 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Σebbas (Tiniri, Belεeggal d Lqelεa)Ǧamal Benɛuf I yiman n dda Lmulud At Mɛemmer Si timawit ɣer tira. 
Tugna-yagi tettwaṭṭef-d deg Belɛeggal ass n 31 Γuct 1999. La s-nessawaḍ tamella i temɣart-agi (B.Zehwa) i yewwḍen tura sanda ara naweḍ akk. Aḥric amenzu : Inzan (lemtul) Awal i d-yewwin awal ɣef wawal* Agdud war idles, am wergaz war iles, d anzi (lemtel) amaziɣ yesɛan lmeɛna aṭas. Yal ales neɣ amdan yesɛa isem, yesɛa imawlan. Akken daɣen aɣref (agdud). Yal aɣref yesɛa idles, yesɛa awal, tutlayt, taɣerma, yesɛa amezruy… artigra. Ula d aɣref amaziɣ am netta am wiyaḍ. D acu kan ur yesɛi ara ẓẓher ur d as-t-yefki ara wakud akken ad yesken i umaḍal d acu-t, d acu i yesɛa deg yedles-ines. Acku yal tikkelt ad yebɣu ad yekker ad yezwi aɣebbar ɣef yiman-is, ad yekker ad yerẓ azaglu n ddel, n lbaṭel i t-yeggunin, a d-yekker yiwen s yisem n tegmat, s yisem n tdukli, s yisem n ddin, am wakken aɣref amaziɣ ur yessin talsa neɣ asɣan (ddin) neɣ tadukli, neɣ ur iḥemmel ara tamurt… Ihi tura dayen yekfa yiḍeṣ, yekfa ukellex, tekfa tsusmi. Yal yiwen ad yeɛqel iman-is. Amaziɣ ass-a yeɛqel iman-is, yesɛa awal, di tmurt-a i d-ilul, deg-s i d-yekker, deg-s ad yemmet, i wakken azekka ur yettuɣal d aẓekka. * Wehran ass n 20 yebrir 1990. 1- At wexxam ṣebren, imɛezzan kefren. 2- Ansa i s-tekkiḍ i Lqelɛa d tasawent. 3- Argaz d llsas, tameṭṭut d ajgu alemmas. 4- Am tmess seddaw walim. 5- Ass d yir ddunit, iḍ d yir targit. 6- Aḥlil a wi yeẓran, aḥlil a wi ur neẓri. 7- Ay argaz ay ameɣbun, yeksan di lexla am userdun. 8- Awal ma wezzil yefra, ma kemmil a d-yini kra. 9- Awal ur nettwaqbal, am win yettseqqin deg uɣerbal. 10- Lemmer yettuɣal lxir, yili yuɣal i wezger. 11- Asif ad iruḥ a d-yuɣal ɣer lḥedd-is. 12- Argaz yettwaqqan seg yiles. 13- Akken qerrḥent i neffɛent. 14- Ansa i d-yezdem i d-skuccḍeɣ. 15- Anta ttejra ur ihuzz waḍu. 16- Anta ttejra ur nesɛi aẓar. 17- Ad nerreẓ wala ad neknu. 18- Ay acek uqeḍmir, lemmer i yeɛmir. 19- Am tyerza n welɣem. 20- Alamma ijuǧǧeg lemleḥ. 21- Am win yettargun lexrif di llyali. 22- A s-neṣber i Rebbi, ad nernu i lɛebd. 23- A bu snat yiwet a k-truḥ. 24- Bu yiles medden akk ines. 25- Ccreɛ igenni leɛmer yelli. 26- Cwiṭ i terwiḥt, cwiṭ i telwiḥt. 27- S yiɣil aberkan i ntett aɣrum azedgan. 28- D lḥuj i ɣ-yerran ɣer umezduɣ n Tniri. 29- Ddwa n lxir d ccer. 30- D lɛali-yi kan aqbab i wassen n waluḍ. 31- D axxam i d aẓekka n ddunit. 32- Gma-k a k-yeffeẓ ur k-yesseblaɛ ara. 33- Ḥanun zanun la tfareq lkanun. 34- I yeẓran ala win yewwten d win yettewten. 35- Iles uḥdiq, ul uḥriq. 36- I d-icebbun si baba-s siwa ṭikkuk di lexla. 37- Ifut-ik lefjer ay amɣar. 38- Ibeddel adrum s weɣrum. 39- Iteddu ɣef uɛebbuḍ-is am wezrem. 40- Iles yessawal-itent, aqerruy yettaɣ-itent. 41- Iḍarren-is deg ubellaɛ netta yettmami-d ddellaɛ. 42- I inekren laṣel-is d aɣyul. 43- Meyya keccment, meyya teffɣent. 44- Ma rriɣ-am-d awal tezhiḍ, ma ǧǧiɣ-kem terḥiḍ. 45- Qeḍran ur idehhen rrfis, aɛdaw ur itettu axṣim-is. 46- Rebbi yettayal-aɣ lmut, nekkni nettayal-as lqut. 47- Rebbi am uḍebbax, ečč txellṣeḍ. 48- Ruḥ ay aɛrab ar tafsut. 49- Ruḥeɣ a s-ɣizeɣ i baba-s, yerwel-iyi mmi-s s ugelzim. 50- Ssbuɛ yettban deg wuftiyen. 51- Ssuq n lxalat ur iferru. 52- Timmuhbelt n leɛwacer, iḥemmlen seksu n yirden. 53- Tfuk lɛid ay arrac, uɣalet ɣer tarɣaṭ akk d uɣiɣac. 54- Ttif tameṭṭut iḥerrzen, wala tayuga ikerrzen. 55- Tisusaf s igenni ttuɣalent-d ɣer wudem. 56- Tenna-yas lǧedra i tgelzimt tḍurreḍ-iyi, tenna-yas afus-iw seg-m i d-yekka. 57- Tuzzma ger leḥbab d ddwa. 58- Ttif tiyiti s ugelzim, wala ɛecra s tqabact. 59- Tirga mxalfa. 60- Timɛayin uzal. 61- Tikli n yizem. 62- Temẓi txeddem ɣef temɣer, temɣer txeddem ɣef lmut. 63- Tiniri yezgel usaku. 64- Ṭṭeṣ ar azal, a d-tafeḍ sseɛd-ik mazal. 65- Ur ttiẓid a k-ssbelɛen, ur ttirẓig a k-id-ssusfen. 66- Uccen i d-trebbaḍ a Welqaḍi i yiri-k. 67- Ur d-ǧǧin imezwura ara d-inin ineggura. 68- Urweɣ-t, ur d iyi-yuriw. 69- Ur jeggej di tmeɣra, ur ttaɣ aɣyul di rrbiɛ ( tafsut) 70- Wa yufa, wa yestufa ( yessekfa), wayeḍ yesmendag isufa. 71- Wi yebɣan ad yidir yemmet. 72- Win yebɣan ad yisgim yilqiq, win yebɣan ad yuzur yirqiq. 73- Wi yebɣan abɣer yesɛu-t, wi yebɣan lhemm yerwu-t. 74- Win iwehhan yewwet, win yewwten yenɣa. 75- Win yewwet laẓ s aɛebbuḍ itettu, win yewwet laẓ s aqerruy iceffu. 76- Win izerɛen aḍu ad yemger aɣebbar. 77- Wi ur nesɛi yemma-s ifuk rrbeḥ fell-as. 78- Wi ur nesɛi tagmat meḥqur. 79- Win yeččan yečča, ma d wayeḍ tarbuyt tekkes. 80- Weqbel a kem-issineɣ jaḥeɣ, Ma d tura rtaḥeɣ. 81- Win ideg ur sɛiɣ nnfeɛ, a t-fkeɣ g ddfeɛ. 82- Yeɛreḍ ad yecrured am tsekkurt, teɛreq-as tikli n tyaẓiṭ. 83- Yewwet-d igenni, irad wayenni. 84- Yiwen ur itettu aɛlaw aqdim, ala yir llqim. 85- Yečča lmal, yefreḥ bab-is. 86- Yenna-yas a baba wwten-aɣ, yennas a mmi ɛeqlen-aɣ. 87- Yeddem taɣaṭ yerḍ-d, yenna-yas rnu-d yelli-s. 88- Yuker ḥeḍreɣ, yeggull umneɣ. 89- Yekkat ifessi. 90- Yiwen ur yeqqar ibawen-iw ur tewwan ara. 91- Yeẓra Rebbi i yellan deg weɣyul, yekkes-as acciwen. 92- Yir lhica deqqem neɣ qqim, yir asɣar nǧer neɣ qqim, yir lɛebd hder neɣ qqim. 93- Llum yellan ɣef wuccen, rran-t-id ɣef uyaẓiḍ. 94- Lemmer i tent-iḥesseb ufellaḥ, ur tent-izerreɛ. 95- Leɛmer n at zik, lqedd n at tura. 96- Leǧruḥ qqazen ḥellun, yir lehdur qqazen rennun. 97- Leɛlam icudden , wi yeqqimen yernu-d. 98- Γurwet wi iberrun i ṭṭbel deg waman. 99- Ɛni ad tewwteḍ igenni s rrkel. 100- Ɛeddi ɣef weɛdaw telsiḍ, ur k-yeẓri f wacu tensiḍ. Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
aligato
- Tinin-is...i les carrés nni d acu-ten,d isekkilen daγen? D tamazight Amcum-nni
- Tinin-is...A Σli-Lgaṭu,
winna d-yesersen ayagi deg wesmel ur igir ara tamawt i wannect-a daya. Yifit lemmer ad t-yesnemme wemdan tazwara, sakin ad t-iwehhi s annect-a, tefra. D acu k-yesserfan akka, yak ur d ak-fukent ara tεeqqqcin-ik?
" Zik wa ihedder-itt i wayeḍ, ass-a di lkaγeḍ, a tt-id-afen ineggura" ( L.A.M.). Tanemmirt a dda Ğamal! Amcum-nni Amcum-nni
- Tinin-is...l husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, ayen id turiḍ d ayen iγ d irennun tamusni , bγiγ kan ad gzuγ anamek n wawal nni id seddaḍ deg yinzi uṭṭun 73 " abγer" imi ur t sinneγ ara ,tanemmirt tayeḍ γef leqdic ik sumata . muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen A k-ssnemmreγ aṭas a gma Ğamal, i γ-id yerran inzan-agi γer tira, (akka id leqdic iga Dda Lmulud Mεamri) tanemmirt, ad as-nessawaḍ daγen tamella(ṛeḥma) i Nna Zehwa yecfan fell-asen, ammer akk Imaziγen n tura, gren γer tqerruyin-nsen azal n timaḍ (meyya) yenzan, ahat ur smuzguten, ur ten-ttbeddilen, widak-agi yellan stuwtiwen di yal amḍiq ttruẓun deg yedles Imaziγen d tutlayt-nsen.
Asegri s usefru-yagi i γ-id-yessaweḍ s tira-s zeddigen Dda Sεid Nat Mεemmer: Ssawal i lmuxx-ik allaγ! amen yes-k yes-nneγ, tutlayt-ik yes-s ttmeslay! amaynut sγur-k mi a d-yeffeγ, s tira-s kan ttnaγ! daγen s tmusni-k deg-s ssalay! nekk d wa i d abrid ssneγ, muqqel ma γelṭeγ, leγrur γef yimi-w ẓẓay! muḥend muhabdiki
- Tinin-is...azul a gma L ḥusin inzi-yagi wis 73 akken tegziγ nekk, d (rrbeḥ) maca a neğğ Ğamal d netta a γ-t-id-yessegzun akken iwata.
tamawt: acimi tekkseḍ ijeriḍen n tuqna deg tira-k a L ḥusin? ma yella d imusnawen n tutlayt i d-yefkan iwelihen-agi, nekk daγen a ten-kseγ, tira-k telha war ijeriḍen n tuqna tettwagzan daγen;
muḥend vuvker
- Tinin-is...Azul fellawen,
Tannemirt af inzan-a...wiḍak ayi ḍayen islliγ s-umata sγur tayemmaṭṭ inu, u εarṭeγ ya kan ad leq-ṭeγ kra zegsen ( ay tesurfem ma yela aniḍa ig xuṣ a y-imyura...)
