amzun nella di sin, ssakin lliγ wehdi, ssyin di tlata, umbaad di sin kan...makken di sin kan gugmeγ d tameddit n wass udem-ik tezzi-as tafat, ahat d asedsu-k .. Asedsu nni werjin walaγ am win di tilawt. Nekk igellel deg i usemmiḍ, zun akken yewwet felli ugeffur itij yers-d ar tqaatt.Teqqared : amek tellid? Amek i d-am tedra.? Lhan wussan-im? nniγ-ak-in : aha berka ay amcum! Aḍris akken ma yella |
Imaziγen n Libya ur brin ara i ṭṭbel deg waman!
- Tazwart...
|
Awes-i tala (sγur Saγru Band)
- Tazwart...

yiwen itbir deg igenwan
ers-d γur-i ad ak-iniγ
ẓriγ-k d tawḥid i telliḍ
a nemεawan deg imeṭṭawen Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i Muḥend u Yeḥya.(Sɣur: Ɛebdella Ḥaman, Wehran.)
- Tazwart...

Wagi d innaw i iga dda Σebdella Ḥaman γef Muḥya i yiεeggalen n tiddukla Numidya deg Wehran. Innaw γef yiwen n wemdan, mači kan d tanagit γef wemdan-nni, daγen yeskan-d amek i iẓer umeskar win γef i d-yettmeslay...Nezmer deg yeḍrisen yecban wagi, a nissin ameskar ugar γef win i γef i d-yemmeslay. Tasekla d awal...
A leǧwad la d-isellen, azul fell-awen!
Tinawt-agi wezzilen ɣef umaru d umedyaz, d unaẓur, d useklan, d usuqal ameqqran, aqerḍal iɛeddan si temɣer akin,wagi d gma di tsekla n teqbayli, d uḥuddu n tmaziɣt.
Di tazwara useggas 1986 ruḥeɣ ɣer Lpari, wwiɣ ssyagi uṭṭun n ttilifun-ines, win i d iyi-t-id-yefkan d mmi-s n taddart-is, d ameɣnas ameqqran deg webrid n tutlayt yakk d tsertit,seg yergazen imezwura i d iyi-iwellhen di tikta yakk d leryuy, wagi d Muḥemmed Benɛli, ahat d netta i iwellhen Muḥend u Yeḥya, i wumi qqaren « Muḥya », a ten-iwali Rebbi s tmalla (rreḥma) i sin yid-sen. Aḍris akken ma yella |
Tawerγdemt n Lezzayer tessuffγ-d semm-is ar yeqbayliyen n Wehran
- Tazwart...
Taɣdemt (ccreɛ) d yemsulta n Wehran ḥernen ɣef tiddukla Numidya d uselway-ines!
I tikkelt-nniḍen, aselway n tiddukla tadelsant Numidya n Wehran, gma-tneɣ Sseɛd (Daɛi) Ẓamuc ad ibedd zdat n wexxam n teɣdemt n Wehran, ass n Wemhad (lexmis) 3 Nwamber 2011 ɣef 9 n tnezzakt (tṣebḥit). Aḍris akken ma yella |
I kečč kan
- Tazwart...

Taxatemt yes-k i tt-teqqen
Tmusni asmi tt-id-nexḍeb
Yes-k i nerfed asafu ireqqen
I tmuγli akken ad tt-nesseṛḍeb
Yes-k i jjin wulawen ifellqen
I d as-nenna i wemcic ṣṣeb
D kečč i d amdan ilaqen
Anef ad inin fell-ak nesleb
Aḍris akken ma yella |
Halloween neɣ tameɣra ulaxart
- Tazwart...
D iḍ n 31 di tuber ar umenzu n nujember isâeddayen medden tameɣra n Halloween. Arrac ad lsen talaba issagwaden am tin id-ismektayen at laxart, ad ttekken axxam ɣef wayeḍ ad ssuturen tiqaqacin d tẓidanin. Di tmura ittmeslayen taglizit qqaren warrac i at wexxam mi ara asen bedden ɣef umnar: "trick or treat". Deg imi n warrac, leggaɣ aṭas wawal-agi xas anamek-is d adeqqem, d anbac: ad iyi-d-fkeḍ tizidanin neɣ atan bnu fell-as! S teqbaylit nezmer ad t-id nessuqel akka: Tizidanin neɣ tirzaganin! Neɣ ahat yifit: Timzuda neɣ timerzuga! Ablagi yagi seg uxxam ar wayeɣ ifka anzi diɣen ar Buâfif, tameɣra n tefsut di tmurt n Iqbayliyen.
Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i Muḥya ass n 01.11.2011(azemz n talilit n Muḥya, amulli-s wis-61)
- Tazwart...
Aseggas yezrin tlul-d tekti swayes nederrez di Lpari tis-snat tameγra tamezwarut ilmend n wesmekti wis-sḍisan(60) n Muḥya. Aḍris akken ma yella |
Yemma-s umusnaw-nneγ Kamal Uzerrad tewweḍ sanda ara naweḍ akk.
- Tazwart...
Yemma-s umeddakel-nneγ Kamal Uzerrad, amusnaw ameqqran n tutlayin timaziγin tewweḍ sanda ara naweḍ.
Aḍris akken ma yella |
D acu-tt tlelli ay akli ?
- Tazwart...
Ass-a abaḥri n tlelli yagi id-isuḍen ɣef wugdud alibi yezmer ad yeglu s lbaṭel yugaren win n lqedafi, lbaṭel n at iččumar, d widenni yettnadin kan ɣef le pétrole. tilleli tewɛer akken ad tt-id-awwiḍ, akken yewɛeṛ ad tidired deg-s ma yella allaɣen ur heggan ara iwayen ara d zuɣer . Aḍris akken ma yella |
Ccaw n tegrawla… Ilibiyen (Malek Houd)
- Tazwart...

Yura umezruy s yidammen
N tarwa ɛzizen
Akken lbaṭel ad yeɣli
Yuli-d wass ɣef Yimaziɣen
Bedden-d am yiwen
Ad idiren deg tlelli Aḍris akken ma yella |
Eğğemt abrid a tilawin!
- Tazwart...

Tikkwal qqareγ-as nesreεruε
Ay annect d as-nessen i uzemmer
Nesferfud i tidet abruε
Maca, εeddi ad as-ncemmer
Ahat aḍu d bu ubessuε
A d-yezzuḥtelli s ddemmar
Imiren yal uccen ad ikuεε Aseglef i irebbi n tγemmar Aḍris akken ma yella |
Taskelmuḥyet
- Tazwart...
Aseggas yezrin tlul-d terbaεt "Tajmilt i Muḥya" di facebook, derrzen-as tameγra iwumi semman „Taskelmuḥyet“ ass n 01.11.2010, azemz n tlalit n Muḥya ilmend n wesmekti wis-60 n tlalit unaẓur-agi ameqqran n tmurt n Yeqbayliyen. Aḍris akken ma yella |
Tennam tuɣal-d talwit ɣer tmurt n Iqbayliyen?!
- Tazwart...
Yenna-d “ d nnuba-w tura ad steεfuγ”. Mačči di taddart-is kan di tmurt merra " talwit tella, tella" Dayen tura yeεya deg usuγu. Tamurt truḥ truḥ, meqqar ad issuter lehna. Akken i d-as yenna ğehha:” axxam yerγa meqqar ad seḥmuγ”. Aḍris akken ma yella |
Irbiben n tegrawla
- Tazwart...
Seg wasmi id d-necfa aγenja-nneγ s leqbayel γer beṛṛa kan i yettseqqi, nezga nesserwat azezzu ḥafi. Abrid n umennuγ-nneγ yezga yeččuṛ d iẓṛa, aẓṛu nekkat yes-s, wayeḍ yuγal-aγ d ugur, mi nger aḍaṛ ad aɣ-yesseγli. Abrid yurad s idammen id d-ḥudden iẓekwan n wid yemmuten γef tidett, id d-imeqqin deg-s ass-a ala yir tismin yeǧǧuǧǧugen d dγel yezzin am ẓaṛb ɣef tegmatt. Aḍris akken ma yella |
Imseγret n timunent n Libya s tmaziγt!
- Tazwart...
|
Anda-la-t Uqbayli-nni? (Crif Wanuɣi)
- Tazwart...
Sanda yessaweḍ umennuɣ n Uqbayli-nni akken ad t-id-iṣaḥ wemḍiq ad yeddu akken iwala netta mačči akken bɣan at ufella? Dɣa mazal, ar ass-a n wussan, yettkemmil umennuɣ? Deg iseggasen yezrin ibedd Uqbayli s lqedd-is akken ad d-iḥelli tilelli-is d tmesalyt-is d yidles-is akked izerfan-is. Aḍris akken ma yella |
Sgunfu deg talwit a Nour Ould Amara
- Tazwart...

deg weḍris i d-uriγ dagi ulac isalen amek yemmut, ulac isalen γef ayen yexdem, d aḍris kan n imeṭṭawen, d aḍris n teqreḥ, d aḍris n udeddic... Aḍris akken ma yella |
Arezqi Rabia
- Tazwart...

Arezqi Rabia ilul deg useggas n 1960, ass n 14 deg cṭamber, -14/09/1960-, deg yiwet taddart ger Tigejda akk d Mayu. Taddart-is zzint-as-d kraḍ(3) isafen d yiwen wedrar. Am aṭas n tudrin n tmurt, tagrest tettarra tawwurt γef imezdaγ n taddart. Deg tniri-yagi, “tin n iri”, tamurt ur ila yiwen, i deg i d-yekker umedyaz-nneγ, ger imawlan-is: baba-s d yemma-s, snat tyistmatin-is akk d kraḍ(3) n watmaten-is d wid-is s umata. "agris asemmaḍ
lweḥc azayaḍ
deg-neγ la igezzem
ticergi ur nxaḍ
aḍar bu-icifaḍ
deg-neγ la itezzem" Aḍris akken ma yella |
Nutni 9% wisen nekwni
- Tazwart...
Ussan-a izrin sliγ-as i Gilles Duceppe, azarugiẓri akibiki, ar rradyu inna-d d akken Ikibikiyen nnegren s wazal n 9% i ussegwass imi ttuγalen d iglizawalen, meḥsub ttuγalen ttmeslayen taglizit u ttajjan tafransit, tameslayt nsen.Ikibikiyen ddren gar iglizawalen seg ussegwass n 1759*, ass-mi terfed Fransa ifassen-is sdat Igliziyen. Imiren Ifransawalen di Marikan Ugafa llan kan. Xas akken igliziyen unfen asen ad idirin am Ifransisen, maca imi taglizit d tameslayt ih’nunfen akw γef idelsan umaḍal u iqqejmen cwit seg-sen, win illan d ameẓyan ar tama-s tesseblaa i t-sseblaa. D amulab sdat tlafsa!Aḍris akken ma yella |
Tazlitt taqbaylit
- Tazwart...

Tineggura yagi, akken is-inna Umengellat, ccna yagi d amehbul. Myal yiwen ansi is-ikka d wamek is-ifka udem. Tameddit, inaẓuren nneγ am wiyaḍ akw umaḍal, refden snitra d tjewwaqt u cnan ayen i isen-iccan ul d wayen isen izzan tasa. Maca anect-a d taglimt kan s ufella acku win igren tamuγli γef amek tedda tezlitt deg umaḍal akw d tmurt nneγ ad yaf temgarad cwiṭ tegwnitt. Acku tazlitt, am idles d tnaẓurt s umata, teqqen ar umezruy d wansayen n tmurt. Tcud γer wayen tedder tmetti. Teṭṭef, tejgugel deg umdan d wayen ittider myal ass. Aḍris akken ma yella |
Tis 54
- Tazwart...
Ayen akken illan kra issegwassen aya d annar n ṭṭrad d llaẓ, yufrar-ed assa d tamurt. D tis 54 di Tfarka. Ugar n 50 issegwassen d temnaḍt n Ssudan Anẓul d amarẓi d umennuγ γef tlisa-s d izerfan imezdaγ-is. Ugar n sin imelyan d ixef i iγlin akken tlul-ed tegduda n Ssudan Anẓul. Tga tameγra uzarug-is sdat iqemqumen ifarkiwen u gar-asen Umar Hasan Al-Bacir, ittwacuken γef imenγiyen n ṭṭrad di teγdemt tagraγlant.
Aḍris akken ma yella |
Masin Ferkal ar yidis n Imaziγen n Libya
- Tazwart...
|
Farid Waras yemmut
- Tazwart...
Yiwen umastan neɣ amḥaddi n tmaziɣt, d anaẓur, d ameɣnas n teɣdemt tamettit, yellan zik deg ukabar n « PAGS », yewweḍ sanda ara naweḍ akk, ass n 31/06/2011.
Aḍris akken ma yella |
Askuti, ungal n Ssaâid Saâdi
- Tazwart...
Dacu-t wudem n tudart n win iddren am uskuti? Win iddan s uḍar izrin di tγanimt akken tebγu tusa-as-d tegwnitt? Dacu-t uzal n tlelli i win idren am uxemmas yerna d netta i t-ibγan? Win yudren almi d da ibra i isaγ u igruri am yiγid. Yugar askuti. Askuti d aqcic nni kan ilmeden tikli deg “ubrid”. Deg ubrid is d-inejjren ccifan-is.
Aḍris akken ma yella |
Kra isefra n Lunis at Mεemmer
- Tazwart...
Azizwu
Tebrek n tziri
Tleḥḥu di terga uzizwu n wass-a
Iṭij yettwarğu i tlemmast n yiḍ
Ass-a a d-yas uzekka
Azekka a d-yas wass-a
Myejbaden imurar-nsen amecwar ameqqran
Ma yella myeḥmalen
Ur neẓri ara, neγ?
Aḍris akken ma yella |
Ayennat-nni d iyennatin-nni-nniḍen
- Tazwart...
Zdat wallen-iw ayen icemten
Anef ad yecbeḥ γer medden
Ẓriγ wid akk ad yemmten
Ur ttuγalen ad bedden
Yuγal-d wayen ifaten
Γef ssenğaq usirem i t-cudden
S uγebbar s allen i d aγ-wwten
Am ccix mi ara itedden Aḍris akken ma yella |
Yuγal-ed 63
- Tazwart...
Rezfen-d γur-neγ ussan-a isardasen n tmurt n Llezzayer akken ad nadin γef “irebraben” deg imudaγ d tudrin nneγ. Diγen-netta ayen i γef nudan ufan-t imi glan s kra imezdaγ n tmurt ur nuksan. Maca glan diγen s ugar n kra n tmegraḍ.
Aḍris akken ma yella |
Mas At Cebbib d amedya
- Tazwart...

Taqbaylit ittmeslay mas At Cebbib d taqurant. Ur llint deg-s tfawtin n tṛumit am akken nennum nsel as deg imi n wiyaḍ. Aḍris akken ma yella |
Zwaren, ewwḍen d imezwura u ad d-qqimen d imezwura
- Tazwart...
Am arezg i win i wumi tefka tegwnitt ad isers lsas, ad ifek taqeddimt tamenzut. Am arezg i win irẓan asalu deg unnar n tmaziγt.
Aḍris akken ma yella |
Maεtub, akk-in i uẓekka
- Tazwart...
 Myal assegwass, mi ara d-ittaẓ yir uzemz n 25 di yunyu ttḥulfuγ am akken issefk fell-i ad gaγ neγ xarttum ad iniγ kra. Simal txebbeḍ tikti deg uqerruy-iw simal tettmal ar yir addad:” I wacu ?” D tidett i wacu. I wacu awal imi ur izmir kra. I wacu asuγu d usiwel ma illa i waḍu kan ? Akka ihi i teḍra d waṭas seg nneγ. neḥfa. Teqmeḍ fell-aneγ teqlaḍt. Maca iqqim-aγ-d imeṭṭi. Xas akken, ula d imeṭṭawen i wacu-ten ara, teksen cwiṭ γef ul. Ssifsusen. Acku, mi ara d-ittaẓ wass n 25 di yunyu, amuli imenγi n umedyaz nneγ amuqran, xas akken xebḍent tikta deg uqerruy, maca ul-iw indef ahat am akken nedfen ulawen n waṭas n Iqbayliyen. Aṭas seg nneγ ur neḥwajj ara asen neẓmi lebsel s allen s n 25. Aḍris akken ma yella |
Seg ass-mi iɣli Umeẓyan ar ass-a
- Tazwart...
Zemmen 7 issegwassen seg ass-mi inɣan at ccuq Ameẓyan Mhenni di Paris. Ass-nni amcum, id-iqqimen d yir asmekti i myal Aqbayli anda ibɣu illa, d ass wis 19 di yunyu ussegwass n 2004. Ameẓyan, ittwet s leɣder. Macci s ufus iḥfan. Win i t-inɣan, s ufus aḥerfan, ifka yas-tt ar wanida ur tt-yuḥtam, ur tt-inwi. Am kra n win iwwi laman, Ameẓyan iruḥ d asfel. Imi d baba-s iwwten xas d netta iḥuzan.
Aḍris akken ma yella |
Tanemmirt a Lwennas!
- Tazwart...

Wissen ma rsen dγa yeγsan-ik tesgunfaḍ acemma neγ teṛwiḍ imeṭṭi fell-aγ?
Ass-nni mi k-wwten, kečč tkecmeḍ amraḥ n lebda, nekkni newweḍ sanda ara naweḍ akk, imiren i tekfa fell-aγ ddunit.
Ayen yeḍran yid-neγ deg wexxam n tmettant teẓriḍ-t akk, war ma steqasaγ-k, γef wayen i d ak-nniγ, teṛwiḍ imeṭṭi fell-aγ. Aḍris akken ma yella |
Tafaska Malek Bugermuh (Taẓrigt tis semmus)
- Tazwart...
|
Imedyazen am zik am tura
- Tazwart...
Issufeɣ-d Belqasem Ihijjaten adlis nniḍen n tmedyazt. D wis-7 id-ifɣen ar ass-a, yerna tzemrem ad teɣrem ayen d-nniɣ fell-asen dagi: 1, 2, 3, 4. Aneggaru yagi iffeɣ-d di teẓrigin n L’harmattan s snat n tmeslayin: udem s teqbaylit, wayeḍ s tefransist. 
Aḍris akken ma yella |
Di tfeswin taεrabin ar da: beṭṭu inɣa asirem
- Tazwart...
Tanekra n Waεraben di tagrawliwin nsen, d-iḍran kra n waguren ayagi deg ugafa n tfarka d usammer alemmas slulent-ed asirem deg ulawen n waṭas iɣerfan umaḍal. Acku fkant anamek amaynut, ur sinnen Waεraben zik, i tnekit taɣelnawt. Anamek-agi iṛessa ɣef tekti n tɣermi d wayen i tt-iḍtafaren d izerfan d teɣdemt. Maca ssmanat agi tineggura, beṭṭu inɣa asirem: ddin di Maseṛ, tabaɣizri di Tunes, ṣṣef di Sirya d Baḥrin, iderma di Libya zemren ad seɣlin tanekra d tegrawla id-yejjan asirem i tifrat d tifin iberdan ara yefrun tiyersa id-iqqimen ṛzagit deg umaḍal aεrab si tallit imeḥras. 
Askwar taḥrir di Lqahira Aḍris akken ma yella |
DSK neɣ ass-mi terεed ur tewwit!
- Tazwart...
D asertan amuqwran, Dominque Strauss-Kahn iẓra iman-is d amuqwran gar imeqwranen. Maca iẓra diɣen kra n win meqwren nezzeh ma iɣli ittexnunus yerna ittimzi.  Dominique Strauss-Kahn Di Fransa, allen uragent ɣur-es u wallent-ett d aselway id-iteddun n tmurt ɣef uqeruy ukabar inemlayen. Mass Staruss-Kahn, inna-d, deg yiwet n tedwinit d uɣmis Libération ass n 28 di yebrir 2011, d akken zemren ad illin qrad n wuguren sdat-es di tafranin id-iteddun. “Idrimen, tilawin akw daɣen imi nek d uday” id-inna. Irna-d “Ih d tidett ḥemlaɣ tilawin!”. “Yehwa-yi!” Aḍris akken ma yella |
“Dacu ara necc!”
- Tazwart...
Aṭas n Iqbaliyen ittawin awal-nni amcum n “dacu ara necc” deg imi, ssensren-t-id myal mi slan i wawal n timanit. Macci d tikkelt id-wwiɣ ameslay d imeddukal-iw ɣef tamsalt-agi u myal tikkelt zgiɣ sfutuyaɣ seg-sen. Am nek am imeddukal-iw neqqim nbat. Xas akken awal irekkem gar-aneɣ akken a negzu taluft, tugi ad tekcem s aqerruy-nneɣ tririt-a. Maca inna-yi-d yiwen seg imeddakal-agi inu, inni yasen: “am ass-a, azekka ad teccem kan ayen ara d-tessisem!”
Aḍris akken ma yella |
Taɣdemt Umerri
- Tazwart...
Taɣdemt UmerriAḥric wis-qrad Wagi d aḥric wis-qrad umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa. Wis-sin atan da: Yuɣal Ḥmed d Umerri Rriɣ ad d-iniɣ diɣen ayen iɛeṭlaɣ fell-awen ur d-ssufɣaɣ ara aḥric-a wis-qrad. Mi-d ihi iffeɣ weḥric amenzu d wi-sin uran iyi-d aṭas n medden. Wa d asnemmer wa d aregma, maca am akken neqqar zik tisusaf d aman kan aregma d awal kan! Gar-asen llan sin warrac iyi-d-innan d akken nutni n taddart Umerri u ṛegmen ad iyi-ḥkun “tidett amek teḍra d Umerri d wayen akw yuqem di tudart-is ama d ayen ilhan ama d ayen n diri.” Yiwen deg-sen, ittili di Marikan ur sliɣ yi-s deg-assen ma d wayed ittilin di tmurt yura-yi-d u inna-yi-d d akken Umerri ur illi ara d argaz nni i nɣil illa di tudart-is. Aqcic-a isfuti-d aṭas deg Umerri u iḥka yi-d amek illa d bu-tlawin, d bu-tmḥeqwranin. Inna-yi-d diɣen amek usan wid-inɣan Umerri (ad nawi awal fell-as deg uḥric wis 4 id-iteddun) ar Umengellat ass-mi id-issufeɣ tazlitt fell-as u nnuɣen-t imi irra tajmilt i “yir argaz”. Aṭas diɣen id-inna fell-as maca kra nudaɣ, kra seqqsaɣ ur ufiɣ ara awal n wayen d-inna d tidett. Maca ur ḥeqqeqaɣ ara diɣen belli d tikarkas. Illa, am tamsalt-agi Umengellat, wid iyi-tt-innan diɣen.Akka ihi, ikkes-aɣ-tt wakud d wallalen akken ad nadi ɣef tidett. Ɣef aya, swezlaɣ awal ɣef Umerri deg umagrad-a, ksaɣ akw amek d-llant tedyanin d wayen yuqem deg Umecras d Buɣni di temsalt n lbusta. Maca, deg ussan-agi id-iteddun, ssarameɣ as-naf abrid. Aḍris akken ma yella |
Afus deg ufus (Mbarek Belqasem: www.tawalt.com)
- Tazwart...

Libya fus deg ufus γer Geddafi s uherkus
Iceffaren(imukar) d yimanγan, tarwa n Libya a ten-ssufγen
El Geddafi Wikileaks A t-nessufeγ s kliniks
El Geddafi d amanγi Wer yeğği mani wer yenγi Aḍris akken ma yella |
Ilmend umulli wis-28 ɣef tmettant umedyaz, acennay ameqqran : Sliman Ɛazem
- Tazwart...

