Kles(Rijistri)

Timenza  
  • TASRAFT
  • Taɣenjayt n weɣrib sɣur Karim Akouche
  • ASXERBUBEC-IW yeffeγ-d γer teẓrigin Lulu.com
  • Ṣut n tlawin
  • Ttxil-m a taqbaylit, nṭeq!
  • Zun akken
  • Imaziγen n Libya ur brin ara i ṭṭbel deg waman!
  • Awes-i tala (sγur Saγru Band)
  • Tajmilt i Muḥend u Yeḥya.(Sɣur: Ɛebdella Ḥaman, Wehran.)
  • Tawerγdemt n Lezzayer tessuffγ-d semm-is ar yeqbayliyen n Wehran
  • I kečč kan
  • Halloween neɣ tameɣra ulaxart
  • Tajmilt i Muḥya ass n 01.11.2011(azemz n talilit n Muḥya, amulli-s wis-61)
  • Yemma-s umusnaw-nneγ Kamal Uzerrad tewweḍ sanda ara naweḍ akk.
  • D acu-tt tlelli ay akli ?
  • Ccaw n tegrawla… Ilibiyen (Malek Houd)
  • Eğğemt abrid a tilawin!
  • Taskelmuḥyet
  • Tennam tuɣal-d talwit ɣer tmurt n Iqbayliyen?!
  • Irbiben n tegrawla
  • Imseγret n timunent n Libya s tmaziγt!
  • Anda-la-t Uqbayli-nni? (Crif Wanuɣi)
  • Sgunfu deg talwit a Nour Ould Amara
  • Arezqi Rabia
  • Nutni 9% wisen nekwni
  • Tazlitt taqbaylit
  • Bu ddkir iγerdayen n at Wemsed
  • Tis 54
  • Masin Ferkal ar yidis n Imaziγen n Libya
  • Farid Waras yemmut
  • Askuti, ungal n Ssaâid Saâdi
  • Kra isefra n Lunis at Mεemmer
  • Tamussnizmt
  • Abrid
  • Ayennat-nni d iyennatin-nni-nniḍen
  • Yuγal-ed 63
  • Muḥend Abdelkrim (Aumer U Lamara)
  • Mas At Cebbib d amedya
  • Zwaren, ewwḍen d imezwura u ad d-qqimen d imezwura
  • Maεtub, akk-in i uẓekka
  • Seg ass-mi iɣli Umeẓyan ar ass-a
  • Tanemmirt a Lwennas!
  • Tafaska Malek Bugermuh (Taẓrigt tis semmus)
  • Imedyazen am zik am tura
  • Di tfeswin taεrabin ar da: beṭṭu inɣa asirem
  • DSK neɣ ass-mi terεed ur tewwit!
  • “Dacu ara necc!”
  • Taɣdemt Umerri
  • Afus deg ufus (Mbarek Belqasem: www.tawalt.com)
  • Ilmend umulli wis-28 ɣef tmettant umedyaz, acennay ameqqran : Sliman Ɛazem
  • spacer
     

    | | |

    Tajmilt i Muḥend u Yeḥya.(Sɣur: Ɛebdella Ḥaman, Wehran.)


    Wagi d innaw i iga dda Σebdella Ḥaman γef Muḥya i yiεeggalen n tiddukla Numidya deg Wehran. Innaw γef yiwen n wemdan, mači kan d tanagit γef wemdan-nni, daγen yeskan-d amek i iẓer umeskar win γef i d-yettmeslay...Nezmer deg yeḍrisen yecban wagi, a nissin ameskar ugar γef win i γef i d-yemmeslay. Tasekla d awal...


    A leǧwad la d-isellen, azul fell-awen!

    Tinawt-agi wezzilen ɣef umaru d umedyaz, d unaẓur, d useklan, d usuqal ameqqran, aqerḍal iɛeddan si temɣer akin,wagi d gma di tsekla n teqbayli, d uḥuddu n tmaziɣt.

