TAYRI N LEBDA (Tullist)
Tafat d yiwet n taqcict ilulen deg agur n yunyu deg seggasen n sebεin deg yiwet n taddert deg tmurt n leqbayel, tεac deg yiwet n twacult meqren anda baba-s d laεmum-is zdin deg yiwen n wexxam, aceku imir d baba-s i d ameqran, d netta i ixedem fell-asen. Tafat d tin iεecqen atas imawlan-is imi d nettat i d tamenzut, ḥemlen-tt merra laεmum-is, fkan-as isem n weltmatsen yemmuten ur ttarwin ara, Tafat imi id-tlul, ihi γur-sen am akken ur temut ara weltmatsen, rran Tafat deg wemḍiq-is.
Σeddan wusan, Tafat tessaweḍ seddis iseggasen deg leεmer-is, d lawan n ukeččum-is amenzu s aγerbaz, anda id-tesεedda seddin n iseggasen, Tafat tḥemmel aṭas aγerbaz aceku tufa aṭas iman-is, imi ur d-temlal ara uguren deg ulmud-is, tufrar-d ger tezyiwin-is, amḍiq-is ger imenẓa, ula d iselmaden-is ḥemlen-tt merra aceku ur telli ara d tin yettcewilen.
Deg tufγa teffaγ Tafat deg useggas amenzu, bdan-d wuguren, xas akken tefraḥ aṭas imi tεedda γer weswir wis sin maca lferḥ-is iluγ ur yeṣfi ara, teẓra amecwar d win ara s-yaεren, aceku i tikelt tamenzut ara tγab γef twacult-is,imi lawan-nni tiḥdayin ttkemilen ulmud-nsent deg tγiwant n iεeẓẓugen, dinna i tettent, din i ganent, alama d tagara n ddurt id-ttuγalent s ixxamen-nsent. Tafat ur tufi ara iman-is deg temεict-nni i tettεici, lebεada n wulmud rnu γer-s tamuḥqrani n uberkan uqarru. Tid id-yewwi lḥal ad qlent s lmendad i tnelmadin, ad iḥninent fell-asent, ad ilint deg wemḍiq n imawlan-nsent, ur xdiment ara lwajeb-nsent, xedment meḥyaf ger tnelmadin, teddunt d tid yesεan, neγ d tid ifazen deg ulmud,ma d tiyaḍ rwant tiyitwin d leεyaḍ, Tafat imi tekcem γer dina, ad telmed alma tekfa, tameddit n wass imi ara kecment γer wexxam anda ganent, tettarat kan i imeṭṭi d uxemem, tiγimit-is ḥaca weḥd-s, tesarem kan γer tagara n ddurt anda ara tẓar imawlan-is, yerna ad tettu tiεdawin n tudert xas ulama sin wussan kan. lferḥ-is imi ara d-wali baba-s iruḥ γur-s deg ass n lexmis iwakken ad tt-id-yawi. D annect-a i yeğğan Tafat tufa-d uguren deg ulmud-is, d adegger i tettdeggir iman-is, maca tettxemim γef imawlan-is, ur tebiγi ara atent-snuγni, tebγa atent-sefraḥ, yerna ad tili d amedya i watmaten-is iwakken att-εanden merra, imi γur-s ma tefcel ad feclen merra yid-s. Tafat tesεa tabγest ur yesεi yiwen, tin akken ur tesεi weltma-s id-yernan fell-as, aceku ur tesbir ara i wannect-nni n meḥyaf iεeddan fell-as.
Tlata iseggasen, ass yeṭṭafar gma-s, taswiεt telha tayeḍ diri-tt, maca Tafat teṣber i lḥif d ẓẓur, teẓra γer tagara ad tγelet imi asirem-is ad tεiwen imawlan-is, xarṣum asent-ter lxir is-xedmen. Tura fell-as lγerba imi tεedda γer weswir wis krad neγ γer tusnawit dinna kan deg εeẓẓugen anda tkemel ulmud almi d tagara n weswir, lawan n ukayad n l BAC, tesεedda Tafat akayad-nni maca tecwi. Ass-nni d ass amcum deg tudert n Tafat, d ass aberkan yesberken akk ussan d-iteddun. Tafat tebna ddunit-is γef ukayad-nni, tettwali-t d tasarut n tudert yelhan d win ra s iḍemnen imal n lεali, mebla uguren, tegzem asirem deg ddunit, tεawed tudert-is teqqar kan : « amek ? kra εettbeγ ur γeltat ara » nettat aγbel-is ameqran d imawlan-is, tebγa atent-tesefraḥ, ttrajun akk annect-a am agur n lεid. Tuγal-d tafat s axxam, teggul ur s-tserraḥ alma yedda-d. yezzi-d useggas tεawed-as deg tγiwant-is maca zher ur yeddi ara yid-s, yeggul ar tteεteb mazal, imi d aseggas anegaru deg tusnawit, maca tafat teggul ur teḥnit, sin iseggasen i terna tafat deg wexxam, tettεawad i ukayad-agi almi tuγal ula d nettat teswa-d deg anda swan akk inelmaden, tuγal tekcem taseddawit n tizi ouzou telmed (l’informatique),anda tekfa almud tlata iseggasen mbaεd.
