Kles(Rijistri)
Timenza  
  • Kra yeqquṛen briγ-as
  • Tabrat ugellid afarsi
  • Aberrani ger imawalan-is
  • Muḥend u Yaḥya (sɣur Malek Hud)
  • Asmi lliγ di lbilaj (Mmi-s n Wemsed)
  • Kuẓ(4) iseggasen yakan 7.12.2004 γef tmettant n Muḥya
  • Asisen seg tamment-ik ay amdan igerrzen
  • Tiktiwin ubeεuc…neγ…ḥedṛeγ mi teḍra !
  • Tawaγit tameddit
  • Ata wayen akk yellan ihi
  • LEMSELLA, ILLUYEN AT UMALU
  • ANDA AKKA TETTEDDU ?
  • Tamendawt lεaṛ
  • Tibratin
  • Feṣṣlen-as-d tamendawt tamaynut i Butefliqa, rnan-as-d ticrurin
  • Kra si ccreε n (Daεi, aselway n Numidya) wass n Warim/Letnayen.
  • Aprukirur yessuter akken a d-yessezri Mas Ẓamuc aseggas n leḥbs
  • Tiɣiwist n Tmaziɣt
  • Izlan Ibeḥriyen
  • Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Σebbas (Tiniri, Belεeggal d Lqelεa)
  • A DTEPEPRREE EDTEE U ZEREMM. (Aḍris n Baḥbuḥ Laḥsen s tira i d-yesnulfa netta)
  • TUDERT
  • Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin
  • TARGIT N WARRAZ
  • ASTUTI (Asmekti, tuzzma d uwehhi)
  • Ffad
  • Asmi d-uγeγ ğninaṛ (Ğamal at Udiε)
  • Alday n webṛaḥ Sliman Σazem deg Leγwi (tamurt n Fransa)
  • AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI (tarifit)
  • Mmeslayen lehdur γef wawal
  • ASUTER UNṢIB N TIMANIT I TMURT N YEQBAYLIYEN
  • Tugdut-nneγ.
  • Tidet iqerrḥen: Imaziγen uqemmuc
  • Aggagen-nneγ
  • Yal yiwen d wamek yebγa ad yaru tutlayt nneγ
  • Tanemmirt a Muḥya! ( Sγur Akli Kebaili)
  • IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
  • Sεid At Mεemmer: Si talast akin
  • Tullianum - Taggara n Yugurten
  • TILAWIN N BUZGAN DI TEWRIRT MUSA WAΣMAR
  • Kra n tmedyazin n Σumar Derwic (s tmaziγt n Tmazγa tutrimt)
  • « Nekk d amsedrar »
  • Tajmilt i Lwennas
  • Timlilit d Nna Σelğiya sγur Muḥamed Gaya
  • Tameγra n ccna di Buzgan i tallelt n usaru "TASA D WAY TUREW"
  • Yenna dda Σebdella γef wammud isefra « Tujjma tuzzma » n Ǧamal Benεuf.
  • Faffa d tamurt n yiẓẓan, mačči n izerfan n wemdan
  • Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” ) Tasuqelt n Muhabdiki
  • Imuḥyaten n trumit
  • Tadsimant, lγerba, tayri…Tirga n war isem !
  • spacer
     

    | | |

    AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI (tarifit)

    Ilmend n tuffγa n udlis-ines ASFIĞET, i wakken ad ittwassen udlis-a d umeggi-nnes, igga yides umedyaz Σumar DERWIC amsawal-a:
    AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI
     
     
    Σumar DERWIC: Tzemmared ad aneγ-d-tessiwred x tudert-nnek? Min iεna Mass Belγerbi?
     
    Saεid BELΓERBI: D  tidet itas-d iqseḥ cwayt bnadem ad issiwel x umeddur-nnes, maca ad cek-ssidseγ cwayt γar Saεid Belγerbi, netta ilul di Rkebdani, jar idurar n Arrif, tesγar-it tudart n Arrif. Day-s i ufiγ ad iriγ d ixef-inu, tamurt day-i isremden ad twariγ s tiṭṭawin d timaziγin, s uyenni ariγ taynit zi temẓi-inu i tmaziγt, zi zic tuγa twariγ tamurt  aked tamaziγt-inu a tiri d tayujič mara war ğin ayt bab-nnes ad as-aren taynit. Mkur ijjen s tizemmar-nnes, mkur ijjen s uxarres-nnes, nec ixdareγ tira d abrid-inu zi γar iniγ cwayt n taycitin i zi taciγ.
     
    Σ. D. Tessufγed-d ussan-a ineggura adlis-inek n tenfas ASFIǦET. Nxes ad aneγ-d-tinid ca n yiwaren x udlis-a.
     