    Di tazwara useggas 1986 ruḥeɣ ɣer Lpari, wwiɣ ssyagi uṭṭun n ttilifun-ines, win i d iyi-t-id-yefkan d mmi-s n taddart-is, d ameɣnas ameqqran deg webrid n tutlayt yakk d tsertit,seg yergazen imezwura i d iyi-iwellhen di tikta yakk d leryuy, wagi d Muḥemmed Benɛli, ahat d netta i iwellhen Muḥend u Yeḥya, i wumi qqaren « Muḥya », a ten-iwali Rebbi s tmalla (rreḥma) i sin yid-sen.

    Muḥya, werǧin i t-ssneɣ qbel ara ruḥeɣ ɣer Fransa, mi wwḍeɣ ɣer Lpari mmeslayeɣ yid-s di ttilifun ɣas ur nemyussan, ssagteɣ yid-s awal ɣef wayen i uriɣ d wayen i ssefraɣ, d wayen i sfuktiɣ i teqbaylit i wakken ad tidir, u a tt-ssudreɣ s kra n wayen yellan deg iḥulfan-iw, d leḥmala-w, yakk d tayri n tyemmat imelken rruḥ-iw, izedɣen talemmast n wul-iw.

    Mi d iyi-yesla di ttilifun, iwuǧeb-iyi-d  s teḍsa, yenna-yi-d :

    Wway !...wway !...Wway !....

    I d-yules acḥal n tikkal.

    Yenna-d: Ahat ufiɣ wi d nekk ara d msefhameɣ.

     Imiren, yefka-yi-d tansa-ines anda yettili.

    Dɣa, imiren i ṭṭfeɣ aṭaksi i d iyi-yewwin ɣur-s, ufiɣ-t di tḥanut, mi t-steqsaɣ ɣef Muḥend u Yeḥya, yenna-yi-d:

    D nekk s timmad-iw, d kečč i d iyi-d-ihedren tura kan di ttilifun. Anṣuf yes-k!

    Kecmeɣ ɣur-s, nekk ɣileɣ wissen d acu-t wergaz-agi?! Ɣileɣ a t-afeɣ di tzedɣa igerrzen; yelsa akustim yettwaxtaren, d bab n lqedd yakk d ṣṣifa ifazen, ziɣma netta d amdan am yemdanen merra. Zemreɣ a d-iniɣ netta d aneggaru akken i d iyi-d-yettban di ṣṣura yakk d llebsa.

    Maca, yufrar aṭas di tikta yakk d tsekla, d isefra yakk d tsuqla, yakk d temseḍsa. Ɣileɣ di tazwara mačči d netta i d Muḥya. Yezdeɣ deg yiwet texxamt n tlata lmitrat ɣef tlata, yuqem-itt d taḥanut, deffir tḥanut-agi d cwiṭ ukulwar (agnir) n lmitra d wezgen di tehri, tlata di teɣzi; dinna abduz(V.C)yakk d teɛwint n waman i usired.

    Taguni-ines di teɛrict n wesɣar, din i yessewway učči-ines yakk d lqahwa, taguni-ines ɣef tcekkarin uxemmel yakk d lewseq; ticekkarin ta sennig ta, yesbabb-itent, almi uɣalent amzun d ameṭreḥ.

    Aseḥmu n lqahwa d wučči sufella uricu n ttrisiti amecṭuḥ.

    Taxbizt a tt-yebḍu ɣef tlata tiram s uyefki d cwiṭ ugisi (afermaǧ). Yedder meskin di tiẓiwelt yakk d lexṣaṣ.

    Argaz ameqqran am netta di liḥala yettwaḥeqren ideg i t-in-ufiɣ.

    Awal amezwaru yellan gar-i yid-s, ɣef leḥsab. Ɣur Imaziɣen n Sus yakk d Icelḥiyen, d Mẓab yakk d Ttwareg kif kif akken yella ɣur-sen s Tmaziɣt.