Teffeγ-d tafat deg tseddawit s usirem meqren d wafud iğahden, ahat tikelt-agi att-id-qabel teswiεt yelhan, ad taf axeddim s wayes ara tebnu ddunit-is, s wayes ara tessifes taεkemt γef imawlan-is, maca mačči akken ara tḥesbeḍ ara tafeḍ, imi ddunit ugar uguren tifrat. Tafat qublen-tt-id iseggasen s tmara i tent-ttidir, tḥetteb usan ttεedayen deg tudert-is ur sεin azal, tḍeggar tudert-is γef ulmud, imi teqqar xas : « εetbet, ad fγeγ γer tafat, d tagi ara yi-sefḍen akk iγeblan-iw, d tagi i ttasarut s wayes ara liγ tiwura iweεren », tettu d akken ddunit mačči d ulmud kan, tettu iman-is, leεmer itedu, ur yezmir yiwen at-yeḥbes, tettu d akken ddunit, ilaq-as ṣber, tebγest d ufud iğehden is ara tt-tqabel iwakken att-aweḍ γer yeswi, yerna ad tεic ddunit-is akken iwata.
Tlatin (30) iseggasen, tafat laεmer texḍi abrid-is, neγ tecceḍ, tewwid abrid zeddigen deg ass-mi tebda almud almi tekfa, ulac win ara tt-id-ibedren deg ayen n diri, tettḥezzib uqbel ad teḍru, teḥrez lḥarma-as akk d tin n imawlan-is. Mačči aseggas mačči sin id-tewwi tafat deg wexxam ur txeddem ara, deg teswiε γer tayeḍ tettefeγ tettqellib sya wesya ahat ad-temlil d lmektub-is.
Akken qaren (kulec s sebba) imi d ass-ni teqleb tafat tawriqt n tudert-is, tin i deg tura tayri-is n lebda. Tεezzem ad tesfeḍ tebrek γef ussan-is, ad tesired ul-is deg ayen iεeddan. Ass d letnayen, teffaγ tafat anda tennum tettruḥu, teqḍa-d ceγl-is am laεwayed, teṭṭef-d abrid ad-tuγal s axxam. Deg webrid-is tεedda γer (KMS) iwakken ad tesiwel, tekcem γer daxel, tufa-t yeččur, teqqim ar tt-id-tṣaḥ nuba, cwiṭ acemma teffeγ-d yiwet n teqcict, tenṭaq γer bab n wexxam-nni tenna :
-« Ilaεnaya-k mur yi-d-tenniḍ, ma tεelqeḍ-d ayen akken ik-d-fkiγ ? »
-« ih εelqaγ-t-id » i yenna weqcic-nni. Tuγal tenna :
-« tanmirt-ik ihi, meqqar ad d-ruḥen wid yebγan ad lemden timsirin n tmaziγt ».
Tafat tefka-yas tamezzuγt, tettu akk γer wacu id-truḥ, tuγal tenṭaq γer teqcict-nni tenna-yas :
-« ilaεnaya-m a tamsiwt, d acu εni id-tεelqeḍ γef tmaziγt ».
-« d timsirin ara nexdem γef tmaziγt, ma teεna-kem temsalt, tzemreḍ ad d-tkecmeḍ » i tenna temsiwt-nni.
Tafat tεeğeb-as aṭas lḥal, imi tella tesεa yakan tikti γef annect-nni, tuγal tenna-yas :
-« ihi zemreγ ad bduγ melmi im-yehwa ».
Taqcict-nni tεeğb-as aṭas Tafat, imir kan duklen aken γer wexxam n yedles i yellan dinna kan, msefhament γef ussan i deg ara lemdent. Deg ass-nni tekkes-d Tafat tamusni lak d taqcict-nni iwumi qaren Fayna, uγalent d timdukal n tidet, cerkent ugar n tγawsa, ulac win izemren atent-yebḍu, tuγal amaken d yiwen deg twacult n Fayna, tessen-iten merra aceku tettruḥ γer-sen aka deg teswiεt γer tayeḍ, imi dina i tesεa Fayna (asibir).
