Kles(Rijistri)
Timenza  
  • Ddayxa (Malek HOUD)
  • Timenγiwt n Lwennas Matub
  • TAYRI N LEBDA (Tullist)
  • Yemma
  • TARMIT-INU G TẒURI D TIRRA
  • Ilul ass n 13 Yebrir 1949, yemmut ass n 22 Mayyu 1996
  • Tadiwennit n Ferḥat d rradyu Tamurt n 17 mayu 2010
  • Ukkuẓ isefra d-yesmuḥyet Sεid At Mεemmer γer teqbaylit
  • AMEZRUY ΓEF UẒAR N TUTLAYT TAMAZIΓT.
  • Amuli wis 30 n Tefsut n yimaziγen.
  • TABRAT YEΓLIN DEG WEDFEL
  • Yella waya yella wayen yugaren aya
  • Tameγra n Leqbellec
  • NIKK TAMURT-A...!
  • AMENNUΓ N TMEṬṬUT TAQBAYLIT
  • A yemma ḥenna a nekk i tegreḍ di temda (asefru n at zik)
  • Asmi ara d-nawi tadsimant
  • Gma-s n Ğamal Benεuf tewwi-t tmettant
  • Tajmilt i dda Lmulud At Mεemmer (Numidya)
  • Wwet a Qasi wwet, ssuma yiwet!
  • Tikellax
  • Taqcict-nni !
  • Lweswas
  • Tabelluṭ uwaγzen
  • Kra isteqsiyen γef umecṭuḥ neγ tamecṭuḥt akk d tutlayin
  • Omaha Beach. Ass-a d wussan (PDF 772 KB)
  • Tisri n tayri « Dda Σebdella HAMAN » (sγur TANAṢLIT)
  • Tameṭṭut yeččan tamellalt n wezrem
  • Tezzem tsekkurt tafsut.
  • Zizi Belεid (Tullist sγur Malek Houd)
  • IMDUKKAL N TKELLAX
  • TAMDA N ṬMEΣ
  • Ass n 31.07.2009 (Ferḥat di München)
  • Nekk d allal atrar (sγur Malek Ḥud)
  • Ḥemmleγ
  • Iγyal n Lanjiri
  • Aberraḥ n tewkilin
  • Aḍu n tniri
  • AMEK ARA NETTU...
  • tabratt i umedyaz . mexluf Boughareb
  • Raison d'Etat neγ "Ẓwab" Uwannak
  • I KEČČ A LWENNAS
  • Si TIDAK NNA FA AR WASS UNEJMAA
  • TIMLILIT AKK D MUḤEND U YEḤYA
  • Asmekti n 20 yebrir deg iγil n Tala
  • Awal γef tmacahut « Tuεwijt iḍarren »
  • ABBUH!...
  • I MUḤEND U YEḤYA: Tuffγa isidiyen imaynuten n Sεid At Mεemmer
  • Tγileḍ a γ-tekseḍ ur neẓwiṛ
  • Ulac...
  • spacer
     

    | | |

    Kuẓ(4) iseggasen yakan 7.12.2004 γef tmettant n Muḥya

    Tajmilt i Muhya

     

    IXEF XI
    Muḥend U Ceεban, amsaki n yeγsan*.

    (D asmekti/tajmilt i Muḥya.)

