Kles(Rijistri)
Timenza  
  • Kra yeqquṛen briγ-as
  • Tabrat ugellid afarsi
  • Aberrani ger imawalan-is
  • Muḥend u Yaḥya (sɣur Malek Hud)
  • Asmi lliγ di lbilaj (Mmi-s n Wemsed)
  • Kuẓ(4) iseggasen yakan 7.12.2004 γef tmettant n Muḥya
  • Asisen seg tamment-ik ay amdan igerrzen
  • Tiktiwin ubeεuc…neγ…ḥedṛeγ mi teḍra !
  • Tawaγit tameddit
  • Ata wayen akk yellan ihi
  • LEMSELLA, ILLUYEN AT UMALU
  • ANDA AKKA TETTEDDU ?
  • Tamendawt lεaṛ
  • Tibratin
  • Feṣṣlen-as-d tamendawt tamaynut i Butefliqa, rnan-as-d ticrurin
  • Kra si ccreε n (Daεi, aselway n Numidya) wass n Warim/Letnayen.
  • Aprukirur yessuter akken a d-yessezri Mas Ẓamuc aseggas n leḥbs
  • Tiɣiwist n Tmaziɣt
  • Izlan Ibeḥriyen
  • Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Σebbas (Tiniri, Belεeggal d Lqelεa)
  • A DTEPEPRREE EDTEE U ZEREMM. (Aḍris n Baḥbuḥ Laḥsen s tira i d-yesnulfa netta)
  • TUDERT
  • Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin
  • TARGIT N WARRAZ
  • ASTUTI (Asmekti, tuzzma d uwehhi)
  • Ffad
  • Asmi d-uγeγ ğninaṛ (Ğamal at Udiε)
  • Alday n webṛaḥ Sliman Σazem deg Leγwi (tamurt n Fransa)
  • AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI (tarifit)
  • Mmeslayen lehdur γef wawal
  • ASUTER UNṢIB N TIMANIT I TMURT N YEQBAYLIYEN
  • Tugdut-nneγ.
  • Tidet iqerrḥen: Imaziγen uqemmuc
  • Aggagen-nneγ
  • Yal yiwen d wamek yebγa ad yaru tutlayt nneγ
  • Tanemmirt a Muḥya! ( Sγur Akli Kebaili)
  • IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
  • Sεid At Mεemmer: Si talast akin
  • Tullianum - Taggara n Yugurten
  • TILAWIN N BUZGAN DI TEWRIRT MUSA WAΣMAR
  • Kra n tmedyazin n Σumar Derwic (s tmaziγt n Tmazγa tutrimt)
  • « Nekk d amsedrar »
  • Tajmilt i Lwennas
  • Timlilit d Nna Σelğiya sγur Muḥamed Gaya
  • Tameγra n ccna di Buzgan i tallelt n usaru "TASA D WAY TUREW"
  • Yenna dda Σebdella γef wammud isefra « Tujjma tuzzma » n Ǧamal Benεuf.
  • Faffa d tamurt n yiẓẓan, mačči n izerfan n wemdan
  • Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” ) Tasuqelt n Muhabdiki
  • Imuḥyaten n trumit
  • Tadsimant, lγerba, tayri…Tirga n war isem !
  • spacer
     

