 | | Imagraden |  |
 |  |  | |
|
|
|
Yenna dda Σebdella γef wammud isefra « Tujjma tuzzma » n Ǧamal Benεuf.Tazwart i umeγnas n Tmaziγt* Amedyaz-agi mačči ala s isefra ara t-nissin, tagi d tagerṭuft meẓẓiyen kan seg isefra-s, amzun d tameqqunt ijeǧǧigen i d-yegmer seg iḥulfan-is rqiqen, niγ yesqucceḍ-itt-id seg yenzizen n wul-is, teččur d tigezza lqayen i d-yettwaferzen si teqbaylit i d-yufafen. Bab-is d aγelnaẓri yezgan, d amḥaddi γef Tmaziγt yakk d izerfan-is i d aγ-yettwakksen. Anwa ur nessin bab isefra-ya ? “Ǧamal Benεuf. Deg waγul n weγnes γef tutlayt taγelnawt, di tmazγa tameqqrant, seg umalu alamma d asammer. Di tiddukliwin tidelsanin n Tmaziγt, di Merruk neγγer Leqbayel d Icawiyen, Neγ di Neffusa Ilibiyen, yakk d tiddukliwin n Urup deg idabuten-nsen i gan tallalt i Tmaziγt, yuqmen imnadan fell-as. Anwa aγmis ur d-nutla γef tinawin i d-yettaru s yisem n “Tiddukla NUMIDYA„ di Wehran. Tiddukla-yagi i wumi mechur yisem di yal tama n tmurt. Bab n tgerṭuft-agi isefra “Mass Ǧamal Benεuf” , tiketwa-s d itri yettecruruqen ur nxessi ger imeγnasen. D netta i d asafu imenjagen n tsutwin i la d-yemmalen, kra ara d-nini deg-s d ccekran ad yili drus, mačči d ayen kan i yuklal γur-neγ yiwen umaγnas am netta. Amennay izaden, γef wawal n lḥeqq i yella, ma yerfed ameslay deg wegraw ad yesserwu wid isellen, s tmubyint n tidet akk d tketwa lqayen i yettḥuddun Tamaziγt. Argaz-agi ahat a d-yaweḍ wass ideg ara d-iban yisem-is seg usigna i t-yedlen, u ad yeflali yiṭij-is ireglen s wagu berriken. Acḥal d tikkelt i d as-nniγ i “ Ǧamal Benεuf” : “ Ayen i d-teqqareḍ yessefk a t-taruḍ, awal-ik ur yuklal a t-yeddem waḍu γer yefri n tatut.” Zgiγ qqareγ-as : “ Aru, ssefru, sfukti tasekla akk d tmedyezt, ur ilaq ad ak-yeqqim yiwen wawal war tira.” Netta yettban-as-d γer yiman-is kra i d-yeqqar d cwiṭ, am wakken d ulac di tmuγli-ines. Acku ur yeḥsib ara iman-is deg waγul imedyazen akk d imaruten. Mi d-yessufeγ tagerṭuft-agi isefra-ines, ufiγ-ten lhan aṭas, ttuqimen tissas, ččuren d tigezza war tilas. Argaz-agi werǧin ixemmem γef wexxam n tmeṭṭut d warraw-is d tudert-is, akken i yettxemmim γef “ Numidya” , γur-s Tamaziγt i d tudert-ines, ulac ayen nniḍen si nnig-s. Werǧin yekti amek ara yecrureq yisem-is, niγ ad yesnerni di ccan-is, maca ala win yellan d argaz ameγnas meqqren i yessnen d acu-t wazal uγelnaẓri ameqqran, am “Ǧamal Benεuf ”, amḥaddi n Tmaziγt. Amezruy-ines d inigi yezgan deg wulawen-nneγ, asmi yella deg yefri “ Les planteurs” , si ddaw uṭerbuq n wuzzal, yeqqar Tamaziγt di tuffra, netta d imeddukal-is. Imira yufrar tellis, yuzef lḥif ciṭuḥ, Ǧamal Benεuf γur-s asideg n tiddukla Numidya, γur-s inelmaden yuγalen d iselmaden n Tmaziγt. Nekk s timmad-iw yeččur-iyi tiṭ s tafat, yakk d wul d asirem imi amud i yezzuzer yemγi d irgazen i d aγ-d-yessuli, d isentiyen n wemteddu. Ayen yuklal Ǧamal mačči d ayen ara d-yesban yemru, niγ d ayen ara d-neḥku, netta d yiwen usalas yezgan d alemmas, aṭas n taẓayt i yeṭṭef ammar a γ-yedrem ssqef. Nekk si tama-w wellheγ-t ad yaru, imru ur as-iberru, ma ira Yillu ayen i nebγa ad yeḍru, lebγi-nneγ d Tamaziγt... d Tamaziγt... d Tamaziγt, ur yezmir ḥedd a tt-ineγ. Ǧamal isem-is γur-i yettwarez s itran, yuli ccan-is s igenwan, yeṭṭef abrid d ahrawan. Iga i Tmaziγt igan yelhan, di temdint n Wehran d netta i d asenti lqayen. Isefra-s weznen, di tcihant i rsen, mnadan mṣadan yiwen yiwen, d tigezza yakk d lmeεnat i ččuren, d tala ẓiden deg webrid n Tmaziγt, d lawliya i tt-yessersen, aman-is sudduren, win iran ad yagem seg-sen. D wagi i d Ǧamal Benεuf, yedder i Tmaziγt, yefka-yas akud n tudert-is merra. D amdan yumnen s yigan d weγnes n Tmaziγt, yedder yid-sen, ur yečči ur yeswi seg-sen. D win yellan d aruγi n wawal, deg uxeddim yezgan s lmul d tuddsa werǧin yewḥil, niγ yuγal γer deffir. Yezga d amezwaru γer weγnes, d isutar izerfan n weγref di tinawin n yeγmisen yakk d isaragen di