    Taceqquft umezgun

    Akken ara aγent teftilin, ad nwali sin igarfiwen sεeqεiqen γef yiwen wergaz, wissen yemmut, neγ yerra iman-is kan yemmut?!
    A d-iεeddi yiwen wergaz, ad yettsekkid γer igenni, ad yedεu γef igerfiwen-nni : Ecc, ad tafem ay ufiγ!
    Akken ara yesked γer lqaεa, ad iẓer winna yemmuten; qbel ara yerwel, a d-yessegri awal-agi : Ur ẓriγ, ur walaγ!
    A d-iεeddi wis-sin, ad yettsekkid γer igenni, ad yettmeslay i yiman-is kan : “Iban usigna-s tekkat.”
    Ad iger kra isurifen ad yenneqraε, akken ara iwali winna yemmuten, ad yerwel.
    A d-iεeddi wis-3, ad yerr srid γer lmeyyet-nni, ad yettmeslay i yiman-is kan : Qqaren" lmut d taseṭṭart". A wagi meskin tekcef-it. Aw! Ur yufi ara akk anda ara yeγli, almi i yeγli di tlemmast n webrid am ccriḍa?!
    A d-jbun fell-as sin-nni n sgellin, a s-d-yini 1-nni :
    - Ẓriγ-k-id!
    A s-yerr wis-3-nni :
    - Ad teẓreḍ meẓriru, u am netta a k-teḍru!
    Wis- 2-nni :
    - Ṣḥat, werwat!
     A s-yerr wis-3-nni :
    - Yewwet wedfel deg wedrar, tesmeḍ-ines di sswaḥel.
    A d-yernu deg wawal-is : Aḥeqq baba-k u jeddi-k, ar d rkun iḍarren-nwen deg bu ikurdan.
    - Sin-nni γef tikkelt : Amek, amek ?!
     A sen-yerr wis-3-nni :
    - Attan temmekmek, d almi d ulamek!... A fiḥel a s-d-tezzim i wedrar aεmam. Tura i ken-id-ẓriγ tεeddam ssya. Yaεaǧaba ya Rebbi, ur tezmirem ad as-tcehhdem ula d cchada?!
    - 1-nni : D cchada kan, daya?
    - Wis-2 : La ilah illa Llah, Muḥemmed rrasul Llah. Ad yesteqsi 1-nni : Amek i s-qqaren i tinna akken i yettcabin γer" min cceεb, wa ila cceεb " ?
    - 1-nni : Qqaren-as : Wa ilayhi rajiεun.
    - Wis-3-nni : Anda t-teẓram ma d ineslem neγ d amasiḥ? Yak tura, tella tlelli n ddin.
    - Wis-2-nni : S yisem n baba-s d mmi-s, d leqdasa n terwiḥt-is. (Dagi, ad yeg akken ttẓallan imasiḥen) Ad yesteqsi 1-nni : Amek i s-qqaren i tinna akken" uγebbar»?!
    - 1-nni : Nekka-d seg uγebbar, u ad nuγal akk d leγbar.
    - Wis-3-nni : Akken i yezmer ad yili d ineslem neγ d amasiḥ, i yezmer daγen ad yili d uday.
    Sin-nni γef tikkelt : Tagi n wuday, ala kečč i tt-yessnen!
    - Wis-3-nni : Ẓriγ-ten xeddmen akka (ad ihuzz iman-is, akken ttẓallan akken wudayen), meεni, tebra ma ẓriγ d acu d-qqaren!
    - 1-nni : Lḥaṣul, lwaǧeb-nneγ aql-aγ nexdem-it...
    A s-yegzem awal wis-2, a s-yini i wis-3 :
    - Ad yessimγer Rebbi lajer-nwen! Ihi ttebqa εla xir.  
          Akken ara gren kra isurifen sin-nni, a sen-d-yessiwel wis-3 :
    - Aaw! I wagi i yi-d-teǧǧam akka da, εni a t-ččeγ d akurdas neγ d «ṣṣusis»?!