Fayna tella teselmad tamaziγt deg wexxam n yedles, deg yiwet n tidukla iwumi qaren « tadukla tadelsant n SI MUḤ U MHEND » maca imi tessen Tafat tella teḥbes aselmed aceku telli (asiber) deg wexxam-nsen, xas akken mazal txedem γef tdukla-nni, aceku tettaru s tmaziγ, tettεawan wid yebγan ad d-sufγen tulizin s tmaziγt, txedem diγ ula (memoir)n tagara n weswir. Tafat imi ara truḥ γer dina, ur tettaf ara lwaqt iwakken ad teqqim d Fayna. Ger yelmeẓyen-agi, yella yiwen iwumi qaren Agur, yezga dinna, yettruḥu-d tettaru-yas tulizin s tmaziγt imi tetwel deg annect-nni. Tuγal Tafat yal mi ara truḥ ad taf din. Fayna ur tezmir ara ad teğ ilemẓi-nni iwakken ad d-telhi d Tafat, tettayes ad yeffeγ imi ur iheddar ur teseṭaq, yettseḍḥi aṭas, nettat diγ ur tezmir ara ad tqeṣṣar yid-s aceku ur tessin ara.
Akka, ma ulac-it ṣṣbeḥ, tameddit ad yili, yuyes ad ifak tulizin-is, ḥaca tid-ak i yesεa d taluft, aken ass-a akken azekka, ula d Tafat tuγal tennum-it imi yezga γer wallen-is, tegar iman-is aka deg teswiεt γer tayeḍ iwaken ad tefhem ilemẓi-yagi, d acu ixedem ? amek yettxemim ?d acu i γef yettaru ?ahat as-yeεğeb ad tḍeggar yir tamuγli i tesεa fell-as ? aḥat deg yiwen webrid i tedun ? imi ula d nettat tḥemel ad taru aka deg teswiεt γer tayeḍ. Melmi yeffeγ Wagur, tεereḍ Tafat teqqar ayen i yettaru, cwiṭ cwiṭ tettruḥ yir tikti-nni i tesεa fell-as, aceku ayen ixedem dayen i tḥemel, dayen i tesaram ad texdem ula d nettat, maca ur tesεi ara ttawil iwaken ad-tesufeγ isefra-ines, iwaken ur ttruḥun ara, iwaken ad tḥareb fell-asen, tefka-yas-ten i Wagur aten-yernu γer widak-is, tebγa yibbas ad-fγen yerna at-neγren medden. Annect-nni yekkes tilas ger-asen, yefka amkan i tdukla, uγalen am atmaten, ttemεawanen, ttmeslayen γef ugar n tγawsiwin, ulac tufra ger-asen.
Agur d Tafat irad ad mlilen, γef aya, lan-d isefra-yagi d sebba s wayes ara mqaraben, fell-asen kan i ttmeslayenmi ara mlilen, yiwen deg-sen ur yezmir ad yeffeγ berra n wannect-nni, ttemqadaren, ttemṣeḍḥin imi mazal ur myusanen ara akken iwata, xas akken teğhed temlilit ger-asen, maca tafat tella d tin yettṣeḍḥin aṭas, tettkukru, ma tefka aḍar γer zdat ad tefk wayeḍ γer deffir, tettḥezib ur tḥemeq ara.Tikwal tγelli-d tsusmi meqren ger-asen, yiwen ur t-id-yettali wawal, d tid id tiswiεin i tettagad Tafattettḥir d acu ara texdem, maca agur imi ara tt-iẓar deg lḥala-nni iεereḍ yesenṭaq-itt-id, yesteqsay-itt γef ayen yellan, awid kan ad tehder iwaken ad yessiγ deg-s laman, as yekkes akukru maca tafat tikelt as-d-ter γef usteqsi tikelt ad tegugem, imi ur tennum ara, terẓ-tt leḥya, ur tezmir at-muqel udem s udem neγ εad ad tmuqel s allen. Ansa is-d-yekka d asawen, tugi ad-teγli s annar, teččur-as allen, maca ur yeẓri anesa ara s-yek, yuγal ula d netta yettagad. Tafat uqbel yakan tesεa-yas amḍiq deg ul-is, tefka-yas azal, tettraju ass deg ara d-yenṭeq am agur n lεid, εad imi tezra d akken yettxemim fell-as, yettqellib a tt-yisin ugar, yesteqsay timdukal-is, Fayna d yiwet deg-sent imi yezra duklent aṭas.