_Yenayas w'azro: Ugadegh a-d'fsigh. Islayazd u-kkura, yenayas: mi d-kkecc attefsidh, nek ul ar'dinigh.
_Nnan-as i w'agg'ttidh (afrox): Tura vav-akk yemut, w'ar aggedyawin lqut. Yennayasen: Mi d Rebbi yella, yiwen ur t'idyexliq yettut.
_Steqsan afekrun(ifker); nnanas: Anw-idezman-ikk ay-ifker. Innayasen: akka seg asm-id'neker.
_Ufan tayazzitt, tettru af yiwen g'fraxis m'iggruh. Nnanas iwacu imettawen, iruh'am yiwen mazal mraw, Tennayasen: Win urenjjerev tasa; a d-ines anda nensa.
_Nnanas iwezger: Anw-i d'ggmakk a y'azger, Yennayasen d win ijjeb'den yidi azagglu.
_D cetwa isyennan: Ggulegh m'urewitegh s y'ixef a d'wtegh s'udhar.
_Yevrir yennayas: ma hadhregh w'ivghun ighav, ma ghavegh w'ivghun yehdher.
_Yennayas y'ighes i w'aydi: qquregh, Yennayas w'aydi; ma yella kkecc tequrett, nek s tufagh. _ Uheq, sidi Ali; g'uhhen tt'hukett uhhen'tt'ghezzitt.
_Aâebudh yerwan, ur yett'xemim f win yelluzen.
_ledj'reh iqerreh, vavis.
_Igezz'rran d win yewten; d win yett'wawten.
_Win yevghan ad icc ad irr'wu ad iker deg usu.
_Macci Win yeccan yerr'wa ad yettu ans id yeka.
_Win yettsen g t'rrakkna, idel ihma, yeqqaras: cetwa telhha.
_Ay telhhitt a nniya; lukan ut ttettedh ara ayetmaten.
_Ma yella tayerza d dwam; ssava d leâwam.
_Win ik'yenan hamlegh'k(rrigh'k); jarr'vit g teswiât n diq.
_Crureqt ay aman mi t-tazart ulacitt.
_Ghas ma kkerhhegh ggma; kkarhhegh w'artiwten.
_Igger ma werragh yettem'gar.
_Taserduntt ttazaêvatt, rnanas idhebalen.
_Ivki ihemmel win it-ixenqen.
_G ggematt ar uggematt, yyad m-anemickatt.
_ Ur ttagad asif ma yehmel, agadit ma yesusem.
_D'acu ik'yewin ar levher a win ur nesin i lâum.
_Qsentt w'arzzazen yera ttar g'vzzizen.
_Amaêmac g tmurt iderghalen d'azerqaq.
_Am wid idhemâân tamentt g'arzzazen.
_ Yennayas; a vava wetnagh _Yennayas; a memmi âaqelnagh.
_Tighirdemtt, attefegh atteqes w'attughal gh lgharis.
_Yennayas w'ucen; semmumit t'zzurrin n laêddari.
_ Am dihhin am dda nigh dihhen axir n dda.
_ Idd'rimen iddrimen iddrimen, win itnisâan mechhur win ut'nesâi mehqur.
_ Ulac win izegren i w'asif ur yevzigg.
_Tizizwit d'iittaken tamentt; win teqes attemet.
_ Meden rnan iyyi nek rnigh tamghart y'imma.
_Wayyi d yiwen meskin, isâa yiwet n tteqwirt zat w'xxamis, d'nettat i d kulec ghures, ixedem zgges tavhirt, izza tjjur n lfakkiya, izervitt aken ur kkecc'mentt t'yuzzatt, ur kkecc'mentt t ghetten, yiwen w'as ifghed g xxam iwala alghem ( d nuva tamezwarut iwala alghem), isâanqeq nigg n zerr'v ni, ivda aqrratt g yiwet n tt'mecmact yecaêcên; ur yufi d'acu ar adyini; innayas: a rebbi d kkecc i tt'idyefkan d kkecc i tt'yeccan.
_ Win yeccan yecca, win yegran tarr'vuyt tekes.
_ Win yev'ghan taghrrutt izlu taghatt, win yev'ghan Aâli yarwitid, win yev'ghan lesfendj ad ifek nannas.
_ kkra i telwiht kkra i terr'wiht.
_ Innayas yiwen: Tivkitt negh tettezz'gged l ggelva. yerayazd w'ayett: Itt'van f'udmis.
_ Ad yeker ldjil d'aquttitt ad yecc naâma ur tewitt.
_ Ur ttizzidh ak s'velâen, ur tt'irzzigg agdesusfen.
_ Tamentt tennayas: Azzar n hegu at ideh'yugh ma d'azzar n lmut as kemlegh.
_ Tajenwitt n djeha t'neq t'heyyu.
_ Ayen yellan g lqaê n ttecuyt, isalayitid ughemdja.
_ Win itetten g ghemja tt'rruhnas izevrelihen.
_ Ulac xali g t'sirt.
_ Ulac aêeleq uvalttun.
_ Aêli d'irit ajelavis d lâalit.
_ Tif ilellac wala ulac.
_ Ivda llif ivda ttess'rrif ivda tidjaw g lex'rrif.
_ Widakk ihef'dhen rruhen qimend iqez'laluhen.
_ Haynun zaynun, urett'wexirren i lkanun.
_ Afegh a tt'imghurett.
_ Awal am lujehh, ma yefegh ur d'ittughal.
_ Tarr'sast ineqen ur t'hheder.
_ Afrox ur iselqatt vavas.
_ Innayas w'rgaz i t'mettuyt:
Usan ayyi wezilit. tennayas: D'usan n tt'veruyt d ttverit. inayas: anida aka? tennayas: g xxam n tt'meghra idjigh acettitt. inayas: qim anida ikemttugh. tennayas: a tamacwart, dayen igh'defka tesghart. yak tura l'istiâmar yefegh? inayas: nettru f lfil y'ilindi asegwasa yernad gg'mas.
_ Attemmaê, iccat ukedav.
_ Nezzadh aman.
_ N'ttefezz awal.
_ Yewett y'igig tavllatt.
_ Yefegh urekk'ti tarr'vuyt.
_ Qrriv, attawett taluft irgazen.
_ Yuggar uxxam y'irgazen, win g'zgaren.
_ Tif tamettuyt iherzen, tayugga ikkerzen.
_ Itt'meê uyedidd g dd'law.
_ Uret'ttefegh ara tunttit alma rr'wantt it w'xxam.
_ TTseqin ar verra.
_ Levher(ill), itt'hibbi inernan.
_ Xedmegh i meden ayen iv'ghan i y'imaniw urevghigh.
_ Agguttif g rrumi mahla.
_ Igg'la uqurran s'uzegzaw.
_ Ivgha ad idu tikkli n ttsekurt, tâarqas tin n tt'yazzitt.
_ Ans'aken ittes'kkuc'ttadh i d'zedd'megh.
_ Akkecatt t'heqrett, izmer ak'isderghel.
_ V'dhanagh ttuna am uqettun n ttugga.
_ Ferqen am ivawen f lluh.
_ Awal ma yewett sin iwett mittin.
_ DDunit t dewir am tteh'vultt w'ghrrum
_ Ay culagh d w'ay'nuddagh kighed icuddagh imudagh.
_ TT'warin meden bu temmzzin.
_ Wariyi ak warigh macci d Rebbi ak aggadegh.
_ Aken id yusa w'ass at ikkes umekksa.
_ Ma icav ar tett it ttuya.
_ Nennas i w'ucen: Assa d nuvakk attett'witt ajemaê. Igga aka yett'ru. nennas iwacu imettawen a y'ucen. Innayasen: Ugadegh teskidivem.
_ SSuq ssveh.
_ Tamedit ideqaren lâaslama.
_ Am win ig'rruhen ad yer vavas amjah, igga aka ijah ula d netta.
_ Uqvel akezz'rregh jahegh, ma ttura rr'tahegh.
_ A bu snat yiwet texttak.
_ Ulac ticrratt ur dnefki iddamen.
_ Ulac tedj'rra ur ihhuz w'adhu.
_ D yiwen uhedadd itnisse'vtten.
_ Ma tenxerr wexerr.
_ Ar'ras allutt ay ahedad.
_ K'sas g camaris t vexer'ttas.
_ Yuâer umegh'vun ma yerveh, yuâer w'mvur ma yezwej.
_ Rruh kecc âalaz'd vavas i win ur'tnesâi.
_ Kulec ihal g ggujil hala tiwlilist n lexla.
_ Ad'ggal am gguddi n ric, win iâedan isemmar ghures.
_ Lâaslamakk a llaz; ans'aka ittekitt? Kigh'd g lexla d'ighezz'rrawen.
_ A y'aâeqa y'irdden, lheman iydiwtten agg'dyawett.
_ W'izemren asyini y'izem iffuh y'imikk.
_ Agg d'ifek Rebbi lhhem id gg'artenttudh i w'aken agh'tettudh.
_ A syefk Rebbi lhhem i win is izemren.
_ Azemur izmer i y'imanis!
_ Ilhha nnif ula g lmut.
Ukerdis
- Tinin-is... Aqli am imiṛeγ llebḥaṛ iεecqen lubabaṛ la ttunageγ bγiṛ aεwin yerra-yi zman d aεeṭṭaṛ lebda d anemḍaṛ kkiγ-d meṛa timdinin lwaḥc n tmeddit yuεaṛ ula'ukud nqeṣṣaṛ seg asmi ğğiγ tiqbayliyin
amnay
- Tinin-is...Tamγart-nni attan tura tesgufuy di talwit. Acḥal refdent tuyat! D tajjmilt imi i tt-yudder Ğamel!