    - 1-nni s wewham : I nekkni d acu yellan deg ufus-nneγ a t-nexdem?!
    - Wis-2 : Σni a t-nawi a t-nečč d acedluḥ?!
    - Wis-3 : Xerṣum ad nẓer d acu i d ssebba n lmut-is, imiren yeshel lḥal.
    - 1-nni : DayaKan?
    A d-yaẓ wis-2, ad yesked lmeyyet-nni, a d-yini : - Ssebba-as d lixṣaṣ n tmezduγt.
    - 1-nni akk d wis-3 γef tikkelt : Amek, amek?!
     - Wis-2-nni ad ikemmel awal-is : Ih! Ad yili ur yesεi ara tamezduγt, neγ yeḍyeq nezzeh deg wexxam-is. Dγa mi t-id-tekcem lmut, yemmekta-d tinna akken : "a tt-iwesseε Rebbi fell-as deg wexxam n lebda". Xerṣum atan yemmut di listeε, u yekkes γef twacult-ines ṭṭiq n yemεezzan.
    - 1-nni : Awwah!! Mačči akka, mačči akka! (ad yesked lmeyyet-nni, ad yernu deg wawal-is) : Ssebba-s d lixṣaṣ n cci.
    - Wis-2 akk d wis-3 : Amek?!
     - 1-nni : "Wejh xruf meεruf ". Di tudert-is anda ara yerr a tt-yaf teqqur : Baḥ! Ulac! "Makanc"! "Rien"! Llah inub!... Asmi t-id-tekcem lmut, yemmekta-d tinna akken : " Inna Llahu la yuḍeyyiεu ajr elmuḥsinin ".
    Yernu yeḥṣa, ṭṭuqqten wid ikeccmen lekluf, akka am nekkni. Dγa, yerra-d γer da, xerṣum atan yekkes anezgum n temṭelt i twacult-ines. Yak teẓram timṭelt γer γur-neγ tugar tameγra : Wagi d seksu d weksum, wagi d lberquq, tagi d lqahwa d latay, acḥal d ṭṭelba, acḥal d tikerryas. Sebεa wussan d sebεa wuḍan, lmut welwexda...
    - Wis-3 ad yesked lmeyyet-nni, a d-yini : Yexḍa! Ssebba-s d meḥyaf n tumas : kksen-as nnekwa-s, leqqmen-as iles-is, rnan beddlen-as isem-is, qelεen-t-id seg iẓuran, almi yuγal d wi ur nefri.        
          Dγa, yemmekta-d anzi-nni “ Ttif taruẓi kennu, ttif lmut azaglu”. Yedder d aγrib di tmurt-is, yegra-d d meqber mensi di laxert-is.
    - 1-nni akk d wis-2 : Lmut yiwet, ssebbat ṭṭuqqtent.
    - Wis-3-nni : Ilaq-aγ ad nẓer :  melmi, amek d wanda yemmut.
    - Wis-2 ad yesked lmeyyet-nni, a d-yini : Wagi n tefsut n Prag, n 1968. Tenγa-t tbuzeggaγt, buḥemrun.
    - Sin-nni γef tikkelt : Amek i t-tεeqleḍ?!
    - Wis-2 : Axaṭer, atan werraγ wudem-is.
     - 1 ad yesked lmeyyet-nni, a d-yini : Wagi n lexrif n Tyan An-man, n 1989. Yenγa-t ssiwriγ, buṣefrun.
    - Sin-nni γef tikkelt : Amek i teḥṣiḍ aya?!
    - 1-nni : Atentad qemcent wallen-is, ffγen-t idammen meskin.
    Wis-3 : A wagi n tefsut taberkant-nni n 2001. Yenγa-t  “ buxeḍrun ", yettγil-it d afus uberrani.
    - Sin-nni γef tikkelt : Ayen ?!
                  Dagi, a d-tekcem terbaεt-nni ideg yella ucennay, a s-d-zzin i lmeyyet-nni, a s-d-cnun yiwet tezgart si tezlit-agi n Lewnis At Mangellat :
     