    | | |

    Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin

    Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin

    Racid At Ali Uqasi

    Tansa n umayel n Racid


    Tazwart
    Azarug i d-newwi seg Franṣiyen di 1962, yuγal-aγ d qeḍran. Imi yal adabu i d-yusan yeggul i wakken tamurt n Leqbayel urjin ad taf talwit, u ad terfed s uqerru-is. Awi-tt si Ben bella ar Butefliqa, tekeḍ-d si Bumedyen d Benjdid. Ggullen fell-as alama dayen ur zmiren ara. Anecta yella-d s lmεiwna n kra isertiyen iqbayliyen n udabu, ar war yeqbel fell-asen yillu, i yefkan afus i wanect-a. Fiḥel ma mmeslayeγ-d af wayen yeḍran si 1962, imi deg umagrad-aki, ad yilli umeslay af temsalin n tγellist (Laman) d tawernatt (Tarenbatt, ne Lanarci s Tefranṣist) i d-yellan di tmurt n Leqbayel di temrawt-aki i iεedan, si 1999 ar tura.
    Anecta ahat tfehmem-t, seg useggas id as-fkan wid-nni i ixedmen iselwayen, tisura udabu i waki yellan akka tura, i yerran iman-is d ameqqran imeqqranen, d amecṭuḥ s ddaw Rrebi, aken i s-yenna umedyaz.
    Ur ilaq ara a nili neγra deg iγerbazen neγ tizdawiyin timeqqranin, i wakken a nefhem belli aselway-aki n tura, ger wid iεeddan send-is, yella d win i yettuceḥnen, i keṛhen nezzeh Leqbayel. Mačči kan Leqbayel, ayen yakk yellan yecbeḥ d atrar ikesn-it, yella d acengu ines. Anect-a iban, heḍren-d fell-as kra iγmisen iγelnawen wala agraγlanen, d kra isertiyen, d imusnawen n tsertit, d yergazen d tlawin iqeddcen di yal amusu n tmetti, neγ adelsan. Aselway-aki n tigduda n banan akken qqaren, d unagraw ines, d iserdasen i yellan deffir-is, i wakken ad rẓen tamurt n Leqbayel akken yettwalem lḥal, bdan-tt-id s tmenγiwt n ugar n 120 n imeγrasen n tefsut taberkant 2001, i syin uraren af temsalin n tγellist d twernatt, i wakken ur tettili ara bxir tmurt n Aban Remḍan. Imi akken neẓra ma ulac taγellist, u tella twernatt di yal tametti, urjin ad tilli taneflit deg-s. D anect-a i izemren ad yenγen asirem i imezdaγ n tmurt nneγ, a ten-yesrewlen ar tmura i irebḥen, ladγa wid i ijebbden leqlam, wid yeγran.
    Ayen a wen-d-ḥkuγ deg umagrad-aki, d ayen umi ḥeḍreγ, i walant walen-iw deg iseggasen-aki ineggura seg mi i ttruḥuγ ar tmurt. Bγiγ a t-id-aruγ s Teqbaylit i wakken ur ntettu ara ayen d-yeḍran di temrawt i iεeddan di tmurt nneγ, sleqwγe-ten-id d tunqiḍin af wayen yakk i d-ẓriγ. Atnan ihi γur-wen.


    Ijadarmiyen

     

    1 Srewlen-d yakk irebraben ar tmurt n Leqbayel
    Gret tamawt seg useggas n 1999 d asawen, irebraben yakk yellan di tmurt n Lezzayer (Mdiya, Jijel, Deg idurar n usamar d umalu n Lezzayer), srewlenten-id akk ar tmurt n Leqbayel, i wakken ad sersen tugdi deg ulawen n Iqbayliyen d Teqbayliyin. I wanect-a ad nefhem ayen deg iseggasen-aki ineggura, ṭaqa n Lbumbat i d-yellan, zgant-id di tmurt n Leqbayel, ladγa di Tizi Wezzu, Bumerdas, neγ di Tubbirett. Ula d cwiṭ n imssirwen agraγlanen i yellan di tmurt, bγan a ten-id-ḍerqen s-yin, am tkubanit n Kanada SNC-LAVALIN umi nγan 12 ixeddamen-is di Γucṭ 24, 2008 deg ubaraj Kudyat Userdun di tama n Tubirett.
    Ilmend n Lemṣalḥa taγelnawt, i d-sersen seld tifrarin n Cṭember 29, 2005, fkan i irebraben, i yenγan d acḥal d yiwen iseggasen yezrin, izerfan n yal amdan ur nexdim acemma di tmeddurt-is. Ulac tamurt anda i d-yeḍra wanect-a. Ayen yugaren aya, fkan-asen ula d tinezduγin, d tiḥuna, d wayen nniḍen. I yettuγaḍen daγen, qqaren-d azal meqqren nsen llan di tmurt n Leqbayel. Leḥḥun akken i sen-yehwa, u tikwal xeddmen ṛṛay-nsen, u ttegen isuḍaf-nsen ger weγref.
    Gret tamawt iseggasen-aki ineggura, ṭuqten aṭas di Tizi-Wezzu, Bgayet akk d Tubirett wid i icuban ar Liṭaliban n tmurt n Afγanistan. Ula ar tudrin wḍen-d, u ttawin-d tiktiwin-nsen yettwassnen, icuban ar tid n imussa n tsertit inselmen, ur nettwali ara deg iseggasen i yezrin. Kra imusnayen n tmetti d tsertit, qqaren anect-a yella-d s tmumit (lebγi) tasertit n wid yellan akka tura deg udabu, i wakken ad εeṛṛben Leqbayel s wudden n tneslemt, i waken ur bbwiḍen ara ar yiswi-nsen s wudem n tasnakta ibaεtiyen iseggasen n 60/70/80.

