
Turart n 7 twaculin
Tafelwit II
“A win iγef yeshel walluy
Ḥader iman-ik di trusi... ”
Ccix Muḥend U Lḥusin/ Si Muḥ
Asayes 1
Tadlegt (ddikur) : Tafilt neγ ṭṭabla d sin ikersiyen.
Akken ara tiγ tafat, a d-iban umaris neγ lbiru. A d-yekcem Ssi Σebdelbaqi, ad yessers lekwaγeḍ-is γef ṭṭabla, ad yeqqim. Ssyen a d-yekcem Ssi Σebdlwaḥed, ad iteddu s leεqel, a d-yeqqar asefru-yagi n Si-Muḥ :
“Ay aṣeggad n tfireεqas
Taylut-ik bezzaf tessed
Berka-k llqeḍ n tsuqqas
I wallaγ amek i iεemmed
A win iεecqen di tmenqas
Ḥder ṭṭabeε ad ak-yefsed”
A d-yezzi ad yeqqim γef ukersi, ad yessers iḍarren-is γef ṭṭabla, ad yettmeslay i yiman-is kan s usemḥissef.
Ssi Σebdlwaḥed
Σyiγ, ddigutiγ, kerheγ iman-iw… !
Ssi Σebdelbaqi
(Ad yewwet deg yedmaren-is.) Aql-i da, a Ssi Σebdelwaḥed !
Ssi Σebdelwaḥed, s weεdaz
Mulleγ deg-k ula d keččini !
Ssi Σebdelbaqi
D acu k-yuγen a Ssi Σebdelwaḥed ?
Ssi Σebdelwaḥed
Nniγ-ak yeḥma lḥal ; liḥala attan tekkuffer teqqim...
Ssi Σebdelbaqi, s uγiwel
Γas ḥṣu, ma teṭṭerḍeq tegla yes-k !
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yefjeε, a d-yessers iḍarren-is γer lqaεa, ad ibedd, s uduqqes.) Alaṭif ! (A d-yekker γur-s Ssi Σebdelbaqi s tazzla, akken a t-iεiwen. Dγa ad yenneqraε ad yeglilez di lqaεa. Ad yerr γur-s Ssi Σebdelwaḥed, a s-ibedd zdat uqerruy-is.) Attan tegla yes-k ula d keččini !
Ssi Σebdelbaqi, a s-d-yefk afus-is, a t-id-yesker, s uḥiwet
Akken i s-yenna akken Ssi Lewnis : “ Ma teγliḍ lliγ ; Telliḍ mi ara γliγ ; Di lmeḥna-nneγ d atmaten“.
Ssi Σebdelwaḥed, s ukeεεeẓ
Akken qerrḥent i neffεent a Ssi Σebdelbaqi ! (A d-yesker Ssi Σebdelbaqi, a t-yawi a t-yesγim deg wemkan-is, a d-yuγal ula d netta s amkan-is.) A nniγ-ak tuḍen icc-is !
Ssi Σebdelbaqi
Aṭerḍeq yella yella, meqqar a tt-nesṭerḍeq akken nebγa nekni...
Ssi Σebdelwaḥed, s uγiwel
Meεni amek ?!
Ssi Σebdelbaqi
(A d-yekker, ad yettruḥu ad yettuγal, ad yettmeslay i yiman-is kan.) Amek ?!... Amek ?!... Amek ?!...
(A d-isuγ.) Dayen ufiγ-as-d ixef-is !
Ssi Σebdelwaḥed
(Yettruḥu yettuγal. Ad iǧelleb γef temgerṭ n Ssi Σebdlbaqi, a t-yeṭṭef si tekrabaṭ, a t-yexneq.
S wewham meqqren.) Anda-t yixef-is ?!
Ssi Σebdelbaqi
(Ad yejxer, a s-d-yessenser takrabaṭ-nni yellan deg ufus-is. S wurfan.) A mačči d wagi i d ixef-is !
Ssi Σebdelwaḥed, s wewham
Anda-t yixef-is ihi ?!
Ssi Σebdelbaqi
(Ad yaẓ akin cwiṭ, ad iwenneε takrabaṭ-is, ssyen ad iger afus-is γer lǧib, a d-yejbed tikerḍiwin -lkerṭa- ad yesṭebṭub deg-s) Attah yixef-is.
Ssi Σebdelwaḥed
(Mazal-it akken ibat, s wewham.) A kečč tesqecmiεeḍ !
Ssi Σebdelbaqi
Wa yeḥseb-ak Rebbi !
Ssi Σebdelwaḥed
Ihi testufaḍ !
Ssi Σebdelbaqi
Ṭṭef kan taneggarut ad twaliḍ, axaṭer tagi qqaren-as « tecbeḥ, terqem, teqqen lḥenni » ! Yeεni «nazihatun wa naḍifa» ! « Propre et honnête » ! (Ssyen, a t- yamer.) Qqim, qqim ! (Ssi Σebdelwaḥed ad yeqqim, ma d Ssi Σebdelbaqi ad ibedd zdat n Ṭṭabla.) Tessneḍ « turart-nni n 7 twaculin » ?
Ssi Σebdelwaḥed
Ssneγ-tt, ih. Meεni d acu tt-yuγen ?!
Ssi Σebdelbaqi
(Ad yefk 6 tkerḍiwin i Ssi Σebdelwaḥed, tis-7 a tt-yessers weḥd-s.) Atan umur-ik, ayen i k-ixuṣṣen a
k-t-id-rnuγ.
Ssi Σebdelwaḥed
Yerbeḥ. Ad nẓer taggara amek ara yefru ssuq-is ?! (Ad yerfed tikerḍiwin-nni, a tent-yesked, a
s-yini.) Efk-iyi-d tawacult n Bu yetran !
Ssi Σebdelbaqi
Hattah ! (A s-yefk 6 tkerḍiwin-nni.) Meεni « si laman i d-yekka lxuf » !
Ssi Σebdelwaḥed, yergagi
Efk-iyi-d tawacult n Ssi Rabeḥ !
Ssi Σebdelbaqi
(A s-yefk 6 tkerḍiwin-nni.) Hattah ! Meεni « Anda akken ay nwiγ sεiγ leḥbab, i qqimeγ mebla imensi !».
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yeṭṭef taεebbuṭ-is, a t-yesked.) Efk-iyi-d tawacult n Ssi Σalem !

Ssi Σebdelbaqi
(A s-yefk 6 tkerḍiwin-nni.) Hattah ! Meεni « Wa yettjewwid s leqran, wayeḍ yeεreq-as ula d lḥemdu !».
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yeg am ṭṭelba-nni yeqqaren leqran, a t-yesked). Efk-iyi-d tawacult n Dda Akli !
Ssi Σebdelbaqi
(A s-yefk 6 tkerḍiwin-nni). Hattah! Meεni “I temẓin yekrez wezger, taggara i tent-yeččan d
aγyul ! “.
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yeg iḍudan-is γef uqerruy-is am wakken d imeẓẓuγen n weγyul, a t-yesked.) Efk-iyi-d tawacult n Ssi Fenyan !
Ssi Σebdelbaqi
(Ur s-yettak acemma.) Atan γer γur-k i yella ! Meεni “Ṭṭes di trakna, tiniḍ-as ccetwa ḥlawet !“.
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yeg afus-is γef lḥenk-is amzun d tasumta, a t-yesked.) Efk-iyi-d Nna Cabḥa-nsen,”Ssak”!
Ssi Σebdelbaqi
(A d-yessenser taxatemt seg uḍad-is.) “Acḥal i yezyen ilili, γas akka rẓaget tara-s !”. Yella dγa deg wawal : “efk-iyi-d yelli-k, rnu-yi-d lεula-s d irden !“. (A s-yefk taxatemt-nni.) Attan inek, mebruk fell-ak !
Ssi Σebdelwaḥed
Tebra ar tugareḍ settut ! Meεni tura a k-zerrgeγ. Efk-iyi-d kan Ssi Mensi !
Ssi Σebdelbaqi
(Ad yezzlez, ad yeḍs.) Ssi Σebdelwaḥed ! ”Ayen yeγra wuccen yeḥfeḍ-it weslugi !“.
Ssi Σebdelwaḥed, s wurfan
D acu tebγiḍ a d-tiniḍ ?!
Ssi Σebdelbaqi
Bγiγ a k-iniγ : a tagi terniḍ-tt-id kan sγur-k.
Ssi Σebdelwaḥed, s wewham
Amek i tεeqleḍ ?!