    "Gezmet taciṭa
    Aẓar a t-id-neḥyu
    Sefḍet kra d-nenna
    S idammen-nneγ a t-naru
    Mi tmeḍlem ass-a
    A d-iban yiḍelli
    Ad nili, ad nili, ad nili...
     
    Lmeyyet, ur d-yekkir Ara, tarbaεt akk d ucennay ad ffγen.
     - A d-yenṭeq 1-nni : Ay akken yebγu yili, i tura amek ara s-nexdem?!
    - Wis-2 :  A t-nemṭel, daya.
     - Wis-3 : A bbag, a bbag! D tagi i wumi qqaren akken: "Rfed a Benyeεqub, ad tmeṭleḍ ". Ur d-yeqqim wayen yeffren a lγiḍa. Mdel fettus iban-d qejjir, mdel qejjir iban-d fettus.
    - Sin-nni γef tikkelt : Amek ara s-nexdem ihi ?!
    - Wis-3 ad ixemmem cwiṭ, a d-yini : Win ixedmen kra n tucbiḥt di ddunit-is, ad yessuter seg ssadat ṣellaḥ akken a t-id-rren. Amexluq ad yekker ad yuγal s axxam-is, nekkni a d-nenser am wanẓad seg wudi.
         A d-tekcem terbaεt-nni ideg yella ucennay, tikkelt-a a d-yeddu yid-sen ccix. Ccix a s-itezzi tamellalt i lmeyyet-nni, ma d tarbaεt-nni a s- d-zzin i lmeyyet, ad εemren fell-as lḥeḍra s ibenduyar, a d-cnun :
     
    Tamellalt-iw i ttezwiq
    Leεnaya n Sidi Seddiq
    Win yettẓallan, yettseddiq
    A t-yemneε Rebbi g ṭṭiq.
     