    Dilem St Valentin

    Daγen akken qaren s tefranṣist "Niveler par le bas", bγan ad uγalen Leqbayel am izzayriyen nniḍen, ad ttun iẓuran-nsen, ad mallen ar tiεuṛṛebt s webrid n tneslemt n tmura usamar alemas, tin i yemgaraden af tin i ssnen lejdud nneγ, d acḥal d leqrun-aya (Tineslemt n Imazγien i yemgaraden af tiyaḍ nniḍen).

     

    2 Asali n Lejwama irennu ugar
    Imuras iqbayliyen i izedγen di tmura umalu (Urub, Marikan, atg.), ma a d-uγalen si tmurt, qqaren d lewhayem acḥal n lejwama i yettalin di tmurt n Leqbayel. Γas akken Tizi-Wezzu, Bgayet, d Tubirett di kraḍ yid-sent sεant ugar n wezgen n Lejwama yellan di Lezzayer akk (azal n 15000 af leḥsab n tneγlaft n temsalin n ddin).
    Adabu yefka afus, akk d wedrim, i wanect-a. Cfiγ sin iseggasen aya (Γucṭ 2006), ilmend usmekti n Wegraw n Sumam akk d yiwet n tejmilt i yerran imezdaγ n taddart Ibelkisen, di tama Ifeṛḥunen, umeγras Amar At Cix (50 iseggasen n tmettant-is), aneγlaf amezwaru iεedan, yerza ar taddart-aki. Imezdaγ-is furṣen tagnitt, nnan-as ilaq adabu a sen-yebnu Sbiṭar i wakken ma yuḍen yiwen ur yettruḥu ara alama d Micli. Acu a sen-d-yerr: "addad n Lezzayer ur yesεi ara tiγusar (adrim, lbudji) i wanect-a". Lamaεna kra n wagguren send, adabu yefka tajellabt tiγusart i ubennu n 6 lejwama di Tizi Wezzu, akk d yiwen n wamas uselmed n tineslemt di tγiwant n Weqbu, di Bgayet, Zzun d tajmilt i Mulud Qasem n At Belqasem, i wayen i yefka i tiεuṛṛebt d tneslemt di Lezzayer. D acu-t unamek-is? Anwa yezwaren d Sbiṭarat neγ d Lejwama?. Meyyzet, walit!
    Di taddart inu, yella yiwen n Ljama si zik, urjin yeččuṛ. Iseggasen ineggura, yella yiwen umusu aserti n tneslemt d-unṣib (Fiḥel ma nniγ-d isem-is), yettarra iman-is a ijemma asurdi i wakken ad yebnu ljama wis sin af kra n Kilomitrat kan s wadda umezwaru. Deg unebdu 2006,  ulama sfehmeγ i win yellan s deffir usenfar-aki (d win i ssneγ), belli Leqbayel ḥwağen ayen nniḍen, imi yakan ṭuqten Lejwama di Tizi Wezzu, lamaεna am win i iheddṛen i lḥiḍ. Aseggas nniḍen, anebdu 2007, ufiγ-t tura qrib ad yekfu, ad ibarek yillu akken qqaren.
    D lewhayem amek, yernu melmi kan i bdan i jemman asurdi. Imi ẓriγ aγref aqbayli tura ur yettak ara adrim i lejwama, axaṭer yezra belli d tisdawiyin, d sbiṭarat, tisnawiyin, d ixxamen ilmeẓyen, d iγerbazen, atg. i tγus tmurt n Leqbayel, γas akken ulac amek amdan yezmer ad idaddet (iḥeqeq), mebla ccek adabu yella s deffir n wanect-a. Am wakken yella s deffir n waṭas usali n Lejwama nniḍen di tudrin n tmurt n Leqbayel, iseggasen-agi ineggura.

