Ilmend umulli wis-28 ɣef tmettant umedyaz, acennay ameqqran :
« Sliman Ɛazem »

Teẓram akk a Leqbayel
Anwa i d mmi-s n laṣel
D win yettḥezziben i nnif-is
Lukan nemǧaza neɛdel
Rray-nneɣ ad yeddukel
Kull wa a s-d-yedher umur-is
Ma nettɛemmid i lbaṭel
Ad nuɣal yakk am ṭṭbel
Kull wa a d-iheggi aɛrur-is
« D tajmilt i Ameẓyan Mhenni»
Yettwanɣan s leɣder di Fransa, aseggas 2004.

Tiselgin ay ucbiḥ, tiselgin ay ucbiḥ,
ma d tiγrit ulac wi ur teqṛiḥ.
Sεid At Mεemmer
Tamezgunt « Ccix-lkanun ».
Yiwen usayes si tfelwit tis-snat.
Aɣrib ad yessunuɣ di tfelwit n teklut, u a d-yemmal tadyant-is i terbaɛt imerwalen, i d-yezzin i lkanun deg yiwen wexxam di tmurt n Leqbayel.
Tarbaɛt-agi, usan-d ad nadin leɛnaya, imi yal yiwen seg-sen d acu t-id-yessrewlen :
- Agrud « Asirem » d yemma-s « Tilelli » i d-irewlen seg wedrum « Takesna-ri ».
- Ifirelles seg wedrum « Reffugama ».
- Agugam seg wedrum « Gzem-awal ».
- Amedyaz si « tmurt ugejdur »
Ccix-lkanun » : d awadem anumiy ( personnage mythique), ɣur-s amelyun iseggasen deg usemmud-is, iḍ-nni ara yemmet…
- Aɣrib : Nekk n taddart-agi. Maca, luleɣ di Fransa, « Faffa » akken s-qqaren Leqbayel. Yeɛni, yiwen ur yezmir ad yefren anda ara ilal neɣ anda ara yemmet! Ihi, am wakken i wen-d-nniɣ yakan, luleɣ-d, u kkreɣ-d di Fransa. D tikkelt tamenzut ideg d-rsen iḍarren-iw deg wakal n tmurt n baba d jeddi. Fiḥel awham ma nniɣ-d belli taddart-agi, ssneɣ-tt akken ilaq! Ssneɣ-tt, tiɣilt tiɣilt, iɣẓer iɣẓer, axxam axxam… akk ismawen n twaculin, d yesmawen imukan n taddart-agi, ssneɣ-ten. Ayagi merra lemdeɣ-t-id sɣur baba. Baba, amzun yebɣa ad tennerni tudert iḥulfan, akk d waktayen-ines yes-i nekkini..! Baba, yeffeɣ meẓẓiy ssyagi; am netta kan, am yakk imezdaɣ yeǧǧan taddart-agi. Ruḥen anda ara kksen lḥif d laẓ, taggara d nutni i yettwakksen..! Teḍra-yasen am twekka-nni swayes tteṣdaden lḥut: “ad teččeḍ, ad temmeččeḍ!” Yezga yeqqar dɣa: “Lɣerba tuɛer! Tazwara-s d lemwansa; taggara-s d talafsa”. Baba, d aqbayli, yemma d tarumit…
- Ifirelles: I kečč, d acu-k?!
- Ɣas d aɣrib dihin, d aɣrib dagi, maca, d amerkanti n yedles, d bu sin yilsawen. Yemma, tedder s tmeslayt-is; baba, yedder s tmeslayt n at tmurt ideg yella, ma d taqbaylit tedder deg-s, yes-s kan i yessen ad yettru, i yessen ad yeḍs! Acku d tinna kan i d tameslayt n tasa. Yes-s i t-tluɛa yemma-s…Baba, d ineslem; ma d yemma, d tamasiḥt. Ɣas yiwen urebbit ideg ṭṭfen, maca, yal yiwen amek i t-iḥemmel.
- Tilelli: I kečč, d acu-k?!
- Nekk, d wi ur nefri?!
Yemma, ḥṣiɣ tḥemmel nezzeh baba, ma d netta wissen, acku ur d-yessebgan ara iḥulfan-is! Ɣas ddren akken di talwit, maca, yal yiwen deg-sen yegguni i s-d-teffer tmeddit..!?Ahat, ɣef waya i yal yiwen deg-sen yebɣa a yi-yejbed ɣer tama-s? Yemma, tebɣa a d-ffɣeɣ d amejjay n tnefsit, d apsikulug. Ma yella yessehlek-itt baba, meqqar a s-d-zgeɣ i lmendad. Ma d baba, yebɣa ad iliɣ d abugaṭu; meqqar ma yettwaḥqer neɣ ttwakksen-as lekwaɣeḍ-is, d nekk ara t-iḥadden…
- Agugam, s uwehhi: I kečč, d acu textareḍ?
- Ur d-ffiɣeɣ d wa, ur d-ffiɣeɣ d wayeḍ. Ssxerbeɣ-asen tirga, ffɣeɣ-d d anaẓur n teklut.
- Asirem: Skud tluleḍ, u teddreḍ di Fransa, amek ihi i tessneḍ akka taqbaylit?!
- Ɣas ssneɣ yakan kra imeslayen i d-leqḍeɣ sɣur baba; maca, tezdeɣ ul-iw akken i t-tezdeɣ tayri tamenzut n yiwet tlemẓit. Tilemẓit-agi, isem-is “Tudert”. Tudert, d tanelmadt di tɣerma n wafrik ugafa; tusa-d ad tkemmel leqraya-ines di Fransa. Tilemẓit-agi, tezdeɣ deg-i, tbeddel-iyi merra ddunit-iw. S tidet kan, yes-s i ssneɣ anamek n tudert! Ḥemmleɣ kra tḥemmel, ttarguɣ kra tettargu..! Ur zgileɣ ara imi s-semmaɣ “Aneglus n tayri”! Atta dɣa tteṣwira-s (a tt-yessuden)…
- Ifirelles: Mɛen ay afɣul, mɛen! Ddunit n Rebbi atta texleḍ dagi, kečč la tesquẓẓuleḍ deg lehdur-ik..!
- D acu d-nniɣ ɛni?!
- Tilelli: Anda-t umerḥum-agi i d-tewwiḍ a t-tmeṭleḍ?
- Dda Meqqran?! Tebra ma ẓriɣ?! Nnan-d azekka ara d-yaweḍ ugerbuz-is ɣer taddart-agi. Imi ulac wi ara t-imeṭlen, aql-i usiɣ-d nekkini…
- Amedyaz: Anda i yemmut?!
- Yemmut di lebḥer agrakal (« la méditerranée »)…
- Tarbaɛt ɣef tikkelt : yemmut di lebḥar ?!!
- Bɣiɣ a d-iniɣ, yemmut daxel n lbabur, u lbabur yella di tlemmast n waman…
- Tarbaɛt : D acu t-yewwin alammi yemmut di lbabur ?!
- D ayen i yi-yesswehmen ula d nekkini! D acu t-yeṭṭfen di taddart-agi?! D acu i t-yettaǧǧan ad yemmet di lebḥer?!
Ad xsint teftilin…
Ğamal Benεuf.