    Lmeyyet ur d-yekkir ara, at terbaεt ideg yella ucennay akk d ccix ad ffγen.
    - 1-nni : Awwah! Mačči akka, mačči akka! Yal yiwen ad yedεu iman-is, yak qqaren : "yal aqerruy s tcacit-is ". Ad yeqqim γef tgecrar zdat uqerruy n lmeyyet-nni, ad yessemdi urawen-ines γer igenni, ad yedεu :   
    Ttxilk a Ssi Pertuf
    Γas kcem lekluf
    Argaz atah yeḍreḥ
    Glu-d s umeṣruf
    Akken a d-yaγ lehyuf
    Dagi, a d-tekcem terbaεt-nni ideg yella ucennay, tikkelt-a yedda-d yid-sen yiwen wergaz d "aḥcayci", yegla-d s usebsi akk d «rrengila « (d taccuyt ideg ttkeyyifen lkif, imaṣriyen). Aḥcayci-nni ad yettkeyyif, ad yesbuxxur di lkif, tarbaεt-nni a s-d-cnun yiwet tezgart si tezlit-nni n Lwennas Matub :
    Ǧǧet-t ad iduṛ
    Igirru n lkif
    Yes-s ad neṣher...
     Lmeyyet ur d-yekkir ara, at terbaεt ad rren yid-sen aḥcayci-nni, ad ffγen.
    - Wis-2 : D tagi i wumi qqaren akken : «iḍarren-is deg ubellaε, netta, la yettmami-d ddellaε»     (dagi ad ixemmel i iḍarren-is, amzun ad yezger i wasif). A d-yejbed 1-nni seg yiγil, a s-yini : A k-id-εezzint! Wexxer akin, teẓreḍ dadda-k! Ad yerfed ifassen-is γer igenni, ad yedεu :
    A Lalla Mjilat
    Ma a γ-tefruḍ tamsalt
    Argaz atah yeεweǧ
    Γas xḍeb-as-d tinnat
    S tayri-s yettwat
    Yebγa ad yejweǧ.
    Dagi, a d-tekcem terbaεt-nni ideg yella ucennay, tikkelt-a glan-d s teslit; ad εemren urar, ad ceṭṭḥen, amzun d tameγra i s-gan i lmeyyet-nni, u γef waya i s-d-wwin tislit. Ad yefru wurar, lmeyyet ur d-yekkir, tarbaεt ad rren yid-sen tislit, ad ffγen.
    - A d-yenṭeq wis-3 : Qqaren-as : «Wa yejweǧ ur yendim, wa yeẓẓuγur aglim, wayeḍ yettxelliṣ ayen ur yexdim". Nnan-as : "D acu i k-ixuṣṣen ay abuεeryan? Yenna-yasen-d : D tixutam"! A d-yejbed wis-2-nni seg yiγil, a s-yini : A k-id-εezzint! Wexxer akin, teẓreḍ zizi-k ! Ad yerfed ifassen-is γer igenni, ad yedεu :
    Kečč a Ssi Leḥlu
    A ṭṭbib n walu
    Argaz wwten-t lejnun
    Ddwa s lkilu
    Ad yejji, ad yeḥlu
    Ad yezhu umeγbun.
    Dagi, a d-tekcem terbaεt-nni ideg yella ucennay, tikkelt-a yedda-d yid-sen yiwen wergaz d "amejjay", yettdawi s leḥruz akk d leḥcawec. Amejjay a s-iεlleq leḥruz i lmeyyet, tarbaεt-nni a s-d-cnun yiwet tezgart si tezlit-nni n Ṭaleb Rabeḥ :
    Ay amalu
    Yerxeṣ leḥlu
    I yeγlayen d lqareṣ
    Yerxeṣ leḥlu...
     Lmeyyet ur d-yekkir ara, at terbaεt ad rren yid-sen amejjay-nni, ad ffγen.
    Wis-3 ad yerfed ifassen-is γer igenni, ad yernu ad yedεu :
    A Muḥend U Ceεban
    Llem-ik iban
    D win n isefra
    “Librubru" akk ttrun
    Deg-k la ttraǧun
    Γef yimi n tewwura
    Bγan amezgun
    Inzan d lemεun
    D kra isefra.
    Sin-nni (1 akk d wis-2) ad qqimen ifassen-nsen γef leḥnak-nsen, ad ttraǧun zdat n tewwura-nni yellan d “tadlegt neγ ddikur ".
    Wis-3 ad iwehhi γer lmeyyet-nni yeẓẓlen di lqaεa, a d-ikemmel asefru-ines :
    Ma yella d «kapičču"
    Udem ukawečču
    Di targit yewḥel
    Yennum itettu
    Yeggumma ad yecfu
    I tidet ireggel.
    Din kan, a d-yekcem yiwen wergaz (Muḥend U Ceεban) ad icennu :
    Uh ay aẓerẓur
    Ḍfer-it γ lbabur
    Ini-as i wacu i yi-iγurr...
     Ad yekfu ccna-s, ad yuγal ad yettmeslay i yiman-is Kan : Lliγ di Lḥemmam n Sidi Yeḥya, ssirideγ tiγessatin-iw, almi d-sliγ i usiwel : A Muḥend U Ceεban...! A Muḥend U Ceεban...!
     Kkreγ ddzeγ-d tiberdatin-iw ssyen; i wakken a d-awḍeγ γer da. Alammi d-kkiγ d Tefreg, ddehmeγ-d d Ǧεefra, u zegreγ-d d Genzat n At Yeεla.
    - Ad yesteqsi wis-3 : Efk-aγ-d agarru!
    - A s-d-yerr wis-3 : Ur sεiγ ara.
    - Muḥend U Ceεban : I ccemma tesεiḍ?
    - Wis-3 : Ur sεiγ ara.
     - Muḥend U Ceεban : Ur tesεiḍ ccemma, ur tesεiḍ ddexxan. A nnger-ik ma d keččini i d aqbayli?! Yernu ahat tettzuxxu yes-k mamma-k, u ad as-teqqar : Ǧǧiγ-d mmi d argaz?! Ad yernu a t-yesteqsi : I tura d acu tebγiḍ?
    Wis-3 ad iwehhi γer lmeyyet-nni, a s-d-yini : - Yugi a d-yekker!
    -  Muḥend U Ceεban : D acu i yi-tewqeε deg-s, nekkini!
     - Wis-3 s wewham : I wacu i k-d-ssawleγ ihi?!
    - Muḥend U Ceεban : Ahat yebγa ad yeḥkem?
    - Wis-3 s wewham : Anda ẓriγ nekkini!
     Muḥend U Ceεban ad yerfed ifassen-is γer igenni, ad yedεu :
    Ttxilk a Ssi Gudaṣ
    Yulin s uqerḍas
    Argaz atah yewhem
    Meskin d aferḍas
    Xuṣṣent-t tissas
    Yebγa ad yeḥkem.
     
