Bu ddkir iγerdayen n at Wemsed
(Der Rattenfänger von Hameln/ Le charmeur de rats)
- Atmaten Grimm –

Taddart at Wemsed tella d yiwet n taddart igerrzen nezzeh yerna akken iwata ger tuddar n tmurt n Yeqbayliyen.
Tezga-d di tγiwant n Lberğ Buεrariğ, ixxamen-is snefsusayen s ccbaḥa-nsen ula i imsebriden taẓeyt n tεekmin-nsen, mi ara ten-id-yeṭṭef webrid d tlemmast-is taddart-agi.
Tezdeg yezgan γef iberdan-is ihrawanen tettak anzi s aman yeswayen iẓuran n tujjya d-yettadamen aεekkaz-is s aṭṭan n wulawen.
Taddart am tinna zemren akk imezdaγ-is ad idiren deg-s
s unecreḥ n wulawen d tayri war uguren, maca, ur ufin ara talwit akken ma llan, acku yeγli-d fell-asen ssxeḍ iγerdayen.
Yal tiγilt, yal tiγmert, yal takwat, ama deg izenqan neγ deg yexxamen, a d-yemlil wemdan yid-sen yerna mačči yiwen yiwen neγ sin sin kan, maca, am wewlaf n tzizwa neγ taqeḍεit umaεiz i d-ttefγen.
Yezmer daγen wemdan a d-yini, ttfeqqiḍen-d am waman γef yimi lεinser, ttazzalen seddaw d sennig iberdan, iḥerqan d wayen akk yellan di tmurt.
Mi ara d-yaweḍ lawan n wučči a d-rsen ula d nutni, ma yeckem wemdan s usu ad ten-yaf zwaren-t, arrac akk ttagaden-ten daγen, saḥen si tugdi, wwḍen almi d tikli ad selben seg-sen, γeḍlen-d isiḍ akken yessefk γef imezdaγ n taddart at Wemsed.
S kra n wayen ara yeffer wemdan, ama deg ukufi, taquffet neγ ayen-nniḍen, am iniγman, awren d wayen akk iγef tettuγal tadimt, ad t-awḍen, ad t-ččen, ad t-sexnuzzren.
Ula d imcac n taddart qeḍεen-asen tuffγa war tugdi, mlan-asen amek yettuγal uqelmun s iḍarren.
Taṛuẓi iqerra d useqdec n wallaγen, akken ad as-d-afen ttawil i twaγit-agi imezdaγ n taddart ur d asen-cuḥen ara, wwten akk daγen s wayen yezmer neγ yessen wemdan yakan, ulac.
Ndin-asen tiqerracin neγ zzuzren-asen ayen ara ten-yenγen deg wučči, am win iceṭṭḥen i uderγal neγ yekkaten izan s ṛṛṣaṣ.
Yiwen wass deg wussan, mačči kan d aman, maca, d iγerdayen id asen-yewwḍen γer temgert i lγaci, ihi aseknu uqerru ur d-yeqqim, yessefk-asen ad tt-frun γef yiman-nsen.
Berrḥen-d i wat taddart, ffγen-d akk qeccuc meccuc γer tejmeεt, ufan-d, d abrid kan γer tγiwant, ideg d jeddi Amsed, yiwen wemγar n taddart-nsen i d aselway-is, i d asen-d-yeqqimen.
Ṭṭfen abrid γur-s akken ma llan.
Ufan-t-in la ten-yettrağu zdat tewwurt, acku yesla-d i isuγan d ccnawi-nsen swayes ssuturen allalen i tifrat, mi yellan deg ugemmaḍ, yeffeγ-d γer berra.
Wwḍen γer zdat-s, nnan-as, tura ulac xali-k di tsirt a jeddi-tneγ Amsed, iγerdayen d tikli ad aγ-ssbelεen ula d nekkni, dderya-nneγ akk tuḍen seg-sen, ihi yeqqim-ak-d kan, ad ten-twessqeḍ si taddart neγ d aqerru-k iγef ara d-nezzi, ad t-nefk d asfel wakali, ad k-nefreḍ si tγiwant akken ma tella, mačči kan ssyagi seg wexxam-is!