    S.Belγerbi: Trarit n udlis n Usfiğet tus-d awarni ijjen uxarres di tudart, tus-d awarni ijjet n taycit zi rağaγ n min iteddar Umaziγ, twannaṭ (almuhit) n Usfiğet tesmun jar kraṭ n tγawsiwin: tγawsa n ufgan d wakal d waman, d yina d imunas day-i yejjin ad ariγ Asfiğet.
    Azzuγ a t-ggeγ d ijjet n tebrat a day-s iniγ: ha mammec iteddar Umaziγ, ha min εnan imunas-nnes, ha min εnan isutar-nnes, d imxumbar-nnes….
    Twariγ, s tsekla, nzemmar a neswiza marra γar wufuγ zi min nteddar n uhuzi, d min nteddar n uweḍḍar deg ixef n tudrin-nneγ, ura deg ixfawen-nneγ, s uyenni irur-d Usfiğet isfiğit γar tcuni.
     
     Σ. D. Mass Belγerbi d ijjen umyaru (écrivain)amaziγ amaynu. Mammec d-tusi tikti (idée) n tira s tmaziγt?
     
    S.Belγerbi: Tikti n tira γar-i twariγ tus-d amenni waha, war das-swejdeγ ca, minzi tuγa taciγ belli tamaziγt-nneγ tettures-aneγ ca, mkur ijjen zzay-neγ ixessa ad yewc ca i tmaziγt, ijjen s uγennij, ijjen s tẓuri, ijjen  s tarezzut di tusna deg izerfan d umezruy d  tsertit d tγawsiwin nneγnit...
    Di temẓi-inu, tuγa teggeγijjen n useqsi x ixef-inu, ma yemmi awar-nneγ war itwari am tutlayin nneγnit?, manawya zzat i ma ad γareγ ca n tira tura s tmaziγt, umi ssentiγ tesneγ, nniγ aked ixef-inu awi-d ad adfeγamaḍal n tira, sentiγ s usefru, arami day-i nedhent tira γar-sent, ggint-ayi isekraf, jjint-ayi ad iriγ d ismeγ-nsent.
    Xseγ ad iniγ belli amaḍal n tira d ijjen n iyyar n tudart yiri s waṭṭas, izemmar ad ibeddar ura d tudart-nni mara amyaru yisi tidet n imunas n waydud-nnes x uεrur-nnes, niγ yisi deg wur-nnes ijjen n usutar zi γar iswiza s wendah γar ijjen n yimal d amaziγ d amezdag.
     
    Σ. D.  Aṭṭas di Imaziγen war qqaren bu tmaziγt; min txerrased di manaya?
     
    S.Belγerbi: Wa  d ijjen n umxumber d ameqran, war yeği iqqen γar waydud amaziγ waha, maca iqqen γar marra ayduden n umaḍal, imaγray traḥen tudrusen, aked assfay d-tegga tagrawla n tiknulujya n tagracna (lantirnit), ttafed atarras yarezzu x uneγmis zi lantirnit niγ zi TV niγ zi rxezrat-nnes di ca n lfilam…, atarras n wassa itcer x min γar-s d γar yawḍen γar ifassen s nebra tamara.
    Neccin Imaziγen εad war γar-neγ ameγray, din ijjen ukemmic ntaf zzay-sen yenni γar yeğa tusmin x tmaziγt, niγ imselmad yarezzun di tsekla tamaziγt, maca bac a nini din imeγray arezzun x udlis amaziγ a t-γaren mammec yarezzu yejjen yeğuẓ x ca n ureqquz n weγrum a t-yecc, a nini εad war yeği, εad imyura ixessa ad arenyen isuraf γar zzat, ḥuma ad zemmaren ad swejden i yimar ameγray-nni.
    Maca manawya war d aneγ-itejji a nedwer γar deffar, niγ a neγder deg ifadden i wayawya-nneγ, ixessa-neγ a negg ur ijjen deg unneγnit, ḥuma a nuyar γar zzat s tira d tsekla γar ijjen n yimar n tcuni i tmaziγt-nneγ d ayt bab-nnes.
     
     
    Σ. D.  Cek tettidired di Kaṭalunya (Seppanya); nessen tamurt-a tessemγar tutlayt (langue) aked yidles amaziγ. Iǧa manaya niγ uhu?
     
    S.Belγerbi: Aydud akaṭalani iddar ura d netta di min izeryen ijjet n tudart n reγben d ujeyyef i teddar rexxu tmaziγt, zi manawenni issen min teswa tutlayt γar ayt bab-nnes. S uyenni, tamurt-a s lḥukuma-nnes axminni tafen ca n imenneεraq γar-sen tusmin x tusna-nsen d tutlayt-nsen ticcen-asen ifassen.
    Di Kaṭalunya, nec twariγ tmaziγt tegga isuraf mγaren γar zzat, din aṭṭas n imxumbar, d waṭas n tenεekraf, maca imeγnasen imaziγen izedγen di tmurt-a txarrasen s waṭṭas ḥuma ad arenyen isuraf-nni γar zzat, s tmesmunin-nsen d tizemmar-nsen teggan deg umsawaḍ d usufeγ n idlisen yuran s yiles  n tkaṭalant, ḥuma ad ssiwḍen ad inin min teεna tmaziγt d min εnan Imaziγen i marra aydud akaṭalani.
     