Teẓram akk a Leqbayel Anwa i d mmi-s n laṣel D win yettḥezziben i nnif-is Lukan nemǧaza neɛdel Rray-nneɣ ad yeddukel Kull wa a s-d-yedher umur-is Ma nettɛemmid i lbaṭel Ad nuɣal yakk am ṭṭbel Kull wa a d-iheggi aɛrur-is Aḍris akken ma yella |
Weltma-tneγ Ḥasiba teḥwağ-aγ merra s Yeqbayliyen d Teqbayliyin
- Tazwart...
 Weltma-tneγ Ḥasiba Rebbaḥ, d tilemẓit m 26 iseggasen, tuḍen yir lehlak iγef ur tebni, aṭas aya yerna d win yeglan s weltma-s tilemẓit am nettat,iseggasen-agi yezrin.
Temmut weltma-s, acku lehlak-agi d win ur ttdawin imejjayen di tmurt-nneγ yerna tawacult n Ḥasiba d taẓawalit, ur tezmir ara ad temmager ayagi s ifassen d ilmawen. Ihi Weltma-s tewweḍ sanda ara naweḍ, nettat la tteddu γer din, ma yella ur tγawel ara tduwa mgal aṭṭan-agi amcum.
Kraḍ(3) tikkal di ssmana i tettnekkar γef l 05:00 n ṣṣbeḥ, akken ad twali amek ara truḥ si taddart-is Mizawru(taγiwant Bunuḥ) γer Tizi Wezzu, tettawi tettara 120 km ruḥ tuγaleḍ, akken kan ad tẓer sani yessaweḍ waṭṭan-is, ma tewweḍ s ajmam ad tenγel neγ werεad. Alamma d 18:00 n tmeddit i d-tettuγal s axxam, wagi ass ideg ara taf d ttawil. Akken a d-tas γer Fransa ad tdawi, ulac akk tawwurt tezgel ur tesṭebṭeb ara deg-s, ur tessuter ara ad as-d-fken afus, maca, neẓra yakk amek llan wulawen n widak yeṭṭfen tisura di tmurt n Ledzayer s iẓawaliyen am weltma-tneγ Ḥasiba, ladγa imi d yelli-s n wedrar, d taqbaylit. Aḍris akken ma yella |
Amezruy-nneγ s teqbaylit: Tudert-iw di Tegrawla(Dda Σebdella Ḥaman)
- Tazwart...
Newwi-d awal deg Rradyu Idurar, deg tesgilt "Tira deg Uzeṭṭa", γef tira n umezruy s teqbaylit. Llan wid yuran, wid yettarun maca ur ttuqten ara. Mack at Udiε, yura-d kra imagraden yufraren γef Ḥmed Umerri, Mesεud Ulamara ad yesgunfu deg talwit yura-d Iberdan n Tissas; d adlis anda i d-yura γef ayen yedder deg Umussu Aγelnaw azzayri almi tefra. Yella daγen "Tullianum" n u Lamara, d ungal γef ṭṭrad n Yugurten i isennden γef ayen yura Saluste. Ussan-agi i d-iteddun a d-yeffeγ yiwen wedlis n Σebdella Ḥaman: "Tudert-iw di Tegrawla". D adlis deg i d-yewwi Dda Σbḍella γef ayen yedder di tegrawla, daγen deg umussu aγelnaw n yimir-nni. Ahat adlis n Mesεud Ulamara d tanagit γef iberdan n tissas yeḍfer Dda Mesεud Ulamara almi d 1965 imi i d-yeffeγ si lḥebs, win Dda Σebḍella d tanagit daγen maca d tamuγli daγen n Umussu Aγelnaw sγur yiwen i yukin zik dakken seg waẓar a d-yekk nnfa. Yella imir-nni yakan seg wid yebγan Tamurt ad tbedd γef tnekkit-is n tidet. ...Nekk ẓriɣ d acu ara yeḍrun, nniɣ-asen: “Atan le commandant ihegga-d iṣewwaren, yakk d ineɣmasen ad aɣ-ṣewwren deg yeɣmisen, ad aɣ-d-sɛeddin di ssinima, leǧnas n ddunit s umata ad aɣ-walin, i wakken Fransa a d-tesban iman-is d ddula n tugdut yakk d izerfan n wemdan, a d-tesban iman-is amek tettmagar icenga d yeɛdawen yettmenɣan yid-s s izerfan yakk d talsa, d leqder. Ur d asen-nettak ara tasuleft i ddiɛaya-yagi”.
Aḍris akken ma yella |
Yuɣal Ḥmed d Umerri
- Tazwart...
Aḥric wis-sin
Wagi d aḥric wis-sin umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa.
Aserdas Send ad iffeɣ a d-yuɣal s axxam εemmis Mḥand, Umerri yurag ad iwali Jean akken as-yinni d akken ad iḥbes amahil imi issufek fell-as, am netta am tezyiwin-is, ad iruḥ ad isεeddi lεeskar. Ira ihi ad iṭṭef tajarnanti-is imiren imiren akken ad ifek cwiṭ n idrimen s axxam. - Mass Jean, ass-a ak jjaɣ imi ssawelen-iyi-d ar lεeskar. D εemmi Mḥnad iyi-d-innan ulin ijjadarmiyen ar taddart. - Tezriḍ a Ssaεid, seg ass-mi txedmeḍ ɣur-i ur ak-d-kkisaɣ. Atan ak-xelsaɣ akw agur-a xas akka ur ikfi ara. Atan ihi, ssarameɣ-ak ayen ilhan ar zdat.
Aḍris akken ma yella |
Taskelmuḥyet
- Tazwart...
Am wakken neẓra yakk, ass n 01.11.2010 d amulli wis-sḍisan(60) n ugellid n tsekla taqbaylit.
Ilmend umulli-s-agi, thegga-d terbaεt "Tajmilt i Muḥya" timlilit taseklant neγ tadelsant swayes ara s-tuγal tejmilt ass-nni di Lpari tis-snat.
Timlilt-agi d tinna ideg ara d-γren am netta(à la Muḥya) yerna s leεyaḍ yemdanen ara d-tesddukel tayri n Muḥya d tin n tutlayt-is(taqbaylit) kra n tukkisin seg wayen d-yesker, deg wezniq anida yella yesεa taḥanut yiwet n tallit, asmi yella d amuddur.
Aḍris akken ma yella |
Umerri: Assaḍ Agawa
- Tazwart...
sɣur M.A.U Amagrad-agi isenned ɣef udlis yura Tahar Useddiq ɣef Umerri. D wagi kan i d adlis i yufiɣ ɣef Umerri wanag kra imagraden ittwarun fell-as kkan-d akw seg udlis-agi n Useddiq. Awidu-kan imi id-iqqim udlis-agi acku Umerri yuklal ugar n yiwen udlis u yuklal diɣen ugar n ubdar deg awal imi t-id-nettader di tallit-a nneɣ. Ur t-nettu ara xas akka nhemmel-it.
Aḍris akken ma yella |
amdan : d allal i ubeddel n umaḍal. (Lmulud Yunsi)
- Tazwart...
Win isersen amdan deg temγer d ccbaḥa akkd tuffra n umaḍal, ulac akukru d akken ireṣṣa umaḍal-a send n wemdan; imi xas d tilawt amdan d yiwen ger waklan n wesnulfu n ddunit-a, maca yemmug-as wazal yifen wiyaḍ.
Aγiz di tudert d wayen akk nettwali nessen-it, ad aγ-d-yessuffeγ tikti i yessen umeqran d umeẓyan, agellid d wakli...atg; tikti i yefka wemdan d areṣṣi deg wallaγ.
Ma nniγ-d amdan, ḥuzaγ-d aberkan d ucebḥan, atrar d uneggaru, imi tikti d tilawt n wayen i s-yezzin i wemdan. Aḍris akken ma yella |
Issin : asegzawal n Kamal Buεmara
- Tazwart...

Iwweḍ-iyi-d usegzawal "Issin" n Kamal Buεmara si tmurt ddurt-agi yezrin u seg ass-en atan ssentaɣ allen-iw deg-s. Qqareɣ-t am ungal neɣ am tullizt. Ttnadiɣ deg-s awalen wa deffir wa. Ur as-ttserriḥeɣ la deg umiṭru la deg wexxam a s-tiniḍ wissen dacu i y-ijebbden ar ɣer-s am ddkkir acku d tikkelt tamenzut i ṭṭfeɣ ger ifassen-iw asegzawal n teqbaylit. Si zik kra i d-iteffɣen d imawalen llant-ed deg-sen tmeslayin nniḍen am tafransist, taglizit neɣ tikkwal diɣen taεrabt. Aḍris akken ma yella |
Anabaḍ aεeḍil: d tirga neγ d asirem
- Tazwart...
Deg umulli wis 30 n tefsut imaziγen, ittwasebded Unabaḍ Aqbayli Aεeḍil di Paris, Fransa, γef uqerruy-is Ferḥat, aselway, d 9 ineγlafen: 7 d irgazen d snat tilawin. Ass-nni ihi, amenzu di yunyu, tebda tmeγra s imseγret n tmurt n Iqbayliyen d-cnant kra n tlawin n trabaεat Jjurjjura. Ibded gar-asent, u icna ula d netta, Ali Ideflawen. Isenjaqqen n tmurt n Iqbaylien zzin-d akw I texxamt n Le Palais des congrès. S yin ikker-d yiwen uqcic izwer-d awal awezlan s tefransist γef Ferḥat dγa issawel-as iεedda-d ar umikru. Ferhat, akustim acki-t, anyir ikres cwiṭ, tamuγli tεezzem tḥezzem. Iggul ur ḥennet s tmurt d idurar n Iqbayliyen, s yiseγ d nnif n tmurt ar d ixdem seg ul d tezmert-is akken ad yer iseγ I uγref aqbayli. Aḍris akken ma yella |
Melt-iyi abrid yessufuγen!
- Tazwart...
Melt-iyi abrid yessufuγen si teγrest n wul.
Abrid yettawin γer tmeẓẓuγt n tirga.
Yesmeḥsisen i ccna agugam. Aḍris akken ma yella |
Amennuγ (Lewnis At Mengelet)
- Tazwart...

Tafejrit tamezwarut, d ass amenzu di ddunit
Si lebḥer yeffeγ-d lḥut, yufa-d iṭij iqubel-it
Kulci γur-s d amaynut, ileḥq-d gma-s yettwali-t
Iberrez γef gma-s yeγli, yečča-t uqbel ad isuγ
ur ẓriγ ara acimi, lamaεni ass-nni i d-yebda umennuγAḍris akken ma yella |
Isefra γef tayriwin (Dda Σebdella Ḥaman)
- Tazwart...

... Leṣnaf n tayri
Tayri tefreq d leṣnaf
Aṭas i nettaf
N wudmawen i tt-yerzan
Yiwen d ucbiḥ n lewṣaf
Wayeḍ d aseṭṭaf
Yecba taffeḥt izerman
... Aḍris akken ma yella |
Ddayxa (Malek HOUD)
- Tazwart...
Temmekta-d assen i d-usan yimawlan n Wakli ad tt-xeḍben d wass n uεeyyen-is. Sin wussan-a γazen takwat i lebda deg wallaγ-is, ur tezmir ara ad ten-tettu. Imeεraḍen ggten, kra n win yettilin i Dda Σacur n At Yiγil ddan-d d iqeffafen ad fken tiẓri. Akka i dlεada, win iwalan tislit ad s-ikemmes, ad s-yefk ayen i s-d-tefka nneya-s. Ttemεanaden yerna kkaten ad d-sbegnen iman-nsen sεan, γef waya yal wa ittak-d ugar n wayeḍ seg yidrimen γas ma rqiqet liḥala-s. Akka i d taqbaylit. Aḍris akken ma yella |
Timenγiwt n Lwennas Matub
- Tazwart...
Sγur dda Σebdella Ḥaman - Wehran. Tasa-w teqzuzem tceqqeq Ul yezza la ireqq Arundu yeǧǧa ccwami Acengu s waldun la ineqq Aɛbar yeṭṭerḍeq D ameγnas i yesseγli S idmaren d rrṣaṣ s ilizeq Am wejjay iberreq Lwennas γer tegna yeγli Aḍris akken ma yella |
TAYRI N LEBDA (Tullist)
- Tazwart...
-« Ilaεnaya-k mur yi-d-tenniḍ, ma tεelqeḍ-d ayen akken ik-d-fkiγ ? »
-« ih εelqaγ-t-id » i yenna weqcic-nni. Tuγal tenna :
-« tanmirt-ik ihi, meqqar ad d-ruḥen wid yebγan ad lemden timsirin n tmaziγt ».
Tafat tefka-yas tamezzuγt, tettu akk γer wacu id-truḥ, tuγal tenṭaq γer teqcict-nni tenna-yas :
-« ilaεnaya-m a tamsiwt, d acu εni id-tεelqeḍ γef tmaziγt ».
-« d timsirin ara nexdem γef tmaziγt, ma teεna-kem temsalt, tzemreḍ ad d-tkecmeḍ » i tenna temsiwt-nni. Aḍris akken ma yella |
TARMIT-INU G TẒURI D TIRRA
- Tazwart...
Seg yiseggwasen itamrawen (80) ayd lliγ ar ttarmeγ tirra n tmedyazt. Imyasa-d wakud-nnaγ d tifi n Usadrer Wiss Sin n teqbaylit d-izzruyen yiwet n tesgilt n tmedyazt ar yakka awal i tεerrimin d yiεerrimen, timedyazin d yimedyazen ittelmaden. Aruγ tamedyazt s taεrabt, aruγ-tt s tefransist, urmeγ-tt awd s tneglizit. Aruγ s yisekkilen iεraben imkinna aruγ s yisekkilen n tfinaγ d winin temεemmrit neγ talatinit ; widdeγ imeggura ayd stiγ acku ssneγ is fessusen i tγuri n tmaziγt d ulemmud-nnes. Winna iran ad nettaru s tfinaγ zeglen g tenbaṭ-nnsen acku ran hilli ad zdin Yimaziγen d tsertit n tmarrayt d ufulklur ; nekwni nra ad tgem tutlayt-nneγ g tlelli d usetrer meqqar ur nugiy amur-nneγ g ufulklur, ur idd ad t-neg. Aḍris akken ma yella |
Ilul ass n 13 Yebrir 1949, yemmut ass n 22 Mayyu 1996
- Tazwart...
Ilmend umulli wis-14 γef tmettant n Muḥemmed (Masin) Harun. Mmi-s n Tmazγa Harun* Sγur dda Σebdella Ḥaman -Wehran. Aḍris akken ma yella |
Tadiwennit n Ferḥat d rradyu Tamurt n 17 mayu 2010
- Tazwart...
Asteqsi: llan aṭas qqaren s wayes ad yidir weγref aqbayli ma yella ur aγ-d-iṣaḥ ara lpitṛul... Γef tegmat, tessawaleḍ ar tegmat d tidet. Yal yiwen yessawel si lğiha ines. iweḥḥa-yi ṛebbi yessefk a s-d-naf tifrat i taluft-agi n tegmat
Ferhat: tura newweḍ ar tegnit n unabaḍ mači d tinna dacu ara nečč. Maca timanit mači d azarug. Anabaḍ n tmurt n yeqbayliyen ad yewwet γef izerfan-is, a s-d-yiṣiḥ umur-is deg tedrimt n Lezzayer. Ass-agi anwi i izemren ad yessuter azref n yeqbayliyen. Igensasen yellan deg wegraw aγelnaw, ttgensisen ikubar nsen, ur ttgensisen ara aγref. Tayeḍ: yif-itt a nečč iḍγaγen wala a neğğ ad ttneḥilen deg idammen n tarwa-nneγ yal ti kkelt. Timura irefden iman-nsent, d tid yebnan γef iγalen nsent. D axeddim i d-yettawin tadamsa. Nekkni d aγref n tefhama, n leqraya, n tmussuni. S wallaγen n tarwa-s ad terfed tmurt n yeqbayliyen iman-is Aḍris akken ma yella |
Ukkuẓ isefra d-yesmuḥyet Sεid At Mεemmer γer teqbaylit
- Tazwart...
Yerna s wafud umeslay
Ad bduγ ddunit tamaynut
Luleγ-d akken ad kem-issineγ
Akken ad am-ssawaleγ
Tilelli
Aḍris akken ma yella |
AMEZRUY ΓEF UẒAR N TUTLAYT TAMAZIΓT.
- Tazwart...
 Warem (20) d sin leqrun d useggas aya tura segmi teḍra tedyant-agi deg yiwen webrid seg Karṭaj (Carthage) ar Sirṭa (Cirta) yettεeddayen γef Sika (Cica), ssyenna i d-tekka teqṣiṭ i wumi semman amezruy n tira n tmaziγt n weγref n yill agrakal (mer Méditerranée). Aḍris akken ma yella |
Amuli wis 30 n Tefsut n yimaziγen.
- Tazwart...
Akken i-nnuγ tannumi,yal ass n 20 yebrir di yal aseggas yettili-d usmekti n tedyanin n tefsut n 80 neγ tafsut n yimaziγen. Asmekti-agi d leqdic meqqren s wahil amarkanti γef tutlayt tamaziγt ama d isaragen, timesbaniyin,timzikniyin neγ tikliwin,annect-a teγzi n wussan n ddurt imi d awal γef tefsut n yimaziγen neγ tafsut n 80 ad nuγal γer tedyanin-nni, ayen nexdem drus acku amezruy n tedyant n 80 lqay u γezzif.
Aḍris akken ma yella |
TABRAT YEΓLIN DEG WEDFEL
- Tazwart...
D asefru n BELQASEM BENWEΕLI* A tabrat yeγlin deg wedfel Yessa fell-as wegris D tamellalt tγumm-itt temlel Amek ara s-d-afeγ later-is Iṭij ara t-id-yefsin ibeddel * Yettwanγa deg taddart-is « At Zayed n wadda » Tefreg-Lberǧ-Buεrariǧ, ass n 19 Yebrir 1991. Asefru-ya yefka-yi-t-id kra n tallit kan ngum a s-d-yessiwel lajel-is. Aḍris akken ma yella |
Yella waya yella wayen yugaren aya
- Tazwart...
Ufiγ deg tebbwaṭ-iw n yiznan yiwen mači am wiyaḍ. Γriγ azwel ines: imseγret n tmurt n yeqbayliyen. Qrib s tergagit i t-ldiγ. Nniγ-as daγen ahat "wwet kan akken a nγiwel tikli ur γ-yettaṭaf ara yiḍ". Niqal yal ma ara s-sleγ i tezlit-nni n Newara, "timesεreqt", qqareγ-as: ah lemmer d wagi ad gen d imseγret n tmurt! A ziγ ticki i d-yeffeγ kra seg ul yettemlil ayen i d-yeffγen seg ulawen n wiyaḍ. Γas werğin i t-nniγ i kra n yiwen, ufiγ imseγret-agi yettakk aṭas anzi ar tezlit-nni. Ihi s uqerru-iw lemmer ur yehwi ara ur d-nniγ zzant ur d-nniγ rγant acku ur lliγ seg wid yettruẓun ifadden n wid imeggren ma γas ticki tamegra s tγawla yella wayen tzeggel; maca ur lliγ daγen seg wid yettnadin ticrurin ula sγur wid ḥemmleγ. ASS N TLELLI D ass-a i d ass n tlelli D ass i deg aγlan aqbayli Yufrar-d ger tmura Yal yiwen ad-d-yettwali Taseddaṛt i f i nuli Nnig-s ur d-yekki kra Aḍris akken ma yella |
NIKK TAMURT-A...!
- Tazwart...
Bḍiγ γef snat, yiwet tebγa, tayeḍ tugad…afus-is yers-ed γef tayett-iw, tafekka-w tergagi amzun tkecm-itt trisiti…wexxerγ-as afus-is, kemmleγ lheddṛa, ur zṛiγ dγa γef wacu ! steεmleγ am akken ur yelli kra, udm-iw netta izenz-iyi-d, yuli-yi-d unaγur, uγaleγ d tazeggaγt… Aḍris akken ma yella |
AMENNUΓ N TMEṬṬUT TAQBAYLIT
- Tazwart...
Tameṭṭut taqbaylit teṭṭef amḍiq d agejdan di tmetti tazzayrit. Fell-as i yebna wexxam, mebla nettat ur yezmir ara wemdan ad yidir, ur yezmir ara ad yaweḍ γer lebγi-s neγ γer yeswi-s. Telha-d s leqdic n wexxam d win n lexla
Tameṭṭut taqbaylit d nettat i d llsas, d nettat i d ajgu alemmas n wexxam, mebla nettat axxam ad yeγli, ad yedrem akken s yenna umedyaz ameqran n ccna n teqbaylit Sliman Σazem « A taqbaylit a tigejdit a tin i γef yebna wexxam » . Ihi ma nmuqel γer deffir, ad neg tamawt γef wussan iεeddan d akken tameṭṭut taqbaylit ur tesεi ara azref akken i t-yesεa urgaz . Di tmurt-nneγ izerfan n tmeṭṭut ttwarekḍen, bγan ad rbun amkan n tmeṭṭut di tmurt, bγan ad mḥun ula d later-is. Γas akken tettwaḥqer teṣber, tessusem, γas akken yeččur wul-is, aṭas i iεebba uγilif tezwar laεqel γer zdat-s akken yeqqar yenzi « kra n win iεetben yettγellit tagara » .
Aḍris akken ma yella |
A yemma ḥenna a nekk i tegreḍ di temda (asefru n at zik)
- Tazwart...
A yemma ḥenna Fkan-I ur εlimeγ Qqaren lfatiḥa Nekk ttmuquleγ D aγbub ay uγeγ Azekka ad rewleγ Aḍris akken ma yella |
Asmi ara d-nawi tadsimant
- Tazwart...
Tilifun a d-teṣṣuni , tin, tin, tin… - Alu, anwa? - Azul fell-ak a gma, amek tettiliḍ? - Awah gerrzeγ, ngerrez akken ilaq tura, tanemmirt! - Awah tura dayen, mačči am zik., uruzmu ! - Amek? Aḍris akken ma yella |
Gma-s n Ğamal Benεuf tewwi-t tmettant
- Tazwart...
Σisa Benεuf(34), gma-s umedyaz-amyaru aqbayli Ğamal Benεuf yewweḍ iḍelli n 16.02.2010 sanda ara naweḍ. 
Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i dda Lmulud At Mεemmer (Numidya)
- Tazwart...
Tarzeft n tiddukla Numidya γer uẓekka n dda Lmulud, di Tewrirt n Mimun (At Yanni). Meγres 2001. Seg uzelmaḍ ar uyeffus: Hewwari Bessay, Meḥrez Ḥaced, Ssaεid Ẓamuc d Ǧamal Benεuf. Ma terεed deg meγres heyyi-d lehwayec i userwet, ma terεed deg yebrir heyyi-d tiserfin ; ma terεed deg mayyu heyyi-d aylu. Aḍris akken ma yella |
Wwet a Qasi wwet, ssuma yiwet!
- Tazwart...
Sγur Sεid At Mεemmer Akk d Wakli At Salaḥ 
Ṭṭbel d taẓuri swayes ttekksen fad iẓuran n tudert n tmetti taqbaylit seg wasmi d-yecfa wemdan i yemma-s n ddunit.
Anwa i izemren ad aγ-d-yemmeslay iḍelli, ass-a neγ azekka γef iḍebbalen, war ma yezwer-d isem-is? Anwa aqbayli ur nesli ara yes-s? Aḍris akken ma yella |
Taqcict-nni !
- Tazwart...
Lqedd-is yebded, acebbub-is iruḥ s tewreγ, udem-is yecbeḥ, muhab, m' ad tettmeslay tettruẓu yiwet n tiṭ, irennu-yas-d agejdur n sser….! Ansa a s tekkeḍ i sser am wa…!? Nniγ-as ad tt-id-ṭṭfeγ deg umeslay, syin a s-afeγ amek !...
ulac amek... ! Aḍris akken ma yella |
Lweswas
- Tazwart...
M’ur d-iyi teḍra ara i nekkini a war d uγalen wiyiḍ . Tullist ''Mera suggestion'' yura Fernando Sorrentino , tasuqelt Amor Rekis Imeddukal-iw akk qqaren sεiγ lweswas. Icebba-yi Rebbi sεan lḥeq. Ayen yeḍran yid-i ass lexmis d ttbutt af akken d-nnan. Tasebḥit-nni, lliγ qqareγ ungal n tugdi, ulamma deg zal qayli, ikecmi-yi ccek d lweswas. Zgiγ umneγ dakken yella uεeddam yeffren di tkuzint. Aεeddam-agi, yegguni, yettrağu kan deg-i ad kecmeγ ar tkuzint ad ineggez fell-i s ad yessentu ajenwi yeṭṭef deg wfus-is deg uzagur-iw, ad isuffeγ tarwiḥt-iw. Mačči d tiselbi tagi tura ?! Aḍris akken ma yella |
Tabelluṭ uwaγzen
- Tazwart...
Amacahu, tamacahutt-iw ad telhu, ad tiγzif am usaru. Zik-nni di tallit taqburt, yella yiwen wemγar, yezdeγ yiwen uεecciw di leεzib deg ugemmaḍ akkin n tadart.Yettraju a d-yas wass-is ad t-tawi tmeṭṭant. leεmer yeffiγ deg wexxam, acku iεab ur yezmir ad yeddu . Usu-ines γer tama n tewwurt, tawwurt icudd-itt s useγwen i wakken a tt-id-yelli ma yella win i d-yerzan γur-s . Γriba tukyist, d tasa n tasa, tqeddec γef jedd-is acku imawlan-is ur sεin ukud. Akken zgan wussan Γriba tettas-ed γer jedd-is tettawi-yas-d kra n seksu d weγrum u tqeddec fell-as alama d temeddit. Mi ara taweḍ Γriba s-axxam n jedd-is ad tessawal s kra uḥiḥi: "Ttxilek lli-yi-d tawwurt a baba inuba, a baba inuba" Aḍris akken ma yella |
Kra isteqsiyen γef umecṭuḥ neγ tamecṭuḥt akk d tutlayin
- Tazwart...
Yemma-s tettmeslay taṛumit…baba-s yettmeslay taqbaylit neγ yemma-s taqbaylit baba-s taṛumit. Aqcic dacu ad yettmeslay ? A tent-yettmeslay i snat ? Ma nra annect-a, agguren imezwura n tudert-is, d nutni i iwatan i welmad-agi, maca yezga-d wayagi ma yella llufan ur yesεi ara yakan uguren i d-yekkan seg lehlak deg ususru, neγ deg wenṭaq. Llufan ifehhem yemma-s ticki i s-tettmeslay, igezzu daγen baba-s ticki i s-d-yettmeslay. Ma γas, yemma-s tettmeslay-as-d tafransist, baba-s taqbaylit. Ihi tikkwal ad yettales i imeslayen n imawlan-is i sin, d taqbaylit neγ d taṛumit. Aḍris akken ma yella |
Omaha Beach. Ass-a d wussan (PDF 772 KB)
- Tazwart...
|
Tisri n tayri « Dda Σebdella HAMAN » (sγur TANAṢLIT)
- Tazwart...
- Tidmi – Ma yeḍra-d wayen ur nlaq Ma tefka afus deg wayen nectaq D acu-t wazal n ddunit ?! Ma neqqen tiṭ, γas txaq Ma yeččeḥ wul ifelleq Γef wacu asirem n talwit ?! Rruḥ γer rruḥ ma iεelleq Kra ur ten-iferreq Γas teẓmek aṭas tegnit Tayri i yettcabin lebraq Ur tt-ineqq lefraq Irennu-yas tinnegmit Ay aḥnin ay axellaq Kra win iḥubben iḍaq Ssufeγ-d targit-is si twaγit!!! Aḍris akken ma yella |
Tameṭṭut yeččan tamellalt n wezrem
- Tazwart...
 Yella yiwen di tallit taqbuṛt, imi tella tessawal akk ddunit, γur-s tameṭṭut-is d yelli-s. Yeğğa tameṭṭut-is s tadist. Yewwas, tṛuḥ tmeṭṭut-nni, nettat d yelli-s, ar tniri a d-zedment. Yeγli-d fell-asent yiḍ. Qqiment εewqent anda ara nsent. Ufant yiwet tseṭṭa iman-is di tniri. Ulint sufella-s ad nsent. Taseṭṭa-nni, kra n wanda yella uγerṣiw, tameddit ar tameddit, a d-myagaren γer dinna ad nsen ddaw-as, seg tweṭṭuft alemma d izem. Akk ttasen-d γer din. Tameṭṭut-nni teqqim γef ufurek; Yelli-s nnig-s. Taswiεt akka, usan-d iγerṣiwen-nni ; ṭṭsen ddaw tseṭṭa. Aḍris akken ma yella |
Tezzem tsekkurt tafsut.
- Tazwart...
Turarem war areccam, deg seksu teččam, γas d aleğğam d asemmaḍ. Ternam tezzim-d i wexxam, terram-tt i ttexmam, d acu a d-iḍegger ugemmaḍ? Rεud asmi d as-teslam akken ma tellam din i teqqurem am weblaḍ. Ay iẓra d acu twalam? Aql-i ttekleγ fell-am, ddem-d a tidet ajelkaḍ! Aḍris akken ma yella |
Zizi Belεid (Tullist sγur Malek Houd)
- Tazwart...
Zizi Belεid d amrabeḍ. Abernus amellal, aqendur amellal, agennur amellal d iselsa-s n yal ass. Mmalen-d i win t-iwalan d akken mačči d win terza lxedma. Deg wakken γezzif yerna rqiqet tiddi-s, ssawalen akk medden “Acacfal yeṭallayen”. Awal “Acacfal” twalam γef wacu i t-iεebba kra tekka u kra ara tekk tudert-is, yerza talγa n tfekka-s, ma d awal wis sin n temεayert-is, da bγiγ ad d-iniγ “yeṭallayen” d ayen iγef ara d-nawi awal. Tuyat n Zizi Belεid ttbanent-d knant cwiṭ, mačči d amahil i tent-yerran akka, ahat d kra n lεib i d-yegla mi d-ilul. Ur mellul ur berrik wudem-is, d aras. Allen-is tiwiγanin d timecṭuḥin, ḥercent am tid n uzrem yeffuden. Agman n tfekka-s i yessexdam ugar n wiyiḍ d iẓri-s. Tebrek n ucekkuḥ-is tugar temlel, d alemmas n yirgazen. Ifassen-is d imeqqraren, ayeffus-is yesseγzef-it s tεekkazt n usγar n uẓebbuj i yesεukkuz. Awal γur-s yegget, iteddu am wasif, rnu-as yir tikli-ines, yis-sen i izerri akud n wass akka yal ass. Aḍris akken ma yella |
IMDUKKAL N TKELLAX
- Tazwart...
 Yella yiwen wemγar di tallit tamezwarut, ila kuẓ(4) warraw-is. Kraḍ meqqrit, ssnen medden. Yiwen d ameẓyan, ur yessin yiwen. Amγar-nni γur-s yiwen umdakkel kan. Nnan-as warraw-is: „Nekkni γur-neγ imdukkal aṭas.” –Yenna-yasen: “Imdukkal-nwen ur nfiεen ara.» Yenna-yasen: γur-i yiwen umdakkel yif akk imdukkal-nwen !“ –Nnan-as: „Lhan imdukkal-nneγ a baba !» -Yenna-yasen: „A nuqmet yiwet tnaεurt. A nceyyeε i imdukkal-nneγ; Anwa ara d-yasen ad idebber fell-aneγ. “ –Nnan-as: “Acu n tnaεurt-agi ? » -Yenna-yasen : « Nγet-d ilef. “ Ruḥen; ṭṭfen-d yiwen yilef. Nγan-t, rran-t γer tesga. Dlen-t s yiwen uceṭṭiḍ. Yenna-yas i umeqqran deg-sen: „Ruḥ tura, a mmi, ar imdukkal-ik s i tettzuxxuḍ, in-asen a d-asen. A nẓer tura ma ad tafeḍ yiwen ara d-yasen ad iḍebber fell-ak. “ Iṛuḥ mmi-s nni, yenna-yas: “A baba, acu unamek imi a sen-iniγ: ad tḍebbrem fell-i ? Γef acu ad ḍebbren ?” –Yenna-yas baba-s: “Ini-yasen: Aqlaγ nenγa yiwen imekreḍ iḍelli. Amek ar as-neg ?” Aḍris akken ma yella |
TAMDA N ṬMEΣ
- Tazwart...
Yella yiwen wemγar d tmeṭṭut-is, deg tallit tamezwarut, lan yiwet teqcict. Nettat tezwej. Tella ar wergaz-is. Ar deqqal, tṛuḥ yemma-s γur-s. Teqqim sin wussan neγ kraḍ, ar deqqal tuγal-d armi d axxam-is. Teqqim. Yekkr-d wemγar-nni yenna-yas : « ula d nekk ad ṛuḥeγ ar yelli.» Iṛuḥ γur-s, yeqqim γur-s azal n mraw d semmus (15) wussan. Tusa-d tmeṭṭut-is tceyyε-as, tenna-yas: « a d-taseḍ.” Yenna-yas-d netta: “ur n-ttaseγ ara.» Yenna-yas : « amek ! Armi d-lliγ deg wexxam-iw, tetteγ taga. Tura, ur n-ttṛuḥuγ ara. » Yenna-yas i temγart: «Am din, am da, tura nekkini ufiγ-d anda tetten sekksu d weksum d wudi. Tura, qim, kemmini, dinna.” Dγa imir-nni tekker temγart-nni, tṛuḥ ula d nettat. Tṛuḥ γer yelli-s. Qqimen dinna i sin. Qqimen ugar n snat tmerwin n wussan. Aḍris akken ma yella |
Ass n 31.07.2009 (Ferḥat di München)
- Tazwart...
 Tecfam γef lqermud mi d-yettḍilli, nettwali-t ur d-yekcim? Yerra tiqit, yerra-d tili, ulac d acu iwumi ur t-nuqim. Ixammen n zik nessuli, γlin yiwen ur d-yeqqim. Am nutni ad aγ-teḍru d tlelli, ma ur d as-nebna axxam urqim. Aḍris akken ma yella |
Nekk d allal atrar (sγur Malek Ḥud)
- Tazwart...
Wigi d isefra γur-sen talγiwin, s tefransist qqaren-asen « les calligrammes » am usefru n Appolinaire "la colombe poignardée, les jets d'’eau. D tarmit-iw tamezwarut deg wanect-a.
Da llan 4 n yisefra: udi, aseklu, acwari, aεeqqa yessawalen. Nekk d allal atrar
Zedγeγ ifassen
Neṭḍeγ g meẓẓuγen
Mebla imurar
Leǧyub xliγ-ten
Tawant γur-i ulac
Sdrewceγ arrac
Fell-i ttjefjifen
Selbent teqcicin
Tal yiwet s waylay-s
Ttεeyyiḍent fell-as
M’ur slint I tẓidanin Aḍris akken ma yella |
Ḥemmleγ
- Tazwart...
Ḥemmleγ ma a d-theḍreḍ Kra a d-tiniḍ ad iy-yeεnu Ḥemmleγ ma a d-tedseḍ Taḍsa-m tecbeḥ d asefru Tikkwal ma a d-tedseḍ Desseγ ula d nekkini Ḥemmleγ ma a d-theḍreḍ Ttḥulfuγ s wul-iw yelli Aḍris akken ma yella |
Aḍu n tniri
- Tazwart...
 Akken temmug tmurt-ik ad temmugeḍ akken ; ma d adrar ad tettwimesleḍ s ṭabeε n wedrar, ma d tameddint ad taγeḍ ṭbiεa n temddint, akken diγen tiniri, tessebbeγ bab-is, tettakk-as ṭbiεa iman-is ! Nadeya teṭṭef dderbuka, Karim qarqabbu, Menad γer uggambar, Mumuḥ yessemsed taγect, d netta ar ad yecnun. Nezzi-d agraw, yal yiwen yeṭṭef amkan-is. Aggambar d dderbuka akken id llfen, 3 yenzizen ttawin ttarran. Dderbuka, myal tiyita tṛessa γef lmizan. Nadeya d taεeggajt, tessen ! Aḍris akken ma yella |
Raison d'Etat neγ "Ẓwab" Uwannak
- Tazwart...
 Mraw d yiwen yemdanen i yemmuten di Pakistan, d ifransiwen. Aseggas kan zdat txazzabiyin n 11/09. Ihi ar medden akk tefra, rebrab yessemγ-id acciwen di yal tama n umaḍal: d irebraben inselmen i ten-yenγan. Ar unṣiben n Fransa diγen yif-itt akka: d irebraben i ten-yenγan. Maca sa iseggasen ar zdat, yiwen ubugaṭu n twaculin n wid yemmuten, yenna-d: i ten-yenγan d wid yebγan ad xellṣen Fransa imi ur tefki ara tajεalt i d tṛeggem i imḍebbren unṣiben n udabu n Pakistan. Imḍebbren-agi fkan afus i Fransa akken ad tezzenz ibubaṛ n ddaw waman, les sous-marins, i tmurt n Pakistan, imḍebbren n Fransa ṛeggmen-asen tijεal. Imi nzan ibubaṛ-nni, tijεal ulac, ihi kkren nγan 11 ijenyuṛen n Fransa i ixeddmen dinna deg Pakistan. Zemmem qemmem, kečč ur d-qqar nekkni ur d-neqqar. Mraw d yiwen, “ḥdac”, “onze”, wid ur ḥezzben a ten-nγen, wigi ur ḥezzben ad ffren sebba n tmenγiwt-nsen! Ahat seg imir-nni xellṣen tijuεal-nni. Lemmer ur tent-xellṣen ara ahat ili nγan wiyaḍ.
Aḍris akken ma yella |
Si TIDAK NNA FA AR WASS UNEJMAA
- Tazwart...
Di lqahwa ijmuyaa-aki, si lkas n latay ar wayeḍ akk d wurar n Duminu, smektan-d tiqburin, daγen skeflen-d yakk ticfawin n zik, tilufa d temsal n ddunit I ttidiren yal ass, nutni s timad-nsen d imezdaγ n taddart-nsen, tidyanin yezrin n taddart. Ula d ayen yakk i εeban Iqbayliyen wala d Imaziγen s umata seg zik n zman ar tura yettwaleqḍ-d di tceqquft-a ASS N UNEJMAA i-d yesbeggnen akk ayen ttḥussun, ayen i ten-iceγben, amek I ttferriǧen af tutlayt-nsen i sen-yettruḥun seg ifassen, daγen sebba d nitni, ar tagara. 
Aḍris akken ma yella |
TIMLILIT AKK D MUḤEND U YEḤYA
- Tazwart...
Aγmis Asalu Yennayer 1991 sγur Σumer ULAMARA  Tikkelt tamezwarut mi neẓra Muḥend U Yeḥya (s yisem-is Abḍella Muḥya), akken a γ-d-yefk tadiwennit (interview), leğwab-is yegzem : « nekk s timmad-iw ulac ayen a wen iniγ. » Γas akken, nemlal di lqahwa n Σemmi Ḥmed. Yella netta akk d yemddukal-is : Σemmi Ḥmed, Muḥend akk d Meẓyan. Yuγ-iten lḥal ḥman deg wawal, ulac tin ğğan. Dγa din i yaγ-d-yenna Muḥend U Yeḥya : « Aql-aγ dagi d tarbaεt, mkul yiwen d acu yenna. Ala amsefhem ur nttemsefham ara. Ihi ma tebγam arut ayen tebγam deg ujernan-nwen. » Akken i teffeγ. Ilmend tdiwennit kan n Muḥend U Yeḥya, nuγal-d s snat tkasiḍin n unejmaε-agi, di lqahwa n Σemmi Ḥmed (18 Boulevard Richard Lenoir 75011 Paris). Aḍris akken ma yella |
Asmekti n 20 yebrir deg iγil n Tala
- Tazwart...
 Asmekti n 20 yebrir yuγal d ansay deg tudrin. Zik, anagar deg tesdawiyin, d kra n iγerbazen nniḍen, i deg yettili kra usarag neγ n ccna neγ n umezgun. Taddart n Iγil n Tala d yiwet seg tudrin ur yeğğin ara ansayen n tmurt ad ttwattun. Tiddukla ASSIREM γas akka i d-tlul maca seg tlalit ar tikli, ur tmured, ur tgin deg dduḥ. Ahil ines i wesmekti n Tefsutin n imaziγen, tifsutin deg mmuten yeqbayliyen akk d teqbayliyin, tifsutin deg ttwawten yeqbayliyen akk d teqbayliyin, mači d ahil aweεni. Aḍris akken ma yella |
Awal γef tmacahut « Tuεwijt iḍarren »
- Tazwart...