ssinimat d usideg n Numidya yakk d weγrem n yedles. Nekk mi refdeγ imru i wakken a d-aruγ tazwart γef kra isefra-yagi-ines, ufiγ-d iman-iw la ttaruγγef tudert-is, d weγnes-ines, ur ḥulfaγ d yiman-iw, imi yettwaxleq-d sγur Rebbi d amḥaddi, taγensa tedda-d yid-s, mi d-ilul i Tmaziγt. Ma yella riγ a d-sbaneγ taγensa n wergaz-agi, atan akken i d as-ijuǧǧeg umiwan n tudert, nessaram ad aγ-yessefreḥ s waṭas n yigan-nniḍen yellan d llsas, yeγzen s ufus-is i tutlayt-nneγ. Ǧamal Benεuf mazal-it a d-iban ssya γer wemteddu umezruy n tudert-is, a t-id-yesban wakud mi ara d-yaweḍ lawan i wayenni, asmi ara tali Tmaziγt s annar n yigan d waγul n tudert ger warraw-is. Ǧamal ucbiḥ icebbeḥ-aγ imaziγen di yal agraw, s wul-is yesker tagrawla tadelsant, di tlemmast n yelmeẓyen. Tamesmunt i d as-d-yezzin si ddaw umendad n Ssaεid Ẓeεmuc, Weεmer, Hewwari, Σli, Racid, Meqqran, Kamal, Yazid, Ḥakim, Σebbas, Smaεil, yakk d waṭas nniḍen a yi-ssurfen ma ur ten-id-bdireγ. Iberdan i d-wwin d uγdimen, nitni d ifeṭṭiwjen, si tketwa n Ǧamal i d-neṭgen, d ijerriḍen i yejreḍ s uwehhi-ines, d ifuladen i usuddes ara ḍefren yelmeẓyen deg webrid n wemteddu. Kra imeḥḥen d kra iεawez d kra yuzzel, d kra yelluẓ γef Tmaziγt γur yiman-is am wakken ur yexdim kra. Imedyaten n Ǧamal ulaḥedd-iten, d imexḍa widak irewsen γur-s. Ilmeẓyen-agi i d-yessewjed Ǧamal, nutni daγen la sselmaden wiyaḍ, ara yilin d isufa n tafat i tsutwin-nniḍen. Ma nutla-d γef umezruy n Numidya ad yili wawal γezzif aṭas, ayagi d ayen ara d-arun nutni s timmad-nsen deg yimal. Ssarameγ-as i Ǧamal teγzi usemmud akken a d-yernu aṭas isefra, d tawant si fad i win yeffuden. Tanemmirt i Ǧamal d netta i d tafat iγelnawen yakk d imeγnasen n Tmaziγt di Wehran. Σebdella n At Ḥaman Di Wehran, ass n 24/11/98 *Tamawt : Niqal d tagi ara yilin d tazwart i wammud isefra « Tujjma tuzzma » segmi ur d-yeffiγ ara di tallit-nni, yernu ddeqs i yettwabeddlen deg-s; kkseγ kra isefra, rriγ wiyaḍ deg wadeg-nsen, γef waya ur d-yeddi ara deg-s weḍris-a. Tanemmirt a Dda Σebdella. Ǧamal Benεuf Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
SΣID
- Tinin-is...Skud igenni yeḥwağğ yakk itran, akken ula d nekkni i neḥwağğ dda Ğamal!
S tudert-ik a dda Ğamal! Tanemmirt a dda Σebdella! Ǧ.B
- Tinin-is...Azul fell-awen Tannant uselmed n tmaziγt i ubaγur n igerdan imeẓyanen. “ Ay aqcic aras Ay izimer aksas Wi yebγan tamaziγt ad yissin tira-s”
Tiddukla Numidya ad tessudes tannant uselmed n tmaziγt i ubaγur igerdan imeẓyanen. Tannant-a a d-tili i tallit n 12 wussan : Si 12 alamma d ass n 22 Yunyu 2008, deg usideg n tiddukla Numidya i d-yezgan : 05, aγlad ( rue) Montaubone - Wehran.
I wugar n wumlan, arut-d neγ ssiwlet-d i tiddukla Numidya : Tansa umayel: numidya@yaoo.fr Ttilifun d ufaks : 041 45 56 55. Neγ i Hewwari Bessay (Amassay n tannant) : bhewwari@yahoo.fr, houari_bessai@yahoo.fr 0774 79 08 31. Tamawt: Wid izedγen berra i temdint ( lḥumat ibeεden) d tiddukla Numidya ara sen-isellken rrekba d tuččit-nsen s kra ara tekk tannant. Tanemmirt Ǧ.B seg Wehran
amazan n tayri
- Tinin-is...Azul fell-awen merra, tasut-nneγ merra, nekkni s wid yettnadin ccbaḥa n tira s tutlayt tayemmat, tesεa zzherr meqqren imi d-tufa yiwen am Dda Ğamal, γer tama-s, yettleqqim deg-neγ iẓuran n tira tucbiḥt, yezga-yaγ-d i lmendad, yettḥadar-aγ si tuccḍa... nekk s yiman-iw, a s-iniγ tajmilt-ik meqqret aṭas, ay aselmad-iw, a gma-s n yiman-iw, imi yes-k i walant wallen tafat, i d-teffeγ teγri n terwiḥt γer luḍa, telḥa s ttnefxa ger yakk medden. Anaẓur am Dda Ğamal, yuklal tajmilt meqqren, imi mačči drus i d-yefka i tmaziγt, seg wulac yesnulfa-d agerruj! s wawal yebna-yaγ-d axxam iṣeḥḥan i tjaddit d teqbaylit. ssarameγ-ak teγzi usemmud, d waṭas n ujuğğeg di tudert-ik n tira akk d tin n yal ass. muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen azenẓar-nni n tafukt id-yusan si Numidya nmuger-it argaz tameṭṭut nsεa rrezg yid-nneγ yella deg usarag n bumerddas yugi tatut adiwenni-ines s teqbaylit i t-id-yenna s trugza-s teğuğğeg tefsut ssnemmren-t imaziγen merra Ǧ.B