Ssi Σebdelbaqi
(A d-yejbed yiwet tkerḍa si lǧib-is.) Axaṭer, attah γer γur-i i tella.
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yerfed ifassen-is γer igenni.) Mayna ! Tebra ala Rebbi ma yezmer-ak !
Ssi Σebdelbaqi
I tura tfehmeḍ ?!
Ssi Σebdelwaḥed
A tagi tban ula i uderγal.
Ssi Σebdelbaqi
Ma tebγiḍ a sen-d-xerrẓeγ tarkasin, tebra ar seg uzekka, ar tent-lsen meqlubi.
Ssi Σebdelwaḥed, yekker
Win ixeddmen lxir ur yettcawar. Ihi, si tura aql-i sbeddeγ-k-id d aqerru seddaw tecḍaṭ n Sidi-k Σebdelwaḥed s lmendad n Sidi-ik Ḥakim ur nesεi aḥkim d leεnaya n yakk iεessasen ur nessin yiwen seg-sen ! (Ad iwehhi s uḍad-is γer tewwurt, a t-yamer.) Ruḥ, ruḥ γer ccγel-ik!
Ssi Σebdelbaqi
(Akken ara iger kra isurifen, a d-yemmekti taxatem i s-yefka, a d-yebren.) Err-iyi-d qbel taxatemt-iw !
Ssi Σebdelwaḥed
Tebra ma tewwiḍ-tt ! Σni ur uklaleγ ara akadu sγur-k ? (Ad yesked taxatemt-nni yellan deg uḍad-is.) Ladγa imi d taxatemt n Sidna Sliman.
Ssi Σebdelbaqi, s wewham
N Sidna Sliman !
Ad bbεezqen s teḍsa, ad ffγen i sin.
Ad xsint teftilin.
Asayes 2
Tadlegt (Ddikur) : Tafilt ( ṭṭabla), sin ikersiyen akk d kra n ttawilat i sseqdacen i lbuṭ : "liẓulwar" d tsenduqt n lbuṭ. Ugar γef waya, ad yili daγen : Akersi ameẓẓyan, ad yers γef ṭṭabla tis snat, aεnac neγ ttaj n igelliden-nni n zik, taẓerbit d tazeggaγt a d-tettwassu di lqaγa.
Akken ara tiγ tafat, a d-yettban usayes amzun d tazeqqa uheggi n lbuṭ. A d-yekcem Ssi Σebdelbaqi, ad iwenneε lekwaγeḍ-is, ad yeqqim. A d-yekcem Ssi Σebdelwaḥed yecreh.
Ssi Σebdelwaḥed
Azul !
Ssi Σebdelbaqi
Azul, lεeslama-k !
Ssi Σebdelwaḥed
Amek ddant temsal ?
Ssi Σebdelbaqi
Ayen yellan deg ufus-iw xedmeγ-t, akken qqaren : “ Win yettruẓun asalu, iteddu akken yufa, mačči akken yebγa”.
Ssi Σebdelwaḥed
Ssneγ-k texḍiḍ i zzux. Yernu tuεer tiṭ n tismin !
Ssi Σebdelbaqi
S leḥyat-ik, a Ssi Σebdelwaḥed ! Yernu win i k-yesεan deg izuγar, ur yettagad idurar.
Cwiṭ n tsusmi...
Ssi Σebdelwaḥed
(Ad yettmeslay i yiman-is kan. Dγa netta yettmeεεin-d γef Ssi Σebdelbaqi.) Awal yeǧǧa-t-id Welǧudi “Kra teẓẓiḍ a t-tγellteḍ, ala aberkan uqerru ; ma teẓẓiḍ-t a k-yeqleγ !“. Ahat wwḍen-d tura imettekkiyen-nni ?
Ssi Σebdelbaqi
A sen-d-ssiwleγ ?
Ssi Σebdelwaḥed
Meqqar a sen-d-teγreḍ lqanun-nni n lbuṭ. (Akken ara iger Ssi Σebdelbaqi kra isurifen, a
t-id-yesseḥbes.) Ssi Σebdelbaqi ! Amagrad-nni aneggaru, anef-as di lbaḍna; yeεni gar-aneγ kan !
Ssi Σebdelbaqi
Γas kkes aγbel ; am wakken qqaren “Atmaten d atmaten, aεebbuḍ yebḍa-ten !“. (Ssyen, a sen-yessiwel.) Imettekkin n lεezz d lḥerma, a d-kecmen !
A d-yekcem Bu yetran, yegla-d s kra n ttawilat : tameẓẓyant, lγerḍ akk d tkerḍa n “jjiyugrafi. Anekcum-is a d-yili s yiwet tezgart si tezlit-nni, n Lewnis At Mangellat :
“Acḥal telham ay ayetma
S lemkaḥel ger ifassen
Ma teddaddazem iḍarren
Tefkam mebεid lhiba...”
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
(Mi teḥbes tezlit.) D acu-tt lǧamba-yagi ukermus ?
Ssi Σebdelbaqi
Wagi d Bu yetran, lmedεu "Lanetrit Abulitik".
Ssi Σebdelwaḥed
Ahat, ddeqs n ṭṭradat i yexdem ihi ?
Ssi Σebdelbaqi
Yexdem ṭṭrad umaḍal wis-3, yexdem ṭṭrad n “ Diṭerwa”, yexdem “Landucin”. (Dagi, s uγiwel.) Yexdem tid n “likuntinar n ṣṣabun”, “likuntinar n wuzzal”, n ssiman...
Ssi Σebdelwaḥed
Ddeqs ! Awal ma wezzil yefra, ma γezzif a d-yini kra !
Ssi Σebdelbaqi, ad yessiwel
Aya, wayeḍ !
A d-yekcem Ssi Rabeḥ, yegla-d s kra n ttawilat : Aqrab, ”ccakat”, ad iteddu ad iḥetteb idrimen. Anekcum-is a d-yili s yiwet tezgart si tezlit-nni, n Sliman Σazem :
“Idrimen, idrimen idrimen
Ma llan ad tiliḍ mechur
Idrimen, idrimen idrimen
Ma kfan ad tiliḍ meḥqur...”.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
(Mi teḥbes tezlit.. D acu -t uteftuf-agi ?
Ssi Σebdelbaqi
Wagi d Ssi Rabeḥ.
Ssi Σebdelwaḥed
D Ssi Rabeḥ neγ d mmi-s ?
Ssi Σebdelbaqi
D Ssi Rabeḥ “lurijinal” s yimmad-is.
Ssi Σebdelwaḥed
Ansi i s-d-yekka akk rrbeḥ-agi ?
Ssi Σebdelbaqi
Kra yerbeḥ-it-id si ḥekk tterbeḥ. (Dagi ad yekmez iman-is.) Kra yerbeḥ-it-id si laylatu lqedri...
Ssi Σebdelwaḥed
D tagi i wumi qqaren akken” Ddunit d aḍebber, mačči d ahember”.
Ssi Σebdelbaqi, ad yessiwel
Aya, wayeḍ !
A d-yekcem Ssi Σalem s uqendur akk d ucaci iεelleq-d tiḥreztin, yegla-d s kra n ttawilat : "Lalup" (tamrit yessimγuren ) d tektabt ad iddu ad ijeddeb. Anekcum-is a d-yili s yiwet tezgart uẓawan (lmuziga) neγ ahellil (lḥeḍra)-nni s waydeg ceṭṭḥen leεlawi. Akken ara teḥbes lmuziga, Ssi Σalem ad yesseḥbes ajdab-ines.
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan, i Ssi Σalem
Andi telliḍ a Ssi Σalem, a lhemm ?!
Ssi Σalem, i Ssi Σebdelbaqi
Lliγ di “ṣṣber-kafi”.
Ssi Σebdelbaqi
D acu i telliḍ txeddmeḍ di "sibar-kafi" ?!
Ssi Σalem
Kecmeγ γer” lalla n ternit “.
Ssi Σebdelbaqi
D acu i teẓriḍ di lanternat ?!
Ssi Σalem
Ẓriγ-d tamuγli-nni n “Ssi Lmekki-bal, ḥaca-kum.
Ssi Σebdelbaqi
D acu i yellan deg-s?
Ssi Σalem
Yella deg-s “ Ssi lparasyun di leḥkem”.
Ssi Σebdelbaqi
Aah!... “Séparation”. I kečč d acu twalaḍ di tmuγli-yagi n “Makyabal” ?!
Ssi Σalem
Mwataγ d yid-s di kra yellan. Ala deg uxaluḍ ger tlawin d yergazen; dγa tagi, tebra ma teḍra-tt !
