 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” ) Tasuqelt n Muhabdiki Tamagit d yedles mačči dayen ara yettwaḥerzen s twuri tadelsant kan.
D tawengimt tasertant-nni ur yessaweḍ ara ad tt-yessali umussu adelsan amaziγ ( M. D. M ) i t-yeğğan yeqqim kan d amselγu n tmagit.
Adiwenni d Salem Caker ( yesteqsa-t Yasin Faraḥ n weγmis “ Lwaṭan” )
Mi ara d-yawi wemdan abrid neγ ad iḍegger tamuγli-s si yebrir n 1980 ar yebrir n 2008, ar wanida akka d-yessaweḍ tikli-s umussu adelsan amaziγ ( M. D. M. ) ass-a?
Ayen ara d-iniγ, ẓriγ dayen ara yessefriwsen kra n yemdanen, maca, aql-aγ γef yiri n lkaf, acuγer?
Acku amussu adelsan amaziγ ( M. D. M ) yella yedder kan d adelsan, daya. Annect-a ur t-yessaweḍ ara ad s-ttwinefken yes-s izerfan d yeswiyen isertanen akken ad yizmir asemres-nsen( ineggura-agi ) deg wennar, d annect-a i yeğğan tidet tettak anzi s iṭij ur yettγum uγerbal n wakud. Ihi talalit n umussu tusa-d seg ucemmer iγallen n yemdanen akken ma llan di tmetti taqbaylit neγ tadzayrit s umata, mačči si tnekkra neγ seg umennuγ n waggagen neγ imussnawen imeqqranen, uhu.
Daya daγen i s-yuγal snan di yebrir d azemz iεeğğren di tesga n yal ul. Yella kra n webrid n lewqam twalaḍ akken ur nettegririb ara di lkaf-agi i wumi nukel γef yiri-s?
Ur yelli ara wamek i yezmer ad yili usenfar adelsan yettwaεzel γef usatel-is asertan, imetti d udamsan.
Ama d iqbayliyen ass-a neγ d imaziγen s umata gezmen akk asirem ula γef tudert n lḥif i lebda, ur neggren ara neγ ad ḍeggren isurrifen-nsen γer zdat ( asnefli ) war ma ssulin i yiman-nsen kra usenfar asertan s teγdemt-is tadigant d udamsan n war tiqecmaε. Tamagit d yedles mačči dayen ara yettwaḥerzen s twuri tadelsant kan. Dacu n ttawil twalaḍ kečč ihi ad as-yelhu?
Ma yehwa-yas i wemdan ad yefreḍ tindaw zdat wallen-is, ur d-yegri kra n wefran neγ ttawil-nniḍen i yeqbayliyen sennig amwafeq γef tsertit tadsimant ideg ara dduklen. Akken ad tiγzif tudert-nsen, yessefk-asen ad fken i yiman-nsen allalen-agi. Tadsimant d tazmert n tsertit d teγdemt igeddren iγef yezmer wemdan ad yesseqdec allaγ-is.
Lemmer ad iḍegger wemdan tamuγli-s γer tmurt n ikaṭalunen, ad yemlil d umedya-agi igerrzen nezzeh: Wwḍen γer yeswi-nsen, acku sdduklen leqdic adelsan, asnilsi d usertan. Ihi war ma uγaleγ d aderwic, atan ma ur ddiren ara imaziγen di kra n tzelγa tasertant tadsimant, γas ini fell-asen si tura: „ Atan yeččaten wasif ass-a neγ azekka!“.
Mgal tudert-nsen kra yellan: Tutlayt tadersit, tasmaḍalt, tineslemt s wacciwen-is d uwanek bu snasel d leqyud. Dacu d-yekkan si tama udabu adzayri deg wayagi yakk?
Yessefk amdan ad yini ayen yellan. Mačči d lbaḍna i d-feḍḥeγ ma nniγ-d adabu adzayri ur yelli ara d ameddakel n tugdut, s wannect-a i tuγal tullya n tewwura i wawal d weskasi γer tlelli d waṭas iberdan isertanen akken iwata d awezγi. Daγen " susef s igenni, ad uγalen s udem-ik", ur yezmir ara wemdan ad yemdel tiṭ-is γef waggagen iqbayliyen yetteddun γer wissen sani.