    Lejwamaa


    A wen d-rnuγ yiwet. Yibbwass, dima deg unebdu n 2006, ṭfeγ-d aṭaksi ufurgu si tγiwant n Meqla ar Tizi-Wezzu. Greγ tamawt s ufella n sqef ufurgu-nni, yaaleq yiwen usenjaq meqqren, yecbeḥ nezzeh, yura fell-as tiṣurtin n Leqran, s tira am ureγ (n dheb). Win yettnaharen afergu, steqsaγ-t, ma yettẓala. Yenna-k "Ala".
    Nniγ-as "Ma itess cṛab?" Yenna-k "Ih". Nniγ-as: "Ayen ihi tεelqeḍ senjaq-aki n Leqran s ufella ufurgu inek?
    D annerzi wanect-a, neγ ala?. Yerra-yi-d: "Mačči d nek. D yiwen učamar i d-ikecmen s afurgu. Yenna-yi: Axx aaleq asenjaq-aki, ad ak-fkeγ 2000DA". Seld nniγ-as, s uqeṣṣer mebla ma yeẓra d aqeṣṣer, acu i twalaḍ azekka ad ak-d-awiγ yiwen usenjaq d ameqqran deg-s tugna n Maṭub Lwennas, ad talqeḍ di sqef deg wemkan n wa. Yenna-k : "Awah! ifat ahdeγ bu-čamar-nni, yesgal-iyi-d, ur t-ttekkseγ". S usḥissef ad iniγ akka i llan kra n Leqbayel n tura, ur ẓran acu i bγan. Menwala a ten-yenheṛ s anda yebγa.
    Qqimen-d kra iseqsiyen. Anwa i yellan s deffir bu-čamar-aki? Ansi i sen-d-kkan iṣurdiyen? ahat tumnem adabu ur yefka afus, ur yetteka yara deg uγawas-aki (Leblan s Tefranṣist), i wakken a d-banen yeqbayliyen d Imselmen iḥeqqaniyen? Ladγa mi tella tura fell-asen tugdi n tmasiḥit i yettnarnin ugar di tmurt n Leqbayel taggara-aki.
    Ahat tegrem tamawt ifurguten n tmurt acḥal i zewwqen s tṣurtin n Leqran? Anwa i yellan s deffir wanect-a, ladγa ma neẓra Leqbayel d ilayikiyen s umata? Yeqqim-d usteqsi akken i s-yenna Maṭub Lwennas, ad fell-as yerḥem.

     

    3 Ijadarmiyen, Imsulta, Lecyax n Lejwama, Iselwayen n Dayrat,
    Lwaliyat mačči d Leqbayel.

    Ayen yakk i yi-ceγben daγen iseggasen ineggura mi ttruḥuγ ar tmurt i yi-d-yefkan talalit, ma ttwaliγ di yal taγiwant, neγ taddart, ijadarmiyen, d imsulta i d yettcegiε udabu ulac win i iheddṛen s Teqbaylit deg-sen.
    S nnig w-aya, tura m a k-yeṭṭef umsaltu s tkarust-ik, ad ak-d-yehḍer s taεrabt taqurant (n uγerbaz, mačči am zik s taεrabt n Lezzayer). Dayen umi ḥeḍreγ s timad-iw, armi i s-nniγ, i yiwen umsaltu n Tlemsan; a gma heḍr-iyi-d s teqbaylit, ur fehmeγ acemma ayen akka i d-tennid. . Aqli-k di tmurt n Leqbayel i telliḍ. Fiḥel ma kemmleγ-awen-d ayen yeḍran seld, γezzifet teḥkayt.
    Ayen i bγiγ a d-iniγ, ayen akka adabu ur d yettceggiε ara ijadarmiyen d imsulta Iqbayliyen, ladγa imi "Lcumaj" yeqwa ar yilmeẓyen Iqbayliyen. Tfehmem belli mačči d anect-a i yecqan adabu, imi d tiεuṛṛebt n weγref aqbayli i d iswi ines. Ayen i d-nniγ akka, yella ula af iselwayen n Dayrat d Lwaliyat i yellan di tmurt n Leqbayel. Ula yiwen deg-sen ur i yettmeslay s Teqbaylit. Dayen walaγ s walen-iw akk d uselway n Dayra Iwaḍiyen tafsut-aki iεeddan, imi wwiγ-d yid-s ameslay af wanect-a. Nniγ-as imi ur theddreḍ ara s Teqbaylit,