Ssi Σebdelwaḥed, yedduqqes, i Ssi Σebdelbaqi
D acu -t Leεǧeb-agi d-yernan ?!
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
Wagi d Ssi Σalem, a γ-d-yenfeε Rebbi s lbaraka-s.
Ssi Σebdelwaḥed
Yyah ! Γef waya i d-sliγ akken « ṣṣber-kafi », « lalla n ternit »... Ihi d netta i d-yesnulfan
« sit »-nni : “ Yaḥḥu.Ffer ” ?! Anti tasdawit iseg d-yeffeγ Ssi Σalem-agi-inek ?
Ssi Σebdelbaqi
Yeγra di lǧameε Uzemmur, yeγra di lǧameε Ijeǧǧigen; yeγra di lǧameε Ccnuγa, yeγra di Keččawa, yewweḍ almi d Tamuqra...
Ssi Σebdelwaḥed
Dayen, ddeqs ! Γas ini-d tura, d acu n igerdasen (diplômes) i yesεa ?
Ssi Σebdelbaqi
Yesεa dduktura di lfesṭuluji, yesεa tayeḍ di lxerṭuluji, yesεa laliṣuns di tbehluluji...
Ssi Σebdelwaḥed
Dayen, ddeqs ! Ihi ad yili, ddeqs n warrazen (prix) i s-d-yeḍren ?
Ssi Σebdelbaqi
Netta s yimmad-is d arraz...
Ssi Σebdelwaḥed
Nniγ-ak berka-k asqecmeε !
Ssi Σebdelbaqi
Iḍer-as-d warraz n Hubel !...
Ssi Σalem, s wurfan
Nufel, Nufel !...
Ssi Σebdelwaḥed
D tagi i wumi qqaren akken” Ttif amdan ur neγri, yesεan tamussni, wala win yeγran di tmenqas”.
Ssi Σebdelbaqi, ad yessiwel
Aya, wayeḍ !
A d-yekcem Dda Akli, yegla-d s kra n ttawilat : Asekkreḍ neγ timesleḥt, taqfact neγ sella-nni ideg jemmεen rrṣaḍ. A d-iteddu yeεkef, am wakken yeεya. Anekcum-is a d-yili s yiwet tezgart si tezlit-nni n Matub Lwennas :
“Tenniḍ-iyi
Di Lezzayer kečč d axeddam
Teḥkiḍ-iyi
Di tnac yid-wen deg wexxam
Tεacem amek
Teddrem amek
Amek i ken-id-yettas lemnam. “
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D acu-t uyennat-agi i d-yernan akka ?!
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
Wagi d Dda Akli ; lmedεu xeddam rrjal, sidhum.
Ssi Σebdelwaḥed
D acu n ukaryar i yesεa ?
Ssi Σebdelbaqi
Lemmer i yesεa kra ukaryar, a t-id-tafeḍ akka, di liḥala-yagi ?!
Ssi Σebdelwaḥed
Bγiγ a d-iniγ acḥal iseggasen i yexdem?
Ssi Σebdelbaqi
Ini-d akka. Yesεa 7 iseggasen n "lkunji d maladi" (conge de maladie), 7 iseggasen n "lkunji peyyi" (conge payer), 7 iseggasen n "ddiṭacma" (détachement), 7 iseggasen n "miz apyi "
(mis-a-pid), tura atan di "lanetrit antisipi " (la retraite anticipée)…
Ssi Σebdelwaḥed
Dayen ddeqs ! D tagi i wumi qqaren akken ”lbaz d lbaz lεecc-is d isγaren”.
Ssi Σebdelbaqi, ad yessiwel
Aya, wayeḍ !
A d-yekcem Ssi Fenyan yettmurud neγ iseḥḥel. Akken ara d-yekcem ad yeqqim γef yimi n tewwurt yiwen ur t-iẓerr.
Ssi Σebdelbaqi, i tikkelt nniḍen ad yessiwel s wurfan
Nniγ-d, aya, wayeḍ !
A d-tekcem Nna Cabḥa tteddu-d tettεennin, mi ara tt-id-iwali Ssi Fenyan, a s-d-yefk afus-is akken
a t-id-tezzuγer.
Nna Cabḥa, s wurfan
Kkes afus-ik ay afenyan !
Akken ara tt-iẓer Dda Akli, ad yerr γur-s a tt-yemmager
Dda Akli
Hhay, hhay lubyan (I love you) !
Nna Cabḥa, s ukeεεeẓ, i Dda Akli
A nnger-ik, a tuqqiṭ-ik, d Taglizit kan i k-ixuṣṣen !
Ssi Σebdelwaḥed, icennu i Nna Cabḥa
” Nnaγ a Muḥend a mmi ; tameṭṭut-ik d taberkant”…
Dda Akli, s ccna
“Anef-as, anef-as a yemma ; ar γur-i d Tamarikant ; ay aγrib-iw ah !”.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D acu-tt Lunǧa-yagi i d-yernan ?!
Bu yetran
D itri ! D itri !...
Ssi Rabeḥ
D agerruj ! D agerruj !...
Ssi Σalem
D asefru ! D asefru !...
Ssi Σebdelbaqi
Tagi d Nna Cabḥa-nsen, akken qqaren : D azgen n tmetti yeεni "nniṣf lmujtameε". (Ad yeffer deffir-s.) “Warau kulli rajulin imraa !".
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
I tura wwḍen-d yakk imettekkiyen-nni-inek ?
Ssi Σebdelbaqi, iḥetteb
1, 2, 3, 4, 5... Ixuṣṣ Ssi Fenyan, ma d Ssi Mensi ur t-id-nencid ara, waqila nettu-t !
Ssi Fenyan
Aql-i da.
Tarbaεt-nni merra ad ttsekkiden akin d wakka anda ara t-ẓren.
Ssi Σebdelbaqi
Anda-k a lhemm ?!
Ssi Fenyan
Aql-i da.
Ssi Σebdelbaqi
Anda da ?!
Ssi Fenyan, ad yewwet s ufus-is di lqaεa
Dagi, di lqaεa.
Bu yetran, i Ssi Σebdelbaqi
A t-id-awiγ ?
Ssi Σebdelbaqi
Awi-t ! (Bu yetran a d-yerfed Ssi Fenyan, a t-yessers γef ṭṭabla. Ssi Σebdelbaqi ad yili itah, mi ara d-yezzi, a t-id-yaf akken, ad isuγ γef Bu yetran.) Wi k-yennan awi-t-id γer da ?!
Tarbaεt, s wefjaε
Aγerda !
Ssi Σebdelbaqi, i Bu yetran
Nniγ-ak awi-t akin, mačči γer da !
Bu yetran a d-yerfed Ssi Fenyan, a t-yesbedd s tmara ger imettekkiyen.
Ssi Fenyan, ad yeγli γer lqaεa
Yerḥem waldik !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
Imettekkiyen-agi-inek : wa meḍbur, wa mekṣur, wayeḍ ma iεebbic xlaṣ !
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
I tura amek ara nexdem ?!
Ssi Σebdelwaḥed
Win iγaben ttut-t (Yeqsed-d Ssi Mensi), win yegnen dlet-t (Ad iwehhi γer Ssi Fenyan), ma d win iḥeḍren fket-as tunet (Dagi ad iwehhi γer Nna Cabḥa-nsen.)
Ssi Σebdelbaqi, i imettekkiyen
Ihi, imettekkiyen n lεezz d lḥerma a d-qeddmen iman-nsen !
Imettekkiyen a d-ttεeddayen yiwen yiwen zdat Ssi Σebdelwaḥed, yal wa anti talγa neγ ṣṣifa s wayes ara d-iqeddem iman-is.
Bu yetran, s tameẓẓyant
A win yettagaden ccwal, i lehna s wacu d-tettas !
Ssi Σebdelwaḥed, yugad, yettergigi.
Ssi Rabeḥ, s twerqet n yedrimen, a s-yesbuḥru
Win yebγan abγer (lfayda) yesεu-t, win yebγan lhemm yerwu-t !
Ssi Σebdelwaḥed ad yerḥu si tismin.
Ssi Σalem, a s-yesbuḥru s tezmamt
Win ur nezmir i nnwal, xerṣum s wawal !
Ssi Σebdelwaḥed, ad yezzuγer Ssi Σalem
Neγ mel-as abrid i uderγal.
Si Σalem ad yerr iman-is d aderγal n tidet, ad yebγu a s-iger irebbi i Nna Cabḥa, nettat a s-tezwi afus-is a t-twelleh γer Dda Akli, alamma tewwet-it-id yir rriḥa, d wamek ara yuγal s amkan-is.