"Ay at leεraḍ" i d asen-d-yerra jeddi Amsed "Ad awen-nefkeγ dagi ameslay-iw, ur medleγ ara allen-iw, alamma ssnegreγ zerriεa-nsen iγerdayen-agi ifuḥanen seg at Wemsed. Yerna atan a d-greγ tiγri si tura zdat-wen, ar win neγ tin ara yemḥun lğerra-nsen si taddart-nneγ, ma ulac akk, ar d a d-yessis arraz bu 100 ifeggagen n wuraγ yerna akken walaγ, ayagi drus maḍi."
Aṛeggem-nni n jeddi Amsed yeffeγ umenduh fell-as, inuda yakk timura. Daγnetta ulac lεerc ideg ur d-usin ara γur-s yemdanen yettarran iman-nsen ttekksen-d timellalin seddaw tsekkurt ur t-ttfaq neγ widak iγilen zemren a d-awin ma yehwa-yasen ula d ayefki n tsedda di tculliḍt n mmi-s war uguren.
Ulac tin swayes ur wwiten, akken ad uγalen d lqebṭanat neγ xerṣum d imeksawen ara inehren iγerdayen am wulli, ad ten-ssuffγen si taddart, akken a d-ssisen arraz bu 100 ifaggagen n wuraγ, taggara reffden akk ifassen-nsen wa zdeffir wayeḍ, segmi d-tekka sennig iqerray-nsen, ur yelli d ssuq n tqecmaε.
Jeddi Amsed niqal yefka deg-s afus usirem, akken yekker dγa ad t-yegzem, ibedd-as-d yiwen uterras γef wemnar n tγiwant.
Argaz iγumm-d akk tafekka-s s icettiḍen n Buseεdiyya, ticrurin, iğenğunen, yakkd tgeḍmatin tteεluluqent-d akk ssya d ssya yerna yeṭṭef lγiḍa n teylut deg ufus-is.
Aselway n tγiwant yeqmec tiṭ-is taẓelmaḍt, yessaked-it s tyeffust. "Yak d lxir i k-id-yecqan akka?" i t-yesteqsa. Ihuzz aqerruy-is yerna yenna-yas daγen: "D acu k-ixuṣṣen ay aγyul? D izebgan! Wa d yir tagnit i k-id-yefkan lawan-agi γur-neγ, ay argaz lεali, nekkni a mmi aql-aγ nelha-d d lhemm-nneγ, at Wemsed d tikli ad ten-kfun iγerdayen, kečč tura rnu-yaγ-d ijewwaqen d iṭenṭunen-agi-inek akk!"
"D ayagi i d iyi-d-yewwin γur-k", i d as-yerra wergaz-nni.
"D nekk i d bab n temsalt, ssya s azizwu, aγerda ur d-igerri ara di taddart-nwen, ma yehwa-yak."
Jeddi Amsed yeṛwa taḍṣa deg wul-is, iwala-t am win ur nezmir ara ad icekkel ula d tayaẓiḍt, maca, yenna-yas: "Ula d nekk ur walaγ ara yakk yezmer a d-yekk wayeḍ sennig-k, ihi aql-i ttekleγ fell-ak, mi ten-telfeḍ, tuγaleḍ-d ad ttawiḍ arraz bu 100 ifeggagen n wuraγ sγur-i! Anwa-k iḥeqqa?"
"Nekk d bu ddkir iγerdayen" i d as-yerra wergaz aberrani, "kečč tenniḍ, nekk sliγ" i d as-yessegra yakkd waḍu γer zdeffir, yekka deg yimi tewwurt, yeffeγ.