Tasuta n zik teqqar : “ tamεayt deffir imensi”.
Aya yeskanay-d tella lbaḍna neγ sser deg yal tamεayt,
γaf waya i tent-id-ttawin deffir imensi, mi ara d-teγli tallest.
|
Sγur : Ǧamal Benεuf Aḍris akken ma yella |
ABBUH!...
- Tazwart...

Wid yeṭṭafaren amezgun s umata, iqeddacen di taγult (domaine) umezgun amaziγ ladγa, wehmen, u baten imi ur tettekki terbaεt umezgunt «Tigawt d wawal» n tiddukla Numidya n Wehran deg teẓrigt(édition) tamenzut n wussan umezgun amaziγ n tmazγa, deg Tizi-Wezzu, ussan si 6 ar 12/05/2009; kra seg-sen uran-aγ-d neγ ssawlen-aγ-d akken ad ḥṣun tamentilt (ssebba) n waya?! Aḍris akken ma yella |
I MUḤEND U YEḤYA: Tuffγa isidiyen imaynuten n Sεid At Mεemmer
- Tazwart...
Isefra imaynuten n Sεid At Mεemmer a ffγen-d ass n 05.05.2009 di sin isidiyen s wezwel "I MUḤEND U YEḤYA." Yezmer wemdan ad yaf isidiyen akk n Sεid (imaynuten d yeqburen) di tḥanut TALA ISEFRA yellan di ebay.fr Atta tansa:
Aḍris akken ma yella |
Tγileḍ a γ-tekseḍ ur neẓwiṛ
- Tazwart...
Tenniḍ ad mmteγ di talwit
imi k-nerfed a sidi.
I d-turweḍ a taqbaylit
d-yesεan Weld Σli Lhadi. 
Weld Σli lhadi, Zidan,
Muḥend Crif Ḥennaci.
Ḥemmani d wid akk yeddan
mi k-d-nefqen akken lγaci.
Aḍris akken ma yella |
Ulac...
- Tazwart...
„Fell-am a taqbaylit yecbeḥ fell-aγ uzeγzeγ, ma yessefk ad neffeγ i webrid, ad as-neffeγ“. - Ulac aqbayli ur neẓri ara Butefliqa d acengu n tmurt n yeqbayliyen ( agdud-is, tutlayt-is ) i yella. Aḍris akken ma yella |
Ferḥat Mehenni γef tefranin
- Tazwart...
Deg yiwet n tdiwennit i tzemrem ad tafem deg wesmel n Umussu n Timanit n Tmurt n Yeqbayliyen yerra-d Ferḥat γef kra n isteqsiyen. Γef usteqsi n uneγmas γef tmuγli n "Le MAK", dacu i d tamuγli n Ferḥat γef tmurt n Leqbayel mgal tifranin. Ad tettekki ur tettekki ara ? Dacu d tidmi-s ? Ferḥat: Ass-a zemreγ ad d-iniγ ferḥeγ aṭas imi ikubar i illan ṛessan deg wayen iεeddan di tmurt n iqbayliyen d wid i tt-igezmen yakk d tefranin-agi, ur ttṛuḥun ara. Yiwen deg-sen ur d-ibedd. Yiwen yeṭṭaxer akkit di tsertit i lmend n tefranin-agi ur yettekki ara, ur yettili ara. Wayeḍ, FFS, iger-d iman-is i wakken ad yegzem tifranin-agi am akken i d-nenna nekkni yakan di tuber iεeddan. I d-nenna ilaq a negzem tifranin γef tselwayt. Ayagi yessefraḥ imi berzidan ad yili d berzidan n wiyaḍ merra lameεna mačči d berzidan n yeqbayliyen, mačči d berzidan n weγref aqbayli. Aγref aqbayli yesεa imḍebbren yuklalen leqder, mačči d win ad iqeblen i wakken ad yettwarkeḍ s yiwen akka am Butefliqa, yenγan yakan di tarwa-nneγ, d wid yellan yid-s.
Aḍris akken ma yella |
Kra seg welɣu d-yessufeɣ mass Ferḥat Mhenni
- Tazwart...
Ɣef wakken t-id-yewwi weɣmis “Algerie -news” di teẓrigt-ines n wass n warim (letnayen) 16 Meɣres 2009, d akken teffeɣ-d teɣtast i tiwin (mandat d’amener) mgal mass Ferḥat Mhenni, s yisem-is d aselway umussu i tedsimant n tmurt n yeqbayliyen (MAK) sɣur unezzarfu n wexxam n teɣdemt n Tubiret. Aseqdec-agi n teɣdemt yella-d sɣur inesduba neɣ imḍebbren isudag (n tubiret). I wumi ur teɛǧib ara tikli i gan inelmaden n tesdawit Muḥend U Lḥaǧ At Wakli ass n 20 Yebrr 2008, tikli i yettunefken i imeɣnasen n MAK. Aḍris akken ma yella |
8 Meγres/Ass agraγlan n tmeṭṭut.
- Tazwart...
“Ayen akken i nettu iḍelli Lewnis At Mangellat. -Ad uγaleγ d taselmadt n tmaziγt deg uγerbaz, mačči kan dagi deg usideg n Numidya di Lḥasi (Lukal). Aḍris akken ma yella |
TAJMILT I TMEṬṬUT (Islam Bessaci)
- Tazwart...
Tikkelt tamenzut imi rriγ imru ger iḍudan-iw i wakken ad aruγ γef tmeṭṭut d wayen tt-iḥuzan n lḥif, d wayen txeddem ama deg yedles, ama di tdamsa, ama deg umezruy, ama di tsertit …atg, ḥulfaγ i yimru iteddu waḥd-s, acku ula d netta ifud, icaḍ ayagi. Yebγa a d-yessekfel tidett imi izerfan n tmeṭṭut di tmurt-nneγ ttwarekḍen, ttwaneṭlen. Ihi imi walaγ tizzeγzeγt i yettεεeddayen γef tmeṭṭut, yeqreḥ-iyi wul-iw . Dγa din kan truḥ-iyi-d tekti i wakken ad beddeγ γer tama-s, a s-iliγ d afus ayeffus swayes ara tkemmel amennuγ γer zdat akken ad taweḍ γer wayen tessaram . Aḍris akken ma yella |
I s uḍar yeddan ḥafi,...(Sεid At Mεemmer)
- Tazwart...
I s uḍar yeddan ḥafi, ass-agi n tam di meγres. Asmi d aγ-d-urwent ur d as-necfi, ihi nγil wissen ansi d-nesseγres. Tsuγeḍ ulac win d am-d-yeslan, γas ma din yakk i nella. Tecqecqeḍ yakk deg izilan, terniḍ tiγrit s ufella. Rnan-kem imawlan γer waklan, seg wasmi teğğiḍ amula. Fkan-kem i mmi-s n flan, temmugreḍ axxam d lexla. Aḍris akken ma yella |
Tazwart i yura Ferḥat i wedlis “Awal ɣef dda Lmulud”
- Tazwart...
|
Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Ɛebbas
- Tazwart...
|
Kraḍ isefra* n tmedyazt/tamyarut Tanaṣlit
- Tazwart...
Acewwiq i d-yeggar wul-is Ḥulfaγ-as acḥal yeḥzen S zzhu yessedrag leγben-is Akken ur yettban i medden Ma d tawla izedγen daxel-is Ala netta i tt-yessnen ! Aḍris akken ma yella |
Rumpelstilzchen s teqbaylit. (Arezqi n Seεdi)
- Tazwart...
Rumpelstilzchen d yiwet n tmacahut n Grimm (Lalman), Amacahu, awal-iw ad yelhu am tteffaḥ lleḥlu.. Yella zik-nni, yiwen ureḥḥay,d aẓawali maca yesεa yelli-s d tahuskayt tugar tasekkurt. Yiwen wass, yusa-d ureḥḥay ad yemmeslay i ugellid, yennay-as “ sεiγ yiwet n yelli, tzeṭṭ alim tettarra-t d izuraz n wureγ” Agellid yenna: "wagi d idles, d idles igerrzen! Ma yella yelli-k am akka tenniḍ, awi-tt-id azekka γer weγrem, xseγ ad waliγ ayen tessen” Aḍris akken ma yella |
Diri-yi (D. Messaoudi)
- Tazwart...
Diri-yi
Par D. Messaoudi
Imi wer ssineγ ad skiddbeγ
Γef medden werğin εekkaγ Diri-yi
Imi wer ssineγ ad sfuğğγeγ
Ger medden werğin ẓeggaγ Diri-yi
Imi werğin lliγ d-amnafeq
Γef udem-iw tidett tberreq Diri-yi
Γas ma tayri deg ul-iw treqq
Imi γef udem-iw ur d-cerreq Diri-yi
Γas ma werğin γulleγ
Medden seg-i sḥissifen Diri-yi
Γas ma werğin ḍurreγ
Medden deg-i ttγemmizen Diri-yi
Γas ma werğin unfeγ
Medden fell-i ḥekkun
Diri-yi
Γas ma werğin ukreγ
Medden deg-i ttcukkun Diri-yi
Ulamma medden γuccen-iyi
Gar-asen Ṛebbi irfed-iyi Amarezg-iw ! Aḍris akken ma yella |
Tafaska taγelnawt tis ssa(7) n tmedyazt tamaziγt
- Tazwart...
Tafaska taγelnawt tis ssa(7) n tmedyazt tamaziγt ,seg 25 ar 27 meγres 2009 
Ilmend n tfaska-ya,imazwaren(imedyazen) i iran ad kkin ,ad aznen krad(3 ) yisefra s umedya uslig ,yessefk ad ilin uran s tira n tmaziγt tumrist ;tamirant (s tlatinit) s useqdec n wallal uselkim .War ma ttun daγen ad aznen tikkest n tlalit d tansa-nsen(isem d uṭṭun n usawal) send Amhad 26 deg furar 2009 ,
γer tansa-ya : Tiddukla Tadelsant Adrar n Fad cidex 3, BP105.Tergregt (06044)
Ait Smail ,Bejaia.

Aḍris akken ma yella |
Inig (Ğamal at Udiε)
- Tazwart...
Kkseγ-as ffad laεca, fkkiγ-as teswa almi teddeṛder. Ssbeḥ-agi ufiγ-tt-id tebrek, udem yecrureq, amummi-s meqqer; alih rekkbeγ-tt, d abrid anda tebγu tawi-yi ! Teččur ddunit d iriran, anda txezreḍ d tamduct n iriran; medden tetten kra akken uḥelwiḍ, ur zṛiγ dγa dacu-t ! ad ččen ad ččen alma qebrren dayen, imiren ad tt-rren i yiriran, myal tasga tettarra. Aḍris akken ma yella |
Tasuγelt n (souvenir neγ asmekti) n ALPHONSE DE LAMARTINE γer teqbaylit sγur Malek HOUD.
- Tazwart...
 Asmekti Souvenir
Akka, ass irennu γef wayeḍ
Ttεeddayen mebla ma nuki
Deg rruḥ-iw yiwen ur kem-iseffeḍ,
A targit taneggarut n tayri !
Ttwaliγ iseggasen-iw yuysen
Ttrusun d tirac deffir-i,
Am tasaft iwimi yezzi
Yifer-is yeγlin yeftutsen. Aḍris akken ma yella |
YENNAYER NWEN D AMEGGAZ !
- Tazwart...
Aγref aqbayli, iγerfan imaziγen, azul ! Assa d yennayer, d tawwurt n useggas-nneγ amaynut i ssarameγ d amerbuḥ, d win ara d-yeglun i yal yiwet, i yal yiwen, s tezmert, tayri, tadrimt. I nekni s yeqbayliyen yakk d Imaziγen, a γ-id-yernu tadukli deg webrid n tlelli. Yal yiwen yeẓra, d tarbaεt i ireffden ajgu. Yal yiwen yessen d acu i s-d-yeqqimen a t-yexdem. Twalam-d akk aεbaṛ n timanit yeffeγ. Tuγalin γer deffir ulac. I d-yeggran d tikli γer zdat. Nekni i iteddun d talwit, ur nuggad ur nettaggad, amennuγ γef tlelli iteffeγ. Aḍris akken ma yella |
Kra yeqquṛen briγ-as
- Tazwart...
Rriγ-tt ar tbalizt, ssefḍeγ tilisa, ṭṭfeγ abrid-iw qbala ! Kra din deg wallaγ-iw, ssneγ akk iberdan-is, acḥal di lεamr-is, dacu i d aṭan-is. Jjiγ-tt ! Yejba-d ar taddart, yid-es yegla-d s uḥeckkul, yesečč akk at taddart, ibecc-as-en s amezzuγ, yuγ-iten. Rewleγ! Aḍris akken ma yella |
Aberrani ger imawalan-is
- Tazwart...
Wissen wahin d-yusan, d acu i t-id-yewwin γer da? Iminigen d-yettasen g izilan, ahat yid-sen i d-yedda. Muqlet ay arrac anwa i t-ilan, mlet-as iberdan, ḥedqet ssiwlet-as dadda! Zzint-d γur-k texnefyac, banen iberdan ad taγeḍ. Steqneε s lehdur arrac, tifeḍ-ten akken i ten-tessneḍ! Di tejmeεt a tt-yeqwu wenbac, ndin tiqerrac, tidak is i ten-teṭṭfeḍ Aḍris akken ma yella |
Muḥend u Yaḥya (sɣur Malek Hud)
- Tazwart...
Muḥend u Yaḥya
Tutlayt taqbaylit teḥzen
Yewweḍ-d yir izen
Muḥend U Yaḥya yemmut
Seg zik d netta i tt-iɛuzzen
Yekkat ad tewzen
Ad taɣ amḍiq-is di tmurt
Tetturar ɣef yinzizen
Tmedyazt ifazen
Yekki deg (u)sebded n tefsut
Ur yecliɛ deg warrazen Aḍris akken ma yella |
Kuẓ(4) iseggasen yakan 7.12.2004 γef tmettant n Muḥya
- Tazwart...
|
Tiktiwin ubeεuc…neγ…ḥedṛeγ mi teḍra !
- Tazwart...
Zṛiγ lluzin n tlawin di “Pont de Boujie” Ssuma-nsent γlayet. Reḍleγ-d idrimen…uγeγ-d awren. Aḍris akken ma yella |
LEMSELLA, ILLUYEN AT UMALU
- Tazwart...

Tadukla tadelsant Tiγilt s lemεawna n usqamu n taddart n Lemṣella sudsen-d tazrigt tis snat n tmeγra n tbexsisin, ayagi yella-d seddaw laεnaya n tejmaεt taγerfant n lwilaya n Tizi Wezzu akk d tejmaεt taγerfant n tγiwant n Yilluyen, Deg wass n 27 γuct 2008 i tebda temeγra s wudem unṣib, xas akken asewjed-ines yella-d uqbel s waṭas. Imezdaγ n taddart n Lemṣella meẓẓi, meqqer, bedden γer yidis n yemḍebren n tdukla-nsen, fkan-asen afus n tallelt, heggan akk ayen iwulmen i usmures n tfaska-yagi. Ula d tadukla n Beni Maεuc, tusa-d, tεawen deg uheggi n imeḍqan i tmezikniyin s wallalen i d-wwin yid-sen, ayen d-yernan cbaḥa i taddart-agi. Aḍris akken ma yella |
ANDA AKKA TETTEDDU ?
- Tazwart...

"Their task is to take risks, calculating potential cost for themselves. But they do not take into account the consequences of their losses for the economy as a whole".
Noam Chomsky
"Win yeččan yečča wayeḍ tarbut tekkes !"
At zik
Di “wall street” srafgen yedrimen, yiwet n teswiεt xlant lbankat, kra din yerefref amzun d afexxar !!
Amek akka teḍra, yernu qqaren-d kullec iteddu am ssaεa, iman-is iman-is kan !
Qqaren-d d ssuq i yeselḥawen tilufa, aγ zzenz, tetixerḍ-as ad teddu γef yiman-is ! Aḍris akken ma yella |
Tamendawt lεaṛ
- Tazwart...
Islam Bessaci d amedyaz yuran isefra akken ten-tegen at zik. Yeğğa iḥulfan-is a d-miren, gan tamda, yerra-yasen targa, s yeččuṛ amud isefra i d-yeffγen ussan-agi yezrin, "Mazal Asirem". Islam Bessaci, a d-tiniḍ yefren ass deg a d-ilal, 19 deg yebrir, mači 80, mači 2001, maca 1973. Wid i εerḍen ad skuffren tafsut n 80, γilen zemren a s-rren aγummu i yiṭij, wid yenγan Massinissa Guermaḥ γilen anagar netta i yellan neγ ad yilin. Netta γas ismawen-nsen mači Massinissa maca isem n Massinissa yura γef ayen yunagen lekwaγeḍ n nekkwa-nsen, yura γef iman-nsen(ṛuḥ-nsen), deg ulawen-nsen, lulen-d yis-s, ur ṛğin ara imawlan-nsen a sen-t-fken. Asefru amenzu "Tayemmatt", yura-t asmi γur-s 15 iseggasen. Seg imir-nni tikta ines ffuktint yerna-yasent tazmert n tegzi. Seg wegrud-nni i yella yuγal d amusnaw deg tussna n tmetti. Timetti yessen s iḥulfan-is imir-nni, yessen ilugan-is ass-a s tegzi-s, s wallaγ-is. A wen-iniγ tidet ur γriγ ara amud isefra i yura maca γriγ kra isefra. Yuklal a t-id-yebder yiwen, yuklal a s-yefk tabγest yiwen. Seg waṭas-aya qqareγ-as a d-aruγ kra γef ayen yura, ttṛajuγ a d-yeγli wamud isefra-s gar ifassen-iw, maca ulac, ur iyi-tettunefk ara tegnit. Nekk ttrağuγ, Islam Bessaci ur yerği ara, yenna "d nekk a ten-id-yerren isefra-w deg wesmel." Ccah deg-i, ur uklaleγ ara ula d tanemmirt. Maca a s-ṛeggmeγ a d-uγaleγ ar wamud isefra-s tikkelt i d-iteddun. Ssurf-iyi, akken ad faṛseγ diγen tagnit ad ssutreγ a yi-ssurfen akk(aṭas yid-sen) wid i d-yuznen kra werεad ur d-yeffiγ ara.
Ilmend ubdel n tamendawt lεar tamaynut i tmurt n Lzzayer,yesulef fell-aγ ad-nefk tamuγli nneγ.Tamuγl-iw tweha γer usefru:
Tamendawt lεaṛ
Aqli zgiγ uyseγ
f tmendawt ur nesεi iseγ
Mazal s-γzafen di lekdub Aḍris akken ma yella |
Tibratin
- Tazwart...

