Myal assegwass, mi ara d-ittaẓ yir uzemz n 25 di yunyu ttḥulfuγ am akken issefk fell-i ad gaγ neγ xarttum ad iniγ kra. Simal txebbeḍ tikti deg uqerruy-iw simal tettmal ar yir addad:” I wacu ?”
D tidett i wacu. I wacu awal imi ur izmir kra. I wacu asuγu d usiwel ma illa i waḍu kan ? Akka ihi i teḍra d waṭas seg nneγ. neḥfa. Teqmeḍ fell-aneγ teqlaḍt. Maca iqqim-aγ-d imeṭṭi. Xas akken, ula d imeṭṭawen i wacu-ten ara, teksen cwiṭ γef ul. Ssifsusen. Acku, mi ara d-ittaẓ wass n 25 di yunyu, amuli imenγi n umedyaz nneγ amuqran, xas akken xebḍent tikta deg uqerruy, maca ul-iw indef ahat am akken nedfen ulawen n waṭas n Iqbayliyen. Aṭas seg nneγ ur neḥwajj ara asen neẓmi lebsel s allen s n 25.
13 issegwassen a yagi tura seg wass-mi iγli izem nneγ. Maca ar ass-a n ussan ur “iban” win neγ wid i t-inγan. Iγallen unsiben ar tura ara ttnadin. Malik Mejjnun, win i wumi εebban imenγi, mazal-it di tili ugar n 12 issegwassen diγen.
Imi tamurt n Llezzayer macci d adabu i tesεa d agudu. Γef tmennuγin ur nesεi azal, gar insulta, i γef nγan macci d yiwen urgaz, macci d yiwen unaẓur. Myal yiwen tekka yas-d seg yiwet di tmennuγin gar wid iseddan “agudu” afuḥan n tmurt. Maca imi wigi yiwen ur asen-inni hemma! yiwen ur asen issuter sseṛf, gan kan akken isen d-nfaḥ. Yerna mi isqermeḍen yiwen ad sefḍen ifassen nsen ar irabraben iseccayen akken ad ten ṭfen di tqejjirt.
Anwa ihi i inγan anaẓur nneγ? Anawa iγ-iγulen deg umedyaz nneγ? Tiririt i iseqsiyen agi tesseḍsay limer d-ḍḥi tegnitt i teḍsa acku neẓra akw anwi i t-inγan maca ula d yiwen ur iẓri anwa i t-inγan. Akka ihi i d timsεreqt. Akka diγen i teḍra d Umeẓyan Mhenni di 2004 d Kamal Amzal di 1982 d wiyiḍ akw issafgen xas akken ur asen teccur.
Di tamsalt-a n Maεtub, nesla macci s yiwet n taluft. Nnan-d irra “ugudu” ad yerr lmendad n tmurt d lmendad n tmura tigraγlanin ar tmurt n Uzwaw akken ad isεeddi kra texnanast s tufra. Ahat taxnanast n tikkelt-nni n tuksa neγ d tarusi n Zerwal. Zerwal d yiwen seg iselwayen n tmurt iεarḍen amek iga uzri n iginiraliten: kkes wa err wa. Tti wa zzi wa.
D yiwen diγen seg iγyal nni iḥemlen ad qqejmen di tbardiwin nsen imi mas Zerwal d Acawi.
Nesla diγen d akken akabar n RCD ifka afus di Maεtub neγ iṭṭef afus i wid is-iksen ṛṛuh. Mas At Ḥemmuda, mmi-s n yizem idurar, Amiruc, gren-t-id imawlan n Maεtub ar tγarγart. Ma ur iyi ijji ara Rebbi ad skidbaγ, zrin yagi di teγdemt maca ar ass-a ur iban amek teffeγ taluft.
Nesla diγen d irebraben i t-inγan. Nnan-d am akken rzan-d fell-as imi ur iṭṭif ara awal isen-ifka ass-mi teṭfen di 1995 ar umadaγ. Maca dagi diγen anwaten wigi i t-yurzen di teẓgi di 1995? Dacu-ten? D nutni d tiddett id-yuγalen fell-as? Neγ uznen-d wiyaḍ?
Nesla diγen d akken d kra iγelnawiẓriyen is-izewren akken as-barnen taεenqiqt imi isuma amseγret n tmurt nsen, Qassaman. Gar-asen nnan llan-d Iqbayliyen. Maca, akken sliγ, ass-mi t-nγan, yuγal-ed seg uxxam n teγdemt γef tamsalt-a u irbeḥ-d ccraε imi aẓawan neγ lmuziga n imseγret Qassaman d yiwen unaẓur amaṣri i tt-igan. D aya i γef izmar win ibγan as yerr awalen nniḍen akken ad iskar tazlitt nniḍen. Awalen, d mas Aban Ramḍan i ten-ikmandin i unaẓur amẓabi Mufdi Zakarya. Maca Maεtub ur innul ara awalen, ur d-ilhi ara yid-sen. Iswi-s d abeggen n yir udem d “ugudu” izgan iffer deffir ijuffar n tegrawla n 54 d izamulen-is.
Dagi diγen mcubbaken imurar.
Xarttum macci d yiwet macci d snat n tlufa is i nesla. Myal yiwet ansi teksa tundar, ansi tcud tiyersiwin. Seg usennan ar tmellalt almi d-frant kra illan d kra iḍran. Maca di tilawt, ur illi kra n wazal ar wayen ur nezri di tiṭ n tessegnit n wid izemren ad nadin ixeclawen di tegnatin am ti. Wid izemren ad skeflen ayen ittwafren. Maca, tidett attan di tmurt-is, akken is-inna umedyaz nneγ.
I tura sani i t-tteddu? A neqqim kan akka ifassen di ljjib u a nessaram melmi ar aγ d-inin tidett? Melmi ar a ten-nγiḍ akken ad d-lhin yid-nneγ? Nneγ ahat nezmer i yiman nneγ s timad nneγ? Imenγi n Maεtub macci kan izza yaγ tasa, isken-aγ-d diγen d akken ur nessaweḍ ara ar ass-a n wussan a nerr lada. Ur nessaweḍ ara a nqarreε ayen n dir. Acku izmer ass-a as tekkin i Umengellat neγ i Ferḥat neγ i Ali Ideflawen neγ i Ulaḥlu neγ i win iwen ihwan yerna ad iruḥ am win tefka lεid i tεacurt. Aql-aγ ḥenturi.
M.A.U