Bu ddkir iγerdayen yuγ abrid-is srid γer at Wemsed, yewweḍ γer tejmeεt d-yezgan di tlemmast n taddart, icemmer i iγallen-is, yerres-as i lγiḍa n teylut. Yeffren tizlit-nni n Sliman Σazem "Ffeγ ay ajraḍ tamurt-iw", yurar-d aẓawan-is yerna yecna-tt-id.
Akken yessuli aẓawan n tsetna(Refrain), yeḍleq-as i taγect-is taḥlawant, yecna-tt-id, ad yessers wemdan ifassen-is di tmess, ad ten-yettu.
Slan-as-d kan iγerdayen, tenneqlab tegnit γef taddart, amzun d isaffen i d-iḥemmlen si yal tama, ulac aṭeṭṭuc ideg ur d-ffiγen ara, ṭṭfen-d iberdan-nsen γur-s. Iwala kan wergaz akken, yekker γef yiman-is, yetteddu azniq azniq, yetturar aẓawan, icennu, iγerdayen zzin-as-d, tteddun yid-s, d tayessawt d tenhert, almi d-ssegran taddart zdeffir-nsen.
Temmuger-iten-id tasift, netta ibedd γef yiri-s, nutni tewwi-ten zzedwa, ur faqen ara yakk, almi ur d-ufin ara yakk iman-nsen d imudduren. Segmi ttun d acu i d timendeffirt, kecmen kan tasift-nni, cerqen-asen waman, γlin-as din i tmettant s irebbi, wwḍen sanda ara naweḍ, dγa uγalen-as d aεwin i tasift ten-yeččan.
At taddart akk ldin imawen-nsen, ulawen-nsen kecmen igenni wis-sa(7), cerhen almi dayen kan.
Aqcic, argaz, tameṭṭut ceṭṭḥen reddḥen ama deg yexxamen, deg izenqan neγ di lexlawi i ten-tuγ tegnit n yimiren.
Tiqwit tendeh di yal tama, bu ddkir iγerdayen yuγal γer jeddi Amsed.
"I tura d acu daγen?" i yesteqsa uselway n tγiwant aterras yessaked s tezlemt.
"100 ifeggagen-iw n wuraγ γer dagi", i d as-yenna bu ddkir iγerdayen s usendi ufus. Jeddi Amsed yerra-tt sakin i lweεd n teḍṣa. "Amek, dγa s tidet-ik, tγileḍ ad ak-fkeγ 100 ifeggagen n wuraγ, imi tessrewleḍ snat tγerdayin si taddart s tjewwaqt-ik? Yak mačči d izem i d aγ-d-teṭṭfeḍ seg umeẓẓuγ, annect-a yezmer-as menwala d ak-yehwan ay aqcic uzekka. Yerna tura iṣeffer-ak wewtul, iγerdayen teččaten tasift, ulamek akk i ten-id-terreḍ. Teẓriḍ amek? Ad k-qileγ, ad ak-fkeγ 50 ifeggagen n wuraγ!"
"Sennig lewqam d taxessart" i d-as-d-nnan akk lγaci-nni yellan dinna, widak yettun din din lḥif iγerdayen yezrin fell-asen.
"50 ifeggagen n wuraγ aṭas fell-as yakan uεeṭṭaṛ-agi ur nuklal ula d tisegnit! D acu ad as-d-yernu wemdan?"
"Ayen d ak-ṛegmeγ akk yeḍra-d" i d as-yenna bu ddkir iγerdayen i uselway n tγiwant. "Tura ihi d azref-iw ad iyi-d-tefkeḍ ayen d iyi-tṛegmeḍ ula d kečč. Ma yella tenniḍ čanana banana, ur tettaṭṭafeḍ ara deg wawal-ik, atan ad iyi-tḥettmem, a d-urareγ yiwen uẓawan n yiwet tezlit-nniḍen, ad tt-id-cnuγ daγen, a d-yeḍru imiren wayen ur tettun ara yakk imezdaγ n taddart-nwen di yemma-s n ddunit."
"Ma yella d lmuss γef temgart i triḍ ad iyi-tesserseḍ, awezwaz mačči ad ak-tefkeγ" i d as-yenna jeddi Amsed.