Dda Akli, ad yecrew tidi
Ur tetthennaḍ alammi εettben wiyaḍ !
Ssi Σebdelwaḥed ad yeṭṭef anzaren-is si yir rriḥa i t-id-yettawḍen.
Ssi Σebdelbaqi
Ssi Fenyan, qeddem-d iman-ik !
Ssi Fenyan, i Ssi Σebdelwaḥed.
Rrbeḥ, a rrbeḥ !
Ssi Σebdelwaḥed, i yiman-is
Cukteγ yella kra n lbaḍna i yesεa wemcum-agi ?! (Ad yaẓ γur-s, a s-yefk tameẓẓuγt.)
Ssi Fenyan, i Ssi Σebdelwaḥed, s leεqel
Ṭṭes ar azal, a d-tafeḍ sseεd-ik mazal !
Ssi Σebdelwaḥed, ad yettfa
Am wakken i t-tufiḍ keččini, a win ibennun leṣwar s tili.
Nna Cabḥa-nsen, i Ssi Σebdelwaḥed
(Ad tessuden afus-is –nettat- a t-tsuḍ am akken tceyyeε-as-d sslam.) Acḥal i yesha lexrif, di ccetwa yedda εeryan !
Ssi Σebdelwaḥed, yessetḥa, yeṭṭef aserwal-is
Σeryan !
Ssi Σebdelbaqi, i imettekkiyen-nni
Tanemmirt-nwen !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
Ihi tura, γer-asen-d lqanun-nni n lbuṭ !
Ssi Σebdelbaqi
Ihi atan ar γur-wen, slet-d mliḥ : Amgerḍ amezwaru yeqqar-d...
Ssi Σebdelwaḥed
” Amagrad”, mačči amgerḍ !
Ssi Σebdelbaqi
Kif-kif !
Ssi Σebdelwaḥed
Rnu, ssefhem-asen-d i iεejmiyen-agi ur nessin ara taεrabt !
Tarbaεt, rfan, a d-suγen γef tikkelt
Amek, amek ! Terriḍ-aγ d iεejmiyen !?…
Ssi Σebdelbaqi
”L’aεjem”, mačči iεejmiyen a Ssi Σebdelwaḥed !
Ssi Σebdelwaḥed
Am ccetwa, am lexrif.
Ssi Σebdelbaqi, ikemmel taγuri
Amgerḍ amezwaru yeqqar-d : Yal imettekki a d-yawi tawacult-ines, akken ad nẓer ma d mmi-s n laṣel. Amgerḍ wis-sin, yeqqar-d : Yal imettekki a d-imel lḥerfa-s. Amgerḍ wis-kraḍ yeqqar-d: Yal imettekki a d-imel azamul (symbole) i yextar i tḥemmalt-is. Amgerḍ wis-kuẓ yeqqar-d: Yal imettekki a d-imel tudds (organisation) ideg ara yettekki, neγ tama iγer ara imal. Amgerḍ wis-semmus yeqqar-d: Yal imettekki a d-imel ahil-ines. Amgerḍ wis-sḍis: Wagi ur ken-yeεni ara.
Ssi Σebdelwaḥed ad yeṭṭef aqerruy-is yugad.
Tarbaεt, s wurfan
Amek ur d aγ-yeεni ara ?!
Ssi Σebdelbaqi, isuγ fell-asen
Nniγ-awen-d ur ken-yeεni ara !... Tura ihi, ad nεeddi γer wemgerḍ amezwaru. Bu yetran i twacult-inek ?
Bu yetran, ad yaẓ γur-s
Attan di tzeqqa uraǧu.
Ssi Σebdelbaqi
Ruḥ awi-ten-id !
Bu yetran
Ugaden !
Ssi Σebdelbaqi
D acu i ugaden ?!
Bu yetran
Ugaden lexyal.
Ssi Σebdelbaqi, yewhem, i Ssi Σebdelwaḥed
A k-yeqqar ugaden lexyal !?
Ssi Σebdelwaḥed
Ddu yid-s wali ma d tidet i d-yenna.
Bu yetran ad yezwir ad yernu deffir-s Ssi Σebdelbaqi, ad iteddu a t-yettεayab, alamma dergen deffir usaber (aridu) ad yebdu a s-d-yettqeddim tawacult- ines.
Bu yetran
Jeddi, Jida, Baba, Yemma, Tameṭṭut-iw, Mmi, Yelli.
Mi ara d-uγalen, a d-yezwir Bu yetran, a t-id-yeḍfer Ssi Σebdelbaqi.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D tidet i d-yenna ?
Ssi Σebdelbaqi
A wigi, ttagaden lexyal !
Ssi Σebdelwaḥed
Σni d Ddunkicuṭ !?
Ssi Σebdelbaqi
Di Lamančča Ṣinyur.
Ssi Σebdelbaqi
Ssi Rabeḥ i twacult-ik ?
Ssi Rabeḥ, ad yaẓ γur-s
Attan di tzeqqa uraǧu.
Ssi Σebdelbaqi
Ruḥ awi-ten-id !
Ssi Rabeḥ
Ugaden !
Ssi Σebdelbaqi
D acu i ugaden ?!
Ssi Rabeḥ
Ugaden tiṭ.
Ssi Σebdelbaqi, yewhem, i Ssi Σebdelwaḥed
A k-yeqqar ugaden tiṭ !?
Ssi Σebdelwaḥed
Ddu yid-s wali ma d tidet i d-yenna.
Ssi Rabeḥ ad yezwir, ad yernu deffir-s Ssi Σebdelbaqi ad iteddu a t-yettεayeb alamma dergen deffir usaber (aridu), ad yebdu a s-d-yettqeddim tawacult- ines.
Ssi Rabeḥ
Jeddi, Jida, Baba, Yemma, Tameṭṭut-iw, Mmi, Yelli.
Mi ara d-uγalen, a d-yezwir Ssi Rabeḥ, a t-id-yeḍfer Ssi Σebdelbaqi.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D tidet i d-yenna ?
Ssi Σebdelbaqi
A wigi, ttagaden, tiṭ !
Ssi Σebdelwaḥed
Σni d Σli Baba !?
Ssi Σebdelbaqi
Akk d rebεin imukar.
Ssi Σebdelbaqi
Ssi Σalem i twacult-ik ?
Ssi Σalem, ad yaẓ γur-s
Attan di tzeqqa uraǧu.
Ssi Σebdelbaqi
Ruḥ awi-ten-id !
Ssi Σalem
Ugaden !
Ssi Σebdelbaqi
D acu i ugaden ?!
Ssi Σalem
Ugaden tafat.
Ssi Σebdelbaqi, yewhem, i Ssi Σebdelwaḥed
A k-yeqqar ugaden tafat !?
Ssi Σebdelwaḥed
Ddu yid-s wali ma d tidet i d-yenna.
Tikkelt-a, ad yezwir Ssi Σebdelbaqi ad yernu deffir-s Ssi Σalem, akken ara awḍen γer tewwurt, a t-id-yeṭṭef si tayet uneggaru-yagi, a s-yini s wurfan.
Ssi Σalem
Lḥerma, lḥerma ! (Iteddu ad yettusu).. Mi ara dergen deffir usaber (aridu) ad yebdu a s-d-yettqeddim tawacult- ines.: Jeddi, Jida, Baba, Yemma, Tameṭṭut-iw, Mmi, Yelli. (Mi ara d-uγalen, Ssi Σalem a
d-idemmer Ssi Σebdelbaqi.) Ffeγ, a k-teffeγ terwiḥt !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D tidet i d-yenna ?
Ssi Σebdelbaqi
A wigi, ttagaden, tafat !
Ssi Σebdelwaḥed
Σni d Bururu !?
Ssi Σebdelbaqi, am Bururu
Uuuwww !
Ssi Σebdelbaqi
Dda Akli, i twacult-ik ?
Dda Akli, ad yaẓ γur-s
Attan di tzeqqa uraǧu.
Ssi Σebdelbaqi
Ruḥ awi-ten-id !
Dda Akli
Ssetḥan !
Ssi Σebdelbaqi
D acu i ssetḥan ?!
Dda Akli
Ḥaca-k, ttraḥen d tidi.
Ssi Σebdelbaqi, yewhem, i Ssi Σebdelwaḥed
A k-yeqqar ttraḥen d tidi !?
Ssi Σebdelwaḥed
Ddu yid-s wali ma d tidet i d-yenna.