- Tinin-is...Azul fell-awen
Tamezwarut, ad ssemsiwiγ neγ ad reqqεeγ tuccḍa-w deg wayen yerzan tallit ara tekk tannant uselmmed n tmaziγt ara d-yilin seg 10 ( mačči seg « 12 » akken i t-in-uriγ iḍelli) ar 22 Yunyu 2008, deg usideg n tiddukla Numidya. Tis-snat, ahat ad ilin/t wid d tid ara yettεuddun d tasusant (publicité) i la nteg i yermad n Numidya ( di tidet γas ma nteg ayagi mačči d taxeṣṣart, xuḍi d lewqam kan) maca, di tedmi-nneγ d ayen-nniḍen akk : Nra kan a d-nessiweḍ isalan, am wakken i nettgani nekkni isalan i d-itekken ssya d ssyihin,daya. Simmal ara d ilin γur-neγ am nekkni am yeγlanen ( leǧnas)-nniḍen : Rradyuwat n tidet, ttilivizyuwat n tidet d yeγmisen n tidet… Tanemmirt Ǧ.B
Ǧ.B
- Tinin-is... Tanemmirt a dadda Sεid ilmend usebγes-agi-inek, imi teḥṣiḍ d akken asebγes-inek d win ara yi-d-yernun tazmert i ifeddan-iw yeεyan, acku xuḍi d amedyaz imedyazen ay telliḍ, a mačči d menwal. Ula d tagi n « Skud igenni yeḥwaǧ akk itran » tgerrez, tif tinna akken : « Igenni-nneγ mi a d-yefk itri A t-id-nerr d aεdaw fell-aγ A t-neǧǧ kan a d-yeflali Ad nekker yid-s ad nennaγ” Ay aqbayli, ay aqbayli yettaǧǧan gma-s yeγli.. Tamawt: Imi d-yettwabder Lwenis si isefra-s, atan dγa wayen i s-d-yenna i dda Akli n At Lḥaǧ Muḥ ( n taddart n Lewnis “ Iγil Bbwamas”, d yiwen seg inekrafen-nni n FFS n 1964, yettwaddem seg temdint tajḍiṭ/ Wehran, srid γer ddar nnexla, ssyen γer Brwagiya, yebra-yas-d Lhewwari Bumedyen ass n 19 Yunyu 1965) asmi i s-yewwi isefra-ya n Tujjma tuzzma” : “Kemmlet kan akka, yelha wayen txeddmem”.( a d Lewnis mačči d Bumedyen i s-d-yennan aya) Dγa ad farṣeγ tagnit akken a s-rreγ tajmilt i dda Akli n At Lḥaǧ Muḥ, xerṣum yiwet seg walef i iga: Asmi nebda timsirin n tmaziγt, ulac anwi ara yeγren, kukran yemdanen! dγa ruḥeγ γer γur-s γer Saint Pierre, nniγ-as: Aql-aγ ad nebdu aselmed n tmaziγt, maca, ugadeγ ur ttilin ara wid ara yeγren! “ Nekk, d amγar n wugar n 70 iseggasen, maca, aql-i da, alamma yettwakkes ukukru i yemdanen d wamek ara ḥebseγ, acku ur ceffuγ ara a mmi”. I yi-d-yerra dda Akli. Ula d ass mi sen-d-yewweḍ wanaḍ i imeγnasen n FFS akken ad ṭṭixxren si tiddukla Numidya deg ussegas n 1995, dda Akli yugi ad yeṭṭixxer, ur yuγ ara awal n yemḍebbren-ines. D wagi ay d DDA AKLI N AT LḤAǦ MUḤ. Argaz d argaz, ur yettuγal d ccmata! Ma aḍris-a yettwazen-d d tajmilt i dda Σebdella, γurwet ad tγilem d tajmilt i nekk! Ǧ.B
Ğ.B
- Tinin-is...Azul fell-awen, Amerzg-iw, amaseεd-iw!... A ziγ mazal-iyi ad ḍṣeγ!... Tanemmirt hulen a dda Muḥabdik, ay amedyaz-nneγ ameqqran, simmal nettissin-ik, simmal nessekfal-d deg-k igerrujen n tmussni: ass d amedyaz, ass d amazray, ass ... Awer tennuγniḍ, awer tbeddel tmuγli-k fell-aγ.
I Amazan n tayri Dγa, segmi ara waliγ isem-im neγ ara γreγ kra seg wayen d-tettruḍ ini ifeğğeğ wul-is, am win akken yufan tafat di ṭṭlam utellis! Yeffeγ leεtab γer tafat, win yemmuten yeğğa-tt-id teεmer. Ğ.B
Addal
- Tinin-is...Euro 2008, Talγuγa Turupit n futbal di Tutrict d Teswist
Igemmaḍ n temliliyin
Ass amenzu :
Taswist 0 Tagduda Tačikkit 1 Portugal 2 Ṭurk 0
Ass wis-sin :
Alman 2 Polon 0 Tutrict 0 Kroasi 1
Ass wis-kraḍ :
Fransa 0 Romanya 0 Holland 3 Ṭelyan 0
Addal
- Tinin-is...Talγuγa turupit n futbol tebda ass-nni n sebt di Lutric d Swiss, d tin ara d-yesgerwen tirebbuya n futbol i yekkalifyin, nezmer a d-nini dakken d nutenti i yefazen yakkw di Lurup, ger-asent txuṣ terbaεt tanglizit(taglizit) imi ur tessaweḍ a ttekkalifyi γer euro2008. I lmend n laman imesulta ugaden a d-ilin imenuγen ger isupportiren n trebbuya am ilmaniyen d iturkiyen neγ ipoloniyen, dγa urεad ara yella-d cwit n ccwal imi kra n yemdanen ddeqs n tebyirin ay sswan. Nessaram dakken “ tameγra “ n iγerfan d futbol ur tt-ssexraben ara yemcumen i wumi semman “ hooligans”.