Azul! Ass-a riγ ad nadiγ yid-wen akken ma tellam ay at wesmel d inebgawen-is agerruj n lbaḍna isefra d-yufraren di tsekla taqbaylit. Riγ ad teddum akk yid-i di lewhi-yagi d-wwiγ deg webrid-agi d-ufiγ s iḥulfan d wallen n teqbaylit. Aḍris akken ma yella |
Feṣṣlen-as-d tamendawt tamaynut i Butefliqa, rnan-as-d ticrurin
- Tazwart...
Tamendawt tamaynut a s-d-tceṛṛeε abrid i Butefliqa ad yeqqim d aselway n tmurt ar ass ad yekcem aẓekka. Aḍris akken ma yella |
Kra si ccreε n (Daεi, aselway n Numidya) wass n Warim/Letnayen.
- Tazwart...
-Anzarfu: tettwatehmeḍ s waya: “ Asgergeḍ neγ lexdeε, askerkes d useqdec n ẓẓur ( Escroquerie, faux et usage de faux). Ass n waya d waya tesnubegteḍ-d iberraniyen si tmurt n Belǧik, gar-asen asinatur… ur d-usin ara γer Wehran ruḥen γer temnaṭ n Leqbayel… D acu ara tiniḍ deg waya?
-Ẓamuc: Ur xdiεeγ ula yiwen, imi ulac kra n yiwen i d-yeccetkan fell-i! Ur skeddbeγ ara acku d nekk i d aselway n tiddukla Numidya i d-yesnubegten inebgawen-agi! Ur γurreγ ula yiwen, acku d nekk i d Ẓamuc Sseεd i uznen tinubgiwin s yisem n tiddukla Numidya i iqeddcen s wudem unṣib, tettunefk-as-d tideggi sγur Lwilaya n Wehran…! Bensadeq: Ma tessurfeḍ-iyi a mass aselway a d-zwireγ s tamawt-agi yellan deg ukaram: Yesteεref s yiman-is yesselwi tiddukla (yeεtaref bi annahu yataraas el ǧemεiya)! N wacu tiddukla-yagi?! D tiddukla imakuren?! Aḍris akken ma yella |
Aprukirur yessuter akken a d-yessezri Mas Ẓamuc aseggas n leḥbs
- Tazwart...

Azul fell-awen/t
Ḥṣiγ lant, llan wid yeggunin isali n ccreε i yekfan tura kan! Acku mazal llan iεerḍiyen, mazal llan wat tegmat... Ccreε yebda γef 12 d 20 ddqayeq n wass-a, tura kan i yekfa. Lğuğ yesseḥres nezzeh γef yesteqsiyen-agi: Inebgawen-agi iberraniyen amek ruḥen γer tmurt n leqbayel? Anwa i ten-yewwin γer din? Aprukirur yessuter akken a d-yessezri (Ẓamuc) aseggas n leḥbs. Di taggara, lğuğ yeṭṭef taγtast akken alamma d ass n warim (letnayen) i d-iteddun ara d-mlen taγtast ( amek ara tt-frun)!
Belεid Abrika yenna: Taγtast mačči dagi ara tettwiṭṭef, anda-nniḍen ( meḥsub d ccerε aserti) !!!!!!!!! S umata kan : Tanemmirt i kra n tin d win i d-yefkan afus neγ xerṣum i tt-yeṭṭfen di ẓẓmek ilmend n taluft-agi. I tikkelt-nniḍen anda-ten ikabaren-nneγ?! anda-tent trebbuyeε izerfan n wemdan?! Anda-ten ineγmasen?! Anda-ten wid iγef nettnaγ?! Anda-ten?!....
A d-nuγal s awal γef temsalt-a.
Tanemmirt i wesmel imyura.
Tamawt: iban d taγtast i ṭṭfen snat tikkal yezrin iγer iteddu ccreε unnig n tikkelt-a.
Ğamal Benεuf Aḍris akken ma yella |
Tiɣiwist n Tmaziɣt
- Tazwart...
( D asefru i yura Ḥaman Ɛebdella deg Wehran aseggas 1952) A win yeɣran ttarix1, i d-ǧǧan lejdud-ines Awɣac aqdim izedɣen, tamurt-a yettwaxleq deg-s Di mellul n Friqiyya, si Cengiṭ ar Ṭrables Teččur s wawɣac mellulen, isem-is Amaziɣ lǧens Wid iheddren taqbaylit, qqaren u ttarun s yes-s Gan-as isem tifinaɣ, s tedbakin i tmeḥḥeṣ A win yebɣan a tt-iɣer, ɣur Twareg ad iḥewwes Dinna a tt-tafem tedder, d nettat i xtaren d iles ************ Aḍris akken ma yella |
Izlan Ibeḥriyen
- Tazwart...

Izlan ibeḥriyen Izlan ibeḥriyen, d aḍebsi amaynut i d-yefγen ussan-agi. Fiḥel ma cebbḥeγ-ed aḍebsi-yagi s umeslay, zemreγ ad d-inniγ kan ismawen n wid i t-ixedmen ad teẓrem belli igerrez, wigi d anazuṛ ameqran Ḥusin Bukella (Ccix Sidi Bimul) akw d umyaru Amezyan Kezzaṛ. Aḍris akken ma yella |
Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Σebbas (Tiniri, Belεeggal d Lqelεa)
- Tazwart...
Ǧamal Benɛuf I yiman n dda Lmulud At Mɛemmer Si timawit ɣer tira. 
Agdud war idles, am wergaz war iles, d anzi (lemtel) amaziɣ yesɛan lmeɛna aṭas. Yal ales neɣ amdan yesɛa isem, yesɛa imawlan. Akken daɣen aɣref (agdud). Yal aɣref yesɛa idles, yesɛa awal, tutlayt, taɣerma, yesɛa amezruy… artigra. Ula d aɣref amaziɣ am netta am wiyaḍ. D acu kan ur yesɛi ara ẓẓher ur d as-t-yefki ara wakud akken ad yesken i umaḍal d acu-t, d acu i yesɛa deg yedles-ines. Aḍris akken ma yella |
A DTEPEPRREE EDTEE U ZEREMM. (Aḍris n Baḥbuḥ Laḥsen s tira i d-yesnulfa netta)
- Tazwart...
wagi d aḍris n umusnaw amaγnas Baḥbuḥ Laḥsen yura s tira i d-yesnulfa i wakken ad tili deg wemḍiq n tinna n Dda Lmulud, imi yeqqar Mass Baḥbuḥ Laḥsen, d akken tira-yagi nesseqdac d tira "tafunitikit", ur tris ara γef lsas ussnaw.
Win yexsen ad yegzu ayen yura, yessefk ad yeḥṣu dakken imesli "γ" yettaru-t s usekkil "p", ma d imesliyen nniḍen fessusit a ten-id-yegzu yiwen imi d azalen n isekkilen ilaṭiniyen ilan s umata. w.
A DTEPEPRREE EDTEE U ZEREMM. Eolaipepre aedt iyi iddee esseqsie em, aedt iyi iddee esseqsie emt fella essen, esen ep’tten amakene aye’tten esen en meddenee. Immi ckunui ur ‘tten ett esén em ara, ihhi ae’ckken iddee ehdtepr ep fella essen. Egge u gjenné, (suq), enn esen en belli edt i regjazen ei elhê enne, edt i regjazen ei ulap enne !
Aḍris akken ma yella |
TUDERT
- Tazwart...
 "Teẓriḍ mi ara luɣen waman, ḥwağen lweqt akken ad rsen.
Akka i s-tḍerru i laman, yettuɣal-d imdanen mi ara faqen".
D tagi i d tiririt i s-yerra L'ancien i gma-s yecnan yid-s tizlit
"A GMA", uṭṭun wis-sa (7) usidi-s amaynut
"ADEKKER D USIREM" d-yesseẓreg aseggas-a n 2008 mi akken s-yenna:
" A gma i tɣurreḍ d iman-ik, wagi d cceεb uqabac,
ur yuklal ara leεtab-ik, eğğ-it imi lxir deg-s ulac"! Aḍris akken ma yella |
Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin
- Tazwart...
Racid At Ali Uqasi Tazwart Azarug i d-newwi seg Franṣiyen di 1962, yuγal-aγ d qeḍran. Imi yal adabu i d-yusan yeggul i wakken tamurt n Leqbayel urjin ad taf talwit, u ad terfed s uqerru-is. Awi-tt si Ben bella ar Butefliqa, tekeḍ-d si Bumedyen d Benjdid. Ggullen fell-as alama dayen ur zmiren ara. Anecta yella-d s lmεiwna n kra isertiyen iqbayliyen n udabu, ar war yeqbel fell-asen yillu, i yefkan afus i wanect-a. Fiḥel ma mmeslayeγ-d af wayen yeḍran si 1962, imi deg umagrad-aki, ad yilli umeslay af temsalin n tγellist (Laman) d tawernatt (Tarenbatt, ne Lanarci s Tefranṣist) i d-yellan di tmurt n Leqbayel di temrawt-aki i iεedan, si 1999 ar tura.
Anecta ahat tfehmem-t, seg useggas id as-fkan wid-nni i ixedmen iselwayen, tisura udabu i waki yellan akka tura, i yerran iman-is d ameqqran imeqqranen, d amecṭuḥ s ddaw Rrebi, aken i s-yenna umedyaz.
Ur ilaq ara a nili neγra deg iγerbazen neγ tizdawiyin timeqqranin, i wakken a nefhem belli aselway-aki n tura, ger wid iεeddan send-is, yella d win i yettuceḥnen, i keṛhen nezzeh Leqbayel. Mačči kan Leqbayel, ayen yakk yellan yecbeḥ d atrar ikesn-it, yella d acengu ines. Anect-a iban, heḍren-d fell-as kra iγmisen iγelnawen wala agraγlanen, d kra isertiyen, d imusnawen n tsertit, d yergazen d tlawin iqeddcen di yal amusu n tmetti, neγ adelsan. Aselway-aki n tigduda n banan akken qqaren, d unagraw ines, d iserdasen i yellan deffir-is, i wakken ad rẓen tamurt n Leqbayel akken yettwalem lḥal, bdan-tt-id s tmenγiwt n ugar n 120 n imeγrasen n tefsut taberkant 2001, i syin uraren af temsalin n tγellist d twernatt, i wakken ur tettili ara bxir tmurt n Aban Remḍan. Imi akken neẓra ma ulac taγellist, u tella twernatt di yal tametti, urjin ad tilli taneflit deg-s. D anect-a i izemren ad yenγen asirem i imezdaγ n tmurt nneγ, a ten-yesrewlen ar tmura i irebḥen, ladγa wid i ijebbden leqlam, wid yeγran.
Ayen a wen-d-ḥkuγ deg umagrad-aki, d ayen umi ḥeḍreγ, i walant walen-iw deg iseggasen-aki ineggura seg mi i ttruḥuγ ar tmurt. Bγiγ a t-id-aruγ s Teqbaylit i wakken ur ntettu ara ayen d-yeḍran di temrawt i iεeddan di tmurt nneγ, sleqwγe-ten-id d tunqiḍin af wayen yakk i d-ẓriγ. Atnan ihi γur-wen.  Aḍris akken ma yella |
TARGIT N WARRAZ
- Tazwart...

S yisem n Σellic nessawal, nura-t di yal d lkaɣeḍ. Γas tura nga-yas azal, asmi yedder " AWER YAWEḌ"! Benεuf d Mezdad mazal, ar d awḍen sanda ara naweḍ. Riɣ kan ad ssiwezleɣ awal, ur ken-ttuɣ a wa neɣ a tayeḍ. Asmi ara tzedɣem seddaw wakal, agu i ken-yeffren a t-nesfeḍ. Ahat Kafka ad yekker ad yeẓẓal, a t-yewwet wugur ad tafeḍ? “ A yemma lmizan imal, a taẓeyt deg-m teṣubbeḍ. Mass ULAC ur nekkat uzzal, fessus, deg-s tessalayeḍ”. Aḍris akken ma yella |
ASTUTI (Asmekti, tuzzma d uwehhi)
- Tazwart...
Qqaren akk Bgayet telha, ḥemmleɣ-tt asmi ur tt-ssineɣ. Ul-iw iḥar, icedha, yiwen wass kan targit teffeɣ. A ziɣ asirem deg-i yessedha, a ziɣ dayen-nniḍen i ssarmeɣ. Tidet sanda i s-yehwa twehha, s umenzay di Bgayet ḥemmleɣ. Tella ɣur-i targit telha, ḥulfaɣ s tnafa am dduḥ. A ziɣ tidak d timucuha, asirem-nni n zik iruḥ. Deg-i yezzuzen, yessedha, imiren lliɣ d amecṭuḥ. Kra yezrin deg-s ncedha, temẓi d temẓi a dda Muḥ. Aḍris akken ma yella |
Ffad
- Tazwart...
Di taddart, yella-d unejmeε. Iεeggalen n tejmaεt sawlen-d i at taddart i wakken ad sqerdcen cwiṭ γef temsalt-nni n Si Lbacir. Si Lbacir imi yefqaε, yerra ar taεwintt yellan deg uḥriq-is, yegzem aman. Ihi, taddart teqqim i ffad. Di temlilit, yezwar-d Bulekluf, aselway n tejmaεt, yenna : « Ad nṣelit γef nbi ṛasul llah a lxawa !!.... ». Aḍris akken ma yella |
Asmi d-uγeγ ğninaṛ (Ğamal at Udiε)
- Tazwart...

D letnin kkreγ-d tasebḥit
I tegmart qqneγ takkalict
Ad adreγ ar ssuq n texwlijt
Qqaren ersen-d ğninaṛat i lbiε !
Imi iṭij yeserγay dayen kan
Tagmart teddaray s ddaw zzan
Mi wḍeγ aziγ ifut lawan
Ğninaṛat akk nzan ! Aḍris akken ma yella |
Alday n webṛaḥ Sliman Σazem deg Leγwi (tamurt n Fransa)
- Tazwart...
|
AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI (tarifit)
- Tazwart...
Σumar DERWIC: Tzemmared ad aneγ-d-tessiwred x tudert-nnek? Min iεna Mass Belγerbi? Saεid BELΓERBI: D tidet itas-d iqseḥ cwayt bnadem ad issiwel x umeddur-nnes, maca ad cek-ssidseγ cwayt γar Saεid Belγerbi, netta ilul di Rkebdani, jar idurar n Arrif, tesγar-it tudart n Arrif. Day-s i ufiγ ad iriγ d ixef-inu, tamurt day-i isremden ad twariγ s tiṭṭawin d timaziγin, s uyenni ariγ taynit zi temẓi-inu i tmaziγt, zi zic tuγa twariγ tamurt aked tamaziγt-inu a tiri d tayujič mara war ğin ayt bab-nnes ad as-aren taynit. Mkur ijjen s tizemmar-nnes, mkur ijjen s uxarres-nnes, nec ixdareγ tira d abrid-inu zi γar iniγ cwayt n taycitin i zi taciγ. Aḍris akken ma yella |
Mmeslayen lehdur γef wawal
- Tazwart...
Am usekṛan mi ara ihedder, acemma ur t-iteffer, fek-as kan ad yeṛwu tissit. Neγ am wul n temγart mi ara yeqber, nettat a d-tettargu ṣṣbitar, ad tekcem γur-s ad teṛwu tuččit. A d-teḥluḍ, a d-teḥluḍ, a d-teḥluḍ, a d-teḥluḍ ssya γer tmeddit! Aḍris akken ma yella |
ASUTER UNṢIB N TIMANIT I TMURT N YEQBAYLIYEN
- Tazwart...
Acḥal d aseggas seg mi yefra ttraḍ ger tmurt n Fransa akk d Lezzayer. Timunent tewweḍ-ed, times tamenzut tensa, tin deffir-s imir kan i tendeh ! 45 iseggasen-aya ideg yekker wemqelleε ger Leqbayel d udabu n tmara. Amyexzer ger snat tamiwin yezga am win ger sin yeεdawen uγur ur d-yeggri laman. Times tamezwarut tendeh di 1963 asmi yekker Hocine AIT AHMED (Ḥusin At Ḥmed) d terbaεt-is s yisem n ukabar d-yeslul (tiRni iΓallen iNemlayen –FFS-). Tanekra d-izegren si « tafsut n Imaziγen) n 1980 alarmi d tafsut taberkant (2001-2003). Ihi ass-a, ma ur d-telli tifrat s talwit ger udabu d Leqbayel, yiwen ur yezmir a d-yini amek ara yili uzekka.
Aḍris akken ma yella |
Tugdut-nneγ.
- Tazwart...
Amḍiq n tlawin di tmeṭṭi-nneγ Sγur Akli Kebaili

Nekni s iminigen am akken tewwet-aγ lembrisma seg wayen yeḍran di tmurt-nneγ di tefsut-a useggas 2001. Nreggem kan iman-nneγ mi ur nelli dinna a nbedd γer tuyat n tarwa n tmurt-nneγ deg wussan n twaγit. Timegrad ḍerrunt di tmurt-nneγ, nekni nrebbex iḍarren di tmura n medden. Dacu kan atmaten-nneγ, tisetmatin-nneγ yellan di tmurt yessefk ad γren nekkni s imaziγen yeddren di tmura n medden zzant tisiwin-nneγ, rwin wallaγen-nneγ. Nḥuss i yiman-nneγ am yegḍaḍ mi rrẓen wafriwen.
Nezmer a newwet acemma s wawal d tira, iwakken ad slen medden di tmura nniḍen dacu yeḍran yid-neγ, ahat ad qlilḥen wulawen-nsen fell-aneγ. Aḍris akken ma yella |
Yal yiwen d wamek yebγa ad yaru tutlayt nneγ
- Tazwart...
Yal yiwen d wamek yebγa ad yaru tutlayt nneγ.Xas ma tugett nneγ nenna-d ulac tira yecban talatinit .Maca ula di tlatinit mgaradent tmuγliwin.Llan wid d-yennan ad nkemmel kan akka .Wiyaḍ qqaren d akken tira agi d-newwi ur twulem ara imi γur-s ddeqs n wuguren bḥal tineqqiḍin ddaw usekkil,ikufa,isekkilen igrigiyen...
Γef waya,ufiγ, iwwi-d ad d-nbeggen tira n wiyaḍ ixulfen tagi iwumi neqqar "tamâemrit".
Ata umedya n yiwen weḍris yuran s snat tira yemxallafen.Aya d ayen iga Sahki .Aḍris-a ittukkes-d seg wungal n Aâmeṛ Mezdad.
Aḍris akken ma yella |
Tanemmirt a Muḥya! ( Sγur Akli Kebaili)
- Tazwart...
 Asmi lliγ d anelmad di tseddawit n Tuebingen di tmurt n Lalman, lliγ selleγ aṭas i tkasiṭin n Mohya. Dγa nniγ d yiman-iw, argaz-a yessefk a t-issineγ kra n wass. Ihi anebdu n useggas n 1981 neγ 1982 rezfeγ γer Paris. Dinna wwḍeγ γur-s. Tella yid-i ula d tmeṭṭut-iw Edel. Nekcem γur-s, nufa-t iman-is, yella isel i tesfifin-ines. Nekk nniγ-as: a bonjour fell-ak a Mohya, nekk isem-iw Akli Kebaili zedγeγ di tmurt n Lalman, ta d tamdakkelt-iw Edel, nettat d Talmant”. Netta yerra-yi-d s wawal d aẓidan, yenna: “a bonjour fell-awen, ih.. tamurt n Lalman d tamurt imusnawen; tamurt n Brecht d Thomas Mann d wid nniḍen..”. Dγa yessekcem-aγ γer yiwet n tqernit di tḥanut-is. Cfiγ ala yiwet n tkursit d tameẓẓyant i yellan dinna. Dγa yenna i Edel, qqim. Ma d nekk beddeγ am netta. Yefka yaγ-d lqahwa, dγa neqqim γur-s kra n wakud, nemmeslay γef Lalman d wayen nniḍen. Tikwal kečmen-d kra n yad yettaγen γur-s, dacu kan mačči aṭas. Cfiγ γef yiwet n temγart d tafransist, tekcem-d γur-s s unecreḥ, netta daγen yemmeslay-as s wawal d amelḥan d taḍsa. Dγa taḥanut-is tella tessed s waṭas n tγawsiwen. Cfiγ d tiγawsiwin n tuččit d tissit. Taḥanut-is tban-iyi-d am kra n yiwet n tḥuna di tmurtnneγ. Dγa yefka-yi-d yiwet n tesfift n Sinistri (ma yella cfiγ), yenna-yi: “attan tkasiṭ-nni n Sinistri, awi-tt yid-k γer Lalman, a s-tesleḍ dinna”. Aḍris akken ma yella |
IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
- Tazwart...
Aṭas n yemdanen i yessneγ gar widak yeγran ungal „ IMEṬṬI N BAB IDURAR“ mgaradent tmuγliwin-nsen tiseklanin, yal wa dacu n tezlit icennu γef tmacahut-agi, maca, akken ma llan sliγ-asen nnan imeslayen-agi: „ Seg wasmi d-luleγ yezdeγ-iyi yir aṭan, lliγ ttḥulfuγ amzun tenger tizeṭ, tessegra-yas-d i tmeddurt-nneγ aḍu γer deffir. Lliγ daγen gezmeγ akk asirem γef lehhu, ula d tirga ttuγ-tent. Ẓriγ annect-a yakk yekka-d seg wekraf yeckuntḍen am jebbirdu γef wallaγen-nneγ, maca, εeddi kečč ini yasen i imurar yeqqnen iẓuran yettaken tafat i tmuγli ad fsin! Aḍris akken ma yella |
Tullianum - Taggara n Yugurten
- Tazwart...
U LAMARA TULLIANUM Tizrigin Zama/Zama Tullianum, di Ṛuma .... „Tullianum d tasraft yellan ddaw tmurt, deg-s sin wannagen. Tama wadda tedrem, yezzi-yas-d ugadir, iqba s weẓru. Yiwen wemruj ufella i d tawwurt is, zun d imi n wecbali. D amkan yexlan, yertem, yumes, itulles, isaggad.” (Sγur Salluste) Aḍris akken ma yella |
TILAWIN N BUZGAN DI TEWRIRT MUSA WAΣMAR
- Tazwart...
Ilmend n usmekti wis 10, γef tmenγit n umeγnas n tugdut d tmaziγt, amedyaz, amyaru, acennay ameqran MATUB Lwennas, tadukla tadelsant Agraw n Tlawin n Buzgan akk d tesmilt n Buzgan n tdukla IQRAA, swejdent-d yiwet n tuffγa ar Tawrirt Musa, anda yettwanṭel. Ugar n twines (100) n tlawin : d timaγarin, d tilmeẓyin neγ d tiqcicin usant-d di ukuẓ (4) n tγiwanin : Buzgan, Ilula Umalu, At Ziki d Idjer, ččurent ukuẓ lkiran d-ittunefken sγur tiγiwanin-agi. 
Aḍris akken ma yella |
Kra n tmedyazin n Σumar Derwic (s tmaziγt n Tmazγa tutrimt)
- Tazwart...
Ilul Σumar DERWIC aseggas n 1960 deg yiγrem n Yigelmimen deg unẓul ugmiḍ n Tmazγa tutrimt [Meṛṛuk]. Iga altu amaslaḍ deg tmesmunt tamettilt tadelsant TILELLI n Tizi n Yimnayen [Gulmima] ; iseẓreg yiwen wammud n tmedyazin amsinwal s tmaziγt d tkatalant i wumi i iga azwel Anfara – Desglaç deg useggas n 2005. Iffeγ-d udlis-a deg tmurt n Katalunya. Ayenna illan γur-s n yiḍrisen i yettwarun ffγen-d deg tesγunin d yisemlan imaziγen llanin deg umaḍal. TIFAWIN TIGELLININ Tifawin n tetrit ukrent tillas Γwebbzent-tent g umda n yiḍ. Tifawin n yigerḍawen ittergigin Ddaw tengelt n usekkil n yisiḍ D yirir irura udida γer yir. Aḍris akken ma yella |
« Nekk d amsedrar »
- Tazwart...
TIMLILIT D LWENNAS MATUB 
Samir Zemmuri, Lwennas Matub, Meḥrez Ḥaced akk d yiwen unarag (lǧar n Lwennas), di Tewrirt-Musa-Weεmer ass n 6 Meγres 1998 ( 3 wagguren d 19 wussan ngum ara t-nγen icenga n tudert) Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i Lwennas
- Tazwart...
Lluẓen wallaγen asguclu, adeg-ik teṭṭef-it tsumta. Wwten afus i γlulu, yal wa yelsa udem n tata. Ečč ay asammer amalu, gzer, γeẓẓ akken iwata! Nnan lehlak ad yeḥlu, amzun ur meqqret tyita. Nγil tidet ur tfellu s tistent n " a, ba, ta, ta". A gma yes-k i d-ngellu tujjya s tγawla i lmerta. S yes-k neswa aguglu n lqerquc WAR LEXMATA.
Aḍris akken ma yella |
Timlilit d Nna Σelğiya sγur Muḥamed Gaya
- Tazwart...
"...Σecra iseggasen bezzaf, barka, ilaq d lweqt ad d-iban yixef-is, ula ayen nerna si 10 iseggasen d asawen. Nekkini amzun ass-a i yemmut Lwennas, ur εyiγ ara « Jamais »..." Nna Σelğiya Muḥamed Gaya: Wwḍen 10 iseggasen seg wasmi yettwanγa Lwennas Matub amek tettwali Nna Σeldjiya ma yella iban-d kra γef tsestant n unadi γef tmenγiwt-is?
Nna Σelğiya : 10 iseggasen ayagi seg wasmi yemmut Lwennas ulac tamurt ğğiγ, ulac anda ur suγeγ ara, ulac anida ur d-nniγ ara, akken yeqqar deg wawal-is Lwennas « ssawaleγ ur iyi-d-slin » La ssawaleγ, la neddheγ, la ttnadiγ ur yelli win iyi-d-yerrin « la réponse » γef lmut n Lwennas. Nekkini lmut n Lwennas, γas ur iyi-d-yerri ḥedd ṣṣut neγ leğwab, nekk leğwab-iw deg uqerruy-iw i yella. « Jamais » ad bruγ i uεekkaz γef lmut n Lwennas, axaṭer d axxam-iw i inegren, d axxam-iw i yexlan. « Tujur » ger wallen-iw ayen yeḍran yid-i. Ur tettuγ ur t-tettuγ, εecra iseggasen ayagi a teẓẓad tessirt « pour rien ». Mi akka ur d-iban ara Lwennas win i t-yenγan, akka ara teẓẓad termegt d rrεud mebla ageffur, a tberren kan, nekkini ḥabbeγ ad d-iban win i t-yenγan, d ayagi la ttqellibeγ. Σecra iseggasen ayagi, yemmut lḥewt.
Aḍris akken ma yella |
Tameγra n ccna di Buzgan i tallelt n usaru "TASA D WAY TUREW"
- Tazwart...
Tadukla tadelsant YESSI-S IDURAR n Tizi Rached, s talelt n tγiwant n Buzgan, swejden-d yiwet n tmeγra s wazal-is, ass n sem 13 yunyu 2008, deg uxxam n yedles FERRAT Ramḍan n Buzgan. Aṭas inaẓuren i d-yusan ccnan di tmeγra-yagi, a d-nebder deg-sen: Karim KHELFAOUI, Djilali HAMAMA, Kamel CHENAN, Elyas, Mourad NAAR, Youcef GUERBAS, Said GHEZLI d wiyaḍ nniḍen. 
Aḍris akken ma yella |
Yenna dda Σebdella γef wammud isefra « Tujjma tuzzma » n Ǧamal Benεuf.
- Tazwart...