Dda Akli ad yezwir, ad yernu deffir-s Ssi Σebdelbaqi, ad iteddu a t-yettεayab, alamma dergen deffir usaber (aridu) ad yebdu a s-d-yettqeddim tawacult-ines.
Dda Akli
Jeddi, Jida, Baba, Yemma, Tameṭṭut-iw, Mmi,Yelli.
Mi ara d-uγalen, a d-yezwir Dda Akli, a t-id-yeḍfer Ssi Σebdelbaqi.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
D tidet i d-yenna ?
Ssi Σebdelbaqi
A wigi, ttraḥen d nnger !
Ssi Σebdelwaḥed
Σni d itibib !?
Ssi Σebdelbaqi
A d ṭṭikuk… Ssi Fenyan ! (Ssi Fenyan a t-yaγ lḥal igen, ur s-d-yettarra ara. A s-yessiwel i tikkelt-niḍen.) Ssi Fenyan !
Ssi Fenyan, a d-yedduqes, a s-d-iwehhi
Rrbeḥ, rrbeḥ !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi yerfan
Ur teẓriḍ ansi ara k-d-yekk rrbeḥ, ulaεudd ahat ad trebḥeḍ di lǧerra-s ?
Ssi Σebdelbaqi, ad ibedd zdat n Ssi Fenyan
Nniγ-ak i twacult-ik ?
Ssi Fenyan
Nniγ-ak tugi a d-teddu.
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
Amek tugi a d-teddu ?!
Ssi Fenyan
Qqaren-ak ar lbuṭ i d-iteddun.
Ssi Σebdelbaqi
Ihi uγal !
Ssi Fenyan
Nniγ-ak aql-i wwiγ-d “Livridfamil”.
Ssi Σebdelbaqi
Awi-t-id γer da.
Ssi Fenyan
Yya-d jbed-it-id, attah dagi di lǧib-iw.
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
Daγen !
Ssi Σebdelwaḥed
Wi yecqan ! Ulac fell-as.
Ssi Σebdelbaqi ad iger afus-is, a d-yejbed tazmamt-nni n twacult si lǧib n Ssi Fenyan, ad yeḍs.
Ssi Σendelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
Niγ ulac deg-s “ trafik ” ?
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
Yexḍa, axaṭer yeffeγ-d si tγiwant n tmurt uεekki.
Ssi Σebdelbaqi, yeqqar tazmamt, i Ssi Fenyan
D acu-yak-t "Rripu" ?
Ssi Fenyan
D jeddi.
Ssi Σebdelbaqi
D acu i k-tettili Rraḥa ?
Ssi Fenyan
D jida.
Ssi Σebdelbaqi
I "Ccumaǧ " ?
Ssi Fenyan
D baba.
Ssi Σebdelbaqi
I Tlexxaxt, d acu i k-tettili ?
Ssi Fenyan
D yemma εzuzu.
Ssi Σebdelwaḥed, s ukeεεeẓ
A teǧǧa-d argaz ad ibarek Rebbi !
Ssi Σebdelbaqi
I Tguni-yagi, d acu-yak-tt ?
Ssi Fenyan, s usetḥi
D tameṭṭut-iw.
Ssi Σebdelwaḥed, s ukeεweẓ
D tameṭṭtut-is ḥacakum !
Ssi Σebdelbaqi
D acu-yak-t Berragda ?
Ssi Fenyan
D mmi εzizen.
Ssi Σebdelbaqi
D acu i k-tettili Tγimit ?
Ssi Fenyan
D yelli.
Ssi Σebdelbaqi
D tagi i tawacult neγ ad teqqim ! (A s-yerr tazmamt-nni i Ssi Fenyan.)
Ssi Fenyan
Err-it-id γer Lǧib-iw !
Ssi Σebdelbaqi, ad yerr tazmamt γer lǧib n Ssi Fenyan
A ziγen yexḍa-k weεdaz ! (Ad yezzi γer Nna Cabḥa-nsen.) I twacult-im a Nna Cabḥa-nsen ?
Nna Cabḥa-nsen, s ttnefcic
Ur sεiγ ara tawacult.
Ssi Σebdelbaqi
Amek, amek ?!
Nna Cabḥa-nsen
Imi tugi a d-teddu. ihi, γas ttεudd ur sεiγ ara tawacult.
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
I tura, amek ara nexdem ?!
Ssi Σebdelwaḥed
Ẓer lqanun d acu d-yeqqar !
Ssi Σebdelbaqi, ad yesferfud di tewreqtin-nni
Ixef amezwaru n wemgerḍ amezwaru, yeqqar-d : Tameṭṭut ur nesεi imawlan, d ddula i d imawlan-is. (Dagi ad yewwet deg yedmaren-is. Ssyen, ad yernu ad yesteqsi Nna Cabḥa-nsen.)
I warraw-im ?
Nna Cabḥa-nsen
Ur sεiγ ara dderya.
Ssi Σebdelbaqi mi ar yesked di Ssi Σebdelwaḥed, aneggaru-yagi a s-d-yeγmez, zuni wwet nneḥ.
Ssi Σebdelbaqi ad yesferfud di tewreqtin-nni.

Ssi Σebdelbaqi
Lqanun n tmurt-nneγ yessebγas wid ur nesεi ara dderya, axaṭer ǧǧan-aγ-d lemtel “Liẓaẓtak”…
Dda Akli
Wellah ar tesmektaḍ-iyi-d s “listak” !
Ssi Σebdelwaḥed, i Dda Akli
Truḥeḍ akk d aεebbuḍ, ad teččeḍ aqerruy-ik !
Ssi Σebdelbaqi, i Nna Cabḥa-nsen
I wergaz-im ?
Nna Cabḥa-nsen
Briγ-as.
Ssi Σebdelbaqi, s wewham
Amek, amek ?!
Nna Cabḥa-nsen
Nniγ-ak briγ-as.
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
Amek ara nexdem ?!
Ssi Σebdelwaḥed
Ẓer lkanun ; bγiγ a d-iniγ ẓer lqanun, d acu d-yeqqar ?!
Ssi Σebdelbaqi, ad yesferfud di tewreqtin-nni, i yiman-is
Lqanun... Tameṭṭut... Argaz...
Ssi Σalem, ad yewwet di ṭṭabla, s wurfan
Tebra ma teḍra-tt tagi ! Tameṭṭut mebla argaz. (Ad iwehhi γer Nna Cabḥa-nsen, ad yernu ad iwehhi γer yiman-is.) Yif-itt wezduz umehraz. (Dagi ad iwehhi γer Ssi Fenyan.)
Ssi Σebdelbaqi, yewhem, i Ssi Σebdelwaḥed
Amek ara nexdem ?!
Ssi Σebdelwaḥed
A tt-nefk ad tejweǧ.
Ssi Σebdelbaqi
Yerbeḥ, yerbeḥ. (Ad yesferfed di tewreqtin-nni.) Lqanun n tmurt-nneγ, yefka lḥeqq i tmeṭṭut akken ad textir argaz i tt-iwulmen. (Dagi ad iwehhi γer yiman-is.)
Ssi Fenyan
Aql-i da.
Ssi Σebdelbaqi, s uεekki
D tagi i wumi qqaren : Ay argaz kker a d-tzedmeḍ !...
Ssi Fenyan
Ur zmireγ.
Ssi Σebdelbaqi
Ay argaz kker a d- tagmeḍ !
Ssi Fenyan
Ur zmireγ.
Ssi Σebdelbaqi
Ay argaz kker a d- tjewǧeḍ !
Ssi Fenyan
Zemreγ, zemreγ...
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
I jjwaǧ tzemreḍ ah ! Gen ad yesgen Rebbi tassirt-ik.
Nna Cabḥa-nsen
Anwi ara xtireγ, tura ?! (Ad txemmem cwiṭ.) Bu Yetran ; d bab n yiγil. Meqqar a yi-iḥudd. Ssi Rabeḥ d bab n wedrim ; ad iṣerref fell-i, ad idireγ di rrbeḥ ar yiri. Ssi Σalem d bab n tmussni, meqqar a yi-d-yettaru isefra ; nekk a ten-id ssufuγeγ d tiktabin, tisfifin, d wayen nniḍen... Ma uγeγ Dda Akli ; dγa a t-rreγ d akli, meqqar ad yexdem fell-i ; a yi-yessirid iceṭṭiḍen, leqlul neγ lemmaεen, nekk a tt-rreγ ala i yiḍes... Ma d Ssi Fenyan, wagi iban, meqqar a yi-yettεassa axxam, nekk ad stifeγ i umenṭer. Ssi Σebdelbaqi d netta i d aqerruy yettxemmimen. Wigi yakk γef ufus-is iteddun. Meεni Ssi Σebdelwaḥed a t-iγaḍ lḥal, a t-yesṭixxer. Ihi nekk, ad aγeγ Ssi Σebdelwaḥed.