Dγa ẓeḍmen-d akk lγaci-nni si jillul d millul, nnan-as akk, acemma ur t-yettawi ara uberrani-yagi, fkit kan ad yaγ abrid-is s ifassen d ilmawen, ma ur inuda ara ad yawi aγenjur-is deg ufus.
Awal mačči yerna yexṣeṛ-it fell-asen, s tγawla i yennejla ssyin. Akken yewweḍ γer talast n taddart, yerra-yas-d iman i turart uẓawan, mi akken d-yurar tizlit "Arrac arrac" n Idir yerna yecna-tt-id akken iwata s ṣṣut bu iḥulfan irqaqen d taγect-is taḥlawant, timserreḥt.
Netta icennu, imdanen akk n taddart ibelγen mbawlen am tselnin wwtent ssiεqat, seg wakken wehmen akk, mi akken ttazzalen zdat-sen warrac yakkd tullas n taddart akken ma llan, ṭṭfen iberdan-nsen γur-s.
Tefflen-d s teḍṣa si yal tiγilt, wwḍen akk γur-s, yetteddu yetturar aẓawan icennu, nutni leḥḥun yid-s, am wakken d asen-teḍra yakan i iγerdayen.
Jeddi Amsed d imezdaγ n taddart-is ur zmiren i kra, sebken kan, ssakaden deg warrac yeṭṭafaren bu ddkir iγerdayen yeṭṭfen abrid n tasift.
Gren-d akk nhati, mi akken ten-walan seg ugemmaḍ, kkan d tqinṭeṛt, zegren tasift-nni. Maca, bu ddkir iγerdayen ur d as-yebri ara i turart uẓawan d ccna-s, nutni daγen, arrac-nni, ddan di leεqab-is, ansi yekkes aḍar, erren-t.
"Ur ssawaḍen ara ad fflen i tqacuct n wedrar" i d asen-yenna jeddi Amsed. "Ad tuγal ad terr tmara ad ten-id-yerr alamma d dagi γur-neγ.". Yeγleḍ di leḥsab-is uselway n tγiwant. Akken ten-yessaweḍ bu ddkir iγerdayen s adrar, yecna-yas-d i wedrar s taγect-is tamelḥant kra n tezaltin ara d-yennulfun ahat kra iseggasen akka d afella, teldi tewwurt deg icerfan, yekcem, imecṭaḥ-nni yakk n at Wemsed ḍeffren-t, temdel tewwurt-nni sakin. Siwa yiwen weqcic d amecṭuḥ maḍi i d-ssegran zdeffir-nsen, slan-as imezdaγ n taddart, mi la yesxenfir yettru, acku yella yetteddu zdeffir-nsen s ttawil kan. Aqcic-nni ameεlal isem-is Aṭlas, d mmi-s n mmi-s n jeddi Amsed. Dγa segmi siwa netta i d-yegran d aqcic di taddart, wwin-t imalan-is γer Wehran ideg yedder ar ass-a yakkd yemma-s Messeεd.
Taggara-yagi, segmi yakk tezri tallit-nni tamcumt, qqaren-d imezdaγ n at Wemsed, llan widak iwumi d-yenna jeddi Amsed imiren, bu ddkir iγerdayen iṛeggem-asen i warrac-nni tagduda n teḍṣa d wurar ideg ara nnecraḥen wulawen-nsen d lebda. Ayagi yesla yes-s seg yimi n Waṭlas, mmi-s n mmi-s. Maca, netta s timmad-is ur yeẓri ara ma ad yamen amezruy-nni neγ uhu(ala). Lḥaṣun seg wass-nni ur ṭṭṛeḍqent wallen imawlan γef dderya-nsen. Daγen tenger teḍṣa igerdan deg izenqan n taddart. Ay annect ssḥasfen lγaci-nni, imi ur ṭṭifen ara deg umeslay d wayen d as-ṛegmen i bu ddkir iγerdayen!
Sεid At Mεemmer