    Σ. D.  Mammec γa ggen Imaziγen ḥuma ad ssimγuren tasekla-nnsen (leur littérature) ?
     
    S.Belγerbi: Tasekla  n tmaziγt εad teddar mammec γar tegg a temmutti zeg wawal (cafawi) γar tira, ixessa-neγ ijjen n lta yezzugart s waṭṭas ḥuma a γar-s irin iẓewran deg iyyar n tira γar dixer i tudart n waydud amaziγ, s uya, war nzemmar a nessiwir x ijjen imal n tsekla tamaziγt bra ma ad itwaγar yiles amaziγ deg uγerbaz d tesdawiyin. Mammec netwara tasekla n umaḍal n midden ntaf teddar deg ijjen n lta yeqseḥ; s uya, tγima tudart n tsekla tuyer γar wadaf-nnes deg iyran n sinima d tiliẓri (tilibizyun) d umezgun…
    Ixess-aneγ mammec γar nxares a nessiweḍ tibratin n tsekla tamaziγt γar iwdan marra, manawya itas-d s tizemmar d uswizi deg iyyar n usuγel zi tutlayin nneγnit γar tmaziγt u zi tmaziγt γa arsawen n midden,  ḥuma a nesbiyyen  marra min itwarin s tmaziγt  i yennaγnit. Zi ssa, a naweḍ a neffeγ iymaren, ḥuma ad aneγ-γaren ura d midden. U ixessa ad din tiri ijjet n twiza i yenni itarin s iles n tmaziγt, ad aren taynit i tira n iḥenjan imeẓyanen ḥuma ad swejden ijjet n tarrawt d ijjen n arrac n Imaziγen ad yefsi iked min yeğan marra d amaziγ zi tsekla d tutlayt d tmagit d tγerma….
     
    Σ. D.  Min γa tinid i Yimaziγen aked Tmaziγin itteddaren addad d aεeffan di tmura-nnsen ?
     
    S.Belγerbi:  D ijjet n tidet tyezzem axmi nni-ntaf tarwa n tmurt teddaren sennej i tmura-nsen aḥuzi (ttahmic), d lḥugra, d tattut… manawya yus-d arendat i tasertit taεurubit d-ixezzaren γa Imaziγen am ijjen waydud d midden di tmurt-nsen, manawya nzemmar a zzay-s nennufser di min d-yusin n wussan, mara Imaziγen bedden x iḍaren-nsen, mara munen d asettif deg ijjen useddi, smunen axarres-nsen, ggin afus deg ufus, ḥuma ad swizan ad suyaren tudart-nsen d tmurt-nsen s izerfan-nsen d mammec xsen nitni, war xafsen itray ḥed nneγnit.
     
     
    Σ. D.  Tessned billi adabu (lḥukem) di Merruk ikref aṭṭas zi imeγnasen imaziγen ; γarec ca n wawar x manaya ?
     
    S.Belγerbi: Rmexzen mammec nessen zi mermi war itexs ad iser γar iγuyyan n Imaziγen, amezruy n waydud amaziγ aked rmexzen ameγrabi yeccur s iyezzimen, ca itwaneγ, ḥed itwacar εad war ssinen mani twaneḍren ura mani ğan, mγar deg ussan-a ntaf aṭṭas n imeḍran ssawaren-d s iḍennad abarcan.
    Akraf itegg rmexzen i Imaziγen war yeği ca d acraf waha, maca rmexzan yarezzu ad ikref irsawen-nneγ, ad ikref tagrawla-nneγ, minzi assa Imaziγen war ğin am mecḥar uya; assa, snen tiseqqar-nsen, s manayenni, arezzun xaf-sent deg ijjen n lta ntaf εad rmexzen deg ixef n Ifriqiya marra εad iteggwed zeg Imaziγen, minzi issen belli tiseqqar i tettaren di tuttra-nsen d ijjet n tidet mecḥar mma yiriwen wussan a γar-s awḍen.
     
    Σ. D.  Awarn i tenfas, nessen Mass Belγerbi ittari tiqessisin tiṣebḥanin s tmaziγt, iǧa ca n usenfar (projet) n tqessisin?
     