Yidir Amellal seg Vyen.
muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen tanemmirt a gma Ğamal d acu ara d-rrnuγ s nnig wayen i d-yenna Dda Σebdella fell-ak, tbaneḍ deg igiten-ik, awal-inek tira-inek d ağuğğeg n tmaziγt d asnerni deg timuzγa-nneγ, tanemmirt a gma ssarameγ-ak tazmert d tebγest i wakken ad ternuḍ leqdic γef tutlayt; Ihi ayen ara d-yini neγ i d-yenna Dda Σebdella d tidet, imi netta d agrawliw d ameγnas n tmaziγt seg zik abrid-ines yesuffuγ, mačči ala kečč i ihhuc neγ i iwelleh ad yaru γef tmeslayt tayemmat, kra win ihhuc, iwelleh-it, armi yella ubaγur ara d-yefk i tmaziγt, iḥulfan-is seg ul i d-ttasen, yeẓra daγen ilaq ad naru, i wakken ad tidir, ihhuc iwelleh Dda Lmulud ad yuγal d amḥaddi γef ayla-nneγ s wayla-nneγ, atan ayen i γ-id-yeğğa Dda Lmulud s tmaziγt nuffa-t-id ass-a d ageruj ameqqran;
ssarameγ-ak a Dda Σebdella tazmert igerrzen, talwit d teγzi usemmud , azul akk i at Numidya M.A Awlawal
- Tinin-is...Azul fell-awen I dda Muḥabdiki Yenna ḥasan Lbeṣri ( γas d aεrab, maca, yeǧǧa-d awal) : “ Ur yelli wewham deg win inegren amek yenger, maca, deg win i iselken amek i d-yeslek”?! D tagi i wulmen tadyant n dda Σebdella. Tamezwarut: Ccwi kan dagi deg umalu n tmurt i yuli s adrar, i iga tagrawla, acku lemmer di tmurt yili sεeddan-t akken sεeddan wiyaḍ yecban : Bennay Weεli, Σemmar At Ḥemmuda, Mbarek At Mangellat d At Medri… Tis-snat: Lemmer mačči d tamussni-ines lqayen di tneslemt akk d tmussni-ines di tutlayt taεrabt yili ur t-id-ttarran ara yeskutiyen n Bumedyan si tuddma i t-ddmen deg iseggasen-nni n 1970, asmi t-ffren deg wedrar n « Santa Cruz » ( akka i iḥulfa netta, acku ur yeẓri ara s ttbut anda yella, imi medlen-as allen-is s ccac aberkan) Dda Σebdell, tudert-ines, tameddurt-ines akk d wayen yura d amezruy meqqren.
Awlawal
Celqef-alqaf
- Tinin-is...Tanemmirt-im a Feṭṭa af tevratt nni inem taneggarut.
vγiγ kan am-in ini-γ aqyi ggerzeγ ur yi-ixuṣ wara. Ḍemaaγ ur ken yuγ wara uya d kenwi akw.
D aḍu lleḥvav kan i cedhaγ a wi t-yufan a t-yerwu. Maana imi ttudert bbw-akken nufa mači ttin bbw-akken nevγa akka axih ttamara.
Assagi d uzekka d ussan n westaafu inu.
Ad ruḥeγ tallit akin ar temdint n Marysville ad fkeγ afud i kra n yemdukal a-n sizdeg (a-n sired) udem n berra bb wexxam-nsen s yiwet n tmacint wumi qqaren a "pressure washer" neγ "timsiredt s uẓeggeg neγ s dḥis" yessiriden s waman, u t-tteddu s eygaz. Tamacint agi telha iy-γerban, igunsan, tikaryas neγ ayen akw nniḍen im yehwan. http://www.youtube.com/watch?v=ZkcKNud_LdM&feature=related.
Tamdint agi n Marysville dinna i lli-γ zedγ-eγ ger 2003 d 2006. Deg seggas n 2005 akkal-nni γef yers wexxam-iw d yexxamen n wazal n 200 twacuyin nniden (s yekra) yenza tuγit yiwet n tkebbanit akken ad sbedden lavilat degs/fellas. fkan-aγ yiwen useggass n ttuaad akken a-n effeγ ayla-nni. Γurem ihi tadyant nni mači d kra i-yi tḥuz, teqqey tegwnitt felli ttaberkant, yeγlid umerdil felli. Lliγ nterreγ dayen kan u ḥeṣyeγ amek neγ acu ar-a s geγ i-wehdum. Yewqaa-itt ddḥis d waẓ akin. Ula d ttiliẓri (tiliviziu) d yeγmisen seddan-d awal fellaγ. Cfiγ walaγ axxam-iw deg isalen n-tmeddit yiwen wass.
Tagara yefka-d yillu (neγ yakuc aken i s qqaren di maṛṛuk d li canaries...) tagnitt n ttawil asmi i-d uffiγ amdiq nniden di temdint aggi n Sultan (yenteq "sel-t'n" s glizit) anda zedγeγ tura aadan sin iseggasen. Tezga-d azal n 50km γef Marysville. Sultan aggi mecṭuḥet, yewhi n Meqyaa, ma d Marysville agi anect n tizi-wezzu s yewhi.
Hattay yiwet n tugna (photo) n Sultan i-d uffiγ deg zeṭṭa n "l'Internet": http://www.ci.sultan.wa.us/images/sultan_aerial.jpg.
Anaqel n wexxam-iw seg Marysville ar Sultan (azal n 170m2, 3 tγurftin, 1 u"salon" 2 txerrağiyin, ageryaj bbw-uzzay, ṭrujat n berra yiwen zzat wayeḍ deffir... mačči ttabewatt n zayamiṭṭ meḥsuv) ur yi-d ittqam ara duru unzeγ-as i yillu imi akka i-yella usaḍuf (law). Istekellef fella-s uwanak (etat) n washington (azal n 60%) d ttkebbanit-nni (azal n 30%) yarna fkan-iyi-d isurdiyen iquranen ($3000) aken ad kruγ asensay (hotel) i laadiy. Anaqel aggi yettqamed $20k. Dγa akenni i-teffeγ. Ttaggi i ttadyant i yaadan felli. Llant tigad nniḍen maana taggi tugar-itent akw.
Azal n 2 waguren aggi y-aadan, nnehreγ azagur n yiwen umikanik ar wexxam n craa yarnu rebḥeγ-t-id.