Tanmirt-ik a Ğamel; limmer ulac-ik; a k-id-nesnulfu! el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, i keč a muhabdiki id yesutren dgi acuγer kseγ ijerriḍen n tuqna di tira w ? ak inniγ kan tidett a gma , kkseγ ten imi ur zriγ , ur sineγ alugen n tira akken iwata , ula d yiwen ur yi d yemmil iwellihen agi ,maca imi k nniγ ur zriγ anda wulmen anda ur wulmen ,dγa ur d seddayeγ ara akw, tura keč imi i k id yebwi Rebbi ma testufaḍ kra n weswiε a yi d mleḍ xerṣum s umata anda ten yeγ anda ur ten yeγ ula, acekku lan wid id yeqqaren d akken , amedya: axxam nwen ulac degs tugna , llan wid id yeqqren imi yella ujeṛṛiḍ n tuqna deg : axxam-ik ad yilli ula deg wexxam-nwen , amek i tettwaliḍ timsal a muḥend a gma !!! nek d aya iyi ğğan ur ten id seddayeγ ara imi ur zriγ anda laqen , anda ur laqen .ttrajuγ tiririt s γurk neγ imeγriyen ,neγ a t qneγ amuḥend ? ad aruγ s γur-ek ? muhabdiki
- Tinin-is...azul a L ḥusin γur-k azref a gma imi ur nesεi-yara takaddimit n tutlayt, ihi ur zmireγ ara a k-id-iniγ akka neγ mačči akka, nekk s timad-iw ttedduγ d iwelihen n Kamal Nat Zerrad, yernu tikkelt ar tikkelt tteffaγeγ i webrid, acku inagmayen ssnulfuyen-d, ma ulac maḍi d nekkni yakk ara yessγervlen, i tinna n (v)? amek?
muḥend l husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, awah a muhend "v" agi d awezγi ad yili imi werjjin uran yes yemdanen yesnen ad arun, nek ma uriγ t id dγa d ttucḍa kan id yellan a gma ,tura yezmer ad yili ma yella d i" venise" d tterbaεt is imi ur nezmir as nbeddel tira a naru daγen akka "beniz" ?? wama i wawalen d teqbaylit atan iban yella" b" i yzenzaγen d wagaγen. el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul i watmaten nnegh; tanemmirt ik a muhabdiki γef usegzi nni n wawal "abγer" id yesedda Ğamal di yenzi ines wis 73 ? maca tura rriγ ad zṛeγ ma sexdamen t wawal agi n "abγer" di tmanaḍin agi id yudder netta ansa id yelqeḍ inzan agi, neγ d netta kan i yeksen awal nni taεrabt n "rrbeḥ" iwseggem n tutlayt? muhabdiki
- Tinin-is...azul a L ḥusin asekkil (v) aṭas i yellan irit-is, aṭas daγen i yellan mgal-is, imesduklen n tutlayt n Tmaziγt d (b) isertiyen d (v) ammer yiwen wass a nesεu tasdimant i tmurt Leqbayel, ad tettwaru Vgayet, mačči Bgayet neγ Bedjaya, acku B neγ B kifkif, asekkil V d usekkil B mačči kifkif, llan ihi wid yettmeyizen akka.ar tura mazal Lawliya n Guraya u yuran ara Bgayet neγ Vgayet? ala Bedjaya kan i yellan! Ma d tamnaṭ agi nat Σebbas ur ẓriγ ara ma akka i t-id-iḥawec Mass Ğamal wawal-agi abγer, neγ uhu, neγ ahat ira daγen ad yezizdeg Tamaziγt, d netta kan i yeẓran. nekk mačči ṭemnaṭ-nni. mazal daγ ssewhament tira-inek a L Ḥusin, (werjjin) acimi mačči (werğin)? aql-i ttakkeγ azul i watmaten i d-yettarun γer wesmel yal yiwen s yisem-is, war ma ttuγ Ayirat, Yiwen, allet-aγ-id s tegzi-nwen ay imeddukal?
muḥend el hucin n yiqubab
- Tinin-is...ya muḥend dagi d ttucḍa kan, yif it ma nura" werğin ", yella wanda i twalaγ akka s talγa agi" werjjin",maca, d tayi i ywulmen ahat " werğin", tanemmirt ik imi tettarad lbal ik γer tira ,wama yiwen dina deg yimdukkal ik ḥuffeγ ad fehmeγ kra n tγawsiwin yečča yi iseblaε iyi, ma d keč ak yeḥrez yellu . Ya muḥend a mmi tameṭṭut ik sarmeγ d tamelalt,manci d taberkant akken ig cennu ucennay nni, txil ek ma tegziḍ anamek n wawal id yessedda lwenas maεtub deg taγect is netta d newara deg tzelitt nni iwmi yules "a yemma εemed ur ttru"deg cewwiq nni n newwara anda is teqqar: mi walaγ iziker aneggaḍ yelsa d icifeḍ ḥemleγ wi itteddun ḥafi" d acu i d anamek n "aneggaḍ " ?? el husin n yiqubab
- Tinin-is...tanemmirt i vuvker id yuran ula d netta attas n yenzan seεben attas i tγuri imi ur uran ara akken iwata , rriγ lwelha w d akken llan kra n yimeslayen ur tnefhimeγ ara am : aluḍ aḥeddad , yewet yigig tablaḍt d acu i d anamek n yinzi agi , akw tiwlilist n lexla d acu tt ? . Ǧamal.B
- Tinin-is...Azulen
Azwel umahil-a d wa : « “Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Ɛebbas” « innan » seg : tmenna, ini.. mačči «inzan» ma ulac acimi i s-d-nerna aya: aḥric amenzu „inzan/lemtul“. Acku d amahil yerzan alqaḍ si timawit, yettwabḍa d iḥricen : -Aḥric amenzu: Inzan. -Aḥric wis-sin: timseɛraq. …. Ay akken iri (amyag “ri” deg wurmir: bɣu)/yebɣu yili yuklal tinemmirin gma-tneɣ-agi aqeddac i d-yessersen aḍris-a deg wesmel, acku di tedmi-ines yenwa d azgal i zegleɣ, rriɣ “n” deg wadeg n “z”.
Tamawt: anzi wis-86 ɛerqeɣ di tira-s, yessefk ad yili akka: Yenna-yas a baba wwten-aɣ, yenna-yas a mmi ɛeqlen-aɣ. Deg wadeg n wa: Yenna-yas a baba wwten-aɣ, yennas a baba ɛeqlen-aɣ. Aql-i bubbeɣ-ken/t. Awal “ abɣer”= rrbeḥ, akken t-id-yessegza dda Muḥabdiki deg wawal-is. Ar ass-a n wussan mazal-it sseqdacen-t kan deg yenzan, wamag yettwattu ula γer yemɣaren d temɣarin n tama-yagi n At Ɛebbas. Yella akka “ abaɣur= profit/avantage deg umawal n tmaziɣt tatrart . S umata d wagi (asemneɛ xerṣum n kra n wawalen si nnger i ten-yeggunin) ay d iswi wis-sin umahil-agi, deffir usemneɛ n yenzan s yimmad-nsen d wayen akk yellan di timawit. Tanemmirt i yal yiwen deg-wen ilmend usebɣes akk d wawal aẓidan. A d-nuɣal s awal akken yal wa a sen-d-nerr ɣef yesteqsiyen-ines. Ǧamal.B
muhabdiki
- Tinin-is... acimi ara rfuγ, neγ ad terfuḍ, neγ ad yerfu, nekkni akk d atmaten kra n win yettarun s Tmaziγt d gemu n tutlayt, yelha leqder waygar-nneγ, γas yella win yeccḍen, daγen assuref yelhan. Ma γef tezlit n Lunnas Maεṭub tamella d ussuref n Yakuc fell-as, deg uccewiq n Newara imi ara nessawaḍ azul d ameqran, awal-agi (aneggaḍ) waqila yesεa sin inumak, amezwaru: (aqesḥan) wis sin d taberkant-nni, i d-yennan di tuččit qqaren aseqi-yagi (neggeḍ) Ihi aneggaḍ: igezzem iẓuran deg yedles, igezzem ijjeγdan deg tuččit.
tamawt: ma tessneḍ yiwet tezlit n Maεṭub anda i d-yudder Dda L Ḥusin nat Yiraten, cclaγem-is annect ilaten, Ayiwen ur k-yaεqqil ara ma d Ayirat neγ d Abgayti: manci, εeqleγ-t d mačči, neγ uhu, a Dda L Ḥusin ar tayeḍ muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...tanemmirt ik a muḥend a gma γef usefhem n wawal nni " aneggaḍ" , teniḍ ed yesεa sin inumak maca keč anagar yiwen id tefkid "aqesḥan" anda t unamek niḍen ? d acu i d anamek n aqesḥan deg usefru n lwennas? iziker aqesḥan , d win i yettun lasel is ? neγ amek ? neγ d win yettḥaraben γef taεrabt ? d acu i yebγa ad yini lwennas deg usefru ines, Lwennas yecna Da ḥemmu n at iraten manci l ḥusin n at iraten !!!! ak d rnuγ a muḥend a gma kra n imeslayen n lwennas imi ur ten fhimeγ ara ,am win anda is yeqqar di tesfift nni ines taneggarut: "win iwmi yecceḍ lasel sekrasen absis di tili" awal "absis" ? nekwni neqqar tabsist i weḍemmin nni n uxeṛṛub , axeṛṛub m'ara t tezḍeṭ as teyyeḍ ciṭṭ n zzit uzemmur neswal as tabsist, zik settent.Ihi γer lwennas d acu i d absis ? muhabdiki
- Tinin-is...a L Ḥusin teniḍ-d ur tegziḍ ara anamek wis sin, nekk nniγ-ak-t-id yakan (aseqi yeččuren d lidam, ayefki yeččuren d udi) d ayagi imi neqqar di temnaṭ-nneγ aneggaḍ. Imi kečč ar γur-wen teqqarem tabsist d aḍemin, ihi tabsist d unti, absis d amalay. ihawul ammer ssineγ awalen akk teqbaylit, am akken iqqaren: Am kečč am nekk a lğamaε, neγ tifeḍ-iyi εad s tgertilt!