     

    Takarust ijadarmiyen

    Udem 4: Ijadarmiyen, d wid icedden ar waddad n Lezzayer, heddren i leqbayel s tutlayt ur fehhmen ara. D acu
    i d iswi nsen?

    ayen akka ur d ttceggiεen ara Aqbayli deg wemkan-ik. Neγ ayen kečč ur tettaraḍeḍ ara ad tlemdeḍ taqbaylit, d acḥal iseggasen aya i telliḍ deg iWaḍiyen. I wakken ad yeshil fell-ak umeslay akk d imezdaγ ines. Lukan azekka a k-terr tmara ad tṛuḥeḍ ar tmurt n Legliz, ad tlemdeḍ tutlayt Taglizit, neγ ala? Mebla ma nniγ-awen-d d acu-tt tamrarut ines s teεṛabt n Lezzayer : Nekk laṣel-iw d acawi, atg.
    Tura awal af wayen yaanan Lecyax n Lejwama. Ruḥeγ ar yiwet n Ljanaza di yiwet n taddart i d-yezgan deg wedrar di tama n At buwaddu. Ayen iyi-swehmen Ccix-nni n Ljama nsen, i d-yerran taẓalit n Ljanaza, ifuṛes tagnitt yexdem-d yiwet n temsirt n ddin s taεrabt (γas aken mačči d tagnitt). Tamsirt-nni tesmekta-yi-d lecyax-nni ukabar n FIS iseggasen 80/90. Mi sseqsaγ imezdaγ n taddart, acu-t wa? Nnan-d d adabu i t-id-iceggεen ar taddart-aki, kraḍ iseggasen aya. Da wehmeγ kan, nniγ-as i Ccix-nni n Ljama, zdat imezdaγ mara, u yernu tamerḥumt mazal ur tenṭil ara (yernu xedmeγ s lebγi-w, amar ad fehmen kra imezdaγ i d yusan s waṭas, ula si tudrin nniḍen i iqerben): "Amek akka 3 iseggasen aya ur tessineḍ ara Taqbaylit, yernu tesselmadeḍ tineslemt i weγref ur nheddeṛ tutlayt n Lquric". D acu a yi-d-yerr s tutlayt taεrabt n Lezzayer: "Berka ma ddir f siyasa, Aḥṭarim al maqabir". Rriγ-as s taεrabt taqurant: "D kečč i ixeddmen tasartit dagi di tmurt n Leqbayel. Alεajaba amek akka ur tettmeslayeḍ ara Taqbaylit, 3 iseggasen aya. Lukan a k cegεen yiwen useggas ar tmurt n Cinwa, ad-tuγaleḍ ad temesslayeḍ tutlayt nnsen. Ahat ula d nnbi Muḥamed, ur iqebbel anect-a". Da, nefka yiwen n ttiεad ma a tenṭel tmerḥumt, i wakken ad nkemmel askasi. Ur d-yelli ara wanect-a, imi d-yuγal. Lamaana yella-d uskasi akk d imezdaγ n taddart-nni, anda sfehmeγ-d ilaq ad ẓren anwa ad yettṛuḥun, γur-sen. Mačči mi walan kan Aεrab, d Nnbi Muḥamed i walan. D anect-a yeiğğan lejdud-nneγ ttwakelxen armi i d-nufa Tamazγa-nsen qrib ad tuγal d taεrabt mačči am tmura d leğnas nniḍen i tḥuza tneslemt, am Ṭurk, Iṛan, Bakistan, atg.


    4 Iγerbazen d Tiliẓri d allalen i iğehden i tiεuṛṛebt tarurdant

    Tilizri Lezzayer
    Udem 5: Tiliẓri n Lezzayer, trennu di tiεuṛṛebt, tessenqas deg uẓar n tjaddit