D Ttikelt tis snat i bbwiγ medden ar wexxam n craa seg asmi d jaḥeγ ar dagi. i snat ttikal rebḥeγ-d craa. Kra medden dagi a laṭṭif qareaa iman-im aγ yenğu yillu. Asmi lliγ di l'US-NAVY yiwen "umeddakel" cetkaγ fellas diγen ar ufettyan ameqqran imi yenkeṛ arḍeyeγ-as yiwen umur bb-wedrim yarnu llan inigan...
D-ayaggi kan i d squcḍegh (i d zedm-eγ neγ i d smeḥtey-eγ) tikelt aggi.
Ihi ur siγzif-eγ ara ameslay fellam a weltma Feṭṭa tamaazuzt. Sarameγ tebbwiḍ-d diplome inem. am yefk yakuc afud ahrawan.
A kem ğğeγ s lmelḥ ggiles d ttezdeg bbw-ul.
Ay tecbeḥ tira s taggi nneγ, neγ ndah?. Tikwal wehmeγ amek armi neγ ayγer i tt-nerra di ṭṭarf meskint tesseyqaf naamed yarnu tif akw tiyaḍ. A nneger-ik a yul.
Aḥuddu Aḥunnu.
Tanemmirt af leḥvav meṛṛa.
Gmam meskin di marikan.
muhabdiki
- Tinin-is...tanemmir ay Awlawal
Irgazen agi i d-tuddreḍ akka a gma, ilaq aten-id-nettmekti yal ass, ad naru ismawen-nsen deg umezruy, i wakken ad qqimen d imedyaten i tsutwin i d-itteddun, qqaren: ay yuγen irgazen ur ttrun! anwa akken i d-yennan daγen: ammer ur nnγan ara irgazen di lgirra-nni, d widak inγan, akk d widak infan asmi tefra, tili ur yettγal wihin neγ wihin d aselway:
awal-agi n Muḥya, Taher Ğaεuṭ yura-t-id deg weγmis imalas sakkin wwten-t Celqef-alqaf
- Tinin-is...Ḍemaa-γ ur t-ttečeḥ-m ara felli a tarwa imi id senteḍ-γ tira-inu ufella dagi. Iswi inu mači d asusef ar ğwaz, mači d nggweḍ; bγiγ kan a d-ger-γ afus i lmendad n wesnerni n tira s tagi nneγ. Ahat medden niḍen a d sfaydin kra. Saata-yagi ulac win d yecetkan felli ... Ma lan ddeqs n wagad yerfan ulac uγillif, ad vedleγ avrid mebla čaqlala.
--------------------------------------------------------------------- --------wiggi d kra n wawalen n teqbaylit id ferneγ-------- ------------------yelha ma nuder-iten-id----------------------- -----------------neγ ma nesmekta-ten-id---------------------- --------------------------------------------------------------------- sferfed (feel, tâter) sniger (snack) ḥercaw (rough) A-sfugger (cancel) Tunḍa, Nggeḍ (mix, mess) A-qermaḍ (short) Nbeh (warn) sendeh (order) celqef (catch) Iḍaa (abundant) muccaa (famous) Maẓẓed (rush) ṭaawec (yell, scream) Qil (pardon) Xḍu (avoid) llef (massage) nser (escape) tti (yetti wemrar) ttey (ttey agrud) tinegnit (upside down) fsi (open) fru (resolve) cebwel (bother, harrass) acrured (tiptoe) a-grirev (collapse, crash) twel (qfez, ḥrec) tewser (old age) mderkal (lose your balance) aluḍ (marsh) luγ (trouble) sfeγnen (jog) tamara (constraint) nmara (strong will) mbwiwel (budge) meḥrired, seḥrured (drag) a-qaqer (spy on, keep an eye on) weğel (give grace)
muhabdiki
- Tinin-is... Ha? γur-k aγ-teğğeḍ ammer ad tecleqfeḍ "ad tekseḍ" tira-inek deg wesmel agi, nuḥwağ-ik a gma, nekk ar γur-i ayen akk i d-tettaruḍ igerrez, yak tẓriḍ tira agi n tmaziγt ur tt-id-nuff'ara asmi d-nlul, nuffa-d ala tamara,ihi kra n win i d-yettarun yettawi-d ayen yessen yelha d abaγur i tutlayt-nneγ, daγen a k-ssnemmreγ aṭas γef isalen i γ-id-tettakkeḍ dinna di Marikan ziγen tẓewreḍ deg wayen yaεnan izerfan n wemdan yernu tessneḍ isuḍaf i s-id-tettawiḍ ayla-k, ihawul ammer llan akka izerfan wemdan d Idzayer tili aṭas ara ixedmen am kečč,
tamawt: tanemmirt γef awallen agi n teqbaylit deg iγ-d-tesmektaḍ ma d tira aql-aγ akk nettaεraḍ ad nqadder allugen-ines, ilaq ad nseqdec isekkilen i d-fkan imussnawen, amedya:"γ" akk d "ε" ma "v" ar tura d"b" i nettaru deg webdil n"v"
Awetniri
- Tinin-is...Azul, Awi-d kan ad nili, awi-d kan anwi ara yarun s tagi-nneγ; yennerna neγ ixuṣṣ wi yecqan! Nekk, dγa riγ kan a n-rnuγ yiwen wawal γef tigi n wawalen: "Afγul/ifγulen" d awal i nesseqdac di tudert-nneγ n yal ass, qesdeγ-d tamnaṭ n At Σebbas, yella daγen di tmeslayin-nnḍen n tmaziγt... Anamek-ines d wa: "Afγul" = d win ur nemεin, d win ur nmeḥḥeṣ di tmeslayt-ines, yeskuruy kan deg wawal, d aqeẓẓul kan... Maca, deg umawal n tmaziγt tatrart yella s unamek-a: "caricature"! di tegnit ideg nettrağu a t-wennεen deg imawalen i d-snulfan wiyaḍ, ( imi "amawal n tmaziγt tatrart" yettwag di tegnit n lḥerṣ akk d ẓẓmek, d dda Lmulud i yennan i Meṣṭafa Benxemmu, Σmer Ẓenṭer d Yeḥyawi akken ad gen amawal-a acku yeččeḥ ccwi imi iwala Agraw imaziγen fkan isem "aḥeckul" i yiwet tussna!), maca, akk imawalen i d-iteffγen refden-t akken yella yakan deg umawal n tmaziγt tatrart. Ar tayeḍ ihi Awetniri muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen ilaq umawal n tutlayt, Awetniri i wakken win yexsen awal a t-yelmed, a t-yegzu neγ a t-isseqdec di tira, anda nezmer a t-yaff? ala deg umawal, am akken llan imawallen n tutlayin nniḍen, maca, annect-agi twulem-as tuddsa, adrim, s wayes ara yeddukel leqdic imussnawen n tutlayt-nneγ, ihi ammer yella akk waya, tili yal aseggas ahat a d-ssuffγen yiwen!