muḥend l husin n yiqubab
- Tinin-is...tenγiḍ iyi s taḍsa a muḥend taḍsaγ imi iyi d tenniḍ tenwiḍ nekki sneγ kulec ???!!! tanemmirt ik a muḥend γef usefhem n wawal agi "aneggaḍ", ttekleγ fell ak!! win ik yesεan deg wedrar ur yettagad deg uzaγar !!!! d awal ik, weεren imeslayen id yesseday lwennas , ihi anida ten wid ik yeqqaren nḥemmel tuγac n lwennas!!! ma deg lbal nsen aγ d segzun awal agi n " absis" nek akken ik t id nniγ manci d win i yebγa ad yinni ,imi ur yesεi anamek nni i sneγ nek deg usefru ines " yeqqar ak "sekrasen absis di tili" manci d aḍemin a muḥend ur nezri d acu t la keč la nek !!! ahat ma yella kra d Ğamal neγ Said nni id yettarun isefra , imi nutni tedda ciṭṭ tmusni nsen γer zdat,neγ m'ulac a nerju walbaεḍ n tewrirt musa weεmer ahat seqdacent dina wawal agi n websis, nek γileγ tjemmel tt id akw a muḥend ? yenna yas Ccix muḥend " a wi ddan d wi i t yifen ad yettεanad ad t yaweḍ wama d wid nemsawa ula wi ilemden γer wayeḍ" ihi tura d tayi , nniγ ak tteddu akw d Ğamal ad ttlemded tilufa; ya muḥend m'ara ak id steqsiγ γef wawal ur t tesineḍ ara, ffeγ γer wezniq tesseqsiḍ wiyad,yak ugten leqbayel !!! d widak akw !!!nek a muḥend steqsaγ yiwen yures magister n tmaziγt yenna -yi-d :d takurt nni n wedfel swacu i tturaren yilemziyen " boule de neige" ur zriγ ma tseḥḥa tririt agi a muḥend neγ uhu , sekrasen takurt agi n wedfel deg tili , d acu i d namek is a muḥend ??? ya muḥend ak d rnuγ awalen ur sineγ ara anamek nsen neγ icaṭṭ ak ????? muhabdiki
- Tinin-is...Imi testeqsaḍ yakan yiwen yesεan magister n tmaziγt yenna-yak d takurt n wedfel, acimi? ur yi-t-id-teslemdeḍ ara wawal-agi akken iwata? neγ triḍ ad tetihineḍ fell-i i wakken ad teṛwuḍ taḍsa! Σuddeγ s nniya a gma, ziγen d timsaεreqt i y-id-tefkiḍ, mačči d asteqsi: tenniḍ-d d acu iwumi iqqaren: (absis) imi tabsist teqqareḍ d taṭemint ar γur-wen, ihi absis d aḍemin, acku tabsist d unti n umalay absis. dayas i k-in-nniγ ur ssineγ ara anamek n yal awal yellan di temnaḍin nniḍen, deg wayagi a Dda L Ḥusin iban tiffeḍ-iyi, imi kečč meqqar tzemreḍ ad testeqsiḍ yiwen yesεan magister s tmaziγt;
muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul a muḥend! awah a muḥend manci d timesεraq ik-d-fkiγ, nniγ-ak ur yi-teččur ara tiṭ-iw tiririt agi iyi-d-yerra" umegister-agi n tmaziγt" imi deg usefru nni alamek yesεu anamek n takurt n wedfel am tririrt -nni-inu ik-nniγ d aḍemmin ulamek yeseu anamek-nni daγen ,imi ahat di yal tamennaḍt amek seqdacen awal . Lemmer llan wid ara d yerren si tmen-aḍt n at duwala ahat d ayen niḍen ara tesled a muḥend, γef waneccta i riγ ad waliγ d acu i d absis di tmennaḍ -nwen d aya manci d tadsa i bγiγ ad ḍseγ a muḥend a gma , manca is -sḍes-iyi-d wawal -nni iyi-d tenniḍ awah tenwiḍ nek sneγ kulec d aya amzun tenniḍ iyi d :" aweh tenwiḍ nek ay d Salem Caker ??? ur taḍsaγ ara fell ak imi nek daγen am keč ur sineγ ara a muḥend !!! s tegmatt kan , ger tamawt tikelt-a qneγ akw aḍris inu , yelha akka a muḥend? ma yella wanda ur ilaq ara inni-iyi-d , welleh-iyi-d imi wellah ma zriγ anda yelha neγ anda ur yelhi, xersum anda tesneḍ kan d aya. Sεid
- Tinin-is..." Tedda tmusni-w γer zdat" ma tkemmel akka aseggas-a ad srifgeγ neγ ahat ad grirbeγ seg ucuffu uqendur. Argaz-agi yedda-d di leεqab-is, ABBUH A DDA MUḤABRIKI!!! Anda-nniḍen yerra-yi d izem d wahin d tahin... A Lḥusin a gma, ata wayen ssneγ kan ihi: Lwennas d amedyaz i yella, d asefru i yerra d tizlit yecna, tagi iγef tettmeslayeḍ. Ihi dagi aql-aγ nessawḍ-d sanida yenna Lewnis: " AWAL YEḤWAĞ ASEFRU", anamek-is frutt d yiman-ik tazwara ma d anamek n tidet n websis i tettnadiḍ neγ d anamek-is deg usefru! Tadayazt ( tamedyazt ) d amezgun n ssḥur, yezmer umedyaz a d-yini aγyul, anamek-is d Butef. Nekk tizlit-agi ur tt-ssineγ ara, tzemreḍ ahat ad tt-id-tserseḍ dagi deg wesmel akken ad εerḍeγ xerṣum ad ak-fruγ tindict n wawal deg usefru?
Maca, γas ulamma ur ssineγ ara tizlit-agi, aql-i ad wwteγ deg waccaren-iw, ad gezneγ d acu i d anamek-is deg usefru, acku ssneγ neγ ttarraγ iman-iw ssneγacemma tamuγli n Lwennas. Ihi macahu: Awal-a " ABSIS" yettak anzi s " ASEBSI", ihi yezmer ad yili d igirru n lkif di tili, am win ad ak-yinin " Rwan rray-nsen". Ihi aql-i ttrağuγ-k a d-taruḍ tizlit-a a Lḥusin akken ad nwali ul n tdellaεt. Tanemmirt! Sεid el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, mi ik nniγ keč a said tamuγlik tedda γer zdat manci d tikerkas, imi nek ur sεiγ ara tamuγli nni hrawen iwakken ad xemmem eγ ad meyzeγ s telqey asefru , qimeγ kan din deg wawal nni d unamek is, atan turiḍ ed tikelt, ldint ed wallen iw walaγ d tidett yezmer ad yetti umeslay yezmer ad yili manci d anmek is n tidett ara yesεu deg usefru, nek tidak agi ur s tezmireγ ara ;manci d cuffu uqendur manci d ayen niḍen a gma, d tidett kan ay d qareγ d wayen zerreγ d wayen sneγ , tεejeb iyi tayi :ad yini aγyul anamek is d butef , d tidett acḥal n tikkal akka , yenna d aciban γef cadli , yenna d buyleddiyen γef bumeddiyen ..... ihi tanemmirt ik γef tikti iyi d tefkiḍ ahat yessetti ameslay yebγa ad yini" asebsi" d γa ṛwan ṛṛay nsen deg ddunit agi, maca sya γer da ad εerḍeγ ad aruγ taγect nni a tt id sedduγ da , ma d muhabdiki ğğit a said ur sessexrab ara nniya s imi ula d nek s nniya w yal m'ara sutreγ degs awalen yesefham iyi d xersum ayen yessen ,as inniγ tanemmirt is s tusda .
muhabdiki
- Tinin-is...tanemmirt a Sεid atan tuffiḍ-as-id abrid s wacu ara tefru taluft-agi n websis: ihi aru-tt-id tezlit-agi a Lḥusin, i wakken ad ibin ma: d awal-nni n uṭṭemin i tegziḍ kečč, neγ d takurt wedfel i k-id-yenna u magister n tmaziγt, neγ ahat d asebsi n lkif i d-yenna Sεid war ma yesla i tezlit, nekk sliγ-as i tezlit-agi, maca ur cfiγ ara fell-as, tura kan ad kkreγ a tt-id-nnadiγ a s-sleγ, axxam yeččur d tisfifin n Maεṭub, im'ara tmeyzeḍ ar iγimi di tili, ad tafeḍ d tisit ugiru, neγ d tuččit uṭṭemin! takurt wedfel xas rri-tt akkin. ẓer kan deg wanda i s-yeqqar Lunis at Mangellat (in-asen isendyaq n lkif i γ-id-tceyεem neṭṭef-iten) d agi daγen yal yiwen amek ara iwehi anamek-is, asefru am lqur'an yal yiwen amek ara t-ifeser! di tmurt kra akken, siwa γef wannect-agi kan i ttmeslayen, mačči γef tezlatin neγ γef isefra teqbaylit, ḥedreγ i sin εerḍen akken a d-fesren yiwet tṣuret di lqur'an imi daγen yal yiwen anamek i s-ifka yernu banen γran i sin taεrabt, acku ssqelwicen i sin, wa yenna-yas:(itamuden ansay-nsen ttheggin-d talγemt zzelun-tt d timecreṭ dγa ur msefhamen ara γaf tisi-is wid yeqqaren a tt-nawi ar tala ad tesew d wid yeqqaren a s-id nagem γer da, γef ay-agi innuγen; wayeḍ yenna-yas awah! d yiwen n ṛaṣul i d-yusan ar itamuden ur uminen ara yis-s, nnan-as alama tesufγeḍ-aγ-id talγemt deg wecruf-inn-a ara namen yis-k dγa yesufeγ-itt-id maca yenna-yasen a s tettakkem ad tesew aman, ayen ara s-tefkem ass-a, azekka ad a t-id-terr d ayefki! taṣuṛet tettfaka: imi ttnaγen yuγal yessnegrin Ṛebbi! Sεid
- Tinin-is...Azul a Muḥabdiki,
Isendyaq n lkif iγef yecna Lewnis di tezlit " Eṭṭes, eṭṭes mazal lḥal" ad iniγ d iγyal-nni n Maṣer d-wwin neγ d-yusan am wejraḍ γer Lanjiri, uγalen d iselmaden-nneγ deg uγerbaz. Lewnis ira a d-yini widak am ladrug, ihi tura aql-aγ neddenden, tamurt n yeqbayliyen ara t-agadem tcumm cemma n Bu Seεdiyya-nwen, ihi kkes anezgum a Maṣer, a Ğamal Σebdnnaṣer! Ma yella kra usegzi-nniḍen d-leqdeḍ sya neγ syahin ilmend n waya, aql-i ḥareγ ad teẓreγ d acu-t. Tanemmirt a Muḥabduki! Sεid Sεid
- Tinin-is...Almi d tura i yegreγ tamawt, a ziγ uriγ usawen Muḥabriki deg wadeg n Muḥabdiki. Ssure-iyi ttxil-k!!! D ugur kan i d iyi-yewwten, mačči d anadi γef lhemm. ------------------ A Lḥusin,
tanemmirt ilmend n tizeṭ n wul-ik!
Sεid
Sεid
- Tinin-is...Ttuγ ayagi:
A Lḥusin a gma, Sεid i d azarisem-iw mačči Saεid neγ Said akken d-tettaruḍ. Tanemmirt! Sεid muhabdiki
- Tinin-is...nekk akka daγen i gziγ asefru-yagi n Luwnis, a Sεid, d tidet deg ugmuḍ i γ-id-yekka waṭṭan! ceyεen-ten-id a Ldzayer seγren tasnakta-nsen, armi tewweḍ tmurt ar wanda akka tewweḍ, atan ḥuffeγ uffiγ tasfift akk d yedles n tezlit-nni n Maεṭub, anda i d-yettadder (absis) ihi d nekk ar a tt-in-yarun, a Dda Lḥusin, yesya ar imir-nni ẓer anamek n isendyaq n lkif, akk d telγemt-nni itamuden?
muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, suref iyi a sεid ma cḍeγ deg yisem ik, γileγ saεid id isem ik dγa ttaruγ t id srid qbala s tefransist akka: said, ihi suref iyi a gma, twalad a sεid amek ur segzayeγ ara timsal akken iwata, nek γileγ di taγec nni n menguellet id yuder muhabdiki "isendiyaq n lkif neṭṭef iten" d lbwaber n lkif, ur iṛuḥ akw dehn iw γer iselmaden n taεrabt.tanemmirt ik a muhabdiki imi ad taruḍ taγect nni n lwennas anda id yudder" absis". muhabdiki
- Tinin-is...Yehwa-yam
ssefruruyen tsffesdeḍ teḍsiḍ i wiyaḍ qebl-iw ulac anda ur teglalzeḍ qbel a kem-inadi wul-iw εemmedγ-am semmeḥγ-am tewwiḍ-d iṭij i tmeγr-iw yehwa-am terẓiḍ ifadden i leεwam ayen nniḍen d cceγl-iw
taqcict iffγen tettweεzel xas tqeddec di tmusni widen mu yecceḍ laṣel ssekrasen absis di tili i ilaqen d tin yessnen amek ara terr aqbab a d-tεebbi i iwulmen d tin um'ara sbibben ad sefḍen ayen akk keṛhen nitni
ur lliγ seg w'inekṛen leεwayed tiẓeṭ n lejdud tamusni d w'ittqelliben ad isnefsi yir leqyud ulayγer a d-yehder w'ur njeṛṛeb asiger ufud ulayγer yir bnadem ad inecceṛ deg wid tt-ibnan s lmeqsud
anwa i iweznen leḥmala iγeblan qebl a ten-iḥfeḍ deg genni ma yenger usigna akal ur t-tettγelliteḍ zemm imi-m lli iẓri-m i kem-inefεen d asiweḍ d tamusni-m ay d lfayda warraw-im tesεiḍ d acu ara sen-temleḍ. Ǧ.B
- Tinin-is...Azul, Tanemmirt ay aqeddac n wesmel, gedha s yes-k. Anṣuf s yes-k a dda Muḥabdiki, tuɣalin-inek d ayen i s-d-yernan afud i wesmel d wecrah i wulawen-nneɣ. Nessaram tessezriḍ-d ussan yelhan di tmurt; amarezg-ik, tuklaleḍ. Ssemḥissifeγ nezzeh nezzeh imi ur d-tufiḍ ara ameddakel-ik Ayirat, i iban ( i iγaben) seg wesmel; dγa ad nfareṣ tagnit i wakken a s-nissiwel s taγect εlayen: Uγal-d! uγal-d!.... Awal “abɣer” ar ass-a n wussan mazal-it yedder kan di kra n yenzan d kra n tmenna-nniḍen, wamag tura yiwen ur t-yeqqar, ula d timɣarin d yemɣaren n tama-yagi n At Ɛebbas ttun-t. “Abɣer” akka i yella deg yenzi-nni, ur yelli i bedleɣ, ur yelli i ssazedgeɣ, anagar kan ilugan n tira i qudreɣ, amedya kkseɣ tamsertit (assimilation): “ Tayerza g-gelɣem”= Tayerza n welɣem”. “ Ay acek uqeḍmir lemmer i geɛmir”= Ay acek uqeḍmir lemmer i yeɛmir”… Dɣa iswi wis-sin umahil-a d wa: asemneɛ n wawalen neɣ xerṣum kra seg-sen si nnger, deffir usemneɛ n yenzan s yimmad-nsen. Aẓi neɣ tama n At Ɛebbas meqqret nezzeh, nezmer a d-nini tettwabḍa ɣef sin yeḥricen: imessuḥal d ssaḥel d ayen d-yezgan ɣef yiri n wasif Aɛebbas; imesdurar d ayen d-yezgan deg wedrar neɣ yudfen (iqerben) ɣer wedrar n Buni. Nekkni d tilist ger wakal n Bgayet d Lberǧ n Buɛrariǧ. Ar tayeḍ. Ǧ.B
B.Ǧ
- Tinin-is...Azul, I Amnay Ula d kečč tbaḍ (tɣabeḍ) seg wesmel, d tallit ɣezzifen aya?! Ur d-nɣiɣ izem, ur t-id-ṭṭifeɣ seg umeẓẓuɣ! Izem-nni iɣef d-wwiɣ awal yiwwas d ɛemmi-s n temɣart-a i t-yenɣen, akka i yi-d-tenna. Dɣa teẓra-t am netta am tsuta-ines, tella meẓẓiyet imiren, lewhi n 6 neɣ 7 iseggasen i tesɛ deg usemmud-ines. Tenna yezmer lḥal ad yili d aɣilas mačči d izem?! Tenna Ḥmed Umuna yenɣa-t deg yiḍ sufella uẓekka n yiwen i meṭlen ass-nni, dɣa azekka-nni wwin-t-id ɣer Tizi (Tizi d isem n wadeg ideg tella tejmeɛt neɣ agraw n taddart Tiniri), sbedden-t ɣef tgejda, usan-d irumyen, gar-asen ssu-prifi n Weqbu, ṣewwren izem-nni, rnan fkan-as-d tamekḥelt d tunṭict (dinna qqaren “tumṭit” si tsemṭit n lexrif, mačči “tunṭict”) i win i yenɣan izem. Aql-i wwiɣ-ak-d tamachut (tamɛayt)-agi n yizem ilmend n wawalen-nni d-tenniḍ a k-id-nesnulfu! Tagi d “tapsikulujit “ akka i sen-qqaren i Ijapunen di ṭṭrad umaḍal wis-sin-nni n 1939/1945. Tanemmirt ay ameddakel. B.Ǧ
Ǧamal
- Tinin-is...Azul Qqaren : “Tesmektaḍ-d agujil ɣef imeṭṭawen”. Aql-aɣ deg-s! Tugna neɣ tteṣwira (tafuṭut” akken yeqqar dda Akli Qbayli)-yagi n temγart tesmekta-d dda Lḥusin Ukerdis s teqbayliyin akk d tmurt. Tujjma imawlan d imeddukal am tujjma n wakal ideg d-ldint wallen n wemdan, di temɣer (tewser) i tettnerni. Yenna dɣa ucennay afelsaf Lewnis At Mangellat: Anti tameslayt ur tenṭiqem ara Akal di ddunit ur teɛfisem ara Asmi ara d-taweḍ tizi Lɣerba am yiḍeṣ Akal-nni a d-yesteqsi Ad tezzim ɣur-s ….. S tidet kan, asefru-inek yesmekti-yi-d s usefru n tezlit-nni n Zerruq Ɛellawa: Sidi Ɛic rrif n wasif Kkes fell-aɣ lḥif zzhu n weqbayli di ddunit mi ara t-id-teḍfer-it (teḍfer) tameddit lewhi n lexrif mačči am ẓẓher-iw ucmit ….. Tamawt: Yessefk a d-tteffɣeḍ akka si tegnit ɣer tayeḍ, ur ttɣimi ara kan di teɣmert-nni n tmedyazt (yenna-yak-t-in dɣa wemcum-nni n Mmis n Wemsed, yiwwas), yal mi ara testifeḍ cwiṭ ɛreḍ amek ara d-teggareḍ kra n wawalen i lbaraka xerṣum. Awer tennuɣniḍ a dda Lḥusin! ("War ṭyar" akken t-yenna yiwwas Ṭṭir arqman) Ǧamal
Ṭaglal
- Tinin-is...Ass ameggaz, Alammi d tura d wamek i k-ɛeqleɣ anwa-k ay Amcum! Tanemmirt ay Amcum. Ǧ.B
muhabdiki
- Tinin-is...Tanemmirt a Ğamal atan d leqdic-ik akk d win n Sεid i d-yettawin imeddukal ar wesmel-agi, a d-alseγ kan awal d-teniḍ: tujjma n imeddukal am akal ideg i d-ldint wallen, nniqalt a nemyigger di tmurt, nekk ttrağuγ di sidi Menṣur, kečč ziγen tettwaṭfeḍ di sidi Lḥewari, ar tayeḍ mazal lxir ar zda
tamawt: isefra yehwa-yam, ttuγ ur d-nniγ ara d tizlit n Lunnas Maεṭub, anda yella wawal (absis) γef yettnadi Dda Lḥusin anamek-is;
muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul d acu i d " imiṛeγ " ? d awal id seddaḍ a lhusin ukerdis deg usefru inek ? TANEMMIRT el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, ttrajuγ tt s lḥir meqqren a gma muḥend melmi ara ad sedduḍ tizellitt agi n lwennas !!! anwali akk d watmaten nneγ yal yiwen amek ara ad yefk ṛṛay is γef wawal" absis " ! Meẓyan
- Tinin-is...Ad snemmreγ Ğamal Benεuf i d-ileqḍen inzan-agi, d lxir ameqran i γ-iga, tawuri-agi γur-s aṭas n lmeεna, teskanen-d amek ttxemmimen at zik, di tallit-agi ideg lecγal ttazzalen, ddunit tbeddel yerna mazal a tettbeddil aṭas, tallit-agi tatrart tessettu-yas i wemdan iẓuran-is, tessebεad-it γef tedmiwin tiqdimin, amzun ayen yellan d aqdim yessefk ad t-nettu yerna ur yuklal leqder, nekk ur lliγ seg wid yettxemmimen akka ! Mi ara γreγ inzan tettban-iyi-d tiḥerci d leεqel d wayen yakk i γ-iruḥen, i wwin yid-sen yemγanen d temγarin i γ-yeğğan.
Yella yiwen lemtel ma ur skadbeγ. "Ur d-ğğin imezwura ayen ara d-nebder nekni", init-iyi-d ma yella zegleγ ! muhabdiki
- Tinin-is...ẓer ikesawen nnig Ğ.B azwel (yehwa-yam) d tinna i d tzlit n Maεṭub a Lḥusin el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul, tanemmirt s tusda a muḥend a gma imi id turiḍ taγect agi n lwennas iwmi tefkiḍ azal ,abrid amezwaru ur ttwalaγ ara a gma; attan din tura wali a muḥend , ccukeγ ysεa azref gmatneγ sεid ik yennan d "asebsi "n lkif,imi rniγ steqsaγ yiwen niḍen γef wawal agi n " absis" yenna yi d m'ur i yeğğa Rebbi ad skidbeγ "absis = millet" tin akken iwmi nessawal nekwni s tmeslayet nneγ " taberraqt" ttaken-tt i lmeqnin (afrux nni areqman ttrebbin deg lqus) ad tt yecc, ihi ahat lwennas yebγa ad yinni stufan yemdanen ttḍegiren lweqt nsen deg usefruri n tberraqt i tili seddaw useklu , neγ icuba taberraqt γer zeṭṭla imi ilaq as asefruri i wakken a tt id ihewwi wemdan. wis ?? a wi zran, maca tanemmirt ik a muḥend ;yerna tura imi tettwaru gziγ tt ugar ,a tt id imprimiγ !!!( amek ara d nini am uḥend s tmaziγt a tt id sufγeγ γer tferkiwt ?? keč a muḥend am win is yennan: "wwet it kan din din a ttcuf tiṭṭ is" bγiγ ad inniγ tferruḍ tent imiren yakan ulac azuγer !! tanemmirt ik i tikelt niḍen tuklaleḍ ak ner deg lxir . muhabdiki
- Tinin-is...azul ihi attan tefra tfuk a el ḥusin, d tidet tizlit agi n Lwennas, tesεa anamek meqqer, yeẓra tamurt-nneγ deg-s tameṭṭut tettwaḥqer, ssefruruyen ma ara wallin teffeγ ar ccγel-is ad tγer, ad texdem, neγ a d-teqḍu ar wexxam-is, dayas i yeqqar Lwennas: "taqcict iffγen tettweεzel, xas tqeddec di tmusni, widen mu yecceḍ laṣel, ssekrasen absis di tili" atan kečč teqqareḍ ssekrasen absis di tili, seddaw useklu, maca ahat llan widak ara k-yinin, ssekrasen absis di tili, daxel lğamaε, imi tura serγen akk imudaγ ur teqqim tneqlet ur teqqim tzemmurt, yernu teffeγ-d akken yiwet tugdi imdanen ur ttγewiren ara di lexla, acku llan wuccayen i tetten iqjan, iγyal, uwla d imdanen, dayas i ttγiman kan tura medden ala di lğamaε! awal imprimé akken i t-ufiγ deg yiwen umawal = "uggiz" ar tayeḍ. muḥend Ğ.B
- Tinin-is...Azul a dda Muḥabdiki, Imi d-tenniḍ terğiḍ-iyi di tmurt; ihi d kečč i d-yesteqsan fell-i wat terbaεt-nni-nneγ i n-yusan γer At Jennad (tafaska n Yusef Uqasi), acku nnan-iyi-d yesteqsa-d fell-ak yiwen isem-is Lḥusin amedyaz seg Uẓeffun? Maca, ur cfiγ ara γef yisem-a n Lḥusin seg Uẓeffun, ma d kečč ḥṣiγ-k d Muḥend mačči d Lḥusin! Tanemmirt γef ucekker-agi akk a dda Muḥabdiki, aql-i qqleγ d azuxzux seg wakken uffeγ (cuffeγ)!!