Ssi Σebdelwaḥed, s wewham
D ayagi kan i d iyi-ixuṣṣen !
Ssi Σebdelbaqi, s uγiwel
Dayen textar a Ssi Σebdelwaḥed ! Ihi, εelleq-as taxatemt.
Ssi Σebdelwaḥed mi ara s-yeg taxatemt i Nna Cabḥa-nsen, ad yettru.
Ssi Σebdelbaqi, s uεekki
D wigi i d imeṭṭawen n wuccen.
Ssi Σebdelwaḥed, s wesnixfet
Tagi ur tesεi ara “laṭay”, nekk bγiγ Munika Liwinski !
Ssi Σebdelbaqi, a d-yejbed lkaγeḍ
Tura, laqen sin inagan ara yestenyin leεqed-agi.
Dda Akli
Aql-i da, ad stenyiγ…
Ssi Σebdelbaqi
Keččini fuḥen ifassen-ik, la yaǧuz !... A d-iεeddi Ssi Rabeḥ akk d Ssi Fenyan.
Ssi Rabeḥ
Yerbeḥ, yerbeḥ.
A d-yaẓ ad yestenyi s twerqet n wedrim (abeyyiḍ), ad yebγu a s-tt-yaker Ssi Σebdelbaqi ur izemmer ara acku yeṭṭef-itt mliḥ s iḍudan-is.
Ssi Σebdelbaqi
I kečč a Ssi Fenyan ?
Ssi Fenyan
Ur zmireγ…
Nna Cabḥa-nsen
Ax efk-as taḥekket-agi-inu n “lmakiyyaj”akken ad yestenyi yes-s.
Mi ara s-tt-yawi Ssi Σebdelbaqi, ad yebbeγ deg-s aḍad n Ssi Fenyan, a t-yessers γef leεqed-nni. Ssi Fenyan ad yemceḥ aḍad-is.
Ssi Fenyan
D aẓidan a Nna Cabḥa, lemmer γas a yi-d-ternuḍ cwiṭ !
Nna Cabḥa-nsen
A k-d-rnuγ taqriḥt-ik !
Ssi Σebdelbaqi, i Dda Akli
Kečč a Dda Akli, aql-aγ nesskellef-ik s leqdic n tmeγra !
Dda Akli, s weεdaz
Yerbeḥ.
Ssi Σebdelbaqi, i Bu Yetran
Kečč ay afesyan n “ Liṭa sivil ”eg-as-d ṭṭabeε i leεqed-agi ! (Dagi, ad yeḍbeε leεqed-nni s
tmeẓyant-is.)
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σalem
Kečč a Ssi Σalem, aγ amiεruf (Yeqsed a d-yini lmeεruf.)
Ssi Σalem, ad yessemdi urawen-ines
Ammin ! (Dagi ad iwehhi γer yiman-is, acku yeqsed a d-yini : Am win.)
Nna Cabḥa-nsen, s ttnefcic
Ma d tameγra sγur-i. (Ad-tecnu yiwet tezgart si tezlit-nni n Karima :
“ Ass-a nezha
S wexxam yebha
Ass-a nezha
S teslit telha...”.)
Dagi, tarbaεt merra ad ttceqqiren, ad ceṭṭḥen. Ssi Σebdelbaqi ad yerfu, ad yeddez s uḍar-is di lqaεa.
Ssi Σebdelbaqi
Dayen. Yeqqerṣ ṭṭbel, yefra wurar ! (Mi ara yetthedden cwiṭ.) Ihi tura, ad nεeddit γer wemgerḍ wis-sin, i d-yeqqaren : Yal imettekki, a d-imel lḥerfa-s. (A d-yaẓ, ad yeqqim γer tama n Ssi Σebdelwaḥed, ad yessiwel.) Bu Yetran !
Bu Yetran a d-iεeddi, a sen-d-yefk yiwen lγerḍ.
Ssi Σebdelwaḥed, yewhem, i Ssi Σebdelbaqi
D acu-t bu tacciwin-agi ?!
(Bu Yetran a d-yejbed tameẓẓyant-is, ad yeṭṭef di nnican, ad yeqqreṣ fell-asen. Ssi Σebdelwaḥed akk d Ssi Σebdelbaqi a d-γlin γer lqaεa, a d-isuγ Ssi Σebdelwaḥed.) Ad yemneε Rebbi aqerruy-iw !
Ssi Σebdelbaqi
Ttexṭi rasi wetfut ! (Ssi Σebdelbaqi ad yessiwel i Ssi Rabeḥ, a d-yaẓ uneggaru-yagi a sen-d-yefk tacacit-is. Mi ara tt-ṭṭfen, a sen-d-iḍegger aqarid (tapyast n wedrim) akken ara kkren a tt-ṭṭfen, ad γlin i sin.)
Ssi Σebdelwaḥed, s isuγan
Ɣli-d ay abexsis !...
Ssi Σebdelbaqi
... Deg yimi-w ! (Ssi Σebdelbaqi ad yessiwel i Ssi Σalem, a d-yaẓ uneggaru-yagi, a sen-d-yawi asefru.)
Ssi Σalem
Ya Ssi Σebdelwaḥed, Ya Nnayiru !...
Ssi Σebdelwaḥed
Ya lil !
Ssi Σalem
Ya Ssi Σebdelbaqi, Ya Muḥerramu !...
Ssi Σebdelbaqi
Ya εin !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σalem
Amek i s-qqaren i ṣṣenf-agi n tmedyezt ?
Ssi Σalem
Wagi qqaren-as « Ufṣiḥ ». A wen-d-rnuγ wayeḍ, isem-is Zidan.
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
Awwah...! Zidan-agi, ẓẓayet turart-is.
Ssi Σalem
Ihi, a wen-d-awiγ yiwen n cciεr lmeṭḥun ! (Yeqsed a d-yini Lmelḥun.)
Ssi Σebdelwaḥed
Aha kan !
Ssi Σalem
(A sen-d-yawi lemdeḥ-nni n Sliman Cabi :
“...Wwin-aγ-id lqahwa
Nufa-tt teččur d ttelwa
Win i tt-yeswan γef lexwa
Ad itekker, ad yettγimi....”)
Dagi, ad jeddben akken ma llan, alamm εyan.
Ssi Σebdelbaqi, ad isuγ
Ayya ! Cwiṭ i imelliḥen ! (Ad yessiwel i Dda Akli, a d-yaẓ uneggaru-yagi, a sen-d-yefk yiwet teswalt ad tt-ṭṭfen.)
Ssi Σebdelwaḥed, s wewham
D acu-tt tagi, εni d tunṭict ?!
Dda Akli ad yerfed asekreḍ (timeṣleḥt), ad yefreḍ yes-s, a ten-id-yesγumber s uγebbar. Ssi Σebdelwaḥed akk d Ssi Σebdelbaqi ad ttusun.
Ssi Σebdelwaḥed
Axxam-is ur d as-yezmir...
Ssi Σebdelbaqi
I lǧameε yeṭṭef-as amezzir ! (Ad yessiwel i Ssi Fenyan, aneggaru-yagi si tama-s a sen-d-yessiwel s leεqel kan.)
Ssi Fenyan
Rbeḥ, rbeḥ !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
Ccukteγ tella kra n lbaḍna i yesεa ?! (Ad bedden i sin zdat-s.)
Ssi Fenyan
Dlet-iyi-d !
Ssi Σebdelwaḥed
Ssu-yas...
Ssi Σebdelbaqi
Sbuḥru-yas !
Ssi Fenyan
(A sen-d-yefk tasbaḥrut.) Deg leεnaya-nwen sbuḥrut-iyi-d ! (A s-sbuḥruyen.)
Ssi Σebdelwaḥed
Argaz ur nxeddem...
Ssi Σebdelbaqi
Efk-as taruka ad yellem ! (Ad yessiwel i Nna Cabḥa-nsen, a d-taẓ tneggarut-agi, a sen-d-tefk snat temḥermin.)
Nna Cabḥa-nsen
Attah lḥerfa-w s taεrabt lfuṣḥa (A d-tecnu yiwet tezgart si tezlit-nni n Buεlam Caker :
“Huzz, huzz a Yamina
Aεeqqa n lǧuz
Huzz, huzz a Yamina
Tbedleḍ-t s lmuz...”.)