    Ma yella ɣur-neɣ nekkni s Leqbayel yakk d Icawiyen, ulaḥedd leḥsab, nḥesseb kan s taɛrabt neqqar kan: yiwen, sin; Icawiyen qqaren : yiǧǧen, sen. Ma d awal « ḥseb » yekka-d si taɛrabt « ḥasaba».

    Yenna-d Muḥya : Yella ɣur Ttwareg, qqaren « Miḍen » niɣ «kennet».

    Yella di teqbaylit: « Iken, ssiken, akniwen »,yessuɣel ɣer yiwen wudem  «Kennet» yellan ɣur Ttwareg.Tewwi-t Tlatint si Tmaziɣt «Compte».

    «Miḍen » lmeɛna-s: Wi nniḍen, wi nniḍen…

    Ikemmel yenna-d: Mi ara d-tiniḍ «Tadidest » lmeɛna-ines « adition

     », rnu yid-s, rnu yid-s.. d tadidest= adition.

    Mi ara d-tiniḍ : « Tasedrest » di Tlatint «  soustraction », lmeɛna-s: Ssider seg-s, ssider seg-s… d tasedrest.

    Mi ara d-tiniḍ: «tasmeɣrest», 6 ssemɣer-as 6 ad gent 36 (multiplication).Mi ara d-tiniḍ : «Tanebḍest »: bḍu 8 ɣef sin, ad tuɣal 4.

    Ayen yellan di tutlayin-nniḍen, yella di Tmaziɣt, niɣ yezmer ad yili.

    Nemmeslay aṭas ɣef wayen yerzan tisutwin iɛeddan deg umezruy, wid igan aṭas imenɣiyen mgal Ifniqen d Rruman, d Legrig, d yemnakcamen-nniḍen…

    Ayɣef ur heggan ara i tutlayt-nsen ayen i ttheggin i umenɣi?!

    Yenna-d Muḥya: Acku tudert-nsen tezri deg umenɣi ɣer wayeḍ, ur d-yeqqim wakud ideg ara xemmmen ɣef tira yakk d tsekla, am Iran d Legrig yakk d Rruman.

    Nessuɣel ala s amenɣi, tudert n weɣref Amaziɣ truḥ yakk d imenɣan, mi nessufeɣ amnakcam a d-yuɣal wayeḍ.

    Acku Tamazɣa yeṭṭuqet deg-s wayen ara ččen d wayen ara awin yemnakcamen seg uxeddim imawlan-is yesɛan iɣallen n wuzzal, ur nfeccel ur nɛeyyu.

    Muḥend u Yeḥya, argaz-agi yufraren, yufafen sɣur useɣnaw (uxellaq), yellan d awaɣzen n tira yakk d tsekla, d isefra d tsuqla n tẓuri d umezgun ; werǧin imuqel s acebbeḥ n tfekka (agerbuz)-s yakk d imelsa-s .

    Yedder d ameɣbun n ddunit am imegda (yecban) n tsekla i t-yezwaren di yal aɣref, n wayen i t-yerzan n lmuḥwiǧat n tudert.

    Maca, ma      čči d ameɣbun n wekti yakk d tussna, d wesnulfu di yal aɣul n tsekla, yakk d tsuqla.

    Ufiɣ-t netta d Benmuḥemmed msawan di tikta.

    Yiwen wass steqsaɣ yal yiwen weḥd-s, nniɣ-as i Benmuḥemmed : Kečč lḥerfa-k d leḥsabat (comptabilité), d acu i d-yewwin s ixef-ik isefra ?

    Yenna-yi-d : Isefra yakk d leḥsab kif kif-nsen, deg yiwen waɣul i rsen, yal yiwen iteddu akken i iteddu wayeḍ.