Aḥric ameqqran gar-asen imeqqranen-agi isertanen tturaren turart uwanek-aγelnaw. Ur d iyi-tettawi ara tγerγert mi ara ttwaliγ deg waggagen idzayriyen knan akk i iεenqiqen-nsen zdat tecdaṭ uwanek-aγelnaw. asinef n webrid udabu ur tessinen ara neγ γilen ur tteddun ara γer zdat war netta, amzun ur yezmir ara wemdan ad yeγz ula d aẓekka i yemma-s ma ur d-yewwi ara agelzim si Lmuradiyya. Tessergagi tekti n tedsimant n tmurt n yeqbayliyen icekkaben n at Lmuradiyya?
Ad iniγ ih war wahin neγ tahin. Azrem yettagad yal tiγrit d-yetteddun s aqerruy-is mi ara yettwernenniḍ akken i s-yehwa deg wennar neγ deg wemraḥ. Anabaḍ-agi yeckunteḍ am jebbirdu seg 1962 deg kra yellan:
Taεessast, taγdemt, taγamsa, tadamsa d kra yesselḥayen akk tameddurt. Tadamsa talellit neẓra yakk ulac-itt di Ledzayer, d takabanit imakuren ( imakraḍen ) yeqqnen imurar-nsen γer Lmuradiyya i yellan kan, daya. Yal win ad yezgen am wugur zdat yemcumen-agi, ad inadi ad yegzu dacu yeffγen d wayen d-ikecmen ama seg yedrimen neγ seg wayen-nniḍen, ad t-walin d aεewwiq. Ayen akk ad yerren i tlelli umeslay d tmetti taγrimt tazmert-nsen ad sen-yuγal am weḍγer di taγect. Amdan ur yessefk ara fell-as ad yargu neγ ad iγil ahat adabu adzayri ad yanef i tegrawla tamagit ( tadsimant ) s webrid n tlelli war tuzzya neγ tunḍa.
Ḥala tazmert n tdukli m wafud igerrzen i izemren ad temger ijeğğigen di tebḥirt n tedsimant. Aql-i smuḥyaγ-awen-d adiwenni-agi, ihi mačči d asuqel-nni n 100%, yal wa yetteddu kan akken yufa, mačči akken i s-yehwa.
Ssuref-iyi ttxil-k a mass Caker ma yella aṭas n tikkal i yecḍeγ!
Muhabdiki Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Awetniri
- Tinin-is...Azul fell-awen, Gedha s Muhabdiki-nneγ! Tudert i Muhabdiki-nneγ! A ziγ ay teffreḍ di tmusni a Muhabdiki?! Lkem kan akka deg webrid-agi, a tt-tessiwḍeḍ γer tqacuct. Ad ibeεεed fell-ak tiṭ n tismin. Tekkreḍ kan teεniḍ "Salem Caker" d tagi i wumi qqaren " yiwet tyiti s ugelzim, wala εecra s tqabact". Tanemmirt a Muhabdiki. Simmal ara d-yaẓ umeddakel-inek "Ayirat", yelha ma sserseγ-d asteqsi-yagi: Isem-ik tura: Muḥabdiki neγ Muhabdiki? 1) Muḥa+bdiki, 2)Muhab+diki Awetniri muhabdiki
- Tinin-is...tanemmirt Awetniri kečč tesnemmreḍ-iyi-d s wawalen-a yefulkin nekk ad rrnuγ ad ssnemmreγ s yi-sen imeddukal-iw i yi-d-yefkan tallelt deg tsuqelt-a, lammer mačči d nutni tili adiwenni-agi ur d-yetteffeγ ara akka,
d tidet Ayirat d ameddakel-iw daγen am mmi acku γur-i mmi 29 iseggasen deg udur-is,
twalaḍ awetniri nekk tikkelt tamenzut εeqleγ isem-ik amedya d winna n tiniri neγ uhu? azul fell-wen akk ay imeddukal; Tamazight
- Tinin-is...Tanemmirt γef tsuqilt-agi . D ayen yelhan imi i γ-d-tessawḍeḍ tamuγli n umusnaw n tesnalsit d yedles Amaziγ Salem Caker. Sarameγ d akken wid teεna temsalt ad gzin timsal akken iwata i wakken a qablen amihi ( danger) -agi yeggunin tamagit-nneγ. Afus deg ufus
Tamawt: A wi yufan deg umagrad-agi ad yili usuqel n kra n wawalen ur nuzzil ara aṭas di tmeslayt n yal ass, yecban tadsimant, .
