Deg umulli wis 30 n tefsut imaziγen, ittwasebded Unabaḍ Aqbayli Aεeḍil di Paris, Fransa, γef uqerruy-is Ferḥat, aselway, d 9 ineγlafen: 7 d irgazen d snat tilawin.
Ass-nni ihi, amenzu di yunyu, tebda tmeγra s imseγret n tmurt n Iqbayliyen d-cnant kra n tlawin n trabaεat Jjurjjura. Ibded gar-asent, u icna ula d netta, Ali Ideflawen. Isenjaqqen n tmurt n Iqbaylien zzin-d akw I texxamt n Le Palais des congrès. S yin ikker-d yiwen uqcic izwer-d awal awezlan s tefransist γef Ferḥat dγa issawel-as iεedda-d ar umikru. Ferhat, akustim acki-t, anyir ikres cwiṭ, tamuγli tεezzem tḥezzem. Iggul ur ḥennet s tmurt d idurar n Iqbayliyen, s yiseγ d nnif n tmurt ar d ixdem seg ul d tezmert-is akken ad yer iseγ I uγref aqbayli.
Kra d-inna deg ini ines d awalen akw i wumi nesla yagi : cwiṭ s tefransits cwiṭ s teqbaylit. Iwwet-ed acemma deg ucengu u inna-d dacu I t-issawḍen ar usbeddi n unabaḍ aqbayli. Maca kra d-inna d ayen akw nessen, nwala, neẓra yagi. Ayen iyi isferḥen deg ini yagi n Ferhat d imi ur iεriḍ ara ad yaf tessibewwin I usbeddi n Unabaḍ Aεḍil neγ ad isfukkel sya u sya. Iddem awal γef tilawt n tmurt u inna-d srid ayγer abrid ewwi d uγdim u tikwal irna-d akka cwiṭ n zzux s uγref aqbayli. Nek iqenneε-iyi, wisen wiyaḍ.
Seg assen ar ass-a, imi zrin kra n waguren tura, wid akw I deg mmeslayeγγef usenfar-agi ufiγ-ten ccarhen maca ur d-iban ara fell-asen. Yiwet n teqcict di Montreal tenna-yi: ” I tura dacu ara k-iniγ a winnat! Anabaḍ ilha ma ila izmar kra ad mmeslay fell-aneγ di tmura akw umaḍal maca anabaḍ war tamurt send acu I t-ixxusen. Yerna tura a nerjju a nwali dacu ara d-yefγen seg-s”. Nek akka walaγ taqcict-a tebγa maca ikcem-itt ccek d usurdu.
Yiwen umeddakul-iw amedyaz diγen inna-yi “ ccarheγ acku d tikkelt tamezwarut id-teḍra tamsalt am tagi. Zik nerked kan deg ijufar n wiyaḍ nessusem. Tura ur zriγ ara dacu ar ixdem Ferḥat maca ma izmer ad yerr awal I udabu n Ldzzayer xas ur zmir ara ad yer tiyita! ahat aṛṛa!”
I sin yid-sen nnand-d “ ma izmer” unabaḍ-agi. Am akken xas ccarhen yis medden maca ur uminen ara ad yelli kra deg-s. Ur uminen ara ad yezmir I kra maca mi isen-nniγ:innit-iyi dacu I terjjam deg-s. Taqcict tenna: “ad yerr iseγ d Iqbayliyen u ad ibded mgal adabu azzayri acku akka tella teswiεt tura nettwet kan nessusem!”. Amedyaz inna ” ad ifek awal I wid tictaqen, ad eddu deg ubrid d-nejren imeγnassen nneγ d-yezwaren!”
Tura ma nger tiṭ ar umezruy nneγ ad a naf anabaḍ-agi d amaynut γur-neγ. Si zik iqabyliyen zgan llan kan d Izzayriyen xas akken ẓran illa wayen ikkan gar asen d nutni d Izzayriyen nniḍen. Ass-a Anabad-agi issali tamesalt cwiṭ d asawen u isseken-ed d akken illa wamek ara yelli uqbayli s udem nniḍen. Izmer ihi Uqbayli ad irfed aqerruy-is u ad d-ibeggen iman-is gar medden, gar iγerfan akw n tmura.
Ahat atas medden, ama d Iqbayliyen ama d Iwardanen, ar as yenin I wacu ara anabaḍ I Iqbayliyen neγ kra ahat ad rren znad nsen γar Ferḥat u ad inin: dacu I yerra akka imani-is uterras-agi almi yuγal d aselway? Anwi I t-id isbedden fell-aneγ?
D tidett ur d-llint ara kra n tafranin akken ad ittwasbed uselway neγ kra uqerruy d win ara immeslayen γef yisem n Iqbayliyen. Maca akka ttwaliγ ulamek ara d-llint tafranin am tigi acku ilaq ad ilint di tmurt maca ulamek acku macci d nukni I sseddawen tamurt nneγ imi nessekra-tt war adrim. Ur illi wayen I wumi nezmer di tmurt iγ d-jjan imawlan nneγ. Ihi, nek akka ttwaliγ, ayen akka iga Ferḥat d ayen iweqmen aṭas u d ayen iḥwajjen tabγest d wufud. Acku sya d assawen as tettwagdel tmurt. As tettwagdel akken ilaq.
Yerna dacu ixesren Iqbayliyen ma illa unabaḍ ibedden ar tama nsen akken ad issiweḍ awalen nsen ar tmura akw umaḍal? Dacu iγ-iruḥen ma illa win ara iεassen adabu azzayri akken ur issefsad ara ugar ayen issefsed deg-neγ yagi? Ayen ara a nagwi anabaḍ-agi imi iswi-s d tuγalin n lmendad I ugdud aqbayli?
Atan ay atmaten ur-illi γers. Fiḥel ma nedda-yas di neqqma i usenfar-agi. Iqqim-ed ahat tura I unabaḍ ad isken I medden dacu I wumi izmer. Nukni issufek fell-aneγ ad nili ar tama-s, ad nebded ar tayett-is maca macci ar tili-s. Acku Anabaḍ aqbayli am tirga u tidett kan limer illa win iyi-d isteqsan send ad ibed atan yelli nniγ as ur tezmir ad teḍru tagi. Maca atan teḍra-d s tidett. Yak d tanekra kan I illan gar tirga d tidett. Ahat kraγ ihi maca wissen ma ukiγ neγ urεad.
M.A.U