-« Ttxil-m a Fayna, ini-yi-d ma yella win tesεa Tafat deg ul-is ?imi ara muqleγ isefra i texdem, qaren-d tḥemel maca s tsusmi ». i yenna Wagur
Fayna terra-yas-d :
-« Ala a Yagur, Tafat ulac win yellan deg ul-is, tabur n wul-is mazal telli akken teqqar deg wawal-is, εreḍ ad tkecmeḍ, ahat d keč i tettraju ».
Tafat lferḥ-is mebla tilas ayen is-tenna Fayna, targit tuγal d tidet, s yen tebda tafat tesumγur tamuγli γer zdat.
Zik win iεeddan γer wayeḍ, as-yini iεedda fell-ak uzaylal, neγ yeγfel am win ara as-iqemcen allen, neγ neqar iγur-it cciṭan, maca tafat tezga tuki, tesen anda tesrus iḍarren-is, tezra ur yeshil ara ad yebnu yiwen ddunit-is γef lsas iṣeḥḥan, ilaq yiwen ad yeεteb iwakken ad iγellet, teseγr-itt ddunit, tfarez ger wayen yelhan d wayen n diri, ur tebγi ara ad iεeddi fell-as uzaylal. Ilaqa-as at-jareb ma s tidet yebγa-tt wagur d tecrikt n ddunit-is, ma maci d amwanes n yiwen wass. Tebγa-t d argaz n tmeddit.
Ass-mi d-teffeγ Tafat deg tseddawit,teğğa lexyuḍ iğahden ger-as d yemdukal-is, ama d tihdayin neγ d arrac, aceku tḥemel-iten aṭas, xas akken taswiεt telha tayeḍ dirit, maca sεeddan-d ussan am atmaten. Imi fuken almud deg tesddawit, yal wa sani i yerra, tiḥdayin-nni zewğent ma d arrac unagen γer fransa iwaken ad kemlen almud, maca ur ttun ara Tafat imi deg teswiγt γer tayeḍ ttaznen-as-d, ttceyeεεin-as-d ttṣawer, tafat tḥemel imi ara tsel dakken ur ten-yuγ wara, imi d arrac lεali, rnu ur tufiḍ i yellan ger-asen ala tagmat, γef aya ur tesεi ara tufara, imi ara truḥ γer (usiber) n fayna dinna i tettwali ttṣawer-ni yerna teqqar-d ayen is-d-uznen zdat nsen. Fayna teεlem dakken wlac d acu yellan ger tafat d weqcic-agi, maca agur yečča tiyita yessusem, ur t-id-yuli wawal, tafat tεemed i wayen ara d-yeḍrun, tebγa ad iẓar akk ayen yellan, deg tmeẓyant alma d tameqrant. Agur ibedel wudem-is, yugad ad-yenṭaq, nettat yiwet n tama tefraḥ tayeḍ teqreḥ, tefraḥ imi ibeggen-as-d dakken iḥemel-itt, yebγa-tt i netta, deg tama nniḍen tugad amer a tt-yeğ, ad yuγal γer deffir mebla ma iqeleb ad yefhem, lawa i deg nettat tekcem tayri iγessan-is.
Iḍ-nni ixulef akk uḍan, tundi taxfet teṭṭef-itt. Iḍ iεedda deg nṣṣaf, nadam iγab, tuyes ad yali wass iwakken ad twali agur, as-d-tesefhem tamsalt, as-tekkes aγbel, imi d netta itt-iceγben, d netta i d amenzu imi telli tabur n wul-is. Agur ula d netta igen deg cedda, azekka-nni iruḥ γer fayna, awal-is amenzu :
-« Atan ziγ Tafat tḥemel yiwen !, wina aken iγ-d-tesken deg ttṣawer ! »
-« ala a yagur, Tafat ur t-ḥemel ara akken i tenwiḍ, maca d laḥmala n tegmat i yellan ger-asen, nek ẓriγ kulec fell-asen » i tenna Fayna
Agur ur yumin ara almi d ass-mi is-d-tenna tafat s yiman-is :
-« aqcic-agi i fi-d-yella umeslay, ur zmireγ ara at-waliγ s tmuγli nniḍen, ttqadareγt am gma, netta diγ yettwali-yi d weltmas tameqrant imi γelbeγt deg leεmer »
Tafta tessaweḍ tekkes agu id-yersen γef ul n wagur, irad ad yili wass-nni d ass i deg ara d-tban tayri γef udmawen, yal wa yettwali-tt γer wayeḍ, fiḥel ma yella-d wawal.