Dagi ad ilin ceṭṭḥen akken ma llan, akken alamma tessusem.
Ssi Σebdelwaḥed, ad isuγ
Yaḥḥu...!
Nna Cabḥa-nsen
Ma s tmaziγt lfuṣḥa, attah (A d-tecnu yiwet tezgart si tezlit-nni n Hawwari Ddufan :
“Cḥal nebγi nqellec εemri
Cḥal nebγi
Cḥal nebγi nqellec εemri
Cḥal nebγi...“.)
Dagi ad ilin ceṭṭḥen akken ma llan, akken alamma tessusem.
Ssi Σebdelbaqi, ad isuγ
A kkwi…! (Mi ara tetthedden cwiṭ tegnit si ccḍeḥ-nni.) Ihi tura, ad nεeddit γer wemgerḍ wis-kraḍ i d- yeqqaren : Yal imettekki, a d-imel azamul i yextar i tḥemmalt-is.
Bu yetran, i Ssi Σebdelwaḥed
Jebdeγ amrar, yenhez wedrar. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Rabeḥ, i Ssi Σebdelwaḥed
Win ur neqbiḥ, leεmer yerbiḥ. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σalem, i Ssi Σebdelwaḥed
Bu yiles, medden akk ines. (Ad yuγal s amkan-is.)
Dda Akli, i Ssi Σebdelwaḥed
S yiγil aberkan, i ntett aγrum azeddgan. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Fenyan, yessawel s leεqel i Ssi Σebdelwaḥed
Rbeḥ, rbeḥ ! (Yuẓ-d γur-s, a s-yefk tameẓẓuγt.) Win ijaḥen yertaḥ, i win iεemren d acu d-yessuli ?
Ssi Σebdelwaḥed, s wurfan
Yessuli-d i d-tessuliḍ kečč, a win ibennun leṣwar s tili ! (A d-yuγal s amkan-is.)
Nna Cabḥa-nsen, i Ssi Σebdelwaḥed
Ttif tameṭṭut iḥerrzen, wala tayuga ikerrzen.
Ssi Σebdelbaqi
Ihi tura, ad nεeddit γer wemgerḍ wis-kuẓ i d- yeqqaren : Yal imettekki, a d-imel tuddsa iγer ara yekcem…
Ssi Σebdelwaḥed
Neγ tama iγer ara imal.
Bu yetran, i Ssi Σebdelbaqi
Nekk, ad kecmeγ γer “l’ Otan”. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
” Impiryalist” !
Ssi Rabeḥ, i Ssi Σebdelbaqi
Nekk, ad kecmeγ γer “F.M.I” akk d “l’O.M.C”. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
”Burjwazizt” !
Ssi Σalem, i Ssi Σebdelbaqi
Nekk, ad kecmeγ γer “La Frankufuni”. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
”Ḥizb Fransa” !
Dda Akli, i Ssi Σebdelbaqi.
Nekk, ad kecmeγ γer “L’U.G.T.A”. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
Ad yefreḥ Sidi Ssaεid !
Ssi Fenyan, yessawel s leεqel i Ssi Σebdelbaqi
Rbeḥ, rrbeḥ ! (Yuẓ-d γur-s, a s-yefk tameẓẓuγt.) Nekk ad kecmeγ s usu, u ad maleγ γer tsumta.
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
Gen, ad tegneḍ yiwet ! (A d- yuγal s amkan-is.)
Nna Cabḥa-nsen, i Ssi Σebdelbaqi
Nekk, ad kecmeγ γer “l’A.A.K” (Tiddukla Inaẓuren n Leqbayel) akk d “l’A.P.I.C.O” (Tiddukla Uḥuddu akk d uwenneε n ccna n Wehran).
Ssi Σebdelwaḥed
Amarezg-ik a Lewnis ! Amaseεd-ik a Neṣru !
Ssi Σebdelbaqi
Ihi tura, ad nεeddit γer wemgerḍ wis-semmus i d- yeqqaren : Yal imettekki, a d-imel ahil-ines.
Bu yetran, i uzayez
Atan wahil-inu : Nekk, a d-rreγ laman di “Klab debban”, a d-ḥawceγ akk itran yellan deg igenwan, a ten-id-rreγ γef tuyat-iw. Ad εiwneγ “Grindayẓer” di lbuṭ i d-iteddun. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
I ”Σemmu Waḥid meskin“ ?!
Ssi Σebdelbaqi
I “Pikačču meskint” ?!
Ssi Rabeḥ, i uzayez
Atan wahil-inu : Nekk, ad zzenzeγ akk ayen yellan seddaw tmurt, d wayen yellan nnig tmurt ; ad zzenzeγ “Sonatrach”, ad nidiret s leεcur akk d zzakat. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
Barakat !
Ssi Σebdelbaqi
Xxah fell-ak !
Ssi Σalem, i uzayez
Atan wahil-inu : Ad geγ yiwen ”lfesti-bal” dagi, yiwen umehrajan di Fransa. Ad menεeγ “alef layla u layla” di Belεebbas, Dilam Σli a s-geγ tilas, Numidya n Wehran terwi fell-as. (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed
Tγezzaḍ-as!
Ssi Σebdelbaqi
D ayagi kan i d ddwa-s !
Dda Akli, i uzayez
Atan wahil-inu : Tebra ma εawdeγ a tt-sṭebṭbeγ. A tt-rreγ ala i “sskivaj d li kunji”. Akken qqaren : ”Ragda wetmunji” (Ad yuγal s amkan-is.)
Ssi Σebdelwaḥed akk d Ssi Σebdelbaqi ad wehmen.
Ssi Fenyan, yessawel s leεqel i Ssi Σebdelbaqi
Rbeḥ, rbeḥ !
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
Dayen, rebḥeγ-t ufiγ-t !
Ssi Fenyan, a d-yerfed taqerruyt-is, s leεqel
Atan wahil-inu : Tebra ar tt-rretεeγ d iḍes, alamma ugareγ “Ahl lkehf”, wid-nni yegnen akken 5 leqrun. Yernu, kra yellan atan deg ufus-iw ; imi di targit yeshel kullci. (Ad yuγal s iḍes-is.)
Ssi Σebdelwaḥed akk d Ssi Σebdelbaqi ad wehmen.
Nna Cabḥa-nsen, i uzayez
Atan wahil-inu : Ad ttekkiγ deg useggas n Ledzayer di Fransa. Daya. Akken qqaren : Ttif takemmict n "l’Uru", wala ccwari n duru. Yaḥḥu...!
Ssi Σebdelwaḥed
Ini-yas tura ur tessin ara leṣlaḥ-is !
Ssi Σebdelbaqi
Ihi, ruḥet tura ad tbuṭim.
Ad ffγen mseḍfaren, wa deffir wayeḍ, ma d Ssi Fenyan a t-ibibb Dda Akli. Ara d-yegrin di tzeqqa-nni, ala Ssi Σebdelwaḥed akk d Ssi Σebdelbaqi. Tallit wezzilen kan, a d-yekcem yiwen wergaz, yegla-d s yiwet twerqet.
Argaz
Agemmuḍ (résultat) n lbuṭ !
Mi ara s-tt-yefk i Ssi Σebdelbaqi, ad yeffeγ winna. Imettekkiyen-nni a d-kecmen refden-d yiwen usenduq am winna ideg ttawin lmiyyet, anagar kan Nna Cabḥa-nsen i d-iteddun tettεennin, tettcebbiḥ deg yiman-is, akk d Ssi Fenyan i d-yettmuruden, deg yimi-s yiwet twerqet. Mi ara d-awḍen γer Ssi Σebdelbaqi, a s-d-ssersen asenduq-nni γef ṭṭabla.
Ssi Σebdelbaqi, s wurfan
Awit-t akin γer lqaεa !
Mi ara t-ssersen di lqaεa
Bu yetran, i Ssi Fenyan
Efk-as agemmuḍ-nni n lbuṭ !
Ssi Σebdelbaqi, ad yesken tawerqet, s ukeεεeẓ
Fiḥel ad tceqqim iman-nwen. ”l’urijinal” attah γer γur-i i tella… (Ssi Σebdelwaḥed a t-yenbec am wakken ara s-yini ṭṭef-itt, ma ulac ad faqen. Ssi Σebdelbaqi a d-yessenser tawerqet-nni seg yimi n Ssi Fenyan, a tt-yaf tebzeg neγ tellexs, a tt-yewwet s cebbaṭi (s uḍar.) Exx...! Teččureḍ-tt d ileddayen !