awal agi "afγul di temnaṭ uẓeffun " qqaren: atan wihin ibedd kan d afγul ur yeẓri tigert" qqaren daγen: amdan ihin d abegnun kan ulac deg-s" ma d awal: aqeẓẓul "qqaren: wagi yewi-tt s uqeẓẓul mačči s tin n ṣwab" awal-a"d asexdem n yiγil" awal: i d-tenniḍ awal "bbeẓ" i qqaren deg at εebbas, awal-a di temnaṭ n tuğa neγ aγbalu, bbeẓa d isem i ttakken i wemdan ayirat
- Tinin-is...Azul, "Aqeẓẓul" selleγ-as γer tlawin mi ara qqarent i win yeṭṭeεwicen "Aqeẓẓul" ! Tikkwal renunt-as "ak-yeddem" neγ "ak-yessenger". Awetniri
- Tinin-is...Azul Yella wemgirred ger uqeẓẓul d uqezzul a Muḥabdiki! Aqezzul d aɛekkaz azuran neγ d tareggeγt ( tahrawt) γer leqbayel n Lberğ n Buεrariğ, daγen γer Icawiyen yak d imezdaγ usammer n tmurt; ma d aqeẓẓul qqaren-t i urekti mi ara yeqqar akken neγ i ubeγli ( seg wemyag “ qquẓẓel”/ ttquẓẓul), qqaren-t ula i wemdan ur nemεin, ur neḥdiq ( nuγal-d daγen d almi i d “afγul-nni!). Isem “Beẓẓa” neqqar-it ula d nekkni, s unamek-agi “ d asiwzel n yisem n Meẓyan; tikkwal d astehzi s yisem n Meẓyan ( nniɣ-d tikkwal, acku drus wanda t-nesseqdac d astehzi, wamag tiggwti --ṭṭaqa—nessawal s yes-s d asiwzel kan i yisem n Meẓyan) Yernu yessefk ad tegreḍ tamawin-agi: 1) “ b” ur tessid ara, d “ẓẓ” tufayt i yessden: Beẓẓa –- asiwel : “ veẓẓa” , ihi d azenzaγ “ B“ –nni, imesli azenzaγ werğin yettwassad di tmaziγt; mačči am “b”-nni n trumit, acku winna d imesli aggaγ yezmer ad yessed am di “bbeẓ”/”tebbeẓ” dagi d amyag, isem-ines imawi d wa : “tubbẓa”---. 1) “M” deg waṭas imukan yettuγal d “ B” ayagi γur-s aẓar di tmeslayin n tmaziγt, amedya n Tumẓabt: “Ameẓyan” ssawalen-t-id akka “ abeẓẓan”, d acu kan mačči s “v”, s “B” acku akk timeslayin n wenẓul: Tumẓabt, Tatergit, Tacelḥit... ulac deg-sent imesli azenzaɣ, amedya n “ b” ssawalen-t-id am trumit ( ballon), mačči am teqbaylit di bges ( v). 2) Ihi, mačči kan deg Weγbalu akk d Tuğa i ssawalen « Beẓẓa”! Dγa ad farṣeγ tagnit imi d-tbedreḍ Tuğa akken ad ssiwḍeγ azulen-inu i umejjay n tyimanit ( “apsikulug”) yernu s tidet, d ameγnas n tedsimant; zik-is yella amnukal n umaris ( abiru) aẓiyan n Wegraw i yedles d tugdut ( RCD) n Wehran, isem-is Muḥemmed Ḥasisi. Ma d tamsalt imawalen: yella wayen ara d-nini fell-as… Ar kra n wass. Atan iban-d umeddakel-inek Ayirat, εni tura yefra-tt d “yeblugen”-nni akk d-yesnulfa?! Awetniri
Awlawal
- Tinin-is...Azul fell-awen Ay Awetniri, ay amcum! Amek akka ara s-tessawaleḍ s yisem-is i dda Muḥabdiki, εni d tizzya-inek?! D tagi ay d leḥdaqa neγ ad teqqim! Tekfa deg yemdanen leḥya!!! Awlawal Awlawal
- Tinin-is...Azul fell-awen, I Awetniri D tagi i wumi qqaren akken "At wexxam ṣebren, imεezzan kefren"! A mačči d leḥya i yekfan, mačči d tuzert n wudem, d tugdi ay ugadeγ, i lemmer ahat a yi-d-yini akken t-yenna akken dda Ḥemmu tikkelt-nni: Ḥemmu kan! neγ a ahat a yi-dyini ugar n waya, amedya: Muḥabdiki Xan ( "xan" d agellid igelliden di kra n tmura n Aẓi)! Azul d tnemmirin a dda Muḥabdiki Awlawal ayirat
- Tinin-is...Azul ay Awlawal, ur yelli d asnulfu n yeblogen iyi-kksen tisin ar wesmel-agi-nneγ s teqb(v)aylit, ddeqs uxeddim ay d-yeγlin fell-i ussan-a, akken yeb(v)γu yili ggareγ tamawt γer wayen d-yettwarun, mi tenniḍ γef yeblogen ur snulfaγ ara iblogen, ala yiwen ay sεiγ ur yerna ib(v)an-iyi-d yewεer cwiṭ i wakken a d-rennuγ deg-s iḍrisen imaynuten imi ur lliγ ara di tmurt dγa tineggura-yagi ttiγ-tt ar tb(v)idyutin.