Seg uẓelmaḍ γer uyeffus: Ǧamal Benεuf, Lwennas Belqasem ( aselway n Wegraw Amaḍalan Amaziγ -- CMA--) akk d Dda Σebdella Ḥaman, deg usideg n tiddukla Numidya, aseggas : 2002. Dda Σebdella : Acḥal d tikkelt i d as-nniγ i “ Ǧamal Benεuf” : “ Ayen i d-teqqareḍ yessefk a t-taruḍ, awal-ik ur yuklal a t-yeddem waḍu γer yefri n tatut.” Zgiγ qqareγ-as : “ Aru, ssefru, sfukti tasekla akk d tmedyezt, ur ilaq ad ak-yeqqim yiwen wawal war tira.” Aḍris akken ma yella |
Faffa d tamurt n yiẓẓan, mačči n izerfan n wemdan
- Tazwart...
 ass n tẓa d mraw di yunyu-agi zdat-neγ ad semden wukkuẓ iseggasen seg wass mi γ-nγan yemcumen-icenga n tlelli gma-tneγ Ameẓyan Mhenni di timiṭ n tmanaγt n tmurt n Faffa. Γas ulamma ẓran ula d iγerdayen ansi d-tekka tyita, maca, imsulṭa urumi ur fessuset ara fell-asen tegnit akken ad ssiwlen tidet yellan. Aḍris akken ma yella |
Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” ) Tasuqelt n Muhabdiki
- Tazwart...
Tamagit d yedles mačči dayen ara yettwaḥerzen s twuri tadelsant kan.
D tawengimt tasertant-nni ur yessaweḍ ara ad tt-yessali umussu adelsan amaziγ ( M. D. M ) i t-yeğğan yeqqim kan d amselγu n tmagit.
Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” )
Mi ara d-yawi wemdan abrid neγ ad iḍegger tamuγli-s si yebrir n 1980 ar yebrir n 2008, ar wanida akka d-yessaweḍ tikli-s umussu adelsan amaziγ ( M. D. M. ) ass-a?
Ayen ara d-iniγ, ẓriγ dayen ara yessefriwsen kra n yemdanen, maca, aql-aγ γef yiri n lkaf, acuγer?
Acku amussu adelsan amaziγ ( M. D. M ) yella yedder kan d adelsan, daya. Annect-a ur t-yessaweḍ ara ad s-ttwinefken yes-s izerfan d yeswiyen isertanen akken ad yizmir asemres-nsen( ineggura-agi ) deg wennar, d annect-a i yeğğan tidet tettak anzi s iṭij ur yettγum uγerbal n wakud. Ihi talalit n umussu tusa-d seg ucemmer iγallen n yemdanen akken ma llan di tmetti taqbaylit neγ tadzayrit s umata, mačči si tnekkra neγ seg umennuγ n waggagen neγ imussnawen imeqqranen, uhu.
Daya daγen i s-yuγal snan di yebrir d azemz iεeğğren di tesga n yal ul.
Aḍris akken ma yella |
Imuḥyaten n trumit
- Tazwart...
Mi akken γriγ tabrat-nni, tabrat-nni i d-iyi-d-tuzneḍ. Walaγ ul-im amek i yettergigi, mi tt-yura win ideg tessutreḍ. Winna ideg tessutreḍ ad tt-yaru s tmeslayt ur tessineḍ. Walaγ iẓri-m la yettru, walaγ-kem a yemma tḥezneḍ. Tekkfa fell-am ddunit, tferneḍ abrid ur triḍ. Tnudaḍ ad tafeḍ talwit, teddiḍ γer WISSEN SANI, teẓriḍ. Teẓriḍ γer WISSEN SANI i tleḥḥuḍ, tessarmeḍ γur-i ad tawdeḍ. S teqbaylit mi akken i s-tḥekkuḍ, di trumit tesmuquleḍ. Aḍris akken ma yella |
Tadsimant, lγerba, tayri…Tirga n war isem !
- Tazwart...
- -Tidmi - - Tamawt : Tidmi tettemgerrad, seg wemdan ar wayeḍ, yezmer lḥal ad telhu, akken i yezmer ad tecceḍ, maca, ayen ideg yella lehhu, am wudem n tafukt ur iseffeḍ, aγerbal ur t-yettγummu, afus ur t-yettaweḍ ! Yal wa amek i tga tmuγli-s, yal yiwen amek i yettwali timsal, ferneγ a d-fkeγ tamuγli-w γef wayen i yeεnan isefra-agi n umedyaz anaẓur « Ssaεid At Mεemmar» (Tadsimant, lγerba, tayri, targit-iw), εerḍeγ akken a d-skefleγ aḥulfu uffir i yeddurin deffir yal awal, deffir yal asefru. Skefleγ-d udem-nni i walaγ deg isefra-agi, s iḥulfan-nni i yi-d-ssawḍen. Skefleγ-d tamuγli n umedyaz deg wayen i ira a γ-d-yessiweḍ, maca, a yi-yessuref ma yella wanda i zegleγ, ma yella wanda akken i ccḍeγ. ḥṣiγ yella wi ara yebḍun yid-i tamuγli, yella win ur tettwali am nekk timsal, maca, a d-teggri tagi d tidmi, yal wa d wamek yessen, yal yiwen s wacu yettamen d wamek yettḥulfu… Aḍris akken ma yella |
IMEṬṬI N BAB IDURAR
- Tazwart...
" IMEṬṬI N BAB IDURAR“ d azwel n tmacahut
d-yessufeγ wemyaru azwaw AKLI KEBAILI deg useggas 1998 γer L´HARMATAN. Tamacahut-agi tuklal ad tuγal d asaru lemmer sεiγ allalen, acku γur-s azal d ameqqran, maca, imi ulac allalen-agi ger ifassen-iw, aql-i rriγ-tt-id xerṣum d asefru. Tamacahut-agi mačči am tmucuha n zik-nni, tid i d-yemmalen γef teryel d waγzen...atg. Tagi temmal-d γef tedyant n yiwet n teqcict d gma-s yeḍran ass-a. Lemmer d lebγi iqbayliyen akk iḥemmlen tutlayt-nsen neγ idles-nsen s umata ad aγen tullist-agi. D tawuri m ccan yettafgen sennig tfawtin usigna. Dda´ Akli yenna-yi-d ih war alluy d uṣubbu mi akken ssutreγ deg-s ma zemreγ ad ssufγeγ asefru-agi i imeγriyen d yemyura n imyura.net deg wesmel-nsen. Dda Ğamal Benεuf d netta i yesseγtin yakk tira n usefru-agi. S kra tekka tegrest n useggas-a nekk ččiγ-as aqerruy-is, ulac melmi d-yenna εyiγ, yal ass yeqqar-iyi-d kan " aql-i ḥareγ ad ẓreγ amek ara tkemmel tmacahut-agi“.
1)- Teεğeb-as tmacahut nezzeh ( amek ur s-iεeğğeb ara wayen yura dda´ Akli? ). 2)- Akken ad kemmleγ tira n usefru, yugad ad feclen ifadden-iw ( war tabγest n dda Ğamal, ur cukkeγ ara ad kfuγ asefru-agi, acku ugadeγ ad ffγeγ i webrid, ad zegleγ kra seg isali ira umeskar ad t-yessiweḍ s anida yessefk ad yaweḍ). Ssuref-iyi ttxil-k a dda´ Akli ma yella wanida ssrewteγ deffir wennar! Tanemmirt-nwen ay idaddaten-iw ( Akli d Ğamal) Aḍris akken ma yella |
Yiwen weqbayli di Swidd
- Tazwart...
13 yebrir 2008  Ad tidir Teqbaylit ! Yiwen yilemẓi aqbayli yettidiren di Swidd iga tameskant γef imaziγen, . Tameskant-a semman-as s teswiddit " Algeriet natur, kultur, folk och rätt", ma nessuqel-it-d ar teqbaylit, , " Agama, idelsan, iγerfan, ansayen n Tmurt n Lezzayer . S ufus n temdebbeṛt n tesnawit Hjalmar Lundbohmsskolan, Massa Margareta Raattamaa, di temdint n Kiruna, di temnaṭ n Lappland, i d-yezgan deg 800 Km deg ugafa n Stockholm, dinna i d-teḍra tmeskant-agi. Ihi, si Tmurt n Yeqbayliyen almi d Tiniri Imujaγ εeddi akkin ar Icenwiyen d Icawiyen, inelmaden walan iwlafen n Bgayet, n Lezzayer d Qsenṭina ; war ma yettu igulaz(vestiges) i d-ğğan imaziγen d irumaniyen iqburen di Tamugadi, Tipaza d Cercal. Aḍris akken ma yella |
Ccbaḥa d tmettant
- Tazwart...
Ccbaḥa d tmettant Teεẓeg tekker tessawal sennig uẓekka n wefrux. Rran-as-d imeṭṭawen awal, allaγ yessenger-it lmuxx. Inehhit yeṣreε ur imal, tfuk tyerza n wakal, akud ur yuni tilkin-is. Yelsa aqerru d amellal, ur yettwali γer zdeffir ma iḍal, yezεillim, yenkeẓ yeẓri-s. Aḍris akken ma yella |
Mennad: Nsetḥa ad neḥku
- Tazwart...

Akli d aqcic yecban arrac Ul-is yeččur lebγi ulac Ass d awali
Iḍ d asmekti
Ṣṣura-s tehter
Ayen lεali yuγal diri
Iwumi yedder? Aḍris akken ma yella |
Cifi d taxbizt-is
- Tazwart...
Awal γef tcequft Tacequft-a turar i tikkelt tamenzut ass n 05/07/2006 i lmend n usmekti wis 54 n tmunentt n Lezzayer deg taddart n Tiwal, taγiwant n’At Wemεuc. Yura-tt: BUSAΣUD Laḥsen (Anebdu 2006) Uraren-tt: - ΣABID MESTAFA MMIS N ZUBIR (Σemmi Σli)
- MEZWED ΣABDELḤAQ (Σacur)
- ΣABID ΣAMIROUCHE (Si mhenni)
- BUQIDER RAZIK (Cifi)
- MAHRAWI YIDIR (Sidi lbugus)
- ΣABID NAMER (Grifu)
- ΣABID MESTAFA MMIS N ZI HAMMOUDA (Yiwen deg iεeṣkkṛiyen)
- Yiwen weqcic mačči n Tiwal nettu isem-is (Yiwen 'g iεeṣkkṛiyen)
- AΣRAB MANSUR (Asirem1)
- ΣABID ḤMED (Asirem2)
Aḍris akken ma yella |
Amsebrid
- Tazwart...
-- Ay amsebrid i d-yuɣalen, acuɣer i tkerseḍ anyir, acuɣer i tmedleḍ allen, tezziḍ udem-ik ɣer deffir ?! Ur tufiḍ ar ass-a, ayen akken i tettnadiḍ, neɣ tḥemmleḍ lmeḥna, tḥemmleḍ ad tettcaliḍ ?! Ẓriɣ-k ilindi lweqt-a, di tegrest mi qessiḥ usemmiḍ, tessutureḍ lehna, deg ijifer-is ad teddariḍ, deg uɛebbuḍ ur tecliɛeḍ ara, ur iban ma telluẓeḍ neɣ terwiḍ ! Deg wallen-ik yiwet lbaḍna, teddukul yid-k anda ma telliḍ, ur iban deg-s kra, meqqret ay amsebrid teḥṣiḍ, ay amsebrid qqim da, ahat tikkelt-a teɛyiḍ ?! Aḍris akken ma yella |
Yusef Ɛcuri : Kraḍ (3) isefra
- Tazwart...
TAWENZA Ay abernus a bu usaru A winna teẓḍa yemma Ata wul-iw yettnujju Am teflukt tewwi lmuja Acḥal d aseggas tettraju Aḍris akken ma yella |
Tabratt i Twacuyt-iw
- Tazwart...
Ihi Bγiγ a wen-iniγ belli atay wul-iw yeččur yeddunfuy d tayri d yeḥnana fell-awen am temda n wasif At-Σissi. Yella deg-s yitteε i wid i d-udreγ d wid ur d-udireγ ara, wid yellan d waggad i d-iteddun. Ihi eyyaw-d akw netteget-ed a ttεumem deg-s tiburra ldint brarḥent yarnu mačči d aqeṣṣer kan Aḍris akken ma yella |
Tuγalin
- Tazwart...
Azul; a tawacult-iw tameεzuzt, ssarameγ a ken-id-yaf yizen-agi di tegnit yelhan i yifen tin ideg ttiliγ. D tagrest a yemma εzizen, yezzi fell-i ṭṭlam si yal tama, anda ma ḍeggreγ tamuγli-w yettarra-tt-id lḥiḍ! Ulac acqiq ansi ara d-tekcem tafat, maca, skud tezdeγ deg wul-iw, ur cliεeγ ara di tallest n texxamt-agi taṣemmaṭ. Yemma; fiḥel ul-im ad yettduqus fell-i yal iḍ, fiḥel ad tettεawazeḍ s uγilif d uḥebber. Yemma taεzizt, ur ssendaf ara iẓri-m s imeṭṭi, ur d-yegri ara annect n wayen i yezrin! Aḍris akken ma yella |
ANṢUF YES-M A LMUT
- Tazwart...
Asmi i yebda uḍar tikli, yufa-d abrid yessawen! Tanila-s terra γer lebγi, γer wanda akken i zdin wulawen…Refdeγ allen-iw γer igenni, walaγ lferg n yetbiren. Di lqaɛa aṣeggad yettgani, mi yejbed di zznad yefreq-iten! Ḥulfaγ… am wakken tiyita tres-d deg-i, itbiren-nni si tugdi rewlen! Γas idim ur d-yengi, ḥulfaγ…ḥulfaγ s terwiḥt tekfen, temlel fell-as tezzi, refden-tt sin ineglusen! Ass-nni… Aḍris akken ma yella |
R. Alliche : ayen yura d wayen yexdem
- Tazwart...
|
Racid ΣELLIC tewwi-t tmettant
- Tazwart...
Azul Yewweḍ-d yisalli ur nḥemmel yiwen ad isel. Amyaru azwaw Racid Σellic yewweḍ γer wani a naweḍ akken ma nella. Tanemmirt i dda Ferhat Imula γ-d-yessawḍen isalli. A d-neqqel si leεḍil γef tmeddurt d twuri n mass Σellic i d-yğğan agerruj s wazal-is i tsekla nneγ tatrart imi d netta i yuran ungal amezwaru s teqbaylit. Arezqi Tanṭelt n Racid Σellic ad tili ass n wemhad(Lexmis) 20 di meγres γef tsaεett n 12. (Ayirat) Aḍris akken ma yella |
Agellid Σebdelkrim* : tasekla, amezruy d taẓuri.
- Tazwart...
Wa d awal γef wedlis γef Σebdelkrim arifi. Aḍris-a s trifit. Aqbayli yerẓan ciṭuḥ aqerru-s yezmer ad yegzu dacu i yellan deg-s. Tikkwal ttbeddilen "L" s "R". Aṭas diγen wawalen llan deg teqbaylit. Akken yebγu yili yezmer weqbayli a d-yeṭṭef anamek amatu n weḍris. Agellid Σebdelkrim d tanfust s wunuγen wis 3 n M.Nadrani, awarni "Klâat M’gouna disparus sous les rosiers", d "les Sarcophages du Complexe".
Adlis-a jar ifassen-nneγ nettaf-it issenta s ijjen wemγar i yisin taγγarct deg ufus-nnes, isεawan zzay-s γar zzman-a n uweḍḍar, isεawan zzay-s maḥend a zzay-neγ yessij x ijjen uγezḍis zeg umezruy-nneγ itwanḍren, amezruy-nneγ itwattun, amezruy n Σebdkrim d taryazt Irifiyen. Muḥamed Σebdkrim El Xeṭṭabi itwassnen s refqih Mulay Muḥend d netta yesmunen tiqebbar d redcur n Arrif x ijjen webrid, netta d abrid n tilelli. Aḍris akken ma yella |
Γriγ mmektaγ-d
- Tazwart...
Γriγ mmektaγ-d...
Aseggas n 1994, lakul uγalent-as tewwura, tamurt n leqbayel meṛṛa tḥelles tekker fell-as ad tennaγ γef ayla-s, agemmaḍ-in lḥemla n idammen tebda-d amiri, myal ass ad ixnunes acḥal d aterras.
tasertit teqne-d taεeṣabt n idammen tenna-k w''ara yaγen, ccic, iqqeṛb-d !
myal taṣebḥit ad d-yejbu gma s weγmis, medden leqqfen isallen ṣbeḥ zik, ttnadin ma yella kra n tifrat.
terwi tbberwi, anda-t uqqaru-s !!
ad arğu-γ gma alma yeffukk taγuṛi, ar deqqal ad mγeγ γef weγmis, alih ad t-anniγ ! yella yiwen uneγmas, "yettara-d taṛwiḥt", yes-s i neṭṭef asirem, yeqqaṛ-d tiqquṛanin ur yettagad ara, yewwet yeffus zelmeḍ, d amnay, iman-is yequbel lmuḥal, d at iččumar neγ d at udabu myal yiwen yawi tiremt-is, "yeččitt d iγil". Aḍris akken ma yella |
Taqbaylit
- Tazwart...
A taqbaylit a tigejdit A tinna iγef yebna wexxam Ṣṣbeḥ tameddit Argaz weṣṣi-t Ini-as ad yeddu s lewqam A taqbaylit a tigejdit A tinna iγef yebna wexxam Ṣṣbeḥ tameddit Argaz weṣṣi-t Ini-as ad yeddu s lewqam Aḍris akken ma yella |
Tamendawt
- Tazwart...
Deg Tferka n ugafa, tella yiwet n tmurt qqaren-as « Ğa-Zayer » maca, rrwaḥ-is yebṭel, dγa yeẓẓel iḍarren-is yebεuẓẓel yettheggi seg tura i tefranin n tselwit n tegduda ara yeḍrun deg waggur n Yebrir 2009. Imi aselway-is « Bu tfelquqin » igelled snat n lmandat s tugdut (démo-crazie), ur yebγi ara ad yizdig umkan-is, ilaq ad as-ikemmel aḍrag. Segmi (t)ama-n-ddaw(t) (con-stitution) n tmurt ur as-tsemmeḥ ara ad yernu « lεuhda » tis 3, yebγa ad ideyyek ddu-s-tur, ad t-ibberḍeq, ad t-issexnuzzer, ad as-yernu kra n yisuḍaf akken ad as-d-yezg ged-ged d akustim « sur mesure ». Seg leεwanser unṣiben (sources officielles), ha-ten-a kra n yisuḍaf i d-sliγ :
Ø 1ut n tmezwura. Aselway ara d-igensen iman-is γer tefranin n tselwit n tegduda, ilaq ad yili d win yenkeṛ baba-s akken ad yerr ttar akk deg l’ âne-jirie. Aḍris akken ma yella |
Ernest Hemingway
- Tazwart...

Tullizt, A clean well lighted place , yura umaru amarikan Ernest Hemingway(1898-1961) deg 1932, tasuqilt ar teqbaylit Amor Rekis. Ulac ayen yecban tafat d tezdeg Yedda lḥal deg yiḍ, medden akk fγen seg lqahwa anagar yiwen wemγar.Yeqqim, iferrawen n isekla ddurin fell-as tafat n teftilt. Deg wass, azniq yeččur d aγebbar maca tameddit nnda yettaṭṭaf aγebbar-nni. Amγar-agi iḥemmel ad yaεwez acku deg yiḍ tettili tsusmi. Ulamma d aεeẓẓug i yella, yettaki-yas ur iban amek i tsusmi m’ara d-ters . Sin iqehwağiyen ẓran dakken amγar-agi yecceεceε cwiṭ. Γas akken d akliyan yelhan, ma yeskeṛ atan ad asen yenser war ma ixelleṣ. Ihi qqimen ttεassan deg-s.
Aḍris akken ma yella |
Adiwenni d Ğamal Benεuf ( Yesteqsa-t Sadi Qasi)
- Tazwart...
Nekkni d tarwa n tafuktTilelli nteg-as azal Nekkni d tarwa n tefsut G irebbi ugama i d-nettlal Nekkni argaz tameṭṭut Tayri seg wul nemyeḥmal Nekkni d tarwa n tmurt Nettak asfel γef wakal Nekkni tegguni tatut Mi nettemyefk afus tikkwal Aḍris akken ma yella |
Tamusta n isefra sγur Belqasem Iḥiğaten
- Tazwart...
 AlaTtif wi ifuden ur yeswi
Wala wi iṛwan di lmejṛa Ttif argaz ur nelli
Wala win tga tmara Ttif inig i yiri
Wala tamεict di lmerta Ttif lḥebs tilelli
Γef wi ur nezmir ad yini “ala !”
Aḍris akken ma yella |
"FELFLA" : Tamεayt s teqbaylit sγur Σebdelḥamid Baḥfir
- Tazwart...
TAZWART  Timucuha, neγ timεayin, ṭṭuqqtent deg timawit n Tmaziγt. Maca, yal tama n Tmazγa temmal-d tamεayt 1-ines akken-nniṭen, yal wa yemmal-itt-id akken i tt-yessen. Ger tamawin2-ayi nefren-d yiwet taddart ger tudrin iγef d-nerza, tudrin-ayi d tid n Leqbayel n Berğ bu Σririj, yecban akka Ilmayen, Ijjeεfer, Aεeccabu, Tawrirt, Izzexnin...atg. Ulayγer a tent-id-nsemmi yakk, ṭṭuqqtent tudrin. Ad neṭṭef kan yiwet gar-asent, ad nfareṣ tagnit a d-nemmeslay akka fell-as, a d-nemmeslay cwiṭ γef taddart n Σeccabu n tγiwant n Teffreg, imi deg-s i d-nelqeṭ tamεayt-ayi i wumi semman da tamεayt n Felfla. Llan daγen wid i s-yessawalen Σeṣfur u Lehwa, wiyaṭ fkan-as isem-nniṭen. Ayen ara d-nini γef taddart-ayi icuba ayen yellan deg tudrin i s-d-yezzin. Ulamma γas, yal taddart tettwassen s kra i tesεa, yella wayen ara tt-iferzen γef tid-nniṭen... Aḍris akken ma yella |
Yennayer ameggaz
- Tazwart...
Aγref aqbayli, tiqbayliyin, iqbayliyen, azul fell-awen.
Neffγ-d seg yiwen useggas, nelli tiwwura n wayeḍ s Yinnayer amerbuḥ 2958 i iwulmen ar 2008 γef leḥsab n lmasiḥ. Deffir-neγ neğğa aseggas i icemmet fell-aneγ udabu amesbaṭli i irran Lezzayer d tamaneγt taεṛabt n yidles neγ d tamaneγt n yidles aεṛab. Deg wemkan i deg ara yewwet ad yerr ccan d wazal n wemkan i yedles amaziγ i deg yesserwet lbaṭel acḥal iseggasen-aya, ala, yerna aman i lebḥeṛ, imi d taεṛabt i mi i isemγer ccan nnig idles aqbayli. Ula d inaẓuren nneγ wten reggmen yes-sen imi i ten-ğğan i llaẓ, ur asen-d-yefki ara lxedma di tiεuṛṛebt-agi, acemma ur ten-id-yettṣaḥ. Tagara-ya ula d tira n tmaziγt bγan a tt-id-rren s taεṛabt. Aḍris akken ma yella |
Mmis n igellil
- Tazwart...

