Tisri n tayri « Dda Σebdella HAMAN »
- Tidmi –
Ma yeḍra-d wayen ur nlaq
Ma tefka afus deg wayen nectaq
D acu-t wazal n ddunit ?!
Ma neqqen tiṭ, γas txaq
Ma yeččeḥ wul ifelleq
Γef wacu asirem n talwit ?!
Rruḥ γer rruḥ ma iεelleq
Kra ur ten-iferreq
Γas teẓmek aṭas tegnit
Tayri i yettcabin lebraq
Ur tt-ineqq lefraq
Irennu-yas tinnegmit
Ay aḥnin ay axellaq
Kra win iḥubben iḍaq
Ssufeγ-d targit-is si twaγit!!!
“Tisri n tayri”, nekk xseγ a s-semmiγ: “Tassirt n tayri” akka i d tadyant-agi, tezzaḍ tirwiḥin, imeṭṭi la d-ineggi!!
Qqareγ deg-s ttafeγ iman-iw zedreγ di talqayt n iḥulfan i d-tessekfal deg-i!!
Ufiγ-d iman-iw, (Ur uḥtameγ) kecmeγ deg ineḍruyen, ttḥulfuγ am waṣaden, ferḥeγ yid-sen, ḥezneγ yid-sen!! Aya yella-d γef snat tmentilin γef wakken ttwaliγ:
1- D asentel; imi d win iqerben aṭas γer terwiḥin, d wulawen. Imi d tadyant i yeεnan iḥulfan. Imi dayen i yettḥzen s umata akk medden, dγa ilmeẓyen seg-sen!
2- Ayen yesεan tixxuṭṭer ugar, d talγa-nni s wacu i tettwaru, acku amyaru dagi yefka i yal awal tarwiḥt yeffer deg yal tawniest aḥulfu yeddren, yessekfal-d si ccbaḥa n yal asefru tiẓeṭ n tutlayt-nneγ, ayen i yettaǧǧan imeγri ad yidir di tlemmast n ineḍruyen, ad yezder deg-sen, u ad iḥulfu yes-sen! Dγa imi tettwaru s talγa usefru, d ayen i yessifsusen taγuri, d ayen i icebḥen ugar di tiṭ n imeγri, i s-yessibninen leqraya, ur yettmullu ara si teγzi-s. Γas ma yella ur yeshil ara akken ad taruḍ akk tadyant si tazwara ar taggara s talγa usefru, ad tḥadreḍ γef ccbaḥa-s, d wazal-is, akk d wemcuddu ger ineḍruyen, maca, “Dda Σebdella” imi d amedyaz uqbel kullci, yessaweḍ akken a s-yefk s waṭas n tzemnit d ccbaḥa udem igerrzen, i yi-yeǧǧan γriγ-tt γef tikkelt, imi yal tawniest deg-s teẓẓuγur-iyi γer tayeḍ, asefru ijebbed-d gma-s am ddkir akk d wuzzal, armi uγaleγ s waṭas n ccuq akk d lḥir ttrajuγ ineḍruyen ara d-yernun, i steqsayeγ: “Amek ara tkemmel?!” uqbel mi ara ssawḍeγ γer taggara!
Tura a d-mmeslayeγ γef usentel n tedyant: « Tayri »
Acḥal i yi-tγaḍ « Tayri » ! Mačči kan tayri n « Cabḥa » d « Ḥsen » tγaḍ-iyi tayri s umata imi d-tegra di ddunit am ta, ger ifassen n yemdanen ur s-yettaken azal-is n tidet, ur tt-nessin ara akken ilaq !! Ur s-yettaken ara leqder i tuklal !
Tγaḍ-iyi tayri i yettnuzun s lmal, tγaḍ-iyi tayri i ineqq lmuḥal, tγaḍ-iyi tayri i yenṭel wakal… tγaḍ-iyi tayri-nni i rran waṭas d ttjara, tγaḍ-iyi tayri i yettwaktalen s « Duru » d «Luru » akk d « Ddular », tγaḍ-iyi tayri i wumi neslusu abernus n lεar, tettγaḍ-iyi tayri mi ara tuγal d « ttar » ! Tγaḍ-iyi tayri ur nezmir ad tedder, tγaḍ-iyi tayri i nḥeqqer !
Tadyant-agi d tamsirt i yal tayemmat, i yal ababat i yettγurru ṭṭmeε, i yettseḥḥir wedrim, i yesderγil wecrureq n wureγ d lfeṭṭa, akken tayri tif idrimen, tif imelyunen, tif kra yellan, acku d nettat, ala nettat kan i d lehna n tarwa-nsen !
D tamsirt i tid yellan am «Cabḥa» akken aẓar n tayri deg wul ma yuγ, d asirem i d-yessemγay, taεwint usirem ma tluγ, d layas i d-tessekfal ! D tamsirt akken ma ifut nefka afus deg wayen nebγa, deg wayen i s-nettamen, a t-nesruḥ, ma yella nesruḥ-it ur t-id-nettaf, ma ur t-id-nufi, d nndama kan ara yeṭṭfen adeg-is ! D tamsirt akken tayri, tif ssεaya, tif ureγ, tif lfeṭṭa, tif llbus, tif ccbaḥa-nni taxeddaεt, imi nettat d ccbaḥa n lebda ur ssexsayen wussan, ur yettbeddil zzman !