Ur tettek cedda anect i tettek talwit, lebγi n wul-is temlal-d yid-s tettwali ddunit s tmuγli zeddigen, yuγal-itt-id usirem, akken qaren ddunit am aḥbul n weγrum, tettneqlab, ass telha ass dirit, yewwi-d kan amdan a tt-iεic, akken tella teswiεt ad yili yid-s, yiwen ad yesaram γer wayen yelhan, maca ad inadi fell-as, aceku kulec ittek-d s leεtab, kulec s sebba. Tafat s tebγest d usirem id-telḥa amecwar, tesεedda tiswiεin n diq akk d lḥerṣ, lxiq d unuγni, maca annect-a d azgen deg wemdan, yezdaγ daxel-is, yesefk kan ad yeγleb yiwen annet-a s tebγest.yewweḍ-d wass, iγeblan ad ruḥen, ad ğğen amḍiq i wussan imelalen, i tizegzewt d izeğğigen, ad ğen amḍiq i tayri ḥlawen ad tezuzen ulawen. Tafat tefsi lqid i wul-is tenna :
Serḥaγ-k ruḥ ad truḥeḍ
Sanida ik-yehwa tawḍeḍ
Lqid ik-xedmeγ yefsi
Awi abri dit-ḥemleḍ
D lawan s yes ad tzuxeḍ
ḍeggar yir tamuγli
truḥ cetwa teğğa amḍiq i tefsut, tina yesegmayen tayri deg ulawen,tjemmaε ger sin yemyaḥmalen. Tafat deg mi id-yella wagur deg tudert-is, tuγal tḥemel ula d iman-is, ma yella γer yidi-is tettettu akk iγeblan-is, am tin yeččan aḥeckul, d netta kan i tettwali, yeččur-as akk tudert-is, tfuk fell-as tγimit weḥd-s, iṣfeḍ-as akk yir ussan tesεedda, am akken tεawed-d talalit, kulec ḥlaw, ẓid, ula d ul-is fessus, tettawi-d tafat s wudem, yerna ur tεeggu ara, tettu ula d wid is-d-yezzin, terra kulec deg rif, ala agur i yellan deg ddunit-is, tbedel s uẓar, ula imi ara texẓer deg lemri, teqqar wlac tin yellan am nek, ixleq-d deg-s ayen ur nelli.
Ttaysaγ ad gnaγ
Qareγ-as yid-i i telliḍ
Tawaγit mi d-ndekwaleγ
Ikcem-iyi-d usemmiḍ
Ziγen d targit i walaγ
Ger ifassen-ik mi iyi-terriḍ
D tidet aḥat leγmir teεriḍ aḥulfu-yagi n tayri, d tidet d agur id amenzu iwumi tefka ul-is, aceku d netta i yersen γef lğerḥ iseḥla-t d win is-yefkan azal d ameqran, d win yeẓẓan deg-s leḥmala n tudert, yeγli-d am yetri ger ifassen-is, s yes teccaεcac tafat-is syes ukin-d akk iḥulfuyen yellan fren daxel-is, yekcem s telqay γer wul-is, yessaγ laman deg-s. Agur neγ (rruḥ) akken is-tessawal ixelq-d deg-s tayri zeddigen, izerε-itt tefka iẓuran, d netta i bab-as, d gma-s, d rruḥ-is, d acrik n ddunit-is. Kra ur yesεi azal zdat Wagur, d netta i tafsut, d izeğğigen,d netta i tudert d ayen ḥlawen.