    S.Belγerbi: Wah, mammec i dac-nniγ deg umezwaru n wawal-inu, zzat i tira n  tinfas teggeγ ura d tizemmar di tira n  usefru, aqq-ayi smuniγ tiqessisin tuγa uriγ, zedγeγ day-sent zi twarat γar tenneγnit, u ssitimeγ deg wussan d-yudsen mara yexs Wakuc ad tent-twariγ munent deg ijjen n wammud n isefra.
     
    Σ. D.  Wac γarec ca n wawar i Yimaziγen iddaren di barra n tmurt-nnsen?
     
    S.Belγerbi: Tudart di barra d ijjen n ddeğ yemγar s waṭṭas, war kides itici mγar wenni din iteddaren, nec mammec twariγ tudart sennej ijjen ucar sennej ijjet n tmurt n midden taciγ d ijjen ujeyyef yemγar s waṭṭas i utarras mammec mma yegga, waxa γar yiri yecca ul-nnes. S uyenni, zemmareγ ad iniγ i yixef-inu d marra imenneεraq imaziγen yeğan barra i wexxam-nsen, ad irin d Imaziγen mani mma ğan, u manis mma kkin. ad ddaren d nitni mammec ğan, minzi amaḍal-a twariγ-t yegga am ijjen wamẓiw, min i xef mma yekka a t-iṣareḍ; s uyenni, mara war neṭṭif di tmaziγt-nneγ, war nesγar i tarwa-nneγ tutlayt-nneγ, tusna-nneγ, amezruy-nneγ… ataf ad yas ijjen n wass a day-s nettu min neεna neccin, rexdenni, mara niweḍ γar wufuγ-a ataf nweḍḍar. Iwa, ḥuma war netweḍḍar ixessa a niri d Imaziγen swa di tmurt-nneγ niγ newεa γar tmura n midden.
     
    Σ. D. Awar-nnec aneggaru?
     
    S.Belγerbi: Qqareγ-ak tanemmirt d tameqrant x tzemmar-nec tegged ura d cek a Mass Σumar deg iyyar n tsekla tamaziγt, u ssitimeγ ijjen n yimal n tcuni i marra aydud amaziγ.
     
     
    Igga akides amsawal-a Σumar DERWIC

                                                                          Tarraguna di  3 γuct 2008

     

     

     

    Asfiget

    Asfiğet  iga ammud wis sin n tallasin i d-issufeγ umyaru amaziγ Saεid BELΓERBI. Yusa-d udlis-a ad isbuγer iger n tsekla tamaziγt tamirant. Ad nessekti nwis illa γur umyaru-a yiwen udlis amezwaru igan win tallasin umi ifren d azwel ASWAḌ IBBUYEBḤEN, iffeγ-d di 2006. Tawuri igga mass Belγerbi tettwagg di tama tagafant n Yill Agrakal di tmurt n Kaṭalunya mani ittidir netta d waṭṭas seg Yimaziγen ittwaẓẓlen si tmura-nnsen. Di tallasin-a, issawal umyaru  aṭṭas γef yinig d uzwag d tmukrisin imunen d yisental-a. Illa daγen ubatu n tγufi ittaγen iminigen g yamu umyaru-nneγ ; nitni ur iẓerren tamurt-nnsen γas yiwet n tikkelt deg useggwas mek iss ufan. Si tama yaḍen, isniret mass Belγerbi deg wammud-a tifiras n tγermatin n Arrif ittwattun akw d unfala n yimezdaγ-nnsent Imaziγen di tmura timezγarin.
    Ilul Saεid BELΓERBI deg useggwas n 1974 deg Yiγerbiwen Ayt Sεid tama n Ḍar Rkebdani di Arrif g ugafa n Tmazɣa Tutrimt. Netta d amsellas, amedyaz u d amyaru n yimagraden d yiḍrisen iseklanen s tmaziγt d taεrabt. Iga amaslaḍ n tmesmunt n Yimaziγen di Kaṭalunya. Yamu g usmel n yimedyazen n umaḍal mani nzemmer ad nγer kra n yisefra-nnes: http://www.poetasdelmundo.com/verInfo_africa.asp?ID=3920
    Nessaram ad ilint tuddsiwin iswingimen g usnili n yimyura-nneγ d yimedyazen-nneγ i wakken ad ittunefk uzal i tsekla tamaziγt d yidles amaziγ.
     
                                                                              Yaru asnili-a Σumar DERWIC
     
    Tamawt:
    Saεid BELΓERBI , Asfiğet. Taẓaẓragt  Triphagraph, Berkan 2008. 83 n yisebtaren. Tazwart n Σumar DERWIC & Σebdelmuṭṭalib ZIZAWI

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    zuvir - Tinin-is...
    buzelluf - Tinin-is...
    zuvir - Tinin-is...
    Meqran amazigh - Tinin-is...
    zuvir - Tinin-is...
    Zicis - Tinin-is...
    buzelluf - Tinin-is...

    Copyright 2006 imyura.net