Kles(Rijistri)
Timenza  
  • LEMSELLA, ILLUYEN AT UMALU
  • ANDA AKKA TETTEDDU ?
  • Tamendawt lεaṛ
  • Tibratin
  • Feṣṣlen-as-d tamendawt tamaynut i Butefliqa, rnan-as-d ticrurin
  • Kra si ccreε n (Daεi, aselway n Numidya) wass n Warim/Letnayen.
  • Aprukirur yessuter akken a d-yessezri Mas Ẓamuc aseggas n leḥbs
  • Tiɣiwist n Tmaziɣt
  • Izlan Ibeḥriyen
  • Innan n yal ass si kraḍ tudrin n At Σebbas (Tiniri, Belεeggal d Lqelεa)
  • A DTEPEPRREE EDTEE U ZEREMM. (Aḍris n Baḥbuḥ Laḥsen s tira i d-yesnulfa netta)
  • TUDERT
  • Addad n Tmurt n Leqbayel di Tamrawt Iseggasen Yezrin
  • TARGIT N WARRAZ
  • ASTUTI (Asmekti, tuzzma d uwehhi)
  • Ffad
  • Asmi d-uγeγ ğninaṛ (Ğamal at Udiε)
  • Alday n webṛaḥ Sliman Σazem deg Leγwi (tamurt n Fransa)
  • AMSAWAL AKED UMYARU AMAZIΓ SAΣID BELΓERBI (tarifit)
  • Mmeslayen lehdur γef wawal
  • ASUTER UNṢIB N TIMANIT I TMURT N YEQBAYLIYEN
  • Tugdut-nneγ.
  • Tidet iqerrḥen: Imaziγen uqemmuc
  • Aggagen-nneγ
  • Yal yiwen d wamek yebγa ad yaru tutlayt nneγ
  • Tanemmirt a Muḥya! ( Sγur Akli Kebaili)
  • IMEṬṬI N BAB IDURAR d imeṭṭi-nneγ akk s yemdanen d-yekkren di taddart TIZI N WAḌU.
  • Sεid At Mεemmer: Si talast akin
  • Tullianum - Taggara n Yugurten
  • TILAWIN N BUZGAN DI TEWRIRT MUSA WAΣMAR
  • Kra n tmedyazin n Σumar Derwic (s tmaziγt n Tmazγa tutrimt)
  • « Nekk d amsedrar »
  • Tajmilt i Lwennas
  • Timlilit d Nna Σelğiya sγur Muḥamed Gaya
  • Tameγra n ccna di Buzgan i tallelt n usaru "TASA D WAY TUREW"
  • Yenna dda Σebdella γef wammud isefra « Tujjma tuzzma » n Ǧamal Benεuf.
  • Faffa d tamurt n yiẓẓan, mačči n izerfan n wemdan
  • Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” ) Tasuqelt n Muhabdiki
  • Imuḥyaten n trumit
  • Tadsimant, lγerba, tayri…Tirga n war isem !
  • IMEṬṬI N BAB IDURAR
  • Yiwen weqbayli di Swidd
  • Ccbaḥa d tmettant
  • Mennad: Nsetḥa ad neḥku
  • Cifi d taxbizt-is
  • Amsebrid
  • Yusef Ɛcuri : Kraḍ (3) isefra
  • Tabratt i Twacuyt-iw
  • Tuγalin
  • ANṢUF YES-M A LMUT
  • spacer
     

    | | |

    Tullianum - Taggara n Yugurten

    TullianumTullianum - Taggara n Yugurten
    U LAMARA
    TULLIANUM
    TAGGARA n YUGURTEN
    Tizrigin Zama/Zama
     
     

     

     

    Tullianum, di Ṛuma ....

    „Tullianum d tasraft yellan ddaw tmurt, deg-s sin wannagen.
    Tama wadda tedrem, yezzi-yas-d ugadir, iqba s weẓru.
    Yiwen wemruj ufella i d tawwurt is, zun d imi n wecbali.
    D amkan yexlan, yertem, yumes, itulles, isaggad.”
    (Sγur Salluste)
    (C’était une prison souterraine à deux étages. Selon l’historien Salluste :
    « Elle contient une salle basse, nommée Tullianum, qui s’enfonce à douze pieds1 sous terre. Elle est fermée de murs épais et couverte d’une voûte de pierre. C’est un cachot malpropre, obscur, infect, dont l’aspect a quelque chose d’effrayant et d’horrible. »)
    (Salluste)
    1 Un pied romain = 29,4 cm ; 12 pieds = 3,53 m.
     