Tukkist seg Mmis n igellil, Tasuqilt sγur Musa At Taleb,
Tiẓrigin HCA 2004, L'Odyssée 2006
Luleγ-d deg seggas n 1912, sin wussan uqbel amerḍil n furar. Kkaten-d at zik yiwet n temεayt γef ussan imenza n waggur n furar: yiwet n temγart tebγa ad tεekki γef waggur n yennayer tenna-yas:
-Teẓẓek a εemmi yennayer! Iγiden-iw ffγen.
Yuγal yennayer issuter di furar yenna-yas:
-ttxilek a εemmi furar
rrḍel-iyi yiwen wass d areṭṭal
iγiden n temγart
a ten rreγ akk d ticullaḍ. Aḍris akken ma yella |
Ferḥat Imaziγen Imula: D udem-is kan walit-t
- Tazwart...
 Ferḥat Mhenni d kra imaslaḍen ( iεeggalen) n terbaεt umezgun “ Tigawt d wawal” n tiddukla Numidya n Wehran deg Yiγil-Σli ( Bgayet), ass n 17 Furar 2006, ilmend n wesfugel uwines amenzu n tlalit n Lmuhub u Σemruc . Seg Wehran: Aṭlas n At Wemsed Aḍris akken ma yella |
Tamellaḥt n Belεeggal
- Tazwart...
D tazrawt i d-heggan : Remḍan Welha, Meqqran Buridan akk d Kamal Ḥusin Tazwart: Ayen nebγu nelqeḍ-it, ayen nebγu naru-t, ad neqqim lebda nxuṣṣ, ur ntemmed ara a d-nejmel akk ansayen d temyarin-nneγ n zik, acku idles-nneγ d imawi. Xerṣum ilaq-aγ ad nγiwel deg welqaḍ-is imi imawen-agi ideg d-yegra ur ttdumun ara aṭas.
Γef waya neεreḍ a d-nessemneε yiwen ugerruj i nettwali simmal la tessedrag-it tatut, maca akken bγunt fessusit tεekmin ad aẓayent γef win yettruẓun asalu. Ma nger tamawt γer deffir ad naf d akken tama-yagi n Belεeggal d wayen i s-d-yezzin ur ten-id-yewwi umeddaḥ di teqṣiṭ, imi ur nettaf ula d kra n limara ara γ-iwellhen acemma deg webrid-nneγ ala ayen i d-nelqeḍ sγur yemγaren n taddart.  Tamellaḥt d aḥric si tmeddurt n At Belεeggal, i γ-d-yegran d anagi γef iwinsen n umezruy n taddart, n lεerc neγ ahat n tmurt s wayes yegla umezruy, yedda d imawlan-is i t-ixedmen s lmul. Ass-a, ḥedd ur t-yeẓri, ḥedd ur t-id-yessekfel, a s-yezwi aγebbar, neḥṣa, nεemmed. Tigawt-agi, nebγa-tt d ifeṭṭiwej, ara d-yessekren timess, akken ad yali ujajiḥ n tidet d asawen. Aḍris akken ma yella |
Aqbayli di Wehran
- Tazwart...
‘’ Ma nniγ-d ula y d-iniγ, ma ur d-nniγ ara a d-iniγ’’ Tikkelt-agi ad nejbed lwelha n imeγriyen n Tafukt γur tudert n weqbayli di temnaṭ n Wehran, imi tudert-is dagi d ayen iṣaεben aṭas…ur qbilent ara wallen-is, wala imeẓẓuγen-is, wala allaγ-is ayen yakk i yettwali, d wayen akk i isell. Tudert-ines deg temdint-agi tettwaḥettem fell-as d ayen kan. Ttrebga s wayes d-yetturebba i yeğğan liḥala-s d tin i iweεren aṭas ger…wiyad-agi…tazmert-is ur tezmir ad tεebbi ihwah…d wayen yugaren aya! Aḍris akken ma yella |
Kra n wawalen γef ucennay Σezdin Bayik
- Tazwart...
 Σezdin Bayik d acennay aqbayli, ilul ass n 12 Yunyu 1968 deg Wehran; netta seg At Dwala. Σezdin Bayik γas deg Wehran i d-yekker, maca, tekker-d deg-s teqbaylit, γas ma deg Wehran i yezdeγ, tezdeγ deg-s tnaṣlit, γas deg Wehran i d-yeldi allen-is, maca, ur tent-yemdil ara γef tjaddit akk d yedles imawlan-is.. Yessufeγ-d yakan snat tesfifin --Tasfift-ines tamenzut tella-d deg useggas 2000, s yezwel “ A Lwennas”, deg-s sa (7) tezlatin; ideg yerra tajmilt i Lwennas Maṭub akk d Ccix Lḥesnawi. --Tasfift-ines tis-snat deg useggas 2003, s yezwel “I ifuten ifut” ideg d-yerra snat tezlatin si taεrabt γer teqbaylit, Aḍris akken ma yella |
Anebdu ihendiwen
- Tazwart...
Di tmurt n Kibik d waṭas imeḍqan nniḍen n Temrikt ugafa, m’ara d-yekcem lexrif yettawi yid-s ciṭ usemmiḍ, yettemcabi i lexrif n Leqbayel. D acu kan ar γur-neγ d tasemhuyt n tegrest ara iḍefren lexrif. Di temrikt ugafa, dayen isewhamen i-ḍerrun, d tuγalin n wussan izeγlen di tlemmast n lexrif, m’ara yebdu wemdan yettaγ tanumi d usemmiḍ d smayem n wegris, ddunit akk a ttbeddel udem. Isekla ad beddlen inilen ad cebḥen s iferrawen yettakken anzi i tmes s uzeggaγ, awraγ, ačinawi d uqehwani. Aḍris akken ma yella |
Dda Σmer bu tfenṭazit
- Tazwart...
Macahu γef wass-nni amcum, yettaken anzi s ussan-nniḍen kan: Tekker nna Taferruǧt s asewwi n imensi, aεeqqa n wewren ur izad, ur yenγis. Amzun tettektil-iten ngum a d-kecmen taseksut. Teftel, terḍem, tesseww, yewweḍ-d lawan n imensi, yekcem-d dda Σmer ( argaz-is ) s axxam. Yeqqim γef ukursi, yeẓẓel iḍarren-is akken yessefk, yesnejbad akk iman-is akka d wakka, yuγal yenṭeq γef mmi-s, yenna-yas: Yya-d a Mexluf a mmi, qabel-iy-id akka s yahin s učči, meqqar ad sɛuɣ la biti! Mexluf yekker iqubel baba-s γer ṭṭabla, nna Taferruǧt tessers-asen imensi zdat-sen.Ččan, swan, rwan, uγalen ttgurruεen si bibṛas, dγa ufan-d γef wacu d-jebden awal Aḍris akken ma yella |
Abrid umezruy
- Tazwart...
Muḥend U Harun 
yedder d ameγnas Yemmut d ameγras 11 iseggasen di lḥebs, ur yukir ur yenγi, ddnub-is imi yebγa akken tutlayt-ines ad tili d tunṣibt di tmurt-is, yabγa ad tuγal d timmad n Ledzayer tadzayrit. D agujil si baba-s, imi baba-s yeγli deg wegni n yiseγ deg tegrawla n weslelli n tmurt-nneγ n useggas n 1954. Amecwar-ines di tγuri: Yebda-tt asmi yesεa 11 iseggasen deg yiwen uγerbaz n iγallen n Yefransisen, imi di tallit-nni mazal ur tewwi ara tmurt-nneγ azarug-ines. Aḍris akken ma yella |
I umedyaz Sεid At Mεemmer neγ “Essaid Ait Maamar”
- Tazwart...
- D tamuγli n unaẓur - Tettak-d tzizwit tamment, maca, tettak-d daγen ssem, ula d asefru akken, γas ma medden akk ḥemmlen-t, maca, yessekfal-d deg-sen iẓuran n lhemm. Mi ara yessefray umedyaz, wiyaḍ i s-yettaken tameẓẓuγt γas ma gzan ayen d-yeqqar, γas ma yewweḍ-asen wayen i yexs a sen-t-yessiweḍ, maca d awezγi ad ḥulfun s wayen yeffren daxel n wul-is imi d netta kan i iεefsen γef tergin, tirγi-s yettarra-tt d asefru. Aḍris akken ma yella |
Awal i d-ittufan: asaru n "Imaziγen n Leγwi"
- Tazwart...
Tudert n wemdan wezzilet maca s ukemmel i yettkemmil γef ayen bnan wiyaḍ deffir-s, yettbin-d am akken tudert n wemdan ur tesεi ansi i d-tebda, ur tesεi anda tettfakka. Γef aya almi d tagara n tudert-is, amdan yezga yettakk azal i wayen yexdem neγ yenna. Baba-s n unaẓur n tallit n “tafat” Mikal Angelu Bunaruṭṭi, ass mi yemmut, yenna-yas i mmi-s (Ma yerna-t-id Irving Stone, aqli rniγ-t-id) : tura zemreγ ad mmteγ deg talwit imi ẓriγ terriḍ-as azal-is i twacult-nneγ.
Kra iεeggalen n tiddukla n «Imaziγen n Fṛansa » sbedden yiwen usaru γef Imaziγen i d-yusan ar temnaṭ n teγzut n Leγwi(Bassin de Longwy) akken a d-ssisen aγrum n warraw-nsen. Imezwura seg-sen usan-d deg iseggasen 1920, zdat imi d-tesukkes Fṛansa tamnaṭ-agi seg ifassen n tmurt n Walman. Dγa ula di lgirra-yagi n 1914-1918 kkan deg-s aṭas iqbayliyen. Aḍris akken ma yella |
Nules-asen i yeγsan asewwi
- Tazwart...
Sliγ i wabbuh n tutlayt ḥemmleγ, deg-s tezga tettsawam lmut. Tenna di tendict ttwaṭṭfeγ, γef yefṛax rẓaget tefsut. S anamek n waya a ken-ssiwḍeγ, atah ad tẓrem dacut: Tunḍa di tuzya ur tεeggu, nettemyuṭṭaf yid-s afus. Yal iḍ ad nenced agu, ṭlam ad yebges agus. A tafat ur ttargu, tedmeḍ tufra γef wammus! Aḍris akken ma yella |
D lfal i tunṭict
- Tazwart...
Seg-m a WAR TATUT rewleγ, yal iḍ γuṛ-m ttuγaleγ, A ziγ tedda-d yid-i tmurt. Sarameγ a temẓi a kem-ğğeγ, maca γas tura meqqreγ, γer γuṛ-m tleddiḍ-iyi tawwurt. Ḥulfaγ yessefk a d-sseṛγeγ, axxam ideg luleγ, a d-ssaliγ yiwen n tatut. Di tatut daγen ugadeγ, amezruy-iw lammer a t-meḍleγ, imal-nni ad t-afeγ ifut. Aḍris akken ma yella |
I tecbeḥ tmurt-nneγ, lemmer tella deg-s tlelli!
- Tazwart...

Ilemẓiyen tteglillizen deg iberdan. Dacu kan tura abrid zeddig, yeggudruni. Tafat tella, tiγerdmiwin ulac. Iḍ kamel d aqeṣṣer, awal ijebbed wayeḍ. Tikkelt-a ameslay ameqqran yella-d γef webrid n taddart. At taddart merra, am urgaz am tmeṭṭut, am ilemẓi am umγar dukklen akk γef yiwen webrid. Ulawen ğğuğğgen mačči d kra. Ma nedukkel nezmer a nessiweḍ γer iswi-nni. Llant tlufa, yessefk ad yeṭṭef yiwen afus deg ufus fell-asent. Aḍris akken ma yella |
UR YESSIN WUL AṬṬAN-IS …
- Tazwart...
D tawengamt (d tiririt γef twengamt “Taklit n tayri”) sγur: “B.C Tanaṣlit” --I yiman n Fuziya Σeggad--  -Ur yessin wul aṭṭan-is, ur yeẓri anwa i d abrid-is! Ileḥḥu war lewhi, fell-as ẓẓayet tikli, deg webrid ur yessin ara. Ayen akk i d-ttmagarent wallen-is, ur t-iεeqqel ara, γas ma yella yuγ fell-as tannumi. Ur yelli ara d aderγal, maca, tuγal fell-as tallest n lebda. Ggten fell-as iγeblan acḥal, yeεreq-as wudem n lehna. Tiyersi i yezzin fell-as, mačči d tin i yezmer ad yefsi, yettnaγ yid-s yal ass, afud ur s-d-yegri… yettsuγu, ḥedd ur s-d-yerri, ḥedd ur yesli i teγri-s, imi deg wanu lqayen i yezder, tewwi-t tayugt n wussan, akin i lqaεa d lebḥer, akin i igenwan, akin i tlisa umaḍal i ssnen medden…. Nniγ-ak a gma n yiman; abrid ideg iteddu ur iban, taftilt i s-d-tessaγeḍ, texsi, mi d-iṣuḍ fell-as waḍu n tmeddit! Netta yettsuγu, kečč tedduriḍ di tsussmi, tettganiḍ amek ara tefru! Netta ireqq, kečč tettrajuḍ melmi ara d-yerr nnehta, tenniḍ ahat, d ussan ara yessexsin timess-nni i t-yessruγun… tenniḍ, tenniḍ… ur d-tenniḍ: S tidet yeεqel wul aṭṭan-is?! Aḍris akken ma yella |
Shirin Ebadi : tamṭṭut n akw inaẓaren
- Tazwart...
Mad nssen f tmazirt n Iran ? Amr "fatwa" n igllin n Xumayni lli d iḍi f Salman Rushdi, izdduten n Ahmadinijad lli ittini, takklit s tayyaḍ, i imzditen nes d ukrraḍ n usrummu iggutn lli s nn iga tuggas nes ad iṭṭf, ur nniγ is illa kra yaḍn.
Mayann akw a f ixṣṣa yan ad iγr adllis amaynu s tnglizt- Iran Awakening (Uduy n Iran)- n tmγnast bahra ittubdarn γ umaḍal n izrfan n ufgan γ Iran d timiwit n tsmγurt Nobel n Ufra, ad s tt igan d Shirin Ebadi. Iγ ira ad iẓr, s ixf nes, yat tugga idran f Iran, tmazirt ad meqqurn s medden nes d umzruy nes bahra iγzzifn. Aḍris akken ma yella |
Tadwilt ixulaf n lfen
- Tazwart...

Tilizri n Tmaziγt s tallelt n uxxam n yedles n Tizi Wezzu (Mulud MΣEMRi) sudsen-d yiwet n tesgilt s wazal-is mi semman « IXULAF N LFEN ». Ixulaf n lfen d tasgilt ideg iswi-ines amenzu d asekfel n leṣwat imaynuten deg uḥric n ccna, d tikci n tlemmiẓt (occasion) i yelmeẓyen yesεan taẓuri deg idamen-nsen akken a d-binen deg unnar. Aḍris akken ma yella |
Σli Makur, amyaru, amedyaz, aneγmas
- Tazwart...
Σli Makur d amyaru, d amedyaz, d aneγmas. Ilul ass n 07/11/1953 (neγ1954) deg At Σisa Mimun –Tizi-Wezzu--. Yemmut ass n 13 Meγres 2002, d bab n 48 iseggasen deg usemmud-ines. -Yura kra n tmucuha, gar-asent « Ḥmed beṣṣelṭan » i d-yettwaẓergen γur HCA. - Yura ammud isefra “ Ul yerγan” i d-yeffγen γur teẓrigin « El amal » di tazwara n waggur n Meγres 2002, yemmut ass ideg ara t-yezzenz s ubuddu γer tmedlist « Ccix » n Tizi-Wezzu. - Yebda tira deg weγmis “ Tamurt-le pays » deg useggas n 1991 s yisem n Σli At Maceγ, ssyen yuγal γer weγmis “Iẓuran” ideg yettaru imagraden yal aggur s yezwel “ tabrat”. Σli Makur yewwi aṭas warrazen di tfaskiwin n tmedyezt ideg yettekki , ama di tmurt neγ di Merruk. Dda Σli Makur d win yellan d aεḍur n tfekka,yegla-d yes-s si tlalit-ines; maca, taktiwin-ines frefrent, zegrent akin i tlisa, wwḍent anda ur yettaweḍ yiwen! Aḍris akken ma yella |
Yettfelsif
- Tazwart...
Theḍreḍ i medden f lḥeqq Lḥeqq mkull wa amek i t-yefhem Yal yiwen amek i t-yessenṭeq Yal yiwen amek i t-yessefhem Kečč ur k-fhimen ara mkull yiwen amek i yesserwat Seg-sen ur telliḍ ara Sellen-ak ala g yir taswaεt Kra qqaren-as yettfelsif Kra qqaren-as d ameslub Aḍris akken ma yella |
36 tsaεtin deg At Maεuc
- Tazwart...
« Utrunen » d tiγremt n yetran neγ d tawrirt yetttwattun? D wagi i d asteqsi ara d-yeγlin di tedmi n kra unerzaf ara yerzun γer “Truna” At Maεuc, imi tamuγli-ines tamenzut ad twelleh γer ccfer n tqacuct n wedrar anda d-tezga taddart n “Utrunen”; aγaram yegren irebbi i yetran, dγa ma yesla yes-s d tilemt, unagen ğğan-tt imezdaγ-is, dinna kan a d-yemmekti tawrirt yettwattun ( Ula d tadyant “Tawrirt yettwatun” i d-yerra d asaru Εebderreḥman Bugermuḥ seg wungal n dda Lmulud At Mεemmer dinna i yemmug). Ma d wid i yi-yecban a d-mmektin daγen: Aγaram n tγerma n “Yeztikiyen” akk d “Maya” yellan di Miksik neγ tadyant-nni n “Aneggaru n Muhikun” yiwen wedrum n Ihendiyen izeggaγen n Marikan … Maca, i wakken ad yerzu γer din wemdan, tlaq kra n sebba ara t-yawin, am wakken i γ-teḍra i nekkni; imi tinubga γer tafaska umezgun i tessudes tiddukla “ Imnayen n tγerma “ n Truna i γ-d-yefkan tagnit i γ-yessulfen akken ad nili dinna. Ula d tamezgunt “Bu tcacit ulac-it” ara d-nurar dinna deg-s yiwet tezgart “Ameḥbus di Kayan” i d-yettweṣṣifen udem n taddart-agi: “Asmi i yeεya deg-s lhem, yessezri (yesεedda)-id ayen i s-yuran di twenza-s, yuγal yerra-t-id uγerrabu (lbabur)-nni amellal γer wansa t-yeddem. Yekker ugeswaḥ-nni yuli γer taddart. Taddart-is tezga-d deg yiwet tqancurt, sufella n tqacuct n wedrar, ma trefdeḍ aqerruy-ik akken a tt-tessikdeḍ ad ak-teγli tcacit, axaṭer mazal-as sebεa turdas d wezgen ad taweḍ asigna...” Aḍris akken ma yella |
Kečč telliḍ…
- Tazwart...
Γer Iqbayliyen, ulac tagi n usmekti n umili n wabaaḍ. Ur d-ttmektayen ara imezwura amuli-nsen yal aseggwass. Mi steqsan abaaḍ γef ass mi i d-ilul, ad d-yerr s tibura n useggwass: '' Luleγ di Yennayer, luleγ deg učči n ibawen, luleγ deg uḥeggan...'' Aḍris akken ma yella |
asaru: EL VIOLIN
- Tazwart...
EL VIOLIN Asaru iḥekku-d taqeṣṣiṭ n ṭṭrad neγ"Azbu" n Imesdurar d wat-tuddar (di Meksik) yettwaḥeqren mgal udabu n tmurt n Meksik, yettceyyiεen iserdasen ines, ad seγlin takridt ger imesdurar-nni i tḥuza twaγit yal ma d-ters. Plutarco d mmi-s Genaco seg imesdurar nni, seg inazbayen-nni yekkaten ad ḥerren izerfan nnsen di Meksik, Plutarco d amγar (udem-is yesmektay-ed imγaren-nni nneγ n tmurt), yekkat "el violin" di leswaq d leqhawi akken ad iḥer aγrum-is. Seg idis nniḍen, iqeddec akk d yegrawliyen, yettawi-yasen-d isalen akkd yemrigen. Mmi-s d amenzad (komanda) ger inazbayen-nni, u iteddu ixeddem yid-s. Aḍris akken ma yella |
Wehran: Kra yellan yella mgal-nneγ ass-a
- Tazwart...

Ass : 05 yulyu ( tasekmut uzarug n Dzayer) 2007. Tamert : 3 n tmeddit. Adeg : Tazeqqa Umezgun Aẓiyan « Σebdelqader Σellula » n Wehran ( T.R.O) , i d-yezgan deg uberreḥraḥ neγ agni ( place) 1u wamber 1954 ( « Plaṣ d arem » i s-qqaren medden). Aneḍruy : Ahanay umezgun ( tamezgunt « Bu Tcacit ulac-it ».
Amsermed : Tarbaεt « Tigawt d wawal » n tiddukla Numidya n Wehran. Tagnit : Tiririt n tejmilt neγ asmekti n « Lwennas Matub » ilmend umulli wis-9 γef tmenγiwt-ines.
Maca,
Kra ur d-yettweḥḥi s wannect-a ? Tinazalin neγ les affiches d tid-nni uhanay yezrin iḍelli-nni « Mutazewwij fi Σuṭla –- d amunulug n Samir Buεnani--- » At terbaεt « Tigawt d wawal » llan deg ugensu ( daxel),ttheggin iman-nsen deg usayas ( tiftilin…d wanda ara yers ddikur..). Aḍris akken ma yella |
AGRAWAL AMAΓLAL
- Tazwart...
D amaγras n tugdut d tlelli. D itri n tmaziγt d tzuri. D azamul n tirrugza d tdukli. Tudert-is tcuba γer tmeddurin nwid t-yezwaren deg watmaten-is am Yugurten d Mulud MΣEMRI, yedder-itt deg was mi s-d-llint wallen d amennuγ γef tutlayt d yedles amaziγ. Yefka-tt d asfel i wakken agdud Amaziγ ad yesεu amkan-is d wazal-is deg umaḍal. Wagi d Acennay, d amedyaz, d amyaru d amaγnas n tmentilt tamaziγt d MATUB Lwennas. Aḍris akken ma yella |
Yesres awalen γef ideddicen-nneγ.
- Tazwart...
 Tanfalit-agi “yesres awalen γef ideddicen-nneγ» ulac-itt deg teqbaylit, maca tella deg tutlayt tafransist akk d kra n tutlayin nni ḍen n Tuṛṛuft. Nekni neqqar: yenna-d ayen i γ-iqeṛḥen. Imussnawen n yiman qqaren dakken i wakken ad yebdu ad yettejji wemdan seg kra n waṭan yuγen iman(esprit) ines, yessefk ad yesres awalen γef aṭan-is, awalen a d-yinin aṭan-is, awalen yis a d-yessegzi aṭan-is i iman-is.Awalen γef udeddic d asurif amenzu deg webrid ar tujjya. Matub d amejjay n yiman(âme) aqbayli neγ d iles n yiman aqbayli ? Seg zik nḥemmel a s-nsell i Lwennas akken bγun nnan-d wid i t-ittezzmen γef tikli-s. Neḥṣa yezzem iman-is uqbel a t-zzmen wiyaḍ. Netta diγen yeḥṣa yezmer a γ-yesserfu, yezmer a γ-yeqṛeḥ maca ur yekkat ara aγyul ad yettdaray taberda. Yekkat aγyul yettmuqul-it ar wallen. Aḍris akken ma yella |
Axxam n setti
- Tazwart...
Axxam n setti yezga-d di lḥara n wadda deg taddart. Yecbeḥ aṭas, imi d tasegda ( architecture) taqburt, yesεa afrag yebrareḥ ideg tella tneqlett d tameqrant n ujanjer. Imi ara tkecmeḍ deg yimi n txerciwt (tabburt), tella terkkent anda i tessirid, amnar d netta i d-yekkan ger tγerγert d terkkent. Lkanun di tlemmast n tγerγert yettiriq s tmes deg wussan d wuḍan n tegrest. Srir dinna i teggan. Tikwatin tettağa deg-sent lγella i d-tettawi si tebḥirt. Tikufatin tjemaεay deg-sent awren d yeḥbuben. Yella diγ udaynin anda i tetteqqen lmal-is. Adebder syin i tettali γer tkanna. D wa i d axxam n setti i ḥemleγaṭas aṭas Aḍris akken ma yella |
Ğamal Benεuf: Di tmurt uεekki
- Tazwart...
TAZWART « Di tmurt uεekki » d tamezgunt yura Ğamal Benεuf akken yura daγen « Aneggaru a d-yerr tawwurt, yeččur wesqif n ṭṭmana » akk d« Bu tcacit ulac-it ». D timezgunin turar terbaεt « Tigawt d wawal » n « Tiddukla Tadelsant Tanaddalt Numidya » n Wehran. Tarbaεt-agi, γef uqerru-s Ğamal Benεuf, tewwi arrazen γef tira n weḍris, tiririt s asayes… d ssinugrafya di ddeqs n ihanayen d tfaskiwin di yal tikkelt mi ara tt-id-necden ama γer temnaṭ n leqbayel neγ γer temnaḍin-nniḍen n tmurt n Lezzayer. Tezga tella, tezga thegga akken ad turar γas taswiεt ur tserreḥ ara, γas yettili lḥerṣ γef iεeggalen-is, γas γezzif umecwar si Wehran… alamma d tamurt n leqbayel. Di tmezgunin yettaru, Ğamel Benεuf yeqqar-d, si tama, ayen i γ- iceγben nekkni s leqbayel d wayen iceγben timetti tazzayrit s umata. Yessummul-d leεyub d tkerkas yeǧǧan tamurt d weγref azzayri seddaw tecḍaṭ n wuraw n yemdanen yerran Lezzayer d ayla-nsen s udabu i ṭṭfen d tilin llan γef uqerru n tmurt γas akken ur xuṣṣen ara yergazen... Yessummul-d izerfan yettwarekḍen, amur yettwaḥewṣen d laṣel yettwanekren. Yeqqar-d si tama nniḍen, azal umussnaw, tamussni d tussna. Itezzem widen itettun d widen inekren tanaṣlit, yettarra tajmilt i widen i t-yezwaren s amennuγ d widen i s-inejren abrid γer tugdut, tilelli d teγdemt. D tilawt n tmurt d weγref azzayri i yeṭṭfen aḥric ameqqran di tirawin n Ğamal Benεuf, tessaγ (tilawt) lebγi-s γer tira i wakken a d-yessekfel ayen neṭṭlen wussan d yergazen, ad yenbec widen yeṭṭsen ayagi yakk s wallalen yellan gar ifassen-is : AMEZGUN. « Di tmurt uεekki », Ğamal Benεuf yefka azal ameqqran i wawal imi d aferdis agejdan iγef yessefk ad yettwabnu umezgun amaziγ s umata. Awal n ccna d isefra, awal n yenzan, awal yesseḍsayen… d wawal yessruyen wwin azal yugaren azal n wembiwel n tfekka d tedlegt imi s wawal i d-yeqqar ayen yebγa a t-id-yini. Ccna d isefra d talγa (neγ tawsit) umezgun d-yugem seg usarag neγ lḥelqa iγef yebna umezgun n yiwet si tgejda umezgun azzayri, Σebdelqader Σellula. Sliman Σazem, Lewnis At Mangellat… d Lwennas Maεtub ttekkan di tmezgunt-agi s kra n tukkisin si tezlatin-nsen i d-yefren Ğamal Benεuf akken ad yessefhem ugar imeshanayen ; d ayen yernan azal i wayen yura imi isenned γef wayen d-nnan imezwura akken a t-yeḥrez si tama, akken a t-id-yesmekti si tama nniḍen. Nettaf daγen kra seg uγanib n tgejdit umezgun amaziγ, Muḥya, di kra n tefyirin ideg iga neγ yeεjen Ğamal Benεuf imeslayen akken a γ-d-yefk ayen yecban : « kecmeγ γur Lalla n Ternit », « lliγ di ṣṣber kafi » neγ « yesεa 7 iseggasen n lkunji d’maladi, 7 iseggasen n lkunji peyyi, 7 iseggasen n ditacma, 7 iseggasen n miz apyi, tura atan di lantrit antisipi ». Ismawen yefka i iwadamen-is mlan-aγ-d azgen n wayen ilaq a t-nefhem « Di tmurt uεekki » : Ssi Σebdelwaḥed, Ssi Σebdelbaqi, Ssi Mensi, Ssi Σalem, Cabḥa-nsen, Bu Yetran… d Dda Akli. Yal yiwen seg yeḥricen-agi iγef tebna tmetti tazzayrit tefser tilin-is s yenzan d yiznan akk d tefyirin iwulmen neγ yeddan d tudert-is akk d twacult-is. Yeqqar i Bu Yetran « si laman i d-yekka lxuf » yuγal yettagad lexyal. Yeqqar i Ssi Σalem « wa yettjewwid s leqran wayeḍ yeεreq-as ula d lḥamdu » yuγal yettagad tafat… Yeqqar i Dda Akli « i temẓin yekrez wezger taggara yečča-tent weγyul » yuγal yettsetḥi. Annect-agi yakk yura-t Ğamal Benεuf akken ad yessefrurex tiktiwin n widen i s-isellen (akk d widen ara t-yeγren deg wedlis-agi yellan gar-ifassen-nwen) netta akk d terbaεt-is γef usayes. Annect-agi yakk akken ad qedcen « iγuraf n wallaγ », ad xemmmen medden i wayen walan d wayen umi slan mi ara tekfu teḍsa imi tikkwal nekkni nettaḍsa ula di txeṣṣart. « Di tmurt uεekki », Ğamal Benεuf yemla-yaγ-d taxeṣṣart, yemla-yaγ-d nnger, yemla-yaγ-d tamuggit, yesseḍs-aγ-d fell-asen di tmellaγt n « tmurt uεekki », ayen i d-irennun γef waya γur-neγ i d-yeggra, nekkni s widen i s-yettḥessisen yessefk «ad nefhem s weγmaz mačči s uεekkaz ». Si tlufa tedder tmeṭṭut yellan « d nniṣf lmuǧtameε » alamma d tifranin « nnaḍifa wa nnaziha », Ğamal Benεuf yessers-aγ zdat tidet-nni nettkukru a tt-id-nini neγ tikkwal nettagad a tt-nwali akken yettagad Ssi Σalem tafat. yefka-d tamuγli-s γer tmurt-nneγ d tmetti-nneγ imi yessefk ad nissin anida d wamek nettidir akken ad ndawi leǧruḥ yellan, leǧruḥ « yettawin tikkwal γer nneger », leǧruḥ lqayen i d-itekken si ccfaya yefrurin, ccfaya n widen ur nessin neγ widen yugin ad ẓren ansi i d-kkan. « Di tmurt uεekki », Ğamal Benεuf d ameskar, d asmug-asayes d amarir i γ-d-yesmektin, yerra tajmilt i imezwura, nekkni si tama-nneγ ad ak-nerr tajmilt d tameqqrant a Ğamal Benεuf imi d-teḥyiḍ ccfaya, tefkiḍ azal i tmussni d tussna i d-yekkan sγur yergazen d tulawin ussnanen, kečč tekfiḍ tamezgunt-ik s tmeγra d usirem imi skud tella tudert yella usirem, nekkni ad nekfu tazwart-agi s wawal n Dda Lmulud At Mεemmer : « Taγawsa tis-kraḍ, tamussni, ay Azwaw, d asafu, d asafu n tafat ara yekksen ṭṭlam. Ih, tamussni am usafu ; eǧǧ-it ad yesserγ ayen yerkan, yeggran d wayen akk ur nesεi iẓuran ». Yusef MERRAḤI Aḍris akken ma yella |
Xember tεic!
- Tazwart...
Macahu, Ahu, Rebbi a tt-iselhu, Ad tt-id-yawi d asaru. Nanna yella yiwen n wergaz deg yiwet n taddart, ayen din i yelmed, yeγra, d amusnaw ! Argaz ameγbun, ksed acu ur yelmid ara, akkenni, yarnu ur yufi amkan anda ar a yeqdec, ad d-issekcem adrim γef yiman-is am netta, am medden. Aḍris akken ma yella |
I KUNWI AY ARRAC IMECṬAḤ
- Tazwart...
Di taddart-nneγ, yella yiwen umcic yemgarad γef yemcac n tmurt acku mačči d Aqbayli. Imi bab-is yewwi-t-id si Fransa. Γas akken yefka-yas annan Aqbayli maca urğin ibeddel, yeqqim d Arumi i lebda .
Aḍris akken ma yella |
Dacu yesxeṛben les repères
- Tazwart...
"Sbaḥ lxir a ccix inuWinna yi-isxeṛben tirga Yerra-yi tafsut d anebdu Yerra-yi uṛeγ d tafezza..." Taγect agi aqli nniγ-awen-d sonne vrai! Asmi tt-cennuγ di tallilt, ur fhimeγ ara aṭas lmaana-s, imi nekkini, γas akken tiswain kerheγ lakul, mais quand même Saadi d ccix igerrzen ar γur-i, ala mi ara γ-yekkat neγ yettak-aγ-d aṭas n tamarin... Ipi, la classe nni nneγ, ala nettat dγa i ixeddmen Sport... zer-kan... ipi d sya γer da, ittmennik, dγa γur-neγ ulac lferḥ yugaren win... Mais, tura m'ara mmuqleγ ar deffir, weḥceγ di kra n lecγal d-wwiγ si lakul... Tura m'ara ttwaliγ akka, ittban-iyi-d d akken, s tidett, aṭas n iγeblan tettqabal ass-agi tmetti nneγ newwi-ten-id si lakul... Aḍris akken ma yella |
Axxam yettwazedγen
- Tazwart...
Deg yiwet n taddart yella yiwen uxxam yemgarad γef wiyaḍ acku yettwazdeγ. Iεeggalen-is ur d-wwin ara s lexbar almi d asmi i sen-d-teḍra yiwet n tedyant. yiwen wass, mi yezgen yiḍ, nutni yuγ lḥal teγder-iten tnafa, rejrejren-d s yiwen n ṣṣut yejεarayen. Iẓra γellin-d d abruri γef uxxam, dγa ffγen-d s lemγawla, ur ugaden ifeddixen. Ufan-d afrag yeččur d iblaḍen d twedcin. Wehmen ansi d-yekka wanecta ! azekka-nni taddart akk tesla, ussan-d d tirni, wehmen deg wayen walan. Gan tiwizi, sazedgen akk axxam. Aḍris akken ma yella |
Agellid n times (U Lamara)
- Tazwart...
Agellid n times (U Lamara)  Di tuddar n wedrar ikker uferfud ameqran. Acengu iwḍ-ed adrar n Azegza. Yal taddart d ass i deg a teffeγ, ad texlu, ad ternu tissi-s i tuddar illan akin deg wedrar. Si taddart n Ubdir, teffeγ terḥilt n yergazen akw d tlawin, abrid is γer taddart n Tala n Tidegt. Uγen abrid akken ad d-awin ayen illan dinna d učči i widen ğğan di taddart n Ubdir. Abrid deg teddun yergazen akw d tlawin-nni, izga-d zun d asaru n tmeddurt di tuddar timesdurar. Tameddurt ibedden γef tagmatt, tismin, tiṛukza n yergazen akw d tlawin iqublen tilufa, laẓ d uγilif, anda yal tama s talast d-igan afrag-is: talast n wawal,n tmuγli, n wakal... Ddan uḍan, qublen tilufa, laẓ, iṭij akw d ucengu, deg iberdan i yasen-slemden imezwura. Awal aneggaru n tedyant, d Lmulud I t-id-innan mi d-yezzi useggwas, yuγal γer Azegza, γer wemkan-nni n tṛaḍ, anda γlin yergazen. Ass-a teγli-d tsusmi deg wemkan-nni. Temγi-d tuga tazegzawt. Aweṭṭuf-nni aberkan i d-ikecmen tamurt, inger. Ibedd Lmulud, itkaki-d asefru-nni n zik. Asefru-nni… Aḍris akken ma yella |
Anaγmas d amaγnas n tidett, d inigi
- Tazwart...
 Abdelkader Sallat yella d « procureur » n wexxam n teγdemt n Medea gar 1979 akk d 1984, sinna yuγal d imḍebber n useddu n leḥbas gar 1984 akk 1986. Yuγal ar deqqal d imḍebber n twuriyin tiγermatin(affaires civiles) deg teγlaft(ministère) n teγdemt, gar 1986 d 1988. Ma ad imuqel yiwen ansi akk i d-yekka wemdan-agi seg useggas 1979, ad yaf d akken d netta i ijebden imurar n wayen i yeḍran i iqbayliyen deg leḥbus n Lezzayer. Isbedd-it-id Caddli akken ad yekres tiyersi i yezwawen neγ i «zwawa » akken i sen-yeqqar netta imi aẓar-is seg Belεebbas. Win yekkren ar wayeḍ a s-yini : “ad uγalent a k-d-keflent !» Arezqi Ait Larbi yeskefl-as-tent-id deg useggas 1994 deg uγmis «Evénement »(Uṭṭun 162 – Imalas n 2 ar 8 deg Ibrir 1994) Imdukkal akk d watmaten n Abdelkader Sallat llan deg udabu ur t-ffiγen ara. Taγdemt n udabu gar ifassen n imdukkal-is i tella. Γedmen γef Urezqi Ait Larbi war ma nnan i yiwen. Lkarṭa ssuffγen-as-tt-id, ṭṭfen-tt γur-sen, am imyuraren n «Pocker », a d-yaweḍ wakud ticki a tt-id-ssuffγen. Rğan armi d aseggas n 2006(sin igima d sḍis) akken a s-gedlen tuffγa seg Lezzayer. Aḍris akken ma yella |
Ay itran, a tiziri
- Tazwart...
Deg tmuffirt ḥebbaγ zemḍeγ, terna-yi-d tayri tunṭict.ḥulfaγ deg ufus-iw ẓleγ, ssaẓeγ adekkan γer teεrict. A yemma targit teffeγ, ziγ tisselbi-w d taderwict. D lbaḍna ijeğğigen i ṭṭfeγ, d lbaḍna ijeğğigen i ṭṭfeγ, anṣuf s weqcic d teqcict. Aḍris akken ma yella |
DVD n tceqquft umezgun Nna Fa
- Tazwart...
Akken tezṛam tiddukla tadelsant tamaziγt n Uṭṭawa-Hul, d tiddukla tamezwarut i d-isbedden taceqquft umezgun s teqbaylit dagi di Marikan u d nettat i d tiddukla i yesawḍen leqdic alami i d-teffeγ deg uḍebsi. Nessaram neṛẓa asalu akken wiyaḍ ad aγ-d-ḍeffṛen. Aḍebsi agi yenza ussan-agi yaadan di Munṛiyal akk di Uṭṭawa, ur ittaaṭil ara ad yewjed i tnuzi dagi di Marikan s lmendad n l’internet . Deg ussan-agi ara d-ileḥḥun ad nberreḥ Aḍris akken ma yella |
Nekk ad ferneγ Butef d aqeṛṛu i tmurt
- Tazwart...

