Kles(Rijistri)
Timenza  
  • AMENNUΓ N TMEṬṬUT TAQBAYLIT
  • A yemma ḥenna a nekk i tegreḍ di temda (asefru n at zik)
  • Asmi ara d-nawi tadsimant
  • Gma-s n Ğamal Benεuf tewwi-t tmettant
  • Tajmilt i dda Lmulud At Mεemmer (Numidya)
  • Wwet a Qasi wwet, ssuma yiwet!
  • Tikellax
  • Taqcict-nni !
  • Lweswas
  • Tabelluṭ uwaγzen
  • Kra isteqsiyen γef umecṭuḥ neγ tamecṭuḥt akk d tutlayin
  • Omaha Beach. Ass-a d wussan (PDF 772 KB)
  • Tisri n tayri « Dda Σebdella HAMAN » (sγur TANAṢLIT)
  • Tameṭṭut yeččan tamellalt n wezrem
  • Tezzem tsekkurt tafsut.
  • Zizi Belεid (Tullist sγur Malek Houd)
  • IMDUKKAL N TKELLAX
  • TAMDA N ṬMEΣ
  • Ass n 31.07.2009 (Ferḥat di München)
  • Nekk d allal atrar (sγur Malek Ḥud)
  • Ḥemmleγ
  • Iγyal n Lanjiri
  • Aberraḥ n tewkilin
  • Aḍu n tniri
  • AMEK ARA NETTU...
  • tabratt i umedyaz . mexluf Boughareb
  • Raison d'Etat neγ "Ẓwab" Uwannak
  • I KEČČ A LWENNAS
  • Si TIDAK NNA FA AR WASS UNEJMAA
  • TIMLILIT AKK D MUḤEND U YEḤYA
  • Asmekti n 20 yebrir deg iγil n Tala
  • Awal γef tmacahut « Tuεwijt iḍarren »
  • ABBUH!...
  • I MUḤEND U YEḤYA: Tuffγa isidiyen imaynuten n Sεid At Mεemmer
  • Tγileḍ a γ-tekseḍ ur neẓwiṛ
  • Ulac...
  • Ferḥat Mehenni γef tefranin
  • Kra seg welɣu d-yessufeɣ mass Ferḥat Mhenni
  • 8 Meγres/Ass agraγlan n tmeṭṭut.
  • TAJMILT I TMEṬṬUT (Islam Bessaci)
  • I s uḍar yeddan ḥafi,...(Sεid At Mεemmer)
  • Tazwart i yura Ferḥat i wedlis “Awal ɣef dda Lmulud”
  • Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Ɛebbas
  • Am tadla yečča yilef (Ǧamal at Udiε)
  • Kraḍ isefra* n tmedyazt/tamyarut Tanaṣlit
  • Rumpelstilzchen s teqbaylit. (Arezqi n Seεdi)
  • Diri-yi (D. Messaoudi)
  • Tafaska taγelnawt tis ssa(7) n tmedyazt tamaziγt
  • Inig (Ğamal at Udiε)
  • Tasuγelt n (souvenir neγ asmekti) n ALPHONSE DE LAMARTINE γer teqbaylit sγur Malek HOUD.
  • spacer
     

    | | |

    Tazwart i yura Ferḥat i wedlis “Awal ɣef dda Lmulud”

     

    TAZWART*
    Seg wawal ɣer tira
    Sɣur Ferḥat Mhenni.

     

    Dda Lmulud

    Di tmurt-nneɣ, am di kra n tmucuha, ur yettmettat yiḍ alamma yewwi yid-s yiwen d aɛwin.