    Mi ara yesked di lmeyyet, a t-yaf ur d-yekkir ara, a d-yini :
    -  Wagi, d amagday, yexḍa i"lippuč” akk d «likudiṭa"! Wagi, ala Muḥend U Yeḥya i s-izemren.
     Ad yerfed ifassen-is γer igenni, ad yedεu :
    A Muḥend U Yeḥya
    A bab isefra
    Kečč d mmi-s n lǧid
    Tafsut d taberkant
    Tegnewt d tazeggaγt
    Aql-anaγ nettγiḍ.
     
    Din kan, a d-yekcem yiwen wergaz, yelsa-d akken i yettlusu Muḥya (tacacit akk d ukebbuḍ...), a d-yeggar isurifen s leεqel kan.
     Dagi ad nsel i yiwet tezgart si tmezgunt n Muḥya : " Si Nistri".
    Akken ara teḥbes (tasfift ideg tella tmezgunt), argaz-nni (yelsan am Muḥya) ad yessers afus-is γef yedmaren n lmeyyet-nni. Aneggaru-yagi ad yergagi neγ ad yezlez, a s-yales i tikkelt tis-snat; tikkelt tis-kraḍ (3), a d-yekker lmeyyet-nni, ad yettḥukku allen-is, akken i ixeddem win ur nerwi iḍeṣ. Tarbaεt-nni ad wehmen nezzeh.
    A d-yenṭeq γer γur-sen lmeyyet-nni, s tuzzma :
    - Lliγ kan ṭṭṣeγ, tekkrem tessakim-iyi-d!
    Argaz-nni (Muḥya) ad iwehhi γer winna, a sen-d-yini i terbaεt-nni i iwehmen :
    - Xdem lxir tura deg weqmayli!
    Lmeyyet-nni i d-yekkren, ad yettǧellib am izerzer (taγzalt), a d-icennu tizlit-nni n Σebdelqader Meksa :
    Yemma tezla-yi
    Baba yuza-yi
    Lwacul ččan-iyi
    Σica weltma
    Ttxilem jmeε iγessan-iw...
     -Argaz-nni (Muḥya) :
     Yenna-yas baba-s i mmi-s :
     A mmi lεibad-agi urεdilen ara :" yella walbeεḍ γas yella, ulac-it, yella wayeḍ γas ulac-it, yella".
           Argaz-nni ad yeffeγ, at terbaεt-nni ad refden ifassen-nsen γer igenni, ad dεun :
     
    A Muḥend U Yeḥya
    Steεfu tura
    Inig di talwit
    Gar-aneγ tezgiḍ
    S wayen i γ-d-teǧǧiḍ
    A bab n teqbaylit.
     
     
      Dagi, a d-yekcem ucennay, a d-yecnu kra si tezlit-nni n Yidir "Ay arrac-nneγ» :
    Γas iruḥ walbeε
    Γas yella wi nfan
    A d-kkren wiyaḍ
    Ara sen-yeddmen imukan...
     
    …Ad xsint teftilin.
     

    Wehran Mayyu 2005

     

    Ameskar: Ğ. Benεuf

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    Meẓyan - Tinin-is...
    Meẓyan - Tinin-is...
    Meẓyan - Tinin-is...
    yusef - Tinin-is...
    Ğamal at Udiε - Tinin-is...
    hakim - Tinin-is...
    muḥend - Tinin-is...
    muḥend - Tinin-is...
    Tiririt i Yusef - Tinin-is...
    smail - Tinin-is...
    smail - Tinin-is...
    Sεid - Tinin-is...
    Lu grun pewwiṭ - Tinin-is...
    Awlawal - Tinin-is...
    Awetniri - Tinin-is...

    Copyright 2006 imyura.net