    Muḥya daɣen mi t-steqsaɣ, nniɣ-as: D acu i k-yewwin s anadi isefra yakk d tsekla d umezgun, d ayen yemgerraden ɣef tussna n tmiṭṭan (les maths) i teɣriḍ almi tewwiḍ « dduktura » ?

    Yenna-yi-d:Leḥsab yakk d «les maths», yakk d isefra yiwen webrid deg unadi i ten-yesduklen.

    Ma yella uɣaleɣ ɣer teṣleṭ d nnetqada d wayen i d-yeǧǧa, mačči d cwiṭ ara d-iniɣ ɣef yal aḍris, yessefk fell-as idlisen.

    Di lawan-is, yugar imaruten deg wayen yerzan tutlayt tayemmat, yakk d tsuqla i d as-iga.

    Maca, teẓmek-it tudert deg wayen yeḥwaǧ.

    Yiwen wass yeffeɣ a d-yeqḍu i tḥanut-is, nekk ddiɣ yid-s, yelsa imelsa umenɣi (tenue de combat)d taqdimt, s usebbaḍ n lɛeṣker, agudaṣ n zik-nni i wumi uqmen imeṣmaren n nnḥas di lḥafer, la yesqerbub.

    Tinelwa (lexyuḍ) n weqfal usebbaḍ ulaḥedd, tilset-nni taɣezfant di tlemmast usebbaḍ la tettengugu, tettelwiwiḍ ɣer zdat yakk d deffir; takaṣkiṭ ɣef yixef-is, tamart ur tseṭṭel, aṣantim d wezgen di teɣzi-s,«akacni» iɣumm amgerḍ seg usemmiḍ…

      Zdat-s takerrust n «la poussette » la tt-yettdeggir, lemmer d abeɛḍ-nniḍen i lliɣ yalfi ad ssetḥiɣ ad dduɣ yid-s, maca, nekk ttakeɣ azal i rray yakk d tussna, mačči i wayen i d-yettbanen d imelsa sufella, niɣ lmizirya n ddunit ma terna.

    Nuder s amiṭru, nekk xellṣeɣ ma d netta ala, ineggez i ẓẓerb n wuzzal yekcem s amiṭru, yelḥa yes-neɣ, atta tekcem-d tmeḥdit n yemsebriden tessuter-aɣ-d itikiyen, nekk fkiɣ-as atiki, ma d netta la yettnadi leǧyub-is amzun yeɛreq-as ur t-yufi, dɣa tenna-yas: awi-d nnekwa-k!

    Yefka-yas nnekwa,tura isem-is yakk d tansa-ines.

    Mi d as-d-tuzen tabrat akken ad iruḥ ad ixelleṣ, iwuǧeb-itt s tebrat, yenna-yas « Muḥend u Yeḥya yemmut »!

    Mi nekcem s alzuz (ssuq) yuɣ-d kra n tteffaḥin, tifiras, d cwiṭ ugisi (afermaǧ), d kra n tebyirin, d kra n teqreɛtin n wuzzi (ccrab) d wayen nniḍen… Sikin nuɣal-d ɣer tḥanut-is.

    Ččiɣ imekli yid-s, dɣa nebda awal ɣef isefra, yenna-yi-d: ɣur-i kra n tneqqisin i d-ssuqleɣ sɣur «Lafontaine», dɣa yeɣra-yi-d « agarfiw d ubareɣ », ufiɣ-t yelha aṭas usuqel-ines.

    Ula d nekk deg useggas n 1957 di lḥebs ssuqleɣ-d taneqqist-agi s timmad-is, ɣriɣ-as-tt-id, imiren nniɣ-as: Tasuqla-inek tif tasuqla-inu.

    Yenna-yi-d netta: Ala, tif-itt tsuqla-inek.

    Ma d nekk di tmuɣli-w, yif-iyi tasuqelt; netta di tmuɣli-s ifeɣ-t nekkini deg usuqel.