Absis yellan di tezlit n Lwennas iγef d-testeqsam, nekkni ur t-neqqar ara, yernu ttγileγ "amsis*" i yeqqar acku seg wacḥal aya ur s-sliγ. "ABSIS" deg At Dwala anamek-is d kra n tεeqqayin i ttaken i yefrax, sselqaḍen yes-s ifrax; ma deg Ibudraren yecban Buεednan d Tasaft Ugemmun d yiwen yemγi i d-yettaken tiεeqqayin timecṭuḥin (tiεeqqacin) tetten-tent ula d imdanen ladγa igerdan. Anamek-is deg usefru, ahat ira d-yini aya: Tameṭṭut sselqaḍen-tt am wefrux, ḥemmlen-tt kan i ccbaḥa, zehhun s lmertat-ines akken i s-tgen i wefrux; tekksen-as tilelli-ines i wakken ad zhun s yes-s mi ara t-gren di lqefs, ula d tmeṭṭut akken daγen, mi ara s-kksen tilelli-ines, a tt-id-ḥerren ger kuẓ yeγraben (leḥyuḍ) ad rnun a s-qqaren "nxeddem fell-am"!!!! Ayagi merra nniγ-t-id s lewhi kan acku... γas ma tamsalt-a yecban tilelli n tmeṭṭut d tlelli n wawal.. yella wayen ara d-nini fell-as.. maca, s tewzel kan yessefk d nettat ara yezwiren γer umennuγ, ssyen imiren ... Tegra-d deg wawal-nni "aneggaḍ" ula d wagi ur t-neqqar ara , maca, qqaren-t deg At Dwala ( " BNI DWALA" i qqaren akk dinna), atan unamek-ines s tewzel daγen: "pur/naturel....: ayen yeqquren, iεetqen, amedya : timqwa timenza ara d-teẓẓmeḍ (tεeṣreḍ) si kra n yiẓem a d-asent "dduẓint" neγ qessiḥit. Wissen dγa ma ur iyi-yewwit ara wugur daγen?! *Absis" d aceqqiq neγ d iγisi yekkaten di llsas n wexxam. Ğ.B
Ṭaglal
- Tinin-is...Ass ameggaz a Gma-tneγ Lḥusin n Iqubab, Ayen yerzan acuddu neγ acerriḍ n tuqqna neγ akken i ran semman-as (ur d-cliεeγ ara deg yesmawen)... d ayen yettcuddun ger wawalen ara yilin d yiwen uferdis... γur-s ilugan-ines mačči anda ira wemdan a t-yerr! Ssya d afella ad εerḍeγ a d-sserseγ ayen t-iwulmen da . Tanemmirt B.Ğ
Sεid
- Tinin-is...Dda Ğamal, dda Muḥ d Lḥusin,
Atah wakken gziγ nekk anamek n imeslayen-agi n Lwennas:
" widen mu yecceḍ laṣel, ssekrasen absis di tili" widen mu yecceḍ laṣel: Ibergazen Imaziγen yellan d ilelliyen, uγalen ğğan laṣen-nsen, qlen d aεraben-inselmen. Acku d tineslemt i ten-yerran rekḍen tameṭṭut, annect-a mačči ansi-nniḍen i d-yekka. Ssekrasen absis di tili: am win ara k-yinin ttruccun aman n tasa deg waḍu, kra yewwten s udemawen-nsen, qellin fell-aneγ lḥut s yejneε, yefneε-nsen rnan akken yenna" d tin iwumi ara sbibben ad sefḍen ayen akk keṛhen nutni" am akka d-yura Muḥabdiki s tudert-is, dagi teḍra-yasen am wakken yenna yiwen umeqqran imeqqranen n ddunit " Ncuf mi nwala wiyaḍ, xeddmen rredmat-nneγ".
Ayagi yakk d tamuγli-w kan, ma ccḍeγ ula d nekk d amdan kan ay lliγ, maca, ur cciḍeγ ara deg laṣel. Sεid
muhabdiki
- Tinin-is...azul tuklaleḍ asnemmer agi a Dda Ğamal, mačči d uffu neγ d acuffu, d ayen illan, "akken iqqar Mğahed ḥamid: ayen ilhan yelhan" Ihi mačči ala nekk kan i yettmaqalen fell-ak a k-ẓreγ, llan wiyaḍ, acku Dda Lḥusin agi amedyaz deg Ẓeffun, mačči d nekkini, ssḥasfeγ aṭas imi cceγleγ d wayen nniḍen ur sliγ ara s tfaska n Yusef Uqasi, armi d ass-nni aneggaru, ttedduγ ttazaleγ ufiγ tafaska tfuk tanezayt-nni kan, tarbaεt-nwen tewwi-tt lkar ar Tizi-wezu, seqsaγ iεegalen n tiddukla n din, nnan-d ulac-it, sawleγ-n uwla ar numidya ma yella uwlac acu i k-yuγen; (ammer d-tusiḍ ẓriγ a d-teseqsiḍ ar taddart-nneγ?
azul a mass Ṭaglal, aql-i uwla d nekk ttrağuγ awehi-inek γef ucerriḍ neγ ajerriḍ agi yekkes Dda Lḥusin iqubab, wissen daγen ma llan yedlisen i d-yeffγen deg illindi ar da?
muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...tanemmirt i kra n win id-yefkan tikti-s γef usefru n lwennas , tura atan γurneγ tikti s umata sya γer zdat ahat a nwali deg walbaεd n yedlisen tikti isḥḥan akken i yebγa a tt-id-yini lwennas stimad-is . ma d ayen yeεnan tuqqna n wawalen, nek ur ten-teqqneγ ara manci iwakken ad fkkeγ alugen neγ ad sεeddiγ ṛṛay iw, maca akken is- ed- nniγ yakkan i gmatneγ muḥend wellah ar εerqent- iyi, ma zriγ anda igwulem a ten-qqneγ ,anda ur ilaq ara a ten-qqneγ, ihi γef ddra n wanecta berruγ-asen akw, tefra. acekku amedya am m'ara naru : axxam-iw , axxam-nsen . llan wid id yeqqaren d akken γas ma iwwi-d ad qnen i sin γer yisem, maca axxam-iw ad yeqqen, wama axxam nsen ur itteqqen ara imi γezzif, ahat ma yella wawal yugaren tlata isekkilen ur icbbiḥ ara a t -neqqen am : nsen , nneγ, nwen , nsent .... wama : iw, is , w, s, k , ik , widak agi ad qnen ;nek bγiγ ma yella walbaεd ara γ ed yefken ilugan n tira iywulmen a neḍfer( gret tamawt εerdeγ a ten qneγ tikelt-a) sarmeγ kan ur ciḍeγ ara . muhabdiki
- Tinin-is...riγ a d-iniγ idlisen i d-yeffγen deg illindi ar ass-a i yettwelihen ar tesnilsit? amek ara naru, ma a nekkes ajerriḍ agi n tuqna neγ uhu,
azul a Sεid attan teniḍ-d a gma tidet qeriḥen, maca aṭas i yessusmen γef wannect-a, acku ugaden Ṛebbi, degmi Aεraben qqaren ayen i d-newwi d ayla Ṛebbi, dγa sskecmen s aqerruy Imaziγen, tasnakta-nsen s tineslemt armi ttuwkelxen s laman Ṛebbi, nutni ziγen tteẓun tutlayt-nsen, d yedles-nsen, d wansayen i ssexdamen di tmurt n Saεudi-taεrabt, armi xas Imaziγen ttwalin deg wayla-nsen yettmettat, maca awal ur ten-id-yettali, ihi ahat awal-agi n Lwenas: "ssekrasen absis di tili" d wigi yessefruruyen mgal laṣel, tameṭṭut, tutlayt, akk d yedles amaziγ, uwla d Kateb Yasin yesseken-aγ-id aṭṭan-agi i melken Imaziγen.
muḥend el husin n yiqubab
- Tinin-is...γef yedlisen yeεnan ijeṛṛiḍen n tuqna ur zriγ ara a muḥend ma yella kra n umaynut. bγiγ ad uγaleγ γer yenzan-agi iγ-d-yewwi Ğamal, imi llan kra degsen ur gziγ ara maḍi anamek-nsen am wi icban wigi: wi yebγan ad yidir yemmet . laεlam icudd,wi yeqqimen yernu d. Tiniri yezgel usaku. win igfehmen lmaεni-nsen awwi-d ukkan ay t-id-yinni xersum s umata. tanemmirt-nwen tezwar Ibubb-iken
- Tinin-is...Azul « absis » qqaren-t ula di tudrin n leqbayel n Lberǧ n Buɛrariǧ, s unamek-nni d-yettwabedren yakan; amedya : Eǧǧ lmerqa ad tengeḍ. Akken ad tres, ad tuzur… Riɣ a d-iniɣ « amsis » mačči absis * i d aceqqiq neɣ iγisi yekkaten di llsas, alamma tkeccem-d nnda neɣ lmiditi ɣer wexxam. Ibubb-iken.
Ṭaglal
- Tinin-is...Azul fell-awen, Llan kra n yedlisen ideg ddant deqs n tezlatin ( tikkal s tsuqelt-nsent) akk d tmeddurt n Lwennas Matub. Ger yemyura-yagi yella Racid Mexṭari, Yusef Merraḥi.. Yal yiwen seg wid d-yessufγen adlis yeεreḍ amek ara d-yefk tamuγl-ines d wamek yegza iznan n Lwennas Matub... Ssemḥissifeγ nezzh imi alammi i iruḥ d asfel d wamek kkren yemdanen ad cewwqen fell-as! Akka ay d tannumi i nesεa. Ur yessefk ara ad yettwigzu waya d aya: aql-i mgal asiẓreg n yedlisen γef Lwennas akk d wid yettwanγan; maca, ḥṣiγ yella yessugum akken ara d-yeffeγ kra n wedlis ideg ara d-ddunt tezlatin-ines, akken tga Taseεdit Yasin i Lewnis (ayagi d win i wumi t-yenna Lwennas i yi-t-id-yennan). Ayen yerzan tameslayt d wawal n teqbaylit γur Lwennas Matub. Akk wid yeggaren tamawt, ḥṣan aya: Lwennas Mačči d win yeqqimen kan deg Wat Dwala, yedda anda tedda teqbaylit, amek?! Ger tezlatin timenza d tneggura yella wemgirred meqqren di tmeslayt. Ma nekkes kan tizlit-nni yellan ger tmenza ideg yeqqar: Ers-d s rrubba dewwer am timmi d kemm i nerğa .... ideg yesseqdec aṭas n wawalen seg umawal, tiyaḍ akk d awal aḥerfi kan, amedya : "Ṣṣebyan di dduḥ yemzel", maca di tneggura "Ṣṣebyan"-nni yeqqel d agrud... Ma d idlisen yerzan ilugan n tira neγ tajerrumt (mačči d tasnilsit i d-yettawin γef tira a dda Muḥabdiki!) ffγen-d kra, maca, ur tufiḍ!Llan wid i iteddun d timendeffirt, ran ad kersen tid yefran yakan, wamag tid i ikersen ass-a, akken i qqiment!
Ṭaglal
- Tinin-is...Azul, Atan kra seg wayen d-tessutreḍ a gma-tneɣ Lḥusin n Iqubab. Anda ara neg acuddu neɣ acerriḍ n tuqqna:
Amqim udmawan usrid : --Deg yezri-- Iḥemmel-iyi, iḥemmel-ik,iḥemmel-ikem, iḥemmel-it, iḥemmel-itt, iḥemmel-aɣ, iḥemmel-iken, iḥemmel-ikent, iḥemmel-iten, iḥemmel-itent. (« yi, k, kem, ten, tent, yaɣ, ken, kent,ten, tent » i ufeggag n wemyag yettfakan s teɣra: yenɣa-k) --Deg yimal/yimmal— talɣa tamenzut : A yi-iḥemmel, a k-iḥemmel, a kem-iḥemmel, a t-iḥemmel, a tt-iḥemmel, a ɣ-iḥemmel, a ken-iḥemmel, a kent-iḥemmel, a ten-iḥemmel, a tent-iḥemmel. Talɣa tis-snat: Ad iyi-iḥemmel, ad ak-iḥemmel, ad akem-iḥemmel, ad at-iḥemmel, ad att-iḥemmel, ad aɣ-iḥemmel, ad aken-iḥemmel, ad akent-iḥemmel, ad aten-iḥemmel, ad atent-iḥemmel.