Ma tessurfem-iyi ad geγ cwiṭ n "ub(v)erreḥ" ma llan wid iran ad ẓren iblogen s teqb(v)aylit atenad da : http://nnegh.blogspot.com/ muhabdiki
- Tinin-is...azul fell-awen ssureft-iyi ay imeddukal, sin wussan-a yezrin ulac-iyi da, γer uselkim, wwteγ aqeḍwir armi d Metz, tawada d wuγal azal n 1300 kilumetr γef wanda akka zedγeγ, i wakken a d-rreγ-d ticeṭṭiḍin-is ar wexxam i yelli yeqqaren din, awetniri a gma awal-a "aqeẓẓul" atan tessegzaḍ-t-id akken imata tanemmirt, yella daγen (uεeẓẓul)= awelsis, ma d akkurnac urekti ma yella yeqqur neqqar-as (aqelluẓ) (yequlleẓ) tanemmirt ay Awlawal, imi neqqar: ad neḥku i ugellid amecṭṭuḥ, amecṭṭuḥ ad yeḥku i umeqqran, ameqqran a d-yaγ lḥeq, armi llan aṭas igelliden: yella ugellid n tkermusin, agellid n tbexsisin ujanjar ijex'Xan s umextaf ahat i t-id-γeḍlen s fell-a userdun-is, ma d agellid Cah n Iran winna d Layaṭullah i t-id-iγeḍlen! muhabdiki
- Tinin-is...ssureft-iyi riγ ad aruγ "a d-rreγ" mačči a d-rreγ-d Amγar
- Tinin-is...Azul, Meṭṭaweḍ, qeṭṭiɛeḍ, tettwamesdeḍ, ansi d-tendeh taf-ik-id din ay Ayirat ! Maca, D acu-t uxeṣṣar-agi neɣ n ubaddar-agi n « V » i ɣ-d-terniḍ akka ?! Ɛni nxuṣṣ di tmeqlac akk d temqellaɛ, alamma terniḍ-aɣ-d tid yecban tigi n « V » ?! Amek akka ay argaz n lɛali ?! Kra ara d-yekken sɣur wiyaḍ nebna fell-as, maca, sɣur wuḥdiq am kečč!... Tura, ma triḍ kan ad taɣeḍ awal ( yernu “baṭel, mim pa mačči s wekridi”), atan ulac “ V” di teqbaylit neɣ di tmazirt s umata ( anagar kan ma yekcem-d yisem aberrani ara t-nesseqdec am “Vikṭur”, yernu si leɛḍil kan… ) Tamsalt n “V” d “B” d tamsalt n temsislit kan, neɣ n tmesla kan, daya; wamag ur mgerraden ara di tira. Attan ihi : Di teqbaylit neɣ di tmaziɣt, llan semmus (5) isekkilen-agi : “ B, D, G, K, T » ɣur-sen sin wazalen, azal azenzaɣ d wazal aggaɣ : Azenzaɣ :
B : baba D : adal G : gma K : akal T : tamurt
Aggaɣ :
B : bibb D : amendil G : argaz K : lkemmun T : nssu Ger tamawin-agi : 1) di teqbaylit alamma tcerweḍ-tt merriɣet d wamek ara d-tafeḍ awalen i d-yettwasawalen d aggaɣ, acku tmal ɣer uzenzaɣ, mačči am tmeslayin-nniḍen i imalen ɣer waggaɣ. 2) akk imedyaten d-nefka usawen, akken ten-id-tessawleḍ ( d aggaɣ neɣ d azenzaɣ) acemma ur yettbeddil seg-sen, ad yeqqim akken unamek-nsen. D tamsalt n tannumi kan daya. Attan ihi tefra. Anagar kan ma ur triḍ ad taɣeḍ awal ! Ma triḍ ad tedduḍ d widak-nni yesxuxxuten am tyuẓaḍ deg igudiyen , i yettalsen i yeɣsan ( nekkni neqqar « iɣessan » mačči « iɣsan » akken t-in-uriɣ) asewwi, d kečč i yeẓran ! A win yebɣan lewqam ad yefru tid ur nefri, mačči d ad yessexreb tid yefran yakan. Awer temlelliḍ, awer teɣliḍ, ay Ayirat ammi! Ɣurk ansi treffuḍ daɣen ɣef baba-k amɣar! Tanemmirt Amɣar
Awlawal
- Tinin-is...Azul, A ba Amɣar Tesmektaḍ-iyi-d s yiwen wass akken: Nella neqqar tasnilsit ( mačči “tasnalsit” akken t-id-tettaru da weltma-tneɣ Tamaziɣt) ɣer yiwen uselmad, isem-is Mhenna ( d aselmad n tesnilsit di tesdawit n Wehran, yettas-d yesɣaray-aɣ di Numidya, acku d azdukli, imi izdukliyen-agi mačči d wid iḥettben iman-nsen! – tura atan di Lpari--), yenna-yaɣ-d “ R” di tefransist ɣas nessawel-it-id d “Ɣ” ur yettbiddil ara anamek ( yefka-yaɣ-d imedyaten… am wagi “Anurmun neɣ Anuɣmun” iban si Nurmundi neɣ si Nuɣmundi mačči si tmurt n leqbayel). Werɛad i yekfi awal-is, tenna-yas yiwet tmeṭṭuṭ “ Ihi “amrar “ yezmer ad yuɣal d “ amɣar”?! Riɣ a d-iniɣ : Tafransist d tafransist; taqbaylit d taqbaylit. Yal tameslayt s wudem-is, s yisem-is, s uẓar-is… Awlawal
Ğ.B
- Tinin-is...Azul fell-awen, A mazal-ik di Faffa a dda Muḥabdiki? nekk ttγil-k di tmurt ay telliḍ, tettmerriḥeḍ i ubeḥri tili, aman isemmaḍen... A wigi d imcumen! I wemγar-agi i d-yernan akka tura amek?! Ttγileγ si tmezgida ur d-iteffeγ ara, netta a ziγ ira ad yesselmed i yemdanen tamziγt! Cukkeγ yelmed-itt-id si lğameε uzemmur ( Zzituna) neγ si lğameε ijeğğigen ( El Azhar)?! Wwin-aγ igrawen-nni-nneγ n tmurt, wwin-aγ leğwameε, tura ran a γ-awin ula d tamaziγt, a dda Muḥabdiki!! Ğ.B ayirat