    Ulaḥedd wis-tlata imiren akken a d-yefk rray-is anta tasuqelt ay axir, a d-yesbin timenyifit gar-aneɣ.

    Mi d as-nniɣ ma ad tuɣaleḍ ɣer tmurt, attan teḥwaǧ imegda-inek ?

    Yenna-yi-d : Win ara d iyi-iḍemnen axeddim n settin alef i waggur, ad uɣaleɣ ɣer tmurt.

    Di Lpari, netta yezga yetturar timezgunin i d-yettaru.

    Asmi d-uɣaleɣ ɣer Wehran, neqqim nettemyaru nekk yid-s,imiren yuɛer lḥal, nekk giɣ-as isem «Muḥend u Ceɛban»,netta daɣen iga-yi isem «Muḥend u Ceɛban».

    Yuzen-iyi-d si Lpari kra n tmezgunin di tkasiḍin, ur cfiɣ ara fell-asent.

    Seg wassen almi d ass ideg tfuk tudert n wergaz-agi amusnaw,amassan yeččuren d tazemna yakk d tsekla.

    Asmi yerḥel si ddunit, wwin-d tafekka-ines ɣer tmurt n Leqbayel anda ara yettwanṭel, yewweḍ-iyi-d lexbar-is di rradyu.

    Ussan-nni ur zmireɣ ad ruḥeɣ acku yuli-yi usiti n wehni yakk d iẓuran almi tewweḍ tmeqqrant 20, tameẓyant 10, ugadeɣ ɣef yiman-iw ad qqimeɣ ger iberdan ur d-ttuɣaleɣ.

    Muḥend u Yeḥya a fell-as tamalla (rreḥma) n Rebbi, netta daɣen d llsas,d asalas alemmas, aṭas icuddent tikta-s s asudder n tutlayt.

    D acu kan di tiggwti n tira-s yakk d lhedra-s, yakk d tmezgunin yettaru, werǧin yessaf tutlayt si tfawtin uberrani ineṭḍen deg-s yakk d tjenṭaḍ yettwaṭṭfen ɣur-s, ayagi mačči d lqella n tmusni ɣur-s, maca, iḥemmel ad yessishel i wakken a t-gzin yemdanen.

    Yeǧǧa-yaɣ Muḥend u Yeḥya, yerḥel si ddunit-a, d amuddur deg wulawen ulamma iɣab ɣef wallen, yedder s wayen i d-yeǧǧa. Nettraǧu wid i t-iḥemmlen ad nadin a d-ssiẓergen ayen d-yessuqel d wayen i d-yesnulfa.

    Imegda-s drus, mi ara ɣ-t-id-tefk tzemra n Yillu (Rebbi), a t-iwali Rebbi s tmalla (rreḥma) n dima.

    Nessaram ɣer wemteddu ad nwali am netta,imaruten,imedyazen,iseklanen, inaẓurend, igan n Muḥya yexḍan zzux d ttnefxa, iṣebren i ẓẓmek n ddunit yeččuren d tamḥeqranit d wezhaḍ d wesnaref n yemdanen i wiyaḍ.

    Tanemmirt imi d iyi-teslam, d wazul ameqqran akken tellam.

    D wagi i d awal i d-yenna dda ɛebdella Ḥaman ɣef Muḥya, di tafilt tagnennayt (table ronde) i tga tiddukla Numidya n Wehran, d tajmilt i Muḥya d Kateb Yasin.

    Wehran ass n 04/11/2011

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    winna - Tinin-is...
    Sεid At Mεemmer - Tinin-is...
    Nekkin - Tinin-is...
    YIR NETTAT - Tinin-is...
    Muhya - Tinin-is...
    Ğğak, ameddakel n Mesyu Nuγmun - Tinin-is...
    War isem - Tinin-is...

    Zdi-t deg Facebook
    Copyright 2006 imyura.net