Tameγra n wuccen deg allen-im, agu yettnejbad, yettifrir. Iḥeggamen zedγen ul-im, akka ay d aggur n yebrir. Aḍris akken ma yella |
TIDYANIN N TEFSUT IMAZIΓEN 1980
- Tazwart...
1-2 Maγres 1980 : Tadiwennit (interview) n Mulud MΣEMRI deg uγmis « Libération ». Yewwi-d awal γef udlis-is aneggaru « Isefra n Leqbayel iqburen ». 
9 Maγres 1980 : Inelmaden n tesdawin n Tizi Wezzu swejden-d asarag n Mulud MΣEMRI, ara d-yemmeslayen γef udlis-is aneggaru « Isefra n Leqbayel iqburen ». 10 Maγres 1980 : Asarag n Mulud MΣEMRI yemmegdel (interdit) si tama n udabu. Imi deg ubrid-is ar Tizi Wezzu, mi d-yewweḍ ar Draε Ben Xedda εusen-t-id Iğedermiyen, wwin-t γer lwali i s-yennan « mačči d lawan n usarag-agi imi ayagi d ayen izemren a d-yeglu s cwal » Ayagi yesserfa inelmaden 11 Maγres 1980 : Deg 1700 inelmaden n tesdawit n Tizi wezzu, 1500 deg-sen i d-yeffγen s iberdan n temdint. Azal n snat n tsaεtin nutni d asuγu zdat n uxxam n lwilaya " Ala i tizzeγzeγt tadelsant" (non à la repression culturelle), « Neεya di maḥyaf ». « Idles Amaziγ d idles Azzayri », « Tamaziγt d tutlayt-nneγ », « Imaziγen a nerreẓ wala a neknu ». D amussu d-ilulen berra i tamiwin akk tisartiyin, Aḍris akken ma yella |
Tidiwin n setti
- Tazwart...
 Tamacahutt-a, d ayen i wumi i d-cfiγ, γef asmi saaiγ setta n iseggwasen di laamer-iw. Nekkwni nmecṭuḥ, nḥemmel xilla seksu d yikil, akwd lkarmus. Anda yella seksu d yikil, ur nsett ayen nniḍen. Dadda (gma-s n baba), imi iwala akken, isnulfa-yaγ-d taγwect. Yal tikelt micki ar aγ-d-inin: "Aččem seksu?", dadda aγ-d-iḥekker kan, dγa an-nekwmaṣi: "Seksu d yikil, seksu d yikil, d takarmust i d ddisir." Nettṛuẓu-yasen aqaṛṛu. Yezga kan akka i sent-nettara i yemma d nanna. Ussan-nni, imi mecṭuḥeγ, sett-i yuγ lḥal mazal-itt txeddem. Nek lliγ tteqliliḥeγ, bγiγ ad ẓreγ anda akka txeddem sett-i. Ur saaint ara akw tezyiwin-iw sett-nsent ixeddmen. Ḥaca nekk. Yibbwass tameddit, nnan-iyi-d: "Aaddi s yinna ad teṭseḍ. Atan azekka akem-tawi sett-im yid-es γer wanda txeddem. Maca serked iman-im, dinna. Ur ḥemlen ara igad illan din, tiḥdayin ittcetiten. Mulac, akem-id-qedmen s yin. Ad d-qedmen sett-im." Nekkini, mmuteγ di lferḥ. Ayen akken rjiγ acḥal aya, yebbweḍ-ed. Azekkawen ad ẓreγ anda tqeddec sett-i. Iḍ kamel ur ṭṭiseγ. Ttxemmimeγ amek ara yeg wemkan-agi, akken asen-znuxxeγ i medden. Ihi, azekkawen-nni, nekker-ed, netḥerkil an-nruḥ. Yemma d nanna nnant-iyi-d: "D acu tebγiḍ am-nefk, a t-teččeḍ dinna, mi telluzeḍ?". Nniγ-asent: "Seksu d yikil." Tenna-k yemma: "Lmečč ! Ad tettzenqil sett-im s ya γer dihin seksu d yikil, yah! Awi ayen nniḍen !" Nekk, mecṭuḥeγ, ur as-xemmeγ ara akw i wanecta. Walaγ d tidett. As-aabbiγ i sett-i meskint taakumt ! Aḍris akken ma yella |
Amzun d iṭij i d-yecreq
- Tazwart...
Asefru-ya** yettwaγra-d ass n tenṭelt n Dda Lmulud At Mεemmer, fell-as yeεfu Rebbi, di taddart “ Tawrirt n Mimun” mi t-ddmen s aẓekka.
Sγur Σebdella Ḥaman* (Wehran) Amzun d iṭij i d-yecreq S tidet d lḥeqq Aḍris akken ma yella |
Tawinest n Lekkrik: tarbaεt i uxemmem akk d tigawt γef yidles amaziγ
- Tazwart...
DEG WAGGUR-AGI YEZRIN FELL- AΓ, MEΓRES 2007, TLUL-D DEG BGAYET YIWET TERBAΣT ARA YEFKEN TAMUΓLI TALQAYANT AR WAYEN YURZEN AR YEDLES AKK D TẒUṚI , AHIT AD-TESSIWEḌ AD- TEẒẒU ASEKKUD S ARA YETTWALI WEMDAN AR TAFAT A T-ID-YEKKSEN SEG ṬṬIQ-AGI DEG YELLA
Isem-is (cercle de reflexion et d-INITIATIVE CULTURELLE ) akken d-nniγ tarbaεt-a ad tqeddec yiwen wass i umalas neγ i sin imalasen neγ ahit i waggur deg ussan-a imezwura; sin d afella ad timγur timlilit , yal yiwen ad yaf iman-is deg-s . Akka ara d-ttilint timliliyin ara yekksen tullza-ya yellez umaziγ γef yedles-is ar mi yeqqim deg tesga n ṭṭlam, deg tesga n uṭellis. Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i dda Lmulud deg at Smaεel (Bgayet)
- Tazwart...
Tafaska i d-yeḍran deg At Smaεel ussan gar 28 deg Meγres almi 31 deg Meγres 2007. It Smaεel d yiwen lεeṛc i d-yezgan 70km γef Bgayet lwelha n Sṭif. Yewwi-yaγ-d awal fell-as Mass Leḥlu Sebaa. I d-isuddsen tafaska-ya d tiddukla Adrar n Fad.Γef tmirt(tasaεett) tis snat n temddit bdan ttawḍen-d inebgawen , d imedyazen d tmedyazin , yiwet n tedwi s kra n win d-yewwḍen , iqeddacen yellan qedcen a t-id-magren s-taḍsa d-yettasen seg ul .ad ddun yid-s akken ad arun awweḍ-is ama d amedyaz ama d tamedyazt ama d inebgi . Wid i ceyyεen isefra-nsen γef kraḍ wudmawen, d tagi i d tawtilt(ceṛṭ) n tikkin , acku win umi ur ufin ara isem-is din deg ugmuγ i llan γur-sen ur yettekki ara , akka d-yeffeγ wegmuγ deg uran tawinest d sa imedyazen d-tmedyazin (107), wid i d-yusan, ger tlawin d yergazen, tamet-d-semmus (85) . Mi tewweḍ tmirt tis semmus (5) n temddit bdan keccmen ar tzeqa anda d-iga asarag Yunes Σadli γef tmeddurt n dda Lmulud acku tajmilt n tfaska–ya i netta iwumi tuγal. Awal n yunes Σadli isnegra-t-id d akken dda Lmulud fell-as yeεfu ugellid igenwan ittweṣṣi yenna:” wexṛet tamaziγt γef tsertit.”
Aḍris akken ma yella |
Hasen Ḥirec iteddu ar tmettant tasertant neγ ar tigawt tasertant ?
- Tazwart...
Mass Hireche (Ḥirec) yeqqaṛ ma yettwafren akken ad yili d agensas n iqbayliyen yellan deg inig(lγerba), deg usqamu aγelnaw n Lezzayer, ad yefk lexlaṣ-is i wesbeddi n temrawt(taεecṛett) iseggasen i uselmed n tira n tmaziγt i imaziγen. Werğin yella-d uṛeggem(aεahed) yecban wagi deg wannar n tsertit n Tmurt.
I lmend n uṛeggem-agi kan yettban-d am akken yuklal tayett. Ma ulac akk yuklal ameslay fell-as. Maca a ddṛa tezmer tjerniṭ-is a s-d-ternu kra n waffud i tmeslayt-nneγ neγ d aγebbaṛ kan γef allen ? Ayen s wayes i yebγa a γ-iqenneε d akken yezmer ad ibeddel kra neγ kra s zdaxel udabu. Ad yesmendeg iskasiyen a d-islalen timuγliwin timaynutin deg tsertit n tmurt Lezzayer, d akken ad iḥadd γef izerfan n Tmurt n Iqbayliyen s zdaxel n usqamu aγelnaw neγ s zdaxel ubendayer(umendayer) udabu.
Aḍris akken ma yella |
Timlilit i twizi i twaculin n imaγnasen: Smail Medjeber akk d Masin Uharun
- Tazwart...
Ass n kuẓ deg Meγres 1976, ibedd zdat n lğuğ(azazraf) n cṛaε n Bumdyen deg Medea. Azazraf irekkḍen azref yeγdem fell-as s tmettant.Ass n kuẓ deg Meγres 2007 ibedd akk d wid i t-iḥemmlen, wid t-iran, wid akk d tid umi yezdeγ ul i lebda imi yes-s akk d wiyaḍ i tedder tmeslayt-nneγ, i teceqṛew amezruy, i teceqṛew lbaṭel n udabu n yir nutni. D imedyazen, d icennayen, rran-d tiγri war nniγ-ak tenniḍ-iyi. Tiγri i sen-d-iger Kamal Tarwiḥt i twizi i twaculin n Imaγnasen, Medjeber akk d Uharun. Dda Smail akk d tmeṭṭut-is usan-d ar temlilit-agi; tilin nsen dinna ass n 4 di Meγres 2007 d abeqqa, d aceqqiṛ, d aseṛfiq, γef umayeg n uzazraf n Bumdyen deg Medea di 4 di Meγres 1976. Yal ma a d-ibin Dda Smaεil, yal ma a d-nesmekti Uharun, Beḥbuḥ, Cerradi, ittengugul umayeg n at udabu s tiyitiwin i sen-yettawḍen. Lemmer γur-sen iseγ tili a ten-tessebleε lqaεa γef iteddun.
Aḍris akken ma yella |
Ttif tameṭṭut i iḥerrzen, wala meyya yergazen.
- Tazwart...
Ssneγ-tt asmi d-tteddu d εemmi-s yellan imiren d yiwen seg yemdebbren n tiddukla Numidya, tettas-d teqqar tamaziγt, ssneγ-tt teḥrec nezzeh, d tin i iceffun i temsirin, mačči si rrehṭ-nni iγef yenna ccix Muḥend « ayen nesselmad, wa yettu-t, wa yettazu-t » teḥṣa d akken tatut d aṭṭan i yugaren tidderγelt, yernu ulamek ara tettu Numidya i yellan d tawacult-ines tis-snat. Ih, nniγ-d Numidya d tawacult-ines tis-snat ! Fiḥel awham, gma-s d amarir di terbaεt-nneγ umezgun Tigawt d wawal, yessetma-s llant cennunt di talilt (tarbaεt) n ccna–nneγ n imeẓẓyanen, yiwet si εmumti-s d taεeggalt di Numidya, ugar γef εemmi-s i yellan yakan d imdebber di tiddukla-nneγ.
Ugar γef imagraden-is ucbiḥen, umεinen, idumen deg weγmis Tafukt, tella yakan d tamedyazt, d tamyarut ; tettaru akken yessefk s taεrabt, yernu mačči d taεerbubt-nni n menwala, imi tikta-s d tid-nni n wemyaru ameγrad (universel) Ǧubran Xalil, teǧǧa kra din, tuγal tettaru s teqbaylit, acku ur telli ara seg wid yettseqqin γer berra, akken i t-yenna Sliman Σazem. D tanelmadt di tesdawit n wehran, d wagi i d aseggas-is aneggaru di « tfurmatikt ». Tanaṣlit, d amedya n tlemẓit i yeddren tatrarit, yeṭṭfen di tnaṣlit.
Aḍris akken ma yella |
ILAT
- Tazwart...
Tameddit n wass, tal tikkelt m’ara ad uγalen igerdan seg wγerbaz, tteddun ad uraren deg wurti n ilat. D urti icebḥen imelḥen, imγan izegzawen leqqayen. Ijeğğigen di yal tama cban itran deg igenni, beddent ṭnac n txuxtin yeğğuğugen deg tefsut, ttcebiḥent ugar seg ayen ttarwent di ḥertadem. Igḍaḍ cennun deg isekla, sufγen laεqel i igerdan i isebdaden urar-nsen akken kan a sen-slen. I yessefraḥ wemkan-a i myennan. Yiwen wass yuγal-ed ilat. Iruḥ ad yerzu γef wmeddakkel-is, waγzen n yifri, yeqqim ar γures sebεa iseggasen. Mi zrin sebεa iseggasen, yessuffeγ-ed ayen yellan di tεebbuṭ-is . Yekfa akk imeslayen-is acku yettcuḥḥu-yasen i lehḍur. Yernu yebγa ad yuγal ar tiγremt-ines . Mi d-yiwweḍ iwala igerdan tturaren di tebḥirt-is . ‘Acu tesserwatem dagi ?’ I isuγ fella-sen s taγect zuren isergagayen, dγa rewlen awk igerdan-nni. ‘Tabḥirt-iw d tabḥirt-iw‘ i yenna ilat, ‘medden akk ẓran, fehmen-t , ur yezmir yiwen ad yurar deg-s anagar nek’ . Yessuli aγrab annect , yura fell-as :
Rṣiγ amesmar di lluḥ, win ara ikecmen ad yeglu s rruḥ !
D bu-iḥedmer, iḥemmel iman-is kan .
Aḍris akken ma yella |
Ilmend umulli wis 18 γef tmettant n DDA LMULUD
- Tazwart...
TABRATT I MUḤEND AZWAW ΓEF TMUSNI I kečč a Muḥend Azwaw d tezyiwin-ik, adlis-a a k-d-yefk yiwen wudem n tmusni, ad ak-d-yeqqim d tagejdit, ad ak-d- yettales ayen gan d wayen nnan imezwura-inek. Mi ara t-walin medden ammar ad ilin wid ara d ak-yinin: - Tigi d timucuha n zik-nni. D timucuha n Tteryel i yes-s sedhuyen arrac. I wacu d aγ-nefεent tmucuha n zik, i nekni s at tura ? Eğğ timucuha n zik i ya at zik ; nekni d arraw n wass-a, ass-a deg irgazen ulin s aggur rsen deg-s, ass-a deg isufag semliliyen tamurt γer tmurt yellan ayda dγat deg n ya n tallit, ass-a deg yiwet n takurt tezmer ad tzebbwa tamdint tameqqrant deg usmenγer n tiṭ. Ini-asen: - Tamusni tekka nnig teswiεin. Ur ttilit ara ay amedhac d arrac yessedhec uclawa, yesmenyafen arelluc aberreqmuc i yiṭṭij ireqqen neγ i wewreγ yuli uγebbar. Aḍris akken ma yella |
Nura Amara γef usaru "YIWEN NNIḌEN"
- Tazwart...
YIWEN NNIḌEN Yiwen nniḍen d asaru s tutlayt n tmaziγt yewwin araz usebγes di tfaska taγelnawt tadelsant n usaru Amaziγt i d-tessewjed tneγlaft n yedles deg wussan n 11 ar 15 yennayer 2007.
Asaru yettmeslay-d γef Farid, ilemẓi Azzayri yefkan akk tazmert-is di leqraya-s akken a d-yifrir ger imenza. Ifuk almud yufa-d iman-is deg ubrid.. Ulac anta tawwurt iγef ur ibedd ara akken a d-yaf axeddim maca kra n wanda yesṭebṭeb rran-t-id γef tewwurt. Sin iseggasen yella netta yettali, yettṣubu yerwa lḥif maca mebla lfayda. Yeṣṣaweḍ armi yezzenz akk idlisen-is akken a d-iḥelli swayes ara yezgel akin i ugemmaḍ. Imi di tùmurt-is ulac asirem, ad yeεerḍ timura n medden ahat dinna a s-d-tifrir tafat. Isemmeḥ di tayri-s tamenzut Nura i d wi yemyergam ad zdin tudert-nsen s wayen yelhan d wayen n dir. Deg usaru-yagi a nwali daγen udeùm n tmetti ( sociẓtẓ) Tazzayrit anda azuran yeçça areqqaq, anda win yesean yerkeḍ aẓawali. Farid yugi timuγliwin-agi iḥulfa i yiman-is d ajenṭaḍ (ẓtranger) di tmurt-is. Aḍris akken ma yella |
Aεraḍ i tsuqelt n tedmi n Umussu n Timanit (MAK) γef txazzabiyin deg Tmurt
- Tazwart...
Ulac win i icelεen deg imal n tmurt leqbayel seg ikabaren i yettwassnen, neγ win yesteqsan acuγer tixazzabiyin s lbumbat deg tkkeṛyas i d-ḍrant deg ufrag n Tmurt leqbayel i weskan n tezmert n wid yellan deffir waya.Ikabaren n « werbaε n tselwit» ran ad reyyεen timuγliwin imi i d-qqaṛen dakken d tigawt n wid ixeddmen s tejεal i yettnadin ad ffren tiwuγa-nsen (aya d ineslemiẓriyen yellan deg udabu, MSP, i t-yeqqaren) neγ akkya d Imarikanen (aya d tin i s-yefkan tayett tuzmirt i Butefliqa, tin ur nettunebdar Lwiza Ḥennun) ; ma d wiyaḍ, d berru n ṭbel deg waman n wallalen n teywalt sγur akabar n FLN. Ma d akabar n RND, d ayen ur iqebbel wallaγ, seg tama yettak tabγest i « tmerniwt n tikli deg ubrid n ferru aγelnaw» ; seg tama nniḍen yessawal i « tezmar timuddurin n tmetti…akken ad beddent mgal agejdur-ayi » !!! Anabaḍ n Belxadem igan timlilit n imalas(smana) azekkuya igumma ula a d-yini kra γef ayen yeḍran, akken am mas ines, Butefliqa. Ayagi diγen yettikki deg tsertit isbedden s lebγi nsen akken ad ğğen imezdaγ bla tamḥaddit deg yiwet n temnaṭ i sen-d-yeffγen d igig, ayagi i wakken ad qaṛεen i wesnefli n tmurt s userwel n imessirwen(investisseurs) n tdamsa i d-yegren gar wallen nsen iṣenfaren deg temnaṭ-agi.
Aḍris akken ma yella |
C. B. Tanaṣlit: Akli n tayri
- Tazwart...
Awal amenzu γef tullist « Akli n tayri » n C. B. Tanaṣlit. Ttif akli n tayri wala akli n wedrim akk d udabu. « Akli n tayri » d azwel n tullist tis-snat n temyarut Tanaṣlit.Tullist-agi tebḍa γef yixfawen, tettwaru s yiwen uγanib igerrez nezzeh, i d-ijebbden lwelha imeγri. Tutlayt s wayes tura d tin fessusen i tγuri, d taqbaylit-nni yufafen. Asentel d win yerzan tayri akk d iḥulfan, tadyant-ines tewwi-d γef tayri yellan gar sin yelmeẓyen: Ṭeyyeb ( d axeddam di tedbelt n tesdawit) d Werda ( d tamejjayt di ṣṣibṭar); seg tayri-yagi yeqquren, γer tayri ijuğğgen ger Ṭeyyeb d Tziri ( d tanelmad di tesdawit ideg ixeddem Ṭeyyeb), ssyen temla-yaγ-d amek i msebḍan γas mḥemmalen d ayen kan. Tanaṣlit dagi, amzun tefka-yaγ-d anza (ttbut) d akken d tamyarut yuzzagen (Spécialisé) deg tira iḥulfan akk d tayri.
I wesmekti kan: Tanaṣlit tura yakan yiwet tullist s yezwel “ Lemmer a d-yuγal zzman”*, i d-ssaẓergent teẓrigin n tiddukla Numidya n Wehran, am waken i tura daγen yiwen wammud isefra i yettrağun asiẓreg. Imagraden-ines ucbiḥen, umliḥen zgan dummen deg weγmis Tafukt i d-iteffγen yal aggur. * D tullist tamenzut s tmaziγt i tura tmeṭṭut tamenzut akk deg umezruy n Wehran. Ğamal Benɛuf seg Wehran
Aḍris akken ma yella |
Pluton yettwakkes seg wegraw n imtiwgen !
- Tazwart...