    Di tgezmi-nni yezrin, wwiγ-d ameslay amek i tleḥḥu tutlayt taεrabt di tmetti n Leqbayel, iγaḍ-iyi lḥal imi d tutlayt nneγ i tt-yuγen di ryac. Ad teẓrem amek adabu yekkat s wayen umi yezmer i wakken ad tuγal tmurt n Leqbayel d taεrabt di tmecwart, am temnaḍin nniḍen n Lezzayer. Ar ijadarmiyen, imsulta, lecyax n lejwama, iselwayen n Dayrat, d Lwaliyat, rnu iγerbazen, d tilizri i irennun di ccan n tiεuṛṛebt.
    Iγerbazen n waddad n Lezzayer, gran-d s yiwet n tsuta tamaynut Iqbayliyen ur nessin ad γren ula s yiwet n tutlayt mexlaf taεrabt. Leḥḥuγ deg iberdan n Tizi Wezzu d Bgayet, akk d waṭas n tuddrin, ufiγ yakk ilmeẓyen n s ddaw 30 iseggasen qqaren yakk iγmisen n Taεrabt, am Ecuruq, Lxabar, Heddaf, Muntaxib, atg..
    Mi ten-sseqsaγ ayen ur qqaren ara iγmisen wiyaḍ n Tefranṣist, wala n Teqbaylit (a d smektiγ kan yiwet n talit yea weγmis Iẓuran i d-yettefγen s Teqbaylit). Tararit nsen: Ur nessin ara a-nγer ḥaca s tutlayt Taεrabt i nelmed deg uγerbaz. S wesḥisef akka i yella lḥal. Ulac aγref deg umaḍal, i lemmden tutlayt nniḍen, ur nelli d tin ines, am weγref aqbayli, neγ amaziγ s umata. Aneggaru d aγref Akurdi, deg umedya atan d tutlayt takurdit i lemmden deg iγerbazen n tama Ikurdiyen di Σiraq.
    Tura awal af tiliẓri. Ulac Aqbayli i yesεan tafrit, ma ar iwali tiliẓri n Lezzayer, ur tittaqraḥ ara wul-is. Da di temrawt-aki iεeddan, izad win izaden. Tannegarut d attmeṣxer af Leqbayel di yiwet n tesgilt i d-yettεeddin deg waggur-aki n Remḍan. Yella-d fell-as wawal deg kra ismal n Internet. Ula d kra imussa n tsertit d yedles hedrent fell-as. Dima deg waggur-aki n Remḍan, d aselway n Tiliẓri s timad-is i isselḥayen yiwet n temzizelt s wallalen meqqren. Timzizelt-aki mačči ayen yaanan Tusna, Adles, ger Iγerbazen, ger Tizdawiyin. Γret mliḥ, u ldit-d allen nwen mliḥ : d tamzizelt i wid i yessnen amek ad γren Leqran s ṣut ḥlawen, ayen umi qqaren Ttajwid. Tasgilt isem-is Fursan Elquran. Teẓram fkan-d yiwen n Lkar (Lbus) meqqer, yarnu d win icebḥen nezzeh, u zewwqen-t yakk d Leqran, i lmend n wanect-a. Ileḥḥu si temnaṭ ar tayeḍ. Tizi Wezzu fkan-as azal meqqren, teẓram ayen. Arazen d acu-ten? Amezwaru: ad as-fken axxam akk d lḥiğ s axxam n Yillu. Wis sin 200 imelyan akk d lḥiğ, atg. I wesmekti kan arazen n temzizelt Mulud At Mamar n Tmaziγt, d kra iselkimen d yedlisen kan. Afet-d taniwit!
    S wallalen-aki d wedrim isexṣaren, tilizri n Tmaziγt mazal tettrağu si 2004, aqlaγ di taggara n 2008. A k-qqaren ulac "Les moyens".
    A wen-d-rnuγ tayeḍ. Seg wasmi i d-tlul Tfaska usaru Amaziγ di 1999, d tin i irenun si trennawt ar tayeḍ.
    Aselway n tiliẓri n Lezzayer, d unagraw i yellan s deffir-is, tkecm-iten targigit. Snulfan-d kra iseggasen yezrin Tafaska Usaru Aεrab di Lezzayer. Fiḥel ma nniγ-d awal af wallalen d wazal i s-fkan i tfaska-aki. Inaẓuren n Sinima d Tiliẓri Aεraben, si yal tamurt, ttawin-ten-id kullec yettwaxelleṣ. Au frais de la reine akken qqaren s Tefranṣist. Rnu arazen leḥḥun si Melyan iDulaṛen. Axaṭer Maḥmud Yasin, d Maḥmud Abdelεaziz, d wiyaḍ, γur-sen Dinar ur yeswi acemma. Si tama tayeḍ tafaska usaru Amaziγ, inaẓuren n Sinima d Tiliẓri Imaziγen, ttruḥun-d s wallalen-nsen, yernu arazen-nsen, si 10000 ar kra 100000 iDinaren kan akk d cwiṭ uzemmur d ureγ (n dheb). Afet-d taniwit!