ṣṣfa d laman lak d lḥerma n Wagur, Tafat tewweḍ anida ur d-tettuγal ara, mačči dayen ara teffar, tettwaqes s ssem n tayri wina yuγen akk leğwareḥ-is
acḥal rujaγ ass-a
sermaγ mačči d kra
ẓriγ mačči d lmuḥal
sliγ i yir lhedra
yir tamuγli tezga
maca ur yi-d-yuli wawal
xas yebεed uzekka
ulaqrar ad d-yili da
yal wa i yebγa at-yennal
ddunit-agi d tiṣeddarin, tin i γef yuli wemdan, yeqqar mazal tayeḍ. Akka is-teḍra i tafat, imi ayen i ten-icerken mačči d ciṭuḥ, ur tezmir ad teqqim yiwet n ddurt ur tett-wali ara, tettraju ass n lexmis am agur n lεid imi ara d-yeflali, agur ur tt-yeğği ara s usiwel, yal ass, tikwal berdayen ar tlata iberdan is-d-yessawal, maca ass deg ara twali yemgarad, imi tettwali-t zdat-s, tettḥulfu s yes, εad imi ara tt-yeṭṭef ger ifassen-is, am lufan mi ara teṭṭef yemma-s deg rebbi-is, ttawḍen-tt-id imeṭṭawen deg lferḥ, tettḥulfu s laman γer tama-s imi tḥemel-it mebla tilas. Ass d lexmis, awal yettawi-d wayeḍ, ur zrin ula d ukud amek yettεedday, ttun iman-nsen, εad ttun ula d wid isen-d-izin, kerhen imi ara d-yaweḍ lawan ad msefraqen, Tafat yeγli-d fell-as lxiq, čurent-d wallen-is d imeṭṭawen, yeṭṭef-tt Wagur ger ifassen-is iwakken as-yekkes lxuf, iwakken att-ḥulfu s laman, yenna-yas :
-« Ur Ttagad a Tafat, εuhdeγ-kem alama muteγ, ur kem-ğğiγ, ad tiliḍ d tameṭṭut-iw, d yemma-s n warraw-iw ».
-« d tidet ugadeγ ayen id-iteddun, ur ẓriγ amek ara teḍru yid-neγ, maca ḥṣu dakken ḥemleγ-k mebla tilas, d keč i d ddunit-iw, i keč imi ttidireγ, fell-ak ad εemdaγ ayen yellan » is-terra Tafat.
Imeslayen rnan afud i tayri, akud iḥedef-iten-id ad ruḥen, mennan lukan ass-nni ad yenarni. Kren-d afus deg ufus, duklen γer wanda ara terkeb Tafat iwakken ad truḥ s axxam, mbeqqan slam, tafat tetbaε-it s walen almi dayen ur t-tettwali ara, deg webrid-s tettεawad-d i wayen tesεedda yid-s. Mazal ara taweḍ s axxam, Agur yessawel-as ma tewweḍ neγ mazal, yezga yettawi aγbel-is, nettat lferḥ-is imi ara tsel i ṣṣut-is, ula deg yiḍ mi ara d-yendekwal, yessakay-itt-id deg tnafa, aceku lawan-nni i iḥemel ad yehder yid-s, imir i ttemlilen wulawen-nsen, iles yettserriḥ-d i lehedra ḥlawen.
Bγiγ ak-teqqes tayri
Kulec deg-k ad-yettcetki
Ad iliγ d nek i d dwa
Deg ul-ik ad taf lebγi
Ad tewwet deg-s iγisi
I lebda ad-teğ cama
Semm-is mi ara d-yaki
Ad inadi fell-i
As-iliγ d laεnaya
Tassaweḍ almi is-tmenna ad yettwiqes s tayri-is awakken dima att-id-yettmektay, yal mi ara yetteqraḥ ad d-yaf Tafat d dwa, Agur yuγ lḥal tayri n Tafat tekcem iγessan-is, yettḥulfu s yes γas ma wlac-itt zdat-s, ma tefreḥ yefraḥ yid-s, ma teḥzen yeḥzen yid-s.
Qaren tayri tugar kulec, maca akka, tiswiεin llan iγilifen, neγ uguren, sexṣaren nniya. Wissen ahat yeğhed wayen n diri deg ddunit, neγ d imdanen kan i iḥemlen ad ččen deg aεrur n wiyaḍ xas baεden-ten. Ass d lexmis, am leεwayed, Tafat truḥ γer wanda tennum tettwali Agur, imi xedmen lwaεd γer dinna, teqqim tettraju s ccuq meqren melmi ara d-yeflali deg yimi n twwurt, tcedha-t aṭas, tfud tayri-s, tuyes as-teγli deg ifassen-is. Cwiṭ acemma yefrawes wul-is, tesla-yas ikcem-d. yerra γer γur-s qbala, yeqqim γer yidis-is, yeṭṭef-itt ger ifassen-is, imi ula d netta icedha-tt aṭas, awal ur ten-id-yuli, fkan lebγi i wulawen-nsen ad meslayen. Aṭas aya ur meẓren, hedren γef ugar n temsal, ameslay yettawi-d wayeḍ, asteqsi yettawi-d wayeḍ, almi i wḍen mslayen-d γef yiwet n temdakelt-nsen. Yenṭaq wagur γer tafat yenna-yas :
-« Teẓriḍ a Tafat, wellah ar leεca itt-walaγ deg targit ».
Tafat texleε, maca ur tebγi ara as-d-beggen lγiḍ-is, tenna-yas :
-« amek itt-turgaḍ a Yagur ».