       Yefren-it d amaru.
       Tafrara n tlelli n Lezzayer iɣerrem-aɣ umezruy s yixef n Lmulud Ferɛun; taṣebḥit n tugdut yesseḥweṣ-aɣ Lmulud Mɛemmri. Neɣ akken i s-neqqar akk : Dda Lmulud, amusnaw-nneɣ aneggaru.
     Ma d Ferɛun nessen-it s wayen yura d wayen d-uran fell-as, dda Lmulud nessen-it s timmad-is, nessen iɣeblan-is, nettemlil-it idess; nessen tikli-s, ayen iḥemmel d wayen yessaram.  Ur nessin ara urfan-is. Werǧin i t-nwala yerfa!
     Nessen-it di Lezzayer, yessɣer-aɣ di tesdawit talemmast.
     Nessen-it yettɛawan-aɣ, yesskanay-aɣ iberdan. Yuɣal-aɣ di zzman-nni yakan d taqacuct n wedrar, mi nbedd fell-as ad nwali lebɛed.
     Dda Lmulud d amagday, iḥemmel tilelli, yessawal tidet d izerfan n wemdan; yessawal taqbaylit d tirrugza.
     Ur zmireɣ ara ad ttuɣ ass-nni n tefsut n  1982 mi d-nemyufa di “La Sorbonne” anda d-tella yiwet temlilit ɣef  “La Sociolinguistique au Maghreb” i d-yessewjed Louis Jean CALVET.
     Snat tlawin tizzayriyin ɣrant-d ayen d-wwint yid-sent. Yiwet deg-sent tenna deg wawal-is:
    -- Ass-a di tmurt-nneɣ kra n wid yettarun s tefransist ttneḥcamen s yiman-nsen, bɣan akk ad arun s taɛrabt.
     Ssakdeɣ dda Lmulud ɣer tama-w tayeffust, walaɣ-t yettecmumuḥ. Wehmeɣ!
     Nekk qrib kkireɣ seg wemkan-iw seg wurfan imeslayen am wigi, netta mačči kanur yerfi ara, maca, yerna-yas taḍsa!
     Asmi tekfa weltma-tneɣ awal-is, ur yerfid ara afus-is akken a s-d-yerr . Ur ikennu ara ɣer wayen n dir.
     Mi d-uɣaleɣ ɣer Lezzayer, neṭṭef-d yiwet tafegt ur neẓri. Alammi d-nemlal ɣer yemsulta n tlisa.
     Di lweqt-nni, ulac tikkelt ara ffɣeɣ neɣ ara d-kecmeɣ mebla ma rran-iyi di rrif, a yi-qellben neɣ a yi-awin. Ɣran-iyi-d, wwin-iyi ɣer yiwet texxamt. Nnan-iyi-d: “ kkes akk ayen yellan di leǧyub-ik.” Werɛad ur fukeɣ ara alammi d-yeččur tawwurt dda Lmulud. Ssawlen-as-d ula d netta.
    -- “Ha, aql-ak da…!?” I yi-d-yenna.
     Dɣa lhan-d yid-s, ttun-iyi ciṭ. Llin-as tabalizt-is ufus, bdan a qqaren lekwaɣeḍ yellan deg-s.
     Ufan adlis-is aneggaru “La traversée” d tebratin i s-d-yettwaceyyɛen. Akken walan ulac kra n “tract” ɣur-s, nnan-as:
    -- D acu txeddem ɣur-k tebrat n Lmulud Mɛemmri?
    -- D medden ara d-yettaṭṭafen ihi tibratin-iw?
    -- D kečč i d Lmulud Mɛemmri!? Semmeḥ-aɣ di leɛnaya-k.
     Rran-as-d lekwaɣeḍ-is, yeffeɣ-d.
     Rniɣ ahat ssaɛa neɣ ssaɛa d wezgen d wamek i yi-d-serrḥen nnuba-w. Ttuɣ akk dda Lmulud-nni, tedduɣ a d-ffɣeɣ si tewwurt tameqqrant n “l aéroport” armi t-id-ufiɣ zdat-i. Yettraǧu-yi!.
     Nniɣ-as:
    -- Ur tesɛiḍ ara win ara k-yawin? Atta tkerrust-iw da.