    Ur keffuγ ara tagezmi-aki mebla ma nniγ-d daγen: Ulac aγref ur yesεin tiliẓri, i s-yettmeslayen s tutlayt nniḍen ur nelli d tutlayt-is, di tmurt-is, am weγref aqbayli, neγ amaziγ s umata.

     

     

    5 Urγu n Tiẓegwa
    Ahat tegrem tamawt daγen, si 1999 ar tura, ur yettεeddi ara useggas mebla ma iserdasen ur sserγen ara tiẓegwa yellan di tmurt n Leqbayel. M'ara nẓer tiẓegwa i yellan d lsas n tadamsa n iqbayliyen, imi d nutenti i d-yettaken zzit d wayen nniḍen, ad tfehmem d acu i d iswi udabu s deffir urγu n tiẓegwa. Anect-a heḍren-d

     

    Urghu n tzegwa

    fell-as kra n yeγmisen, akk d ikabaren d imussa isertiyen Iqbayliyen. Amedya di Cṭember 08 ar 11, 2008, azal
    n 2024 ihikṭaren i yerγan, u azal n 124 tmerγiwin n tẓegwa i d yellan di Tizi Wezzu kan. Acu yessewhamen, deg iserdasen n Lezzayer, mi ten-sseqsan imezdaγ ayen akka i xeddmen akka, a sen-d-inin d assusel i d-yusan iwsawen, i wakken ad nesufeγ irebraben. D lewhayem, tamurt ay sserγen yakk tiẓegwa i wakken ad ssufγen kra irebraben, ur ẓriγ ara ma tuklal isem n tmurt. Ḥekkun-d anebdu-yaki mmuten 10 n lufanat seg uγamac uḥaruq n tẓegwa. I wakken ad ssufγen 3 irebraben, ad nγen 10 n lufanat. Anwa ara ifehmen tagi?

     

    6 Sliman Azem icar-as
    Ur keffuγ ara amagrad-aki, imi aqlaγ n ḍal umuli n tlalit n Dda Sliman Azem ad fell-as isuref yerḥem (ilul di Cṭember 19, 1918, yemmut di Yennayer 28, 1983), mebla ma xedmeγ aseγwen gar-as d wayen yakk i yeḍran i tmurt n Leqbayel, di temrawt-aki iεeddan, i γef d-mmeslayeγ.
    Lliγ a ttnahareγ, tedduγ selleγ i yiwet ger tezlatin-is i icebḥen. Bγiγ a d-addreγ tin umi yeqqar: Tasekkurt.
    Sliγ-as acḥal d abrid, u ttwiḥideγ di yellu, amek akka Dda Sliman Azem, i car i wayen i iḍerrun akka tura di tmurt n Leqbayel. Neẓra belli yettwasen s wanect-a. Ulac amγar, neγ tamγart di tmurt n Leqbayel, ma d-addreḍ Sliman Azem, a k-d yini d Lwali, iẓer acu ara yeḍrun ar zdat.

    Tizlit-aki Tasekkurt, uriγ-awen-tt-id akken tella. Af wakken i tt-fehmeγ, yezmer γelṭeγ: Tasekkurt yelha-d Tamurt n Leqbayel. Iṣeggaḍen d adabu n Lezzayer. Arraw n Tsekkurt i yuffgen ğğan-tt weḥdes tettwarez, d nekkni merra s Iqbayliyen i d-yezerwan ar yal tama umaḍal, neğğa tamurt i cmayet, ṛzan-tt. Attan ihi ar γur-wen:

    Sliman Azem deg tebhirt



    Ufiγ tasekkurt teḥzen,
    ur iban d acu tt-yuγen,
    texmet kan s ddaw weẓru.


    Mi tt-walaγ temmuγben,
    γileγ d lbaz i tt-yewten,
    neγ tugad si bururu.

    Ziγen d iṣeggaden,
    i s-yeṛzan afriwen,
    mačči akka i tεudd ad teḍru.

    Mi d-terfed γur-i allen-is,
    walaγ bezgen lecfaṛ-is,
    si nnehtat d imeṭṭawen.