Amqim udmawan arusrid : --Deg yezri-- Yenna-yi, yenna-yak, yenna-yam, yenna-yas, yenna-yaɣ, yenna-yawen, yenna-yawent/yakent, yenna-yasen, yenna-yasent. « iyi, ak, am, as, aɣ, awen, awent/akent, asen, asent» i ufeggag n wemyag yettfakan s tergalt : yesserem-ak.) --Deg yimal/yimmal— talɣa tamenzut : A yi-yini, a k-yini, a m-yini, a s-yini, a ɣ-yini, a wen-yini, a went/ kent-yini, a sen-yini, a sent-yini. Talɣa tis-snat: Ad iyi-yini, ad ak-yini, ad am-yini, ad as-yini, ad aɣ-yini, ad awen-yini, ad awent/ akent-yini, ad asen-yini, ad asent-yini.
Amqim udmawan s tenzeɣt : Deg-i, deg-k, deg-m, deg-s, deg-neɣ, deg-wen, deg-went/kent, deg-sen, deg-sent. Fell-i, fell-ak, fell-am, fell-as, fell-aneɣ, fell-awen, fell-awent/akent, fell-asen, fell-asent. Amatar neɣ awṣil n wayla : Tira-w/inu, tira-k/inek, tira-m/inem, tira-s/ines, tira-nneɣ, tira-nwen, tira-nwent/nkent, tira-isen, tira-nsent.
Amatar neɣ awṣil n wayla s tenzeɣt neɣ umernu: Ddaw-i/aw/inu, ddaw-ak/inek, ddaw-am/inem, ddaw-as/ines, ddaw-atneɣ, ddaw-atwen, ddaw-atwent/atkent, ddaw-atsen, ddaw-atsent.
Amatar neɣ awṣil n wayla n yisem n timarewt : Baba-k, baba-m, baba-s, baba-tneɣ, baba-twen, baba-twent/tkent, baba-tsen, baba-tsent. Arbib ameskan: Argaz-a/agi/… argaz-ihin/ihinna, argaz-nni. Amedya: Aqcic-a/agi yeḥrec. Taqcict-a/agi tecbeḥ… Aggur-ihin yettfeǧǧiǧ. Yir nettat-nni tɣab. Arbib ameskan d umatar neɣ d wewṣil n wayla : Tameslayt-nni-inu, tameslayt-nni-inek, tameslayt-inem, tameslayt-nni-ines, tameslayt-nni-nneɣ, tameslayt-nni-nwent/nkent, tameslayt-nni-nsen, tameslayt-nni-nsent. Tirga-nni-inu, awal-agi-inek, amezruy-ihin-ines.
Prés-nombre neɣ ahat tanzeɣt n wemḍan : Wis-sin, wis-kraḍ, wis-kuẓ….wis-mraw… Wis-2, wis-3, wis-4…wis-10…. Tamawin: 1) Amqim udmawan yesseḍfar-it wemyag: yečča-k. Awṣil n wayla yesseḍfar-it yisem: tamziɣt-nneɣ. 2) amqim udmawan ilelli neɣ imzureg ur s-nteg ara acuddu neɣ acerriḍ n tuqqna, amedya: Nekk/nekkini, kečč/keččini, kemm/kemmini, nekkni, nekkenti, kunwi, kunemti, nutni, nutenti: Nekk ufiɣ, ufiɣ nekkni (mačči nekk-ufiɣ, neɣ ufiɣ-nekkini). 3) Amqim ameskan mačči am werbib ameskan, acku mačči d yiwen. Ameskan ulac deg-s acuddu neɣ acerriḍ n tuqqna: Wa/wagi/wagini… , wihin/wahin/wahinna/wihinna… Ta/tagi/tagini…tihin/tahin/tihinna/tahinna…. Win, winna… Tin, tinna Wi/wigi/wigini… Ti/tigi/tigini… Wid… Tid… Amedya : Wagi d asmel, asmel d wa. Tagi d tidet, tidet d ta. Wagi yenna, winna yerwel ( dagi merra ulac acuddu) Ssarameɣ ur zgileɣ ara kra ! Annar akka i yettwarwat, ma d tamaziɣt akken i k-yehwa aru-tt !
Ṭaglal
Ṭaglal yewwet ṭaglal
- Tinin-is...Ssurfet-iyi zegleγ di tira n waya: "ideg ddant deqs n tezlatin" ata wamek ara yili: "ideg d-ddant ddeqs n tezlatin" . Ttuγ ur n-seddaγ ara acuddu neγ acerriḍ n tuqqna yellan ger wemyag d tzelγa n tnila: yedda-d/ a d-yeddu, yusa-n/ a n-yas. Daγen ger wemqim udmawan d tzelγa n tnila: yura-tt-id/ a tt-id-yaru, yufa-ten-id/ a ten-in-yaf.... Ma terra tmara a d-nuγal γur-s, acku ahat ttuγ kra. Ṭaglal yewwet ṭaglal muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen tanemmirt a Dda Lḥusin, atan tettakkeḍ-aγ-id inzan deg usaku ma a d-naf anamek-nsen, neγ a nedhu, xersum a nestuti cwiṭ, "teẓriḍ awal-agi astuti, d Sεid i γ-t-islemden, " anamek-is d elmefti, winna ifetun di tmezgida yal ass n semass;
anamek n yenzan: uṭṭun 63 tiniri yezgel usaku: d win yeddan ar seḥra ur yewwi-yara yid-s aεwin, acku asaku= am usegres neγ aḍelaε, ttawin deg-s lqut, " waqila tella daγen taddart n tiniri di tmurt n at Σebbas n din yettaru-d isem-is Awetniri!
inzi wis 71 wi yebγan ad yidir yemmet: am yenzi-nni "kker ad twaliḍ, eddu a d-tawiḍ, qqim uwlac" neγ daγen, am awal-nni n Ṭaher Ğawet "win yesusmen ad yemm-t, win ara d-yemeslayen ad yemm-t, ihi win yebγan ad yidir, yini tidet xas s lmut;
inzi wis 97 leεlam icudden, wi yeqqimen yernu-d: d agi ahat γef wasmi i d-yesers aḍar-is Urumi 1830 ar Bu-Wefruc "Sidi Ferruch" di tmurt Imaziγen, yal m'ara ṭṭfen tamnaṭ, ttḥufun wid ara sen-ifken tallelt i wakken ad kecmen ar temnaḍin nniḍen; atan amek i γ-id-yesawweḍ asefru-yagi Mass Boualem Rabia:
ataya urumi ataya d aεraben i yezwaren i lqum a tadyant ay inselmen af serdun ammer af ujedεun ur din agerruj iγennun fkan-as afujjim weγrum. el husin n yiqubab
- Tinin-is...azul fell-wan s umata. Tanemmirt-ik imi i tefkiḍ lweqt-ik i tira n ilugan-agi, sya d afella ad teεraḍeγ amek ara ten-tcudduγ iwsilen-agi akw, tanemmirt-iki tikelt nniḍen a ṭaglal ur isṭteylel yellu, ay isṭeylel d nekki !!!! aseteqsi niḍen i ymeyyura n wesmel agi ,amek ara naru ameyyag" ncew, dder, ssen" γer wanaḍ ? inciw neγ ncew ? dder neγ iddir ? ssen neγ issin ?. Acerriḍ n tuqqna
- Tinin-is...Tanemmirt a Ṭaglal, igerrez imi γ-temliḍ anda ara nerr acerriḍ n tuqqna, tamsirt-agi tetεedda ! Acerriḍ n tuqqna
- Tinin-is...Azul fell-awen akken tellam da, ad ssutreγ deg wid yettarun deg wesmel-agi, ma yella win γur yella weḍris n tezlit "a ken-yexdeε rebbi" n Lewnis At Mangellat, tanemmirt ! Acerriḍ n tuqqna
- Tinin-is...Ma yella wi t-yesεan ma ulac aγilif ad t-id-yessers deg teγmert-agi n tidmiwin, tanemmirt ! muhabdiki
- Tinin-is...tanemmirt a gma γef temsirt-agi i γ-id-tewiḍ d ayen igerrzen, widak-agi i d-yettarun deg wesmel, menttif a d-arun akken yessen wemdan, wala ma uwlac maḍi, ma d wid yettarun idlisen ilaq fell-asen ad arun akken iwata, xersum ad qaddren wid ara ten-yaγen, i wakken nutni daγen ad lemden tira,
muḥend muhabdiki
- Tinin-is...