     Tullianum
    Tazwart
    Di 1977 nni, di Paris, i ufiγ adlis n Salluste, Tṛad n Yugurten / La Guerre de Jugurtha (Bellum Yugurthinum), di Librairie Maspero. Adlis-nni γliγ fell-as ur bniγ.
    D yiwen umeddakel i yi d-yennan : “Maspero yeznuzu idlisen zun d tikci, akken ad yeqfel taḥanutt-is ussan-agi d iteddun. Azzel skud ur fukken !“.
    Akken i teḍra. Ass-nni kan ufiγ-d iman-iw di tḥanutt n Maspero, Ferrneγ-d idlisen ar ad d-aγeγ.
    Isem-nni n Salluste, sliγ yis-s, ur cfiγ lliγ ssneγ ayen yura neγ ur t-ssineγ. Salluste ilul di tmurt n Ṛuman deg useggas n -87.Yugurten yemmut di -104. Ger tamettant (lmut) n Yugurten akk d tlalit n Salluste zran 18 iseggasen. Mi yura Salluste adlis „Bellum Yugurthinum »/La Guerre de Jugurtha, ad yili di laâmeṛ-is ger 30 d 40 iseggasen.
    Nezmer ad d-nini llan kan 60 iseggasen ger tamettant n Yugurten di tazwara n -104 akw d tira n wedlis n Salluste. Tallit n 60 iseggasen am zun d ulac di tira umezruy. Di leqrun-nni, tamurt ur tettbeddil udem di 60 iseggwasen, mačči am ass-a. Tira-nni n Salluste tban-iyi-d zun d tiṭ n win yellan dinna d inigi di ṭrad n Yugurten mgal Ṛuman.
    Mi bdiγ adlis-nni, ufiγ-t zun d tawwurt i d-yellin zdat-i akken ad ẓreγ amezruy n Yugurten, amezruy n Tmazγa.
    Γas akken yeččur tiṭ, di tedyant-nni ufiγ ixuṣ kra.
    Acḥal n tikkal i γriγ adlis-nni. Yal aseggas a t-id-ddmeγ, a t-γreγ tikkelt neγ snat, syen a t-serseγ. Tuγal am win itessen irennu-yas fad. Yal tikkelt ẓerreγ zdat wallen-iw agellid Yugurten iteddu, ittazzal, iferru tilufa n tmurt-is, yekkat aneccab deg imenγi, iteddu γef agmer deg uzaγar, deg idurar, ...
    Taggara ufiγ ayen ixuṣṣen deg wedlis-nni : ixuṣ wawal n Yugurten. Di 2006, di « La Foire du Livre » n Paris i d-γliγ tikkelt tis snat γef Wedlis-nni n Salluste. Mi t-id-ddmeγ, ufiγ d adlis i d-yeffγen di Lezzayer sγur “Grand Alger Editions”. Ferḥeγ mi ufiγ adlis-nni. Feṛḥeγ ugar mi adlis d-iḥekkun tudert n Yugurten yeffγ-ed di tmurt n Yugurten. Ass-en tban-iyi-d Tmazγa n Yugurten akk d Lezzayer n wass-a, yiwet tmurt !
    2111 iseggawen zran si mi yemmut Yugurten.
    Γas netta yemmut, isem-is akk d webrid d-yewwi γef tmurt-is, ar ass-a ddren. Abrid-is injer seg iseggwasen-nni n tṛad mgal Ṛuman. Akken ad d-yuγal wawal n Yugurten, ufiγ llan sin iberdan : ateṛjem n wedlis n Salluste s tmaziγt, akk d webrid wis sin.
    Aṭerjem n wedlis kkseγ-t di tazwara. Ufiγ ateṛjem n wedlis d timerna kan ar a rnuγ awal i wawal n Salluste. Ufiγ, yezwar wawal n Yugurten. Ateṛjem ad d-yas wass-is.
    Taggara, wteγ ad d-skefleγ ayen izemren ad yili deg wallaγ n Yugurten di tallit-nni deg yennuγ Ṛuman, seg mi tebda armi d ass-mi tewweḍ talast n tṛad ....
    Di yal tadyant d-yeḥka Salluste, wteγ ad d-afeγ amek a yeg yiwen yellan d Amaziγ, zdat tlufa-nni imir.
    Di tira n Salluste llan sin wudmawen. Yiwen d udem umyaru d-iḥekkun tadyant akken tella, wis sin d udem Uṛumi iẓeṛṛen s wallen
    n wegdud iḥekmen ddunit imir. Yella deg wawal “Ṛuma i d-yekkan nnig akk tmura !”
    Di tidett, ma yella wugur ger sin ixṣimen, anida yella lkil, yal yiwen ad d-yeḥku tadyant-is. Akken i tferru s lḥeq.
    Deg wedlis n Salluste, di yiwet tedyant kan i d-yeggra wawal n
    Yugurten ; d awal nni i d yenna ass-mi d yeffeγ si tiγremt n Ṛuma, yenna-yas : “Tiγremt usekkak, ad d-yas wass n nger-is ass-mi ad taf
    bab-is » / « Ville vénale, et qui ne tardera pas à périr si elle trouve un
    acheteur « .
    Tawaγit, γas d awal n Yugurten s tidett, d awal d-yenna s tṛumit mačči s tmaziγt !
    Awal agi n Yugurten i d-yeggran ass-a, nezmer ad d-nini yecba awal-nni n jedd-is, Masnsen, ass-mi yas-yenna : « Taferka n Iferkan ! » (« l’Afrique aux africains ! »).
    Deg usaru i yaγ-d-yeğğa Salluste, nerra awal n Yugurten i Yugurten. D netta i d-iḥekkun tadyant akken tella, neγ akken « tezmer ad tili imir”. Di yal tadyant, newwet ad d-naf awalen yezmer ad yini Yugurten. Nesdukkel asaru-nni n Salluste akk d wawal n Yugurten akken ad myefken tayett, ad aγ-d-seflen tafat γef leqrun-nni imezwura n tmurt-nneγ. Di yal tadyant, neqqim kan deg wedlis n Salluste. Ur d nerna, ur nekkis. Ayen nekkes d ayen kan d yenna γef tmeddurt akk d tlufa n Ṛuman gar-asen.
    Taggara, tanemmirt tameqrant i Salluste i yaγ-d-yeğğan tira tinigit umezruy n imezwura-nneγ.
    Di tṛad n Yugurten, imukan nni yakk seg yekka ugellid Yugurten, anida yuzzel, anida yennuγ, anida yeḍsa, anida yeγli, amur ameqran llan, ddren ar ass-a, mačči d tamacahutt : Sirta, Zama, Tirmitine, Gafsa, Tuga, Campus Martius, Circus Flaminius, Via Sacra, Circus Maximus, Clivus Capitolinus... Tullianum.
    Yugurten yemmut di tesraft n Tullianum di Ṛuma. Yemmut si laẓ d usemmiḍ n wacḥal d ussan di disambeṛ -104.
     