- Tinin-is...Azul ay Amγar, ur yelli d asexreb ay bγiγ ad ssxerbeγ. Tamsalt n B d V tefra yerna am akken twalaḍ V rriγ-t-id ger tacciwin. Suref-iyi ay Amγar. muhabdiki
- Tinin-is...mazal-iyi sin wussan kan a Dda Ğamal, ass-a d uzekka, sakkin abrid ar tmurt, ahat ad affeγ bdan taẓalit s tmaziγt ad kecmeγ gar-asen, nekk daγen d amγar, am amγar! awi-d kan ad lemdeγ kra s tagi-nneγ, imi tura nezmer ad nẓal s sin isγanen-agi: s injil akk d aqran, acu kan daγen ammer Γulamellah akk d Mesṭafa Krim ad mmtawan i wakken ad sskecmen awal teqbaylit ar yegrawen (leğwamaε) meqqar a d-refden ciṭuḥ tameslayt, acku deg iγerbazen attan tesbek, γef akken i d-ttcahin, ay amellay fru-tt? yids
- Tinin-is...Azul γef-wen Amek ara d-tafeḍ awal sdat wat wawal. Imi ama d Dda Σebdella Ḥaman ama d Dda Ğamal , d wid yernan ccan i wawal n Teqbaylit. Ma riγ ad d-azneγ arra-agi i wakken kan ad ten-snemmreγ γef yigan-nsen agrakal
- Tinin-is...Azul, Γef temsalt n usekkil "M" yella d "B" seg tama γer tayeḍ, ad rnuγ yiwen umedya : "amectuḥ" <-> "abestuḥ" (aneggaru akken neqqar deg Bgayet) muhabdiki
- Tinin-is...azul ay Agrakal
azul akk i at temnaṭ-a n bgayet, mmektaγ-d yiwen wemγar n taddart ibarisen, deg useggas-nni n 80 imi ara d-yini nekkni s les Ververe a tt-id-nawi, γas ur yekcim ara, ar uγerbaz seg wasmi i d-yekker, maca ibeddel-as azuḥ i wawal agi, ammer daγen ad beddlen widak-agi-nneγ i yeqqaren berbere, i wakken ad εannden ciṭuḥ! atmaten-nneγ imaziγen n Maruk, nutni werğin ad asen-tesleḍ a d-addren awal-agi berbere, ala awal amaziγ i yuzlen deg ilessawen-nsen, Tabrat
- Tinin-is...Azul, Kra si tebrat i d-yura gma-tneɣ Ɛumar Derwic, si Tizi n Yemnayen ( anẓul n Merruk asmi yeɣra ammud isefra « Tuzzma tujjma ».
Tizi n Yemnayen, ass n sem 21 Furar 2949 / 05-03-1999
Gma ɛzizen Ǧamal Azul amazɣan fell-awen keččin akk d twacult-ik
Azul daɣen f imeslaḍen n Tmesmunt Tadelsant Tanaddalt NUMIDYA. … Issin nwis ( belli) d abrid amenzu i ẓriɣ udem-ik, maca tagmat-nneɣ d taqburt xas ur nettemyeẓra s wallen , allaɣen myecfan. Myussaneɣ yakan akk d gma Sseɛd Ẓeɛmuc netta akk d Rabeḥ Ẓeɛkan, nemlal di tfaska n tmedyazt di Larebɛa n At Yiraten (92), myussaneɣ akk d gma Ɛebdella Ḥaman, nemlal di tfaska n Ɛdada u Lefṣiḥ di Tqerbuzt, maca keččini ssarameɣ ad nemlil yiwen wass ɣur-neɣ dagi di Tizi n Yemnayen, ayɣer uhu!
Asmi ɣriɣ tacemlit isefra-nnek ( inek) ḥulfaɣ amzun d nekkini i tt-yuran; tisegri (base) iɣef nettaru timedyazin d yiwet, tisegri-yagi d iman usefru. Tzegleḍ imi d-tenniḍ nwis (belli) ahat ur telliḍ d amedyaz. Tamedyazt-inek d tamedyazt n tmeddurt tamirant tamaziɣt, tesɛa tiẓeṭ-is xas tennuɣjef ( triste), amedyaz amaziɣ ur nessefruy ara s unneɣjef ur yettidir ara addad n yedles akk d tutlayt-nneɣ winna yeskerkis zwar ( d’abord) i yiman-is, yerna yeskerkis i yemsefliden-is akk d imeɣriyen-is. Tanemmirt i Dda Ɛebdella ɣef wayen i d ak-yenna di tezwart, netta i k-yessnen abayen (mliḥ). … Ssarameɣ-awen tadawsa yakk d wemdaz. Qqimet di talwit! Gma-twen Ɛumar Derwic
Amcic
- Tinin-is...Azul, riγ a ken-xebbreγ dakken Agraw i Idles d Tugdut(RCD), yeldi asmel-ines s teqbaylit, riγ a d-iniγ dakken : ur ttekkaγ ara deg ukabar-a, limmer mačči d taqbaylit i yellan deg-s, tili ur d-ttakkeγ ara isali-ya !
Tansa-ines : http://www.rcd-algerie.org/br/ Ixuṭ/yecleε
- Tinin-is...Azul, Tanemmirt ay amcic, ay amcic tanemmirt i yeqqar n At Wemsed. Akka i d-tewwi ad yili wesmel, yernu dayagi i t-ixuṣṣen: isalan. Lemmer yal yiwen seg-sen a d-yettawi isalan yili ad igerrez wesmel-a. Yernu ma nniγ-d aya, alammi t-id-nnan wiyaḍ-nniḍen i steqsaγ d acu i ixuṣṣen deg wesmel. Ixuṭ/yecleε | |  |  |  | |
|