afud i wid iqdcen γef Tmazight s umata Ḥlima n tala
- Tinin-is...Nek cwiṭ i slalweγ nniγ-as d mass Caker akwya i γ-d-yuran s teqbaylit! a ziγen d ttasuqelt... azebuj
- Tinin-is...yelha wul-im a Ḥlima n Tala !! Amsebrid
- Tinin-is...D mass Kamal Uzerrad, amussnaw ameqqran n tutlayin timaziγin i d-yesnufan awal-agi n tedsimant. Atan wayen yura fell-as : Tadsimant yekka-d si ddes « organiser » d iman, ihi d tuddsa iman-iw s yiman-iw. Awalen am iman, timant, timanit yessefk yiwen a ten-yeğğ akken a d-nesnulfu awalen-nniḍen yettilin s « auto-... » s tefransist (neγ self s teglizit, selbst s talmant...) am « autobiographie, autocollant, autogène, auto-induction... ». Yernu yessefk yiwen ad ixemmem i wawalen n tmussni : D amedya Iman neγTimant zemren ad ttwaqedcen sγur ifiluẓufen, ibsikyatren... Ihi awal Iman iman-is ur nezmir ara a t-nessexdem akka d aḥerfi neγ d asgal. amnay
- Tinin-is...Azul a Muabdiki..
Tzemreḍ ad awiḍ tadiwennit akk d mass Caker s teqbaylit?
muhabdiki
- Tinin-is...azul ay Amnay mass Salem Caker ssneγ leqdic-is γef tutlayt-nneγ daya, maca ur ẓriγ ara ma yezmer ad yaru neγ a d-yefk adiwenni s teqbaylit, ayagi ur zmireγ ara a k-t-id-iniγ a gma amnay, nekk a d-iniγ ẓriγ-t tikkelt di inalco ass-nni tella-d yiwet temlilit n tdukliwin tidelsanin, akk wid i d-yemeslayen s tfansist, mačči s teqbaylit, netta yenna-d awal-agi: "ass-a ay atmaten, ad nemyemcaḥ am yezgaren" muhabdiki
- Tinin-is...awal nni d-yudder Salem Caker ass-nni n temlilit, (ad nemyemcaḥ waygar-aneγ am izgaren) atan werεad ur d-yeḍri! zzrin fell-as ugar n mraw iseggasen aya, ar tura ur nwala ara imeqqranen-agi-nneγ isertanen, mmyemcaḥen waygar-asen am atmaten, ğğan-aγ kan deg webrid agi deg i nettegrurub, Tansa
- Tinin-is...Ad iyi-tsurfem a wid ur nuklal ara, maca :
Ani irgazen-nneγ, begsen-d i targit ? Tilawin-nneγ, teṭṭfent di tnaṣlit ? Ani agrud-nneγ, yessen Taqbaylit ? D acu i d-yeqqimen? D acu i d-yeqqimen? D acu i d-yeqqimen ? Ḥaca timanit !
Xas bγiγ ad amneγ s timanit... mi ttmuquleγ Iqbayliyen... am urgaz am tmeṭṭut... tetteffeγ iyi-tirga mxalfa !
Iḍ ameggaz ay atmaten. Tansa muhabdiki
- Tinin-is...azul a Tansa ayen caren imezwura, ttaffen-t-id ineggura, Ccix Muḥend yenna: imezwura tban-asen, ineggura tban-asen, aḥlil ay ilemmusan, daγen mi ara d-nessmekti Maεṭub Lunnas, ntta yenna:
qlil-it wid ibennun wid ara ihudden εummen
ṭṭuqten wid yettzuxun qlil-it wid yessfaεlen
s iḍarren yeqqel uqelmun annaγ a lwexdda iṣṣaren
nnif igerr di lkanun rrnan fell-as yesγaren
tamsalt werεad tferu fell-aγ ma d-tejbu tayeḍ
elhem yegguma aγ-yettu am ujeğiḍ iγ-yenṭṭeḍ
yiwen s qulhu wellahu i la itett tidi n wayeḍ
iḥewwes dduru dduru lebγi-s akken a t-yesiwweḍ
i wid yebnan ṣrayyat ans'akka sen-d-ttekken
ass-agi γelben taswaεt s idrimen-nsen i ineqqen
af tarwa-nsen tban tafat di tmura medden iqqaren
aεekkaz n ddel nerwa-t s εarbub i γ-sseḥfaḍen | |  |  |  | |
|