azul ay Acerriḍ n tuqqna, tesutreḍ-d, tizlit n Luwnis at Mangellat, a win i tt-yesεan a tt-id-yessers deg teγmert-agi n tedmiwin, ahat i wakken a tt-teslemdeḍ i warraw-ik, neγ deg tdukliwin tidelsanin, neγ...? d tidet a gma yesεa akk anamek n wayen i d-yeqqar Luwnis at Mangellat, ilaq-aγ a t-nessγer deg iγerbazen n Ldzayer; ssurfet-iyi ma ccḍeγ di tira n tezlit-agi "a ken-ixdaε Ṛebbi"
yessawel-asen i wid iεeddan i wid yemmuten f lḥerma-s γas teččetki ur d as-d-sslan yak widak akk γaben yiwwas ay atma wid a wen-imlan tamurt aεzizen i ken-irḥan a wen-yemmel akk amek i tt-rran runt uwla d ttjur fell-as yerẓa-tt lfil iεeddan yečča-tt gma-s i s-d-rrnan a tt-yenṭel win i tt-yerğan yiwen ur d asen-iga tillas
i mkul lεib la d-yettnulfu γas seg-wen i d-yewi imγi m'i d asen-ini ad tefru ziγ ass-agi iγelb iḍelli tamurt i terẓam tettru ur tjebber ur tḥellu ahat tesεa daεwessu fell-awen ara d-testqsi yiwwas ma ihuz-n waḍu neḍmaε yis-wen ad yeglu a ken-iferḍ a d ad tessfu a naγ a ken-ixdaε ṛebbi
asmi akken imi tebda kra wergaz mi yedda yenwa f tleli ziγen γur-wen thegga lmeqsud d leqyadda mačči d arumi asmi tt-tḥuzam d ayla nekkni uwlac kunwi yella tgam-as isem turra a ken-ixdaε ṛebbi
d ağağiḥ asmi iεedda yeğğa-d tigujelt tuğla leğraḥ d imeṭṭi win iruḥen s nniya yeğğa-d axxam-is yexla tegram-d akk kunwi terram i ccaεb ṣrima ddu neγ fekk-d nekkwa tgam-as isem lḥuriya a ken-ixdaε ṛebbi
tamurt tuγal-awen d ayla teččam-tt akken i wen-yehwa gar-awen i d-teγli γur-wen ayen yebγun yella yiwen ur yezmir a d-yini ala ccaεb ittwali tewim tamurt d ttrika wi inṭeqn a s-t-inim akka teqqarem-aγ d cctirakiya a ken ixdaε ṛebbi
i wakken a tt-teṭṭfem lebda tferqem tamurt tewḍa aγerbi accerqi taεdawt-nneγ tennerna la tesmendagem isufa tezgam-d i tili gar-aneγ nettemεasa terram-aγ wa yekkat wa tennam-aγ tadukli akka a ken-ixdaε ṛebbi
ass-a γas tuḍen aqerru-s akken γas mazal nxus nerbeḥ-d iḍelli γas times-nni n zik tettnus yuγal-aγ a lğerḥ lmus mi tellam kunwi nekkni s ccaεb amekḥus kra yeḍrun yid-nneγ drus mazal nekkat-awen afus a γ-ixdaε ṛebbi
acerriḍ n tuqqna
- Tinin-is...Azul a Muhabdiki, ad k-snemmreγ aṭas aṭas γef weḍris n tezlit n Lewnis At Mangellat, γas ad yili wanda a ilint tuccḍiwin deg tira ur yelli d ugur meqqren, ad afeγ wid a t-yesseγtin. Tanemmirt. muhabdiki
- Tinin-is...azul ay Acerriḍ n tuqqna ilaq war aγulu, s kra n win izemren i tγawsa a tt--id-yawi i wakken ad tennerni tmaziγt, yernu daγen d tallalt i nekkni yettnadin fell-as;
muḥend muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen ssureft-iyi deg tira n tezlit-nni n Luwnis at Mangellat, waqila! ay Acerriḍ n tuqqna, yewwt-iyi wugur meqqer, ammer deg tira a s-iniγ d ayen kan i ssneγ, maca dagi deg ubeddel n wawal, anda i d-uriγ: "nerbeḥ-d iḍelli" nekk εuddeγ akka i iqqar, ziγen Luwnis deg tezlit-agi-ines waqila yeqqar: "nerbeḥ-d aḍilli" ma yella win i tt-isεan seg-wen ay imeddukal n wesmel a s-isel, a γ-id-yefk tiririt, amek ma "iḍelli" neγ "aḍilli" acku anamek-sen yemgarad aṭas; ihi anida-k a Dda Lḥusin? a Ṭaglal, Wejṭuṭi, Sεid, Ğ.B, Awetniri, war ma nettu, Ayirat, d Ayiwen, aql-i ttrağuγ, tifrat n wawal-a ar γur-wen;
muḥend Ǧamal
- Tinin-is...Azul ay at leɛraḍ, “Inzan” mačči d awalen n menwala kan, acku lemmer akken, yili ur ttidiren, ur d-zeggren tillay alamma d ass-a. Yal yiwen seg-sen (yenzan) yemmal-d tadyant, neɣ aneḍruy… s talɣa wezzilen. Dayagi i yessefken ad yili deg tezwart (n leɛḍil) neɣ deg wawal-nni i d-yezwaren inzan-a. Ayagi ur yedrig fell-i, maca, tagnit-nni (Yebrir 1990) ideg uriɣ awal-nni temgerrad d tegnit n wass-a, imiren d inaw aserti i yessefken kan ad yili (imiren yessefk a d-nini, u ad naru) : Aql-aɣ nella! aql-aɣ nettwarkeḍ, nettwaḥqer! nezmer ad naru s tmeslayt-nneɣ! Ula deg Wehran nella s wid yessuturen tamaziɣt!... Ad ilin wid ara d-yinin “acimi ur tt-yebdil ara ihi?!” -Tazwart-nni ǧǧiɣ-tt imi d taqburt (taqdimt), d lal n wugar n 18 iseggasen aya. Ad tili d tinigit n wassen. I wesmekti kan: Tazwart-nni akk d 78 yenzan ddan-d deg yiwet tesɣunt tameẓyant i wumi nefka azwel “Anzi amaziɣ”, d Kamal N At Ẓerrad i tt-yuran s tmacint ( s ddaktilu i tt-yura imi anagar netta i yesɛan tamacint n tira, wamag aselkim ulac akk fell-as awal imiren)-ines, d netta daɣen i tt-id-yessufɣen (lewhi n 560 imedyaten seg-s) s yedrimrn-ines, nefreq-itt di tikli imegdayen d-yellan ass n 10 Mayyu 1990 di Dzayer tamaneɣt ( tettwafreq deg tmacint, tekfa ngum awwaḍ ɣer Dzayer), maca, ur d-yeddi deg-s yisem n win tt-id-yessufɣen, neɣ ansi d-ttwaleqḍen yenzan-a…Ayagi seg yiwet tama; si tama-nniḍen kra seg wayagi nniɣ-t-id ( Cṭamber 1990) deg wawal i yezwaren aḥric n temseɛraq i d-yeffɣen di tesɣunt Azul. Ahat ad ilin wid ara s-yinin “ Yelqeḍ-d kra n yenzan, yessker fell-aɣ ahetwir”!! - Inzan-a mačči seg yedlisen d tesɣunin i d-ttwakksen, seg yimawen n yemdanen i d-ttwaleqḍen, yernu d amahil ɣezzifen i d-yessuturen aṭas n wakud ( ḥṣiɣ ad iyi-yekfu ngum --qbel-- ara t-kfuɣ) ; ar tura nessaweḍ nelqeḍ-d kra n yenzan, kra n temseɛraq, kra si “tmacahut n leḍyur” i wumi qqaren di tama-yagi “asemɛirreḍ”, kra n wawalen iqburen d kra seg umezruy imawi n tama-yagi… A lemmer neḥric seg zik, a lemmer nuki ɣef zik lḥal! yili nekker-asent i temsal-a si zik, yili ɣas ur nessawaḍ ara ɣer wannect-a n yenzan acku neḥṣa llan yenzan d-yekkan ama si tezlatin uzamul n teqbaylit “Sliman Ɛazem”, neɣ ansi-nniḍen, s ttawilat n rradyu neɣ ttawilat n teywalt-nniḍen…maca, neḥṣa daɣen llan yenzan-nniḍen i yettwattun, neɣ i inegren… Ǧamal
Awetniri
- Tinin-is... Ass ameggaz,
Akken d-yettwanna yakan, yal anzi yemmal-d kra n tedyant, amedya: “Uccen d-trabbaḍ a Welqaḍi i yiri-k” Attan tedyant-is: Ameksa n Welqaḍi* yeffeɣ yiwwas ad yeks ulli, yufa uccen akken meẓẓiy, werɛad d-ldint wallen-is. Iɣaḍ-it, yewwi-t-id yid-s i umɛellem-is (Welqaḍi). Amɛellem yumer amksa-ines akken a t-yerr ɣer lkuri anda yettili wulli, acku yettɣil-it imi meẓẓiy ad yettu iman-is belli d uccen mi ara d-yekker ger wulli d yiḍan. Akken i yettimɣur wuccen-nni yebda yettemɛatnay/yettemɛebbar (iɛerreḍ iman-is ɣer wulli-nni) d wulli-nni; yiwwas deg wussan yessaweḍ ad yesmurḍes geddac n yixfawen n wulli. Asmi yesla Welqaḍi s waya, yuder- (iṣubb)-d s tmekḥelt ɣer lkuri, yenna i wuccen: Xuḍi newwi-k-id akken d aleqqaq, amek i teẓriḍ iman-ik d uccen?! Dɣa yewwet-it s lewjeh neɣ s sin, yenɣa-t. Seg yimir-nni ar ass-a, ar azekka tegra-d, u a d-tegri d lmeɛna “Uccen d-trebbaḍ a Welqaḍi i yir-ik”! * “WELQAḌI” (“d isem-is i d awal-is”)-yagi d yiwen si twacult n At welqaḍi i yellan d inzurfa di tgelda n At ɛebbas (tagelda-ya tella zik di Bgayet, ssyen rewlen-d ɣer Lqelɛa n At ɛebbas, i rran d tamaneɣt-nsen deg useggas 1510 , acku ɛlayet; teṭṭef adeg asetratiji, yella dɣa deg wawal “ansa s-tekkiḍ i Lqelɛa d tasawent”) , i yefkan amxix/abaxix i Iṭerkiyen. Tagelda-yagi tella di tellit ideg tella tgelda n Kuku. Ula d Lmeqqrani di teddart-agi n Lqelɛa i yemṭel. Azul d tnemmirt a dda Muḥabdiki.
Awetniri
Awlawal
- Tinin-is...Azul Nekk seg widak-nni iɣef yeqqar ubandi-nni n Mmi-w n Wemsed “li ṭṭrumpi d ṣṣusiti”; kkreɣ ad nadiɣ tamaziɣt di Ččad akk d Burkin Faṣu, ǧǧiɣ taddart-iw “Iwlawalen” i lburr! Allag, allag!... ad yesdukel ugaggaz tutlayt n tmurt imaziɣen, u a s-isemmi TAMAZƔA! Mačči newweḍ-d ɣer tinna akken “ axxam-is ur d as-yezmir, i lǧameɛ yeṭṭef amezzir”. Jjmiɛ liman di jjmiɛ liman ar ssya d afella ala deg Tewlawalin d Yewlawalen ideg ara zwireɣ. I kečč a Ṭaglal ansa-k? Awlawal
muhabdiki
- Tinin-is...ass amellay teεreqḍ-aγ Awetniri, tamayt i yakuc imi d-tbaneḍ ass-a, yerna s wass ameggaz i d-tezwareḍ, wissen ma nezmer a nseqdec awal-agi ass amellay, muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen ugadeγ ahat ad yečeččeḥ fell-i umedyaz-nneγ nettqaddar, imi ur rriγ ara awal iwelmen deg tezlit-is (a ken ixdaε Ṛebbi, acku ideg ara d-aruγ " aḍilli" uriγ "iḍelli" war ma uḥtameγ, dγa sseqsaγ yiwen yessenen taqbaylit n temnaṭ-nni-ines, yenna-yi-d yeqqar (aḍilli) ira a d-yini yes-s, iḥaḥ-aγ-d kan a d nesken iman-nneγ s lexmata, nettwali-d s tuffra si teγmert, (ccuka) akken a d-nerfed neγ a d-nweleh iqerra-nneγ ar din, nuγal amzun d imakaren atg.., ma di temnaṭ-nneγ nekkni awal-agi yella daγen"aḍilli" neγ "aṭilli" neqqar-it mi ara yesefqed umeksa ar tγeṭen-is ad iḍill ma ulac tin ixuṣen, neγ ar win i d-yewten si tewwurt ngum a s-tt-id-ldiḍ ad tḍilleḍ seg utiṭuc n tewwurt. ar tufat
muḥend Awetniri
- Tinin-is...Azul a dadda-tneγ Muḥabdiki, Tura kan i d-uγaleγ sγur ba amγar, i d ak-n-yessawaḍen azulen-ines; maca, la d ak-n-yeqqar awal-a n "wass ameggaz" ur iwulem, la yağuz! "AMELLAY" anamek-is d wa " RRAḤIM" s taεrabt.. Ar tayeḍ ihi, Awetniri Ǧ.B
- Tinin-is...Azul a dda Muḥabdiki,
Tanemmirt imi tefkiḍ amerret i tezmert akken a ɣ-d-tawiḍ tizlit-agi n Lewnis. S tidet kan, tessafseḍ fell-aɣ taɛekkemt s waya, acku ur nestufa ara akken a s-neg lemrad-ines i gma-tneɣ i tt-id-yessutren.Tegra-d deg wawal-nni, atan wamek s-sliɣ nekk, yernu d wagi kan i d anamek i iwulmen da: "nerbeḥ-d aḍilli". Luwnis= Lewnis. Lunas= Lwennas akka ara ten-tettaru |
|