Yuγal yenna-yas :
-« urgaγ-tt tenna-yi-d, d tidet ayen ihedren medden fell-aneγ, bγiγ-k d tidet, yerna nemsarna-d imi tγelbeḍ-iyi- s yiwen n useggas kan ! ».
Xas d targit, Agur iḥekud, tafat tεawed ṣṣifa, am win itt-yewten s terṣaṣt , tegugem, iεreḍ att-id-yesenṭaq tegguma, ad yeεreḍ ad iqareb γer γur-s tettwexxir fell-as, am akken ur t-tessin ara, γur-s ixdeε-itt xas d targit, tqarḥ-itt tyita, allen ččurent d imeṭṭi maca ur tebγi ara ad iẓar imeṭṭawen-is, ur yuklal ara ad tettru fell-as. Terra-d lεqel-is γer zdat-s tenna-yas :
-« keč itt-yurgan kan yella wayen yellan ger-awen, ula d nettat tεreḍ ad-tqareb γur-k, tettwali-k ula d nettat deg targit ».
Agur ijebbed ikarref iwakken att-yessimen, Tafat teεreḍ ad-ter taḍṣa γer wudem-is maca tiyita tγez daxel-is. Am tin igezmen asirem, am win yessaγen taftilt tuγal texsi. Tettxemim kan, ur teẓri anwa abrid ara taγ. Agur tḥemel-it akken ur tḥemel ara iman-is, fll-as i tebna ddunit-is, maca taqcict-nni daγen d tamdakelt-is, ur tebγi ara ad texṣar, tečča tiyita tesusem.
Fkiγ-as lebγi i rray-iw
Ur s-xdimeγ tilisa
Anda yebγa yedda uḍar-iw
Yibbas ur d-nniγ ala
Ḍemεeγ fkiγ-as ul-iw
Nwiγ abri-is yelha
Ass-nni imi d-ldiγ alen-iw
Yuγ lḥal kulec yefra
Yezga yid-i d amwanes
D natta isεiγ d aḥbib
Anda ddiγ yedda later-is
Amek ara s-d-kseγ lεib
Yuεar ass-a ma yumes
D lehlak ur nesεi ṭbib
Εeddan wussan, yeṣfeḍ usigna id-yuγen, tεedda teswiεt-nni n diq. Kulec yuγal s amḍiq-is, aceku deg ddunit akken yella wayen yelhan, yella wayen n diri, llan wuguren maca iwakken ad yesemxilef wemdan ger-asen, ilaq ad iεeddi deg-sen, neγ aten-yidir , iwakken ad yisin yiwen tiẓeṭ n tament, ilaq ad yisin terẓeg n ilili,d ayen i irenun lbenna i ddunit, d ayen yettreṣṣin tayri deg ulawen.
Ḥemleγ yid-k ad nnaγeγ
Ad ẓreγ ayen yefren
Wisen ahat ur k-sineγ
Ad k-ṭfeγ deg meslayen
Ḥemleγ yid-k ad nnaγeγ
Ad d-kseγ i yi-qarḥen
Daxel-iw d keč i ḥemleγ
Qareγ-t-id s imeṭṭawen
D tidet ma yella ur nuγen ara ur ttemyusanen ara. Awid kan ad t-tessin ugar, maca tiswiεin ur tettḥezzib ara, kulec tettuγal-as s lmendad, ulac ayen s-yettruḥun, zadent-as tismin, ayen is-yesluγen tamda, yesexreb-as nniya, lḥağa tameẓyant att-tesnuγni. Teẓra ur tezmir ara as-tekkes wid yesen, neγ ayen iḥemel, neγ ad t-ḥarem ur ihedder i ḥed. Maci d tikelt neγ i tt-rrant tismin deg ccek. Abrid teddun γer Tizi Ouzou, deg mi ibdan abrid, ifassen-nsen myuṭṭafen, am win yugaden ad yerwel wayeḍ, ur ugaden aten-id-iwali ḥed, ur ṣeḍḥan ara aceku nutni ẓran tayri-nsen d tin zeddigen. Wḍen γer Tizi ouzou, qḍan-d ceγl-nsen, deg webrid n tuγalin, ṭfen-d ttṣawer s yen ruḥen ččan-d deg yiwen n wemkan itḥemel aṭas Tafat. Fγen-d ulawen ferḥen zhan, bdan-d abrid s tikli, awal yettawi-d wayeḍ, neṣfen abrid, tesla i ṣṣut n teqcict tessawal i Wagur, dγa tenṭaq γur-s tenna :
-« A Yagur tselleḍ i yisem-ik ? ».