D tamsirt i yal argaz yellan am « Rabeḥ » akken d tayri n tidet i d llsas n jjwaǧ amerbuḥ, win yewwin ayen ur nelli d ayla-s, a s-iruḥ yiwwas ! D tamsirt akken tirrugza n tidet, mačči deg wedrim, mačči d cciεa, mačči d awal kan...
Iγaḍ-iyi lḥal, tḥuza-iyi tedyant aṭas, imi mačči ala i « Ḥsen » d « Cabḥa » i wumi teḍra, mačči d nutni i d iseflan ineggura ! Werεad iḍerru-d waya, di yal amkan, di mkul zzman !! Mi steqsayeγ iman-iw : « Acuγer akka ?! », ala yiwet turda i d-ufiγ kan, d « lejhala » d lqella n tussna n tayri d iḥulfan, d nnger n talsa i yerran amdan d akli n wedrim ! Ammer s tidet nettqadar iḥulfan, nettak-as i tayri di ddunit-nneγ azal, yili ur d-ttilin iseflan yecban « Ḥsen » d « Cabḥa », yili ur d-ttilin imawlan i yeznuzun dderya-nsen s wedrim am « Drifa » ur d-ttilin yergazen iwaγezniwen i iḥesben tameṭṭut d taγawsa am « Rabeḥ » ! Yili ur d-tettegray nndama di yal ul tqerreḥ, ur tettuγal tayri qessiḥet, tjerreḥ !!
Di taggar ayen i xseγ a d-iniγ, neγ tiγri i riγ a d-greγ si deffir waya akk, d tiγri i kra n wul i iḥebbken, i kra n rruḥ i yeddren, i kra n wemdan i yessaramen, ur ilaq ara ad nesdari tafukt s uγerbal ! Tayri d llsas n duunit, d nettat i d tigejdit, d nettat i d talwit, ilaq a d-nessegzu aya i wid ur neẓri, i wid ur nessin, i wid i iγeflen, akka, am wakken iga Dda Σebdella, γas ma yella mačči d tagi i d tikkelt tamenzut i d-yura γef tayri, tasuqilt n « Rumyu d julyat », « Tayri i yerran amγar d ilemẓ », «Tawaγit n tayri »…akka ama d ungalen, ama d tullisin, ama d timezgunin (dγa amezgun imi d wagi i d abrid usrid γer wulawen n medden) ama d ayen-nniḍen, ilaq ad newwet amek ara nekkes tagut γef wallen, acku d wagi i d iswi agejdan n tsekla !
A d-greγ tamawt akken yella kra i yi-yessferḥen akka imi ttwaliγ deg yiwen umedyaz ameqqran, am « Dda Σebdella » yettaru-d akka γef tayri, γef umaḍal-agi n iḥulfan d ayen i yi-d-irennun tabγest meqqren i nekk akken ad kemmleγ deg webrid ideg ferneγ tikli, imi aṭas n widen i yi-d-yesteqsayen : Acuγer i ferneγ tira γef tayri d iḥulfan ?! neγ aṭas i yi-d-yennan : Tettaruḍ kan γef tayri ! Am wakken d ayen n dir, neγ d ayen i isehlen akken ad naru γef tayri ! Llan widen ur neẓri ara akken ma yella nettaru-d akka γef tayri, γef iḥulfan, d wayen yettaken anzi γer waya, mačči d asezri n wakud, mačči d zzhu, mačči d amerreḥ i nexs ad naweḍ s waya, γef wakken ttwaliγ nekk, ahat a d-ssuksen wiyaḍ timsirin seg yal tirmit i nezri neγ i s-d-nesskan akken ahat a d-yenser si tuccḍiwin ideg yezmer ad yeγli, ad yezgel uguren i izemren a t-id-mmagren… « Tisri n tayri » D ayen d-yettaken anza meqqren daγen akken amaḍal-agi n iḥulfan tilas-is ur ḥuddent ara γer usemmud, neγ γer zzman d wemkan, mi ara waliγ tadyant am ta yettwarun deg useggas n 1958,γas ma yella aṭas aṭas i yebεed 58 γef 2009, maca, azal-is d yiwen, akken kan i yeqqim, ccbaḥa-s d tin i d-izegren tilas ger iseggasen, d tin i d-yegren asurif si 58 ar 2009 akken a γ-d-taweḍ i nekkni s tsuta n wass-a !
Di taggara, riγ a d-greγ tamawt akken tagi ad teqqim d tidmi kan, ur nezmir ara a tt-neḥseb d asenqed, imi asenqed d tussna-nniḍen.
S teγzi usemmud-ik a “Dda Σebdella”, ssarameγ ad ftin u ad ggten isenfaren yecban wigi, imi d abaγur i tsekla-nneγ, i tutlayt-nneγ, d timsirin daγen i talsa.
Tanaṣlit.
Ass n : 02/06/2009.