    Tesfehm-iyi-d leγbayen-is,
    mi nnejlan warraw-is,
    ur teẓri s anda ṛuḥen.

    Lbaṭel ṛzag yisem-is,
    mi yebbweḍ lḥedd-is,
    ur yettlumu ula f yiwen.

    Nniγ-as acimi tettruḍ,
    d lweḥc kan ara ternuḍ,
    γas ṛuḥen ur kem-ttun ara.

    Ḥader kan kemm ad tettuḍ,
    ilaq-am ad as-tecfuḍ,
    i teswiεin n tmara.

    Am ass-a lfeṛḥ ad tezhuḍ,
    ma tεuddeḍ ad teḥsuḍ,
    fell-am ur reggweln ara.

    Tenna-k mi ten-ẓriγ uffgen,
    i d-yeγli fell-i leḥzen,
    ğğan-iyi-d ul-iw d amejruḥ.

    D lxuf-nni iṣeggaden,
    i ten-issemfezwayen,
    am ibawen γef lluḥ.

    Uggadeγ ṛuḥen,
    ulamek i d-uγalen,
    acu ara iṣebren ṛṛuḥ.

    Amek ara ttun yemma-tsen,
    iεetben fell-asen,
    si temẓi armi meqqrit.

    Taswiεit teḥkem fell-asen,
    ula d Ṛebbi irad-asen,
    akka i d lεadda n ddunit.

    Ass-a ma cudden ifasen,
    ad uγalen a d-asen,
    kul cedda tettebε-itt talwit.

     

     

    7 Tarayt
    Awal n taggara. Acu ad iniγ, belli adabu-yaki yeẓra acu ixeddem. D nekkni ur neẓri ara. Yekkat i wakken tiεuṛṛebt ad taγ aẓar iğehden di tmetti n Leqbayel. Di 1999, izad deg tmessumant, yernu adrim ur ixuṣ ara: imi Lbitṛul twalam s anda yewweḍ. Adabu-yaki ileḥḥu am wezrem, neγ tteryel bu 7 iqerray, i d-ḥekkun Lejdud: Tiliẓri, Iγerbazen, Ijadarmiyen, imsulta, Lecyax n ddin, Urγu n Tẓegwa, Taγellist (Laman) ur netteli.
    Anect-a walan-t yakk wid yellan fehmen di tmurt, neγ wid yeγran. Lamaana, adabu yerẓa-yasen iγalen, ifaden. I slaẓ-iten, u yeselḥa agufsu (tğal) mačči cwiṭ di tmetti n Leqbayel, i wakken win ur neγri a d-iban yif win yeγran, ayen i yesεa aserdu. Ad yuγal win yesεan laaqel, ad yettweḥḥid ad yessusem. Ur t-id-yettṣaḥ wawal.
    Yeqqim-d γur-neγ nekkni s wid i d-irewlen, i d-isemfezwayen, am ibawen γef lluḥ, ar yal tama umaḍal.
    D acu i nezmer a d-nexdem. Yal yiwen yesεa tikti ines!.

     

     

    Racid At Ali Uqasi (Begnan),
    Kibek, Kanada
    Cṭember 19, 2008.

    Tzemrem a d-tzedmem amagrad-agi d afaylu s wudem n PDF dagi >>

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    Waxlic - Tinin-is...
    el husin n yiqubab - Tinin-is...
    Itij n Igwelmimen - Tinin-is...
    el husin n yiqubab - Tinin-is...
    Itij n Igwelmimen - Tinin-is...
    el husin n yiqubab - Tinin-is...
    Itij n Igwelmimen - Tinin-is...
    Racid At Ali Uqasi - Tinin-is...
    afriqi n ugafa - Tinin-is...
    Yiwen - Tinin-is...
    Amawa - Tinin-is...
    Tikuk - Tinin-is...
    Sifini - Tinin-is...
    Racid At Ali Uqasi - Tinin-is...
    amagraman - Tinin-is...
    Tansa - Tinin-is...
    el hucin n yiqubab - Tinin-is...
    Tansa - Tinin-is...
    Amawa - Tinin-is...
    aberwaq - Tinin-is...
    aberwaq - Tinin-is...
    Tikuk - Tinin-is...
    muhabdiki - Tinin-is...

    Copyright 2006 imyura.net