Yerra-yas-d yenna :
-« sellaγ ih ».
Zzin i sin γer deffir, afen d yiwet n teqcict, i snen yakan, maca ur tt-tḥemel ara Tafat. Rujan-tt almi id-tewweḍ γer-sen, msalamen, tebda theddar lakk d wagur imi yid-s i tesεa cγel. Tafat tessusem kan tettmuqul-iten. Tikelt ad tmuqel agur, tikelt ad tmuqel taqcict-nni. Nettat tegguma akk ad d-tekkes allen-is γef Agur, ur tugad ur teṣeḍḥa. Tafat tacεel deg-s tmes, aceku tesla dakken tḥemel-it. Tuyes ad faken lehdur, teqqim almi aṭas tenna :
-« Tura ma tfukem nezmar ad nruḥ ? Iεedda lḥal, nekni yebεed sani ara nruḥ ».
Teḍleb-asen smeḥ, truḥ tkemel abrid-is, nutni win-d abrid-nsen s tsusmi, teεreḍ akk amek ara teffer lγiḍ-is, iwakken ad iεeddi wass-nni mebla unuγ.
Akken tebγu tiğhid tayri ger sin yemdanen, iman-is ur tessawaḍ ara bab-is γer yeswi.aceku aṭas n tgejda is-ilaqen iwakken ad tbed, iwakken ad teqqim i lebda deg ulawen-nsen, ger tgejda-yagi ad d-naf amdan ilaq ad yekseb axeddim, adrim, axxam...atg xas akken tudert mačči d annect-a kan, imi lehna d tezmert tugar-itent maca lehna tettas-d seg tawant, ur yethenna ara winmi yelluẓ wallaγ-is neγ wul-is.
Tafat iswi-ines att-id-yeḍleb wagur γer imawlan-is, aceku msefhamen, tegra-d kan ad εelmen imawlan-nsen, xas imawlan n tafat tenna-yasen yakan,ayen yeğğan yemma-s tḥerṣ-itt, aceku tkukra taluft-agi, tugad γef yelli-s, γas tesεa laman deg-s, tettkel fell-as ur tesexṣar ara. Tafat ur tezmir ad texdem kra deffir n weεrur n yemma-s, tesken-as ula d ttṣawer id-ṭfen akken. Yemma-s tefraḥ aṭas maca lferḥ-is ur yekmil ara aceku ur d-iruḥ ara s axxam. Teṭṭef yemma-s ttṣawer-ni tenna :
-« Aken-iserbaḥ Rebbi a yelli, aken yessiweḍ Rebbi γer lebγi n wulawen-nwen, maεna a yelli ttḥadar iman-im, tiniḍ-as ad-iruḥ s axxam ma yella s tidet yebγa-kem ». Tafat teṭṭef tteṣwira-nni deg ufus-is truḥ γer texxam-is, terra-tt i imeṭṭi, ur tezri d acu ara texdem ?yemma-s tesεa lḥeq imi d tamsalt n nnif, maca ur tebγi ara ad-teḥreṣ agur. Netta yebγa as-yeḍmen tudert yelhan, anda ur tettenεettab ara, anda ara εicen deg sin, ur yelli win ara d-irayen fell-asen. Tafat ur telli ara d tin yeṭtalaben lmuḥal, tekker-d deg yiwet n twacult itḥemel aṭas, ur tezmir atent-tesnuγni, yemma-s tezga tettweṣṣi-tt γer wayen yelhan teqqa :
-« Ur Careḍ ara ayelli ayen imi ur yezmir ara, ur ttḥerrim ara iman-im deg lbaraka n yemγaren-im, ad teğğeḍ bab-am d yemma-m, ad tent-afeḍ nutni, ḥerz-iten akem-ḥarzen ».
Εeddan wussan, tayri tezga deg ulawen, tafat attan ger yemnaren, ur tezmir ad tefraq wul-is, imi yid-s i tebγa ad ttεic, akk d wallen-is imi s imawlan-is i twala tafat n ddunit, s yisen i tella, iwakken ass-a ul-is at-yawi wayeḍ. Tettraju iswi s usirem d tebγest, tbed qbala i wuguren iwakken taftilt n tayri-nsen ad tecεel i lebda.
Taftilt n tayri tecεel
Tefka-d tafat ad nwali
Deg sin ad neddukel
Ugur ur d-yettili
Maci d lεib ma nḥemel
Imi deg id-nefruri
Yuzn-itt-id Islam BESSACI