     Ferḥeɣ d ayen kan! Fehmeɣ belli mačči d takerrust i t-yeṭṭfen a yi-iraǧi. D aɣbel-iw i yuḍen. Yebɣa ad iẓer ma d nekk wwin-iyi neɣ ala i wakken ad yessiweḍ lexbar.
     -- I kečč a dda Lmu? Ur  ttseḍḥin ur ttneḥcamen!
     -- Akken i s-yenna win: ma tečča tečča , ma ur yelli d tiqecmeɛt. Akka i bɣan a tt-id-awin yid-neɣ.
     D wa i d dda Lmulud! Tirrugza, tamusni, tamaziɣt.
     Tamaziɣt yerfed-itt akken yerfd Waṭlas ddunit ɣef tuyat-is. Yuɣ lḥal “ ula d Aṭlas di tmurt-nneɣ i yessers taɛkemt-is” akken s-yenna Kateb Yasin. Ma nger tamawt ɣer taẓayt n Tmaziɣt d usirem-is, a ɣ-d-tban d ddunit yeddem dda Lmulud nnuba-ines. Yura fell-as s tefransist, yes-s ; iga-yas llsas: agemmay alatini, leqraya, tajerrumt, , amawal atrar d wayen akk d-yesqucceḍ neɣ i d-yezdem ɣer yemɣaren-nneɣ. Ammer mačči d netta, amek ara nissin ass-a isefra n Yusef U Lefqi d Yusef U Qasi? Wi ara d-yessmenɛen Ahellil n Tgurarin? Amek ara nissin akken ilaq awal n Si Muḥend U Mḥend neɣ Ccix Muḥend U Lḥusin?
     Dda Lmulud yuki s wayen ineqqen idelsan d tutlayin – La mort absurde des Aztèques. Yuki s wayen i ten-yessimɣuren: TIRA!
     D netta i yessawḍen ad yernu tira i wawal-nneɣ. Yessken-aɣ-d amek ara nemmet ma nkemmel awal s wawal, amek ara nedder ma nesseḍfer-as tira.
     Abeɛda ma tigi bdant ɣef llsas, ayen d-ǧǧan imezwura. Ayen ara d-nernu d areṣṣi n wayen ɣef i nebda.  
     Yennuɣ ula d imeddukal-is isnimazɣayen ( berbèrologues) iberraniyen yettwalin awal-nneɣ d win yemmuten, i ilaqen a t-rren deg usenduq n temrayt ara ttwalin wid iḥemmlen aqdim am tizumag (pyramides) n Maṣer d yefran n Ṭasili n Ajjer.
     Dda Lmulud yessaram tudert ur nfennu i tmaziɣt. Iga-yas rruḥ.
     Nnuba-nneɣ a tt-nessimɣer, a tt-nessali deg igenni am ssenǧaq yekkat waḍu d ubeḥri ger yessetma-s: Tutlayin akk n ddunit. Ad tettwaqader am nettat am tiyaḍ.
     Ɣas ma iḍrisen seg imenza ɣef dda Lmulud s talɣa tamaziɣt, yes-sen ara nessali tasekla-nneɣ, ad nessali tanfalit tamaziɣt s tira.
     
    Iɛeẓẓugen, ass n 10 Yebrir 1990
    Ferḥat Mhenni.     
     
    * Tagi d tazwart i yura Ferḥat i wedlis “Awal ɣef dda Lmulud” i d-yeffeɣen ɣur teẓrigin “ Asalu” aseggas 1991.
    Tamawt: A ɣ-yessuref Ferḥat imi s-nbeddel kra di tira (si tira n yimir-nni ɣer tin n wass-a).
    Ǧamal. B
     
     

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    amnay - Tinin-is...
    muḥend - Tinin-is...
    Ugadeγ Tili-w - Tinin-is...
    Mmi-s n Wemsed - Tinin-is...
    Hihihi - Tinin-is...
    blag - Tinin-is...
    arezqi n se3di - Tinin-is...
    muḥend - Tinin-is...
    muḥend - Tinin-is...
    alblab - Tinin-is...
    Sεid - Tinin-is...

    Copyright 2006 imyura.net