Aseqqamu amatu n tidukla tagraγlant n tussna n imtiwgen (International Astronomy Union ) yekkes Bluten seg wegraw n imtiwgen . 2500 imusnawen yemlalen di Praha di tmurt n Ccik frant-tt s tmara, deg wayyur n γuct yezrin, akken ad yettwakkes seg wemkan d-yeṭṭef segmi t-id yuffa umussnayyur amarikan Clyde W.Tombaugh deg 1930. Imussnayyuren ugin tikti n imḍebren n I.A.U yebγan ad bḍun imtiwgen γef sin : imeqranen d imejtaḥ .
Aḍris akken ma yella |
A d-nesmekti Dda Sliman
- Tazwart...
Sγur Racid Begnan Σeddan tura 24 iseggasen segmi i γ-yeǧǧa Dda Sliman, anaẓur n ccna ameqwran n tmurt n izwawen, γef yecna mačči d yiwet n tezlitt. Amagrad aki bγiγ-t d tajmilt ilmend n waya, i wakken a t isinen wid ur nessin ara tudert-is, d wayen ixdem, akken iwulem lḥal.
Sliman Σazem d amedyaz d anaẓur n ccna azwaw (teqbaylit). Ilul ass n 19 ctember (tzayur) 1918 di taddart Agwni Ggeγran, id yezgan di lεerc n At sedqa, di tama Iwadiyen. M'ara nmuqel af ayen yecna Sliman Σazem d amek yecna, illa cbih aṭas ar tmedyazt n Si Muḥ u Mḥand, amedyaz aqbayli n tidmi wis XIX. Cukeγ ur neγelleḍ-eγ ara ma nenna-d: Sliman Σazem illa i tidmi wis XX ayen yella Si Muḥ u Mḥand i tidmi wis XIX. Ur nettu ara belli Sliman Σazem yudred Si Muḥ u Mḥand d acḥal n tikwal di kra tezlatin ines.
Aḍris akken ma yella |
Addal n "iferseksaren" deg udrar n Ğerğer
- Tazwart...
Di tγiwanin d tudrin, d-yezzin i temdint n Buzgan ama d Ilula Umalu neγ d at Ziki, ussan-agi tban-asen-d yiwet n liḥala d tamaynut. Yal ass ttwalin nnig iqerray-nsen, deg igenni kra n warrac yettafgen s “iferseksaren” (les parapentes). Imdanen ur uγen ara tannumi s waya, γef wanecta a ten- nwali d wid iwehmen mliḥ.
D tidett d ayen yessewhamen acku di tmurt-nneγ ur yelli ara ṣṣenf n waddal-agi. Maca deg useggas iεeddan 2006 ruḥen-d kra n Irumyen yettwamuzgen deg waddal n idurar s laεraḍa n tdukli “Club Evasion” n at Yeğğer. Gan tannant n waffug s “iferseksaren”(parapentes) i kra n yelmeẓyen n tdukla-yagi ilmend n 8 wussan. Aḍris akken ma yella |
Imeddaḥen n Tizi n Kulal
- Tazwart...
Zik yella weγyul n dda Qasi n Tubirett yesdeḥdiḥ γef yiman-is, yettεebbi-yas mraw ( 10 ) n tikkal deg ass ḥala ma yugi ad yeddem, d awezγi yella melmi s-yenna ay aqeṛṛuy-iw, εeggu ur t-yessin.Imiren ula ma yili dda Qasi ger yemdanen yettqadaṛ nezzeh, γas ma llan ttmeslayen γef temsal timeqṛanin, ulac tagnitt neγ taqsiṭ ideg ur d-yessekcam ara aγyul-is deg umeslay, ḥala yes-s i yettlejlij. Ass mi i tent-id-tenna tgecririt-is, γlin icekkaben-is, ur yezmir ara yakk i tuddma, ira a t-yezzenz neγ a t-yessufeγ seg axxam. Yenna-yas i temγart-is: M´ur s-d-tefki ara twenza-s win ar a t-yaγen ngum amenzu n yennayer, a t-awiγ metwal Beclul, a s-ḍelqeγ, ahat ad glun yes-s waεṛaben-nni n Seṭṭif yeznuzun taεeṭṭaṛt. Ur stufaγ ara ad ttruẓuγ aqeṛṛu-iw amek d wacu i s-ar a yedder umerdiḍ-inna yerna d tagrest m-smaḍiḥ i d-iteddun. Aγyul ageswaḥ γas akken γlin imeẓẓuγen-is, yesla-yas i bab-is dacu d as-yettheggi. Yenna-yas i wul-is, γas akka d aγyul i lliγ, yessefk ad afeγ ttawil amek ar a rrnuγ ussan i d-yegran di liser. Ala, ala tudert ger Lεelma d Lyacir di tlemmast n waεṛaben isemmamen ur d-rennuγ ara i uqeṛṛu-iw ( A win yeddan d win t-yifen ad yettεanad a t-yaweḍ, wamma win d-nemsawa, ulac wa ay refden wayeḍ)
Aḍris akken ma yella |
Ğamal Benεuf: Kra n tezgar ( passages) seg wungal “ Timlilit n tγermiwin”
- Tazwart...

Kemmlen tikli, cwiṭ kan yessefk Rebbi tecceḍ Tudert -- mderkalen iḍarren-is, akken i truḥ ad taγ axebbiḍ, ad teglilez deg wakal, yuγ lḥal d akessar, alamma yerra-tt-id kan yeγẓer ara teḥbes -- akken i tt-iwala Yidir truḥ ad tedmummeγ d tiferkas, yeccelqef-itt, iger-as irebbi, irebbeε-itt-id γur-s. Mi tt-id-yufa ger ifassen-is, yekker ad yefk lebγi i wul-is, a tt-yessuden di tyendurt, ger wallen. Maca, yerra-yas algam i lebγi n wul-is, ixemmem i taggara, yuγal-it-id leεqel, iserreḥ-as. I wakken a s-yekkes adebdeb-nni, iluεa-tt s ukeεεeẓ :
Aḍris akken ma yella |
Am wi yellan (C. B. Tanaslit).
- Tazwart...

Lliγ am wi yellan Ilul-d yebγa ad yili Am uferṭeṭṭu deg iḥerqan Yal ajeğğig fell-as yeγli Aḍris akken ma yella |
Essaid Ait Maamar: Tiγimit deg tiγilt n wedrar
- Tazwart...
Lḥağğ ur ttεeddin ara fell-as izaylalen, d awezγi a d-yader isem n tmeṭṭut-is deg imi-s, amzun iẓẓan i d isem-is. Iserreḥ i ubuḥcic-is, ffγen-d izuṛan n temgeṛt-is am iteyyuten-nni d-yettawin aman seg idurar γer tuddar, yessawal wa tinelli, waaaaaaaa tinelli, wa tnellllllllllllllli, seg imi yezger tilas, teffγ-ed Lyaqut. Yemmuger-itt s leεyaḍ d rregmat, yenna-yas, ad yenεel ṛebbi afagur n baba-m a lmettwet, ula d at laxart slan-d mi m-en-sawleγ, εni tennulfa-d daγen deg-m teεẓeg? D ayagi i d aγ-ixuṣṣen tura.
Terray-as-d awal s nneyya-s kan, tenna-yas, nekk mačči Tilelli i d isem-iw yerna kečč telliḍ tessawaleḍ i tnelli, tazwara γilleγ d εemṛayen i tkecmeḍ, tuγaleḍ teshedrifeḍ. Yennay-as, lukan ad rrnuḍ yiwen umeslay, teḥṛem temdelt n baba, ar kem-redfeγ telliḍ, ar kem-serseγ ulac-ikem. Aha rfed γef uqeṛruy-im sselεa-agi i d-uγeγ i tmeγṛa, fiḥel ma yerẓa yiwen amgerḍ-im s tεekkazt!
Aḍris akken ma yella |
Liẓavuntir n Dda Qiqi: Aḥric wis kraḍ(3)
- Tazwart...
Ass d yir ddunit, iḍ d yir targit. Yeffeγ-d seg wexxam γer yimi n tewwurt, yufa-d temmečč tetbirt-is i i wumi yennum yettakk-as tuččit. Deg weṭruli 37 i irekkeb yal ṣṣbeḥ, yemmekta-d tadyant n bu tčamart d uṣekran i yeẓra iḍelli-nni. Deg webrid-is γer unebdad, i wala tettwet teqcict zdat-s, yernu ur yezmir ara a d-yeεṛeq. Yuγal-d s axxam yeččeḥ; deg unezgum-nni ideg yeṭṭes, yurga tusa-d γur-s Εelğiya i s-d-yuzen Ubabat “ Valuntinu”. Yemmekta-d ussan n temẓi d talwit, ssyen, yettekki deg usemneε ( asellek) n tulawin iγef d-tres tawaγit meqqren, yerna ( yeγleb) Dda Qiqi! Yettεudd tegra-yas-d talwit, ad yidir tayri-s d Εelğiya, maca, yuki-d si targit! A ziγ “ lemnam-agi yeskiddib! Tebεed tefsut-ik ay aḥbib!...
Aḍris akken ma yella |
Racid BEGNAN: awaziw n Brtv
- Tazwart...

Ass-a tbeddel tegnitt akken yeqqar Racid BEGNAN. Ass-a,
nekkni s leqbayel, yettunefk-aγad
nmeslay, ad nefk tiktiwin nneγ, ad
nmeslay γef iγeblan nne s tutlayt nneγ. Nettaru-tent akken i
sent-yettḥulfu wegdud nneγ.
Racid yuki seg zik i txutert n Taγult
ar wegdud, ama dγa d
tiliẓri neγ
ayen imu qaren « The mass-media » i yuγalen am wemrig ger ifassen n wid i s-izemren.
Ass-a, ula d nekkni, s tiliẓri am Brtv neγ tid ad yasen ar zdat, nesεa awal-nneγ s tmuγli nneγ, i d-neqqar s yiles nneγ.
Aḍris akken ma yella |
Talalit
- Tazwart...
Talalit γer wegdud-nneγ d tadyant i yesaan azal meqqwren. Zikenni, micki ad d-ilal wegrud, ad tili tmṭṭut ar a yilin d tinigit i tlalit-agi, ar a yemmagren agrud-nni m ar ad d-ilal. Tamṭṭut-agi, d tin i wumi qqaren lqibla. Nettat ad tili d tin i ymeqqwren akw di taddart.
Aḍris akken ma yella |
Smail Medjeber, amyaru s tmaziγt: Tamaziγt teḥwağ wid a tt-id-isellken
- Tazwart...
Ta d tasuqelt n tdiwennit i s-tuqem "la Dépêche de Kabylie" i Dda Smaεil Meğbeṛ.
D yiwen seg imezwura seg imaγnasen n tmaziγt, umi yeqqim iman d ilemẓi. Smail Meğber ittidir tagara-ya deg Fṛansa anda yettkemmil amahil d unadi ines. Yenna-yaγ-d tamacahut-is, yemmeslay-aγ-d γef iṣenfaren ines. La Dépêche de Kabylie: Amek i d-ilul udlis inek i d-yeffγen γur tiẓrigin “L’Harmattan” deg Paris ? Smail Meğber: Amecwaṛ d-yewwi udlis inu yebda-d seg tallit deg i d-tennulfa tesγunt ABC Amaziγ, deg useggas 1996(ifeḍ tza tmiḍin d ṣdis). Tuffγa ines ur fessusset ara. Tazwara lliγ riγ a d-sbeddeγ axxam n useẓreg. Aseẓreg ad irefden tasekla tamaziγt, ama d ayen d-itteffγen ass-a neγ d tulsa i wayen i d-yeffγen yakan γef umezruy, idles akk d tutlayt tamaziγt. Iswi-w ad yili wexxam-a d tala seg ad d-ttagment tsutiwin i d-ittnekkaren.
Aḍris akken ma yella |
Aḍu-nni ihhuzen irden
- Tazwart...

Asaru wis 26 n ubritaniki Ken Loach issali deg wazal umahil-is, issali-t s igenni netta s timad-is. Aḍu-nni ihuzen irden (The wind that shakes the barley) yewwi arraz n uraɣ di tfaska taneggarut n Cannes. Aṭas ahat iwehmen, ibaten s warraz agi amenzu maca yuklal-it usaru yagi xas akken issew tagwnitt s takriḍ, s imerẓi d idammen. Aḍris akken ma yella |
Timlilit d Ğaεfer Cibani
- Tazwart...
Ğaεfer Cibani d amyaru, d amdan n umezgun, d amyurar n isura d tmezgunin, d yiwen ger imeddukal n Muḥend u Yeḥya, yeqedec yid-s u yekki deg terbaεt Muḥ Terri yuraren timezgunin-is deg iseggasen n 80 : Si Pertuf, Am win yettṛajun Ṛebbi, Si Leḥlu…am akken yurar deg usaru "Muḥend u Caεban" (1994) iga Rezqi Harani i tceqquft n Muḥya. Yurar daγen deg kra n isura irumyen am “L’amour tagué” (1995) n Bruno Carrière akk d “Avant l’oubli” (2004) n Augustin Burger. Deg useggas 1994, yessufeγ-d adlis γer tezrigin SEELF i wumi imud azwel "Ddeqs nneγ" (a d-nawi awal fell-as tikelt nniḍen). "Ddeqs nneγ" yewwi-d γef tudert n yal ass, timsal yedder netta, timucuha timectaḥ ssawalen at zik…
Aḍris akken ma yella |
Taklit n tayri
- Tazwart...
Walaγ-tt sanda i tt-tessaweḍ tayri.Walaγ-tt sanda i tt-teẓẓuγer tderγalt, walaγ-tt mi yenta deg-s ujenwi n lexdeε, ajenwi n lexdeε i d-yekkan seg ufus n laman. Walaγ-tt mi tt-yenγa gma-s, gma-s i d-turew tεebbuṭ n yemma-s! Acku tḥemmel yiwen, tleḥḥu yid-s; nettat ahat i t-yessuggmen i jjwağ? ahat i t-yettargun d azgen n yiman-is… netta wissen amek i tt-yundi?! Ass-nni yerwel, acemma ur t-yuγ, acemma ur t-yebli! Seg yimir-nni ar tura, ahat acḥal d tiḥbibin i yuqem? ahat yejweğ, ma mačči d snat, neγ d tlata tulawin, ma mačči ugar?! Ahat yettu-tt maḍi! Walaγ-tt mi teẓẓel di tlemmast n webrid am usaru, walaγ-tt mi tt-γummen s uḥayek n leḥrir ( ur cfiγ ara γef uḥayek-nni ma d win n Lḥecḥaci, neγ d lemremma?) . Aḥayek-nni i ttarrant teslatin, ass-nni yebbeqnunnes deg idammen. Ass-nni γas meẓẓiyeγ, d agrud, akken meẓẓiyit igerdan-nni i iteddun γer uγerbaz ( lakul). Aγerbaz-nni yecban taberrakt n wuzzal, acku yezga-d di lḥuma taẓawalit, yezga-d di Bab lḥemra ( tawwurt tazeggaγt, ahat d “tawwurt n ğahennama” ). Teẓẓel di tlemmast n webrid meskint, tewwi-tt deg yifer-is, tinna akken i yettargun talwit, tayri, tarwa…
Aḍris akken ma yella |
Tajmilt i wsalas n umezgun aqbayli : Moḥya
- Tazwart...

Tidukkla tadelsant tamaziɣt di Ottawa-Hull terra-yas tajmilt i tgejdit n umezgun aqbayli : Moḥya , ‘’Shakespeare n teqbaylit ‘’ amek is isemma Ferḥat , ass n sed tameddit , 7 di tuber 2006, di temdint n Ottawa, tamanaɣt tafidiralit n tmurt n Kanada . Deg ahil n tejmilt-agi , tamezgunt Si Leḥlu, d ccna akk d inebgi n tdukkla, d inebgi n Iqbayliyen merra n Kanada , Ferḥat Imaziɣen Imula. Aḍris akken ma yella |
Si Leḥlu di Ottawa
- Tazwart...
Inelmaden akw d tinelmadin n uɣerbaz Tmaziɣt di Ottawa ad d-uraren taceqquft umezgun Si Leḥlu ass n Sed 7 di Tubeṛ. Ad tili tajmilt i Muḥya. Feṛḥat Imaziγen Imula ad yeḥder i tejmilt-agi acku ass n 7 di Tubeṛ ad yerzu γer Ottawa, d inebgi n Tiddukla Tadelsant Tamaziγt di Ottawa-Hull. Nessaram wid akw d tid ar a d-yasen ad sεeddin lewqat igerzen.
Taceqquft-agi umezgun yura-tt Muḥend u Yaḥya deg usegwas n 1986. Teffeɣ-ed di tesɣunt Awal deg sin yeḥricen: aḥric amenzu yeffeɣ-ed di 1986 (uṭun wis 2, isebtaren 145-156 ) ma d win sin yeffeɣ-ed di 1987 (uṭun wis 3, isebtaren 147-190). Inelmaden akw d tnelmadin n uɣerbaz Tmaziɣt di Ottawa ɣran sin yeḥricen-agi i d-yefɣen di tesɣunt Awal , tehwa-yasen tceqquft-agi umezgun, tṛuḥ-asen-ed tekti akken ad tt-id-uraren. Bɣan ad as-erren tajmilt i Muḥend U Yaḥya. Aḍris akken ma yella |
"Liẓ-avuntir n Dda Qiqi"
- Tazwart...
Agzul: Aṭlas yeffeγ-d seg wexxam yezreb, iḥar ad yemlil tameddakelt-ines Ḥayat ( „tarwiḥt n terwiḥt-iw“, akka i s-isemma netta) d wukud yesεa ttiεad ass-a. Dda Qiqi di tannumi yezga yessaḥab tabeḥlust-is, itezzi itenneṭ am izirdiw ger yemγaren-nni yettγimin di „ plaṣ d arm“ ; ass-a , atan yecṭaṭṭew, ṭennben cclaγem-is, a s-tinit yesraḥ-d rriḥa n čečču. Di tegnit ideg yiwen yezreb, wayeṭ yestufa. Aṭlas a d-yaf Dda Qiqi, a t-id-yeεreṭ γer tmeγra ara teg tiddukla Numidya ilmend n lεid n tmeṭṭut; Dda Qiqi a sent-id-yebdu seṭṭac, sbeεṭac... Taggara Aṭlas texdeε-it tmeddakelt-is, ur d-tusi ara, tameγra n Numidya tfut-it. Akken qqaren: “ Ur yečči seksu, ur inezzeh iṭebbalen“. A d-yeččar taqerruyt-is s tebyarin, ad iqirr γer wesgen-ines am waruy. Ma d Dda Qiqi a ziγen iruḥ yeḥṭer tameγra n Numidya.
Aḍris akken ma yella |
Yenna Ğamal Benεuf γef Σmer Mezdad
- Tazwart...
Σmer Mezdad: Amγar azemni, neγ inigi ( anagi) n tillay. Tamuγli n yiwen seg imeγriyen n yedlisen-ines. 1 Ṭawes Σemruc d tameṭṭut tamezwarut i yuran ungal amenzu ( s tefransist) di tferka ugafa. Racid Σellic d amezwaru i yuran ungal amenzu s tmaziγt. Σmer Mezdad d amezwaru i yuran kraḍ (3) wungalen s tmaziγt. Dγa, d aneggaru-yagi iγef ara d-awiγ awal tura. Bγiγ a d-iniγ: Amdan yettimγur wazal-is s wayen d-yeğğa, wamag amek ara issineγ Dda Lmulud, neγ Σmer Mezdad,? ( di tidet ur ten-mlaleγ ara i sin, yernu tiggwti n wid ḥemmleγ ur ten-mlaleγ ara) Ay akken bγuγ Σerḍeγ, ḥṣiγ werğin a d-afeγ imeslayen i yuklal Mezdad! Ay akken bγuγ awiγ-d awal, werğin ad ssiwḍeγ a d-iniγ ayen i d-yenna fell-as Seεdi di tezwart i yura i " Iḍ d wass"! Σmer Mezdad d ameγnas-nni n tidet, γas yettumerret, am netta, am tsuta-s, maca yufa-d zdat-s Dda Lmulud akk d Kateb Yasin.
Aḍris akken ma yella |
'Imedyazen' d yicennayen uẓekka1
- Tazwart...
Seg wakken idles nneγ yettwaxnaq, awid kan ad iger wemdan afus-is γer lewhi n temgaṛt-is, a t-nemmager s teγṛatin d ccqeṛ.
Nreffed aḍu d asawen, acku nugad ad yesselqef yedles-nneγ ageswaḥ deg tlemmast n irebbaw-nneγ, a d-negri deffir-s nεejjer deg tesga, adaṛ yeẓẓel γef wayeḍ am tsara γef tayeḍ, ma d imawen-nneγ ldin, tenḍen fell-asen yizan. D kukru n wanecta, i γ-yerran akka, nreffed aḍu d asawen.
Yal afus ad ijebden ijebbaden-is, ad iqis tamgaṛt n yedles-nneγ, nessaram yes-s ad a s-tefsi tyersi, ma d aḥebbeṛ n tunḍa n tendict tageṛdit a s-d-yernu nezga nettut.
Aḍris akken ma yella |
Tala iḥulfan (1)
- Tazwart...
Aql-iyi ass-a d inebgi n tala iḥulfan. Tala iḥulfan ! Lebni n wawal-agi tlaq-as tiγimit. Maca win yufan awal-agi ad as-rreγ tajmilt.
Amek tettḥulfu tala amek yettḥulfu wemdan ? Tala tesseṛwa-yaγ aman, maca nettarra tajmilt i wayeḍ. Akka ihi tala tteẓẓem iman-is i wakken ad tidir tudert. Ma d amdan meskin aḥulfu-ines ibeddu-d ass n tlalit-is. Llufan mi ara d-brarrḥent wallen-is yettεeggiḍ. Amek akka ? A d-nqabel tudert s imeṭṭawen ? Ih ! Akka. Ass amezwaru n tlalit-nneγ yegguni-t wass aneggaru, asmi ara d-testeqsi tucmitt-nni i wakken ad aγ-tezzuɣer war lebγi-nneγ γer umaḍal n at laxert. Akka i d ddunit ! Aḍris akken ma yella
|
Amyaru amaziγ ?
- Tazwart...
Tira γur weγref amaziγ mačči d kra yellan d amaynut. γef waya, amezruy yenna-d nella seg imezwura i d-yesnulfan isekkilen akken a nnaru tutlayt-nneγ. Maca… Ma neεreḍ a nerzu γef wid i γ-d-yezwaren akken a d-neddem kra imedyaten –kra kan acku ggten- a naf ayen ur yezmir a t-yerfed wallaγ n wemdan. Illu fell-i d anagi, liḥala am tagi tesseqber idmaren-iw. Ula d mass Kafka cukkeγ ad yewhem di tmacahutt-agi. Wali kan wali…
Aḍris akken ma yella |
Seg usmekti n tmettant ar wayeḍ !
- Tazwart...
Seg usmekti n tmettant ar wayeḍ. Yal ass llan wid ittmettaten deg umaḍal. Mmuten dayen. I ten-id-ismektayen anagar imawlan-nsen. Maca wid d-nesmektay nekni, tamezwarut, ur mmuten ara, iman-nsen(âme) zgan zdat-neγ, zgan deg yal tama n Tmurt, deg yal allaγ n Uzwaw; tis snat, d timenγiwt i ten-nγan. Nγan-ten, γilen ad nγen amennuγ-nsen, γilen ad nγen tiktiwin-nsen, γilen ad rẓen afud n umennuγ, γilen a γ-rẓen nekni. Asteqsi tura: adṛa wwḍen ar yiswi-nsen ?
Aḍris akken ma yella |
I wakken ur t ntettu…
- Tazwart...
19 di yunyu 2004, 19 di yunyu 2006…sin iseggasen i yezrin γef tmettant rẓagen yeglan s Umeẓian Mhenni. Iḍelli, usan-d yeqbayliyen si yal tama di Fṛansa i wakken as-gen tajmilt deg umekkan i deg yeγli: (100 boulevard Clichy, Paris)…Rzan-d d irgazen, d lxalat wa s imeslayen ijerrḥen tasa, ta s ujeğğig…Akka ahat tawacult n Umeẓyan ur s-teqqar leqbayel ttun tadyant ur nelli d ttin i nezmer a nernu γer tedyanin n yal ass.
Aḍris akken ma yella |
Crif Xeddam di tzeqqa n Zenith: : Temlal tassa d way' turew
- Tazwart...
Temlal tasa d way’ turew di tmeγṛa d-yellan i lmend n umuli wis 50 n ccna n Dda Crif Xeddam.Ddeqs inaẓuren imeqwranen id-yemlalen, yal wa d acu s wayes id-yegla: wa s tezlitt-ines, wa s wawal zziḍen...Tajmilt tuklal ad tettwaru deg umezruy n ccna n teqbaylit. Aḍris akken ma yella |
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat Zdi-t deg Facebook | |  |  |  | |
|