Tarbaεt, γef tikkelt
Tḥeccmeḍ-aγ ay afenyan !
Ssi Σebdelwaḥed, i Ssi Σebdelbaqi
I ineγmasen-nni (imesjernanen) ?!
Ssi Σebdelbaqi
Σni ssetḥan ! (Din kan a d-kecmen kraḍ(3) ineγmasen, a ten-yemmager.) Ur yelli wayen ara neffer fell-awen. Kullec iban. Nekni zeddigit, nexḍa i texnanasin. (A d-yuγal s amkan-is.) Ihi tura, slet-d mliḥ ! Atan γer γur-wen ugemmuḍ n lbuṭ. (Dγa, a tt-neldi s yiwet tamawt yesεan azal meqqren.) Tikkelt-a, a rrbeḥ a tafat ; ula d wid yuγen tannumi ur ttbuṭin ara, tikkelt-a buṭin. Amedya, Qabilet Bni Nneεεam : tbuṭi.
Tarbaεt, γef tikkelt
Anεam buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Lεerc N at Ih, Ih : ibuṭi.
Tarbaεt, γef tikkelt
Ih buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Larijyun n Bni Wi, Wi ; tbuṭi.
Tarbaεt, γef tikkelt
Wi buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Ṣḥab Bni Wah, Wah : buṭin.
Tarbaεt, γef tikkelt
Wah buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Les Ait Booycot : buṭin.
Tarbaεt, γef tikkelt
Ibwaykuṭen buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Ula d At Ni, Ni, tikkelt-a : buṭin.
Tarbaεt, γef tikkelt
At Ni, Ni buṭin !
Ssi Σebdelbaqi
Tura ihi, ad nεeddit srid γer ugemmuḍ aneggaru : Amḍan n yemkellsen, llan : 26 imelyunen.
Amḍan n yembuṭiyen, llan : 2 imelyaren d 999 imelyunen, u 999 alef, u 999. Wid ibuṭin s « ih », llan : 2 imelyaren d 999 imelyunen, u 999 alef, u 996. Wid ibuṭin s « ala », llan : Ulac ! Amezwaru i d-yufraren, d Ssi Σebdelwaḥed.
Tarbaεt-nni ad teččeḥ.
Ssi Σebdelbaqi, i Ssi Σebdelwaḥed
Mebruk fell-ak, ay amnukal-nneγ. (A d-yezzi γer ineγmasen-nni.) Ihi, simmal ara yefren Ssi Σebdelwaḥed imlawiyen- ines, a d-nerr tura γef yesteqsiyen n tγamsa. Bismi-llah !
Aneγmas amezwaru
Amek ?! D amḍan n yembuṭiyen, akter n wemḍan n yemkellsen ?!
Ssi Σebdelbaqi
Axaṭer, buṭin yid-neγ imeddukal-nneγ n « εadem l’inḥiyyaz » ; imi ur ufin ara d wukud ara ddun, ddan-d yid-neγ nekni.
Aneγmas wis-sin
Anwi kraḍ-agi, ur nbuṭi ara ?
Ssi Σebdelbaqi
Yiwen d Lhacmi n Crif, axaṭer ur yestufa ara. Yeltha-d d uheggi n «C.N.S.A» (Taseqqamut taγelnawt i usellek n Ledzayer ), tajdiṭ. Wis-sin d : Ḥmed U Bella (Ben Bella), wagi yeεreq-as webrid. Iruḥ γer Lεiraq, ibuṭi γef Ṣeddam Ḥusin. Ma d wis-kraḍ d Ḥmed Aselmad, wagi yugi ad ibuṭi…
Bu yetran
Winna, d amaggad !
Ssi Rabeḥ
Winna, d amecḥaḥ !
Ssi Σalem
Winna, d lǧahel !
Dda Akli
Winna, d afenyan !
Ssi Fenyan, s wurfan, i Dda Akli
Qaḍer iman-ik... !
Nna Cabḥa-nsen
Σni tebγam ad tennaγem, γef ddra-s !
Bu yetran, i Ssi Σebdelbaqi
A t-id-awiγ ?! (Dagi, yeqsed-d Ḥmed Aselmad.)
Ssi Σebdelbaqi, s usuγu, i Bu yetran
Awi-t !
Ssi Σebdelwaḥed, yezzi γer Ssi Σebdelbaqi
(Ad ikerrec icenfiren-is, ad iwehhi γer ineγmasen-nni zuni yugad seg-sen.) Neḥnu ddimuqraṭiyun !
Ssi Σebdelbaqi, ad iwehhi γer tsenduqt n lbuṭ
Ddimuqraṭiya γer γur-neγ i d- tlul !
Aneγmas wis-kraḍ
Amek i d-yufrar Ssi Σebdelwaḥed u netta ur d-ibedd ara di lbuṭ ?!
Ssi Σebdelbaqi
Ur yelli wewham. D Sidi Ḥakim ur nesεi aḥkim, i t-id-yesbedden s lmendad iεessasen, ur nessin yiwen seg-sen.
Ineγmasen-nni ad refden ifassen-nsen, ad bγun a d-rnun isteqsiyen.
Ssi Σebdelbaqi, s usuγu
Dayen ! Tanemmirt-nwen… Ihi tura, ad neǧǧ tagnit i Ssi Σebdelwaḥed akken ad yefren imlawiyen-ines.
Ssi Σebdelwaḥed, ad ibedd di tlemmast n tzeqqa
Lmes’uliyya tteklif, laysa bi tecrif. (Ad yelḥu cwiṭ ad yettxemmim, a t-id-yeḍfer Ssi Σebdelbaqi, a s-d-yaẓ akersi, ad yeqqim. Ssyen, ad yebdu afran.) Ssi Fenyan, d iḍarren-iw ; fell-as ara yers leḥkem. (A d-yaẓ Ssi Fenyan yetteḥrurud, ad yeqqim zdat iḍarren n Ssi Σebdelwaḥed.) Dda Akli, d afus-iw ayeffus ; d netta ara irefden leḥkem. (A d-yaẓ Dda Akli, ad yeqqim γef tgecrar, di tama tayeffust, ad yerfed afus ayeffus n Ssi Σebdelwaḥed.) Ssi Rabeḥ, d lǧib-iw n daxel ; d netta ara iṣerrfen γef leḥkem. (A d-yaẓ Ssi Rabeḥ, ad yeqqim γef tgecrar, di tama taẓelmaṭ ; a d-iger tawerqet n wedrim γer lǧib n daxel n Ssi Σebdelwaḥed.) Ssi Σalem, d iles-iw ; yes-s ara yessiwel leḥkem. (A d-yaẓ Ssi Σalem, ad yeqqim γef tgecrar, di tama tayeffust, a d-iεelleq iles d aγezfan, d azeggaγ di temgerṭ n Ssi Σebdelwaḥed.) Nna Cabḥa-“nneγ” d ul-iw ; yes-s ara yettwiḥemmel leḥkem. (A d-taẓ Nna Cabḥa-nsen, ad teqqim γef tgecrar, di tama taẓelmaṭ ; a d-tεelleq ul d aγezfan, d azeggaγ deg yedmaren n Ssi Σebdelwaḥed.) Bu yetran, d aεrur-iw, d netta ara iḥadden leḥkem. (A d-yaẓ Bu yetran, a d-ileḥḥu d timendeffirt, ad yeffer iman-is deffir weεrur n Ssi Σebdelwaḥed, ala ifassen-is i d-yettbanen, acku yessuli-ten amzun yefka mayna.)
Ssi Σebdelbaqi mi ara d-yegri weḥd-s, ala netta i wumi ur d-yettunefk ara wemkan ; ad yettru, ad yettḥellil neγ ad yettḥawat di Ssi Σebdelwaḥed.
Ssi Σebdelbaqi
I nekkini a Ssi Σebdelwaḥed ?!...
Ssi Σebdelwaḥed
Ssi Σebdelbaqi, d aqerruy-iw ; d kečč ara yesselḥun leḥkem. (A d-yaẓ Ssi Σebdelbaqi yettaḍsa, ad yuqem aεnac neγ ttaj n ṣṣlaṭen-nni n zik γef uqerruy-is, ad iεelleq yiwen ukersi ameẓyan γef temgerṭ-is ; ad yali γef yiwen ukersi-nniḍen, a d-yifrir nnig-sen akk..( Dagi, a d-cnun akk γef tikkelt, yiwet tezgart si tezlit-nni n Si Muḥ :
“A win iγef yeshel walluy
Ḥader iman-ik di trusi...”.)
Ad xsint teftilin...