    Tṛad n Yugurten
    Seg wass-mi yemmut ugellid Micipsa, gma-s n baba, tamurt ur as-tufa ixef-is. Nekk nwiγ imir, mi yemmut kan baba-tneγ, ad as-neddukel i tcemlit tameqrant. Am nekk, Aderbal akk d Hiemsal, a nesdukkel tidi-nneγ akken Tamazγa ad as-nbeddel udem. Di tazwara, riγ a nekkes tuqqna-nni neqqen γer tmurt n ¨Ṛuman, a nseggem tamurt-nneγ. A neg iberdan, a nessemγer igran akk d tliwa n waman di yal tama n tmurt. A nesbedd tiseγlit i tlisa n tmurt akken yal Amaziγ ad yaf iman-is yella deg wakal-is. Aγbel ameqran yellan zik, ass-a yekkes, d Carthage i yaγ-d-illan am timmist deg wammas acḥal iseggasen. Di tallit-nni, jeddi, Masnsen iddukkel akk d Ṛuman, zzin-as i Carthage. Tefra tedyant-nni, syen tuγal-ed akken tella. Di tṛad aneggaru d agellid Micipsa i tuγ dinna. D imenγi aneggaru si mi terγa temdint n Carthage (Aqerdac) i d-ifkan talwit. Γas akken, Ṛuman issekcem tuccar-is di tmurt-nneγ. Iγil n Carthage iṛṛeẓ, Ṛuman yuγ amkan-is. Ayen illan akk ger tlisa n Carthage, iḥella-t ¨ Ṛuman i nitni. Taggara, fell-aγ ur tbeddel. Ilmend d imnayen n Carthage, usan-d imsulta akk d imnayen n Ṛuman. Rran tamurt d ayla-nsen acḥal iseggasen aya.

    Ass-mi immut ugellid Micipsa, tiṭ-iw nekk a nekkes azaglu-nni yellan Fell-aγ acḥal aya. Skud yella Ṛuman γer talast , ur tezmir ad tili fell-aγ talwit.

     

    Ma tram ad teγrem ugar zdemt-d afaylu-ya PDF

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    Racid At Ali Uqasi - Tinin-is...
    Hemmu - Tinin-is...
    Mazigh - Tinin-is...
    L'Hocine Ukerdis - Tinin-is...
    Nnaṣeṛ - Tinin-is...

    Copyright 2006 imyura.net