 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Racid BEGNAN: awaziw n Brtv
Anwa-t Racid BEGNAN
Racid Begnane d yiwen n wezwaw i d-yekkren di lezzayer tamanaɣt. Yekker-ed di lḥerrac maca werğin yettu tutlayt-is akk d iẓuran-is iqbayliyen.
Yekka dacu yekka di tmurt yiwi-d akayaḍ si tesdawit n tussengama n Lezzayer. Yekka kan kra, yunag ar Fransa anda i yekcem ar tseddawit akken ad iheggi agerdas n « Phd » i-d-ifuk deg useggas n 1994. Yerna yesɣer azal n sin iseggasen di Fransa, s-yin akin yunag ar Kanada. Yekcem ar tesdawit n Ottawa deg useggas 1997. Seg 2002 ar ass-a, Racid d aselmad di tseddawit n Cikutimi di Kanada. Racid d azwaw deg idim, yettbuddu-yas tayri i tutlayt-is, i inasayen n yezwawen i yawk ayen izemren ad yesbedden tamurt n leqbayel. Yettmenyaf tatrara a tt-ili d allal fuɣef ad senden yezwawen di leqdicat nnsen. Racid yettwasen aṭas ar yeqbayliyen, imi d awaziw i iqeddcen di BRTV. Yesbedd-ed aṭas n tedwilin di Kanada, di Marikan akk di tmurt. Nemlal-ed yid-s nqeṣṣer acḥal. Mačči d win ara tḥemreḍ imi ugtent ɣur-s tikta dayen kan. Kra a s-inin d agaruj fuɣef i iḍal. Nemlal-it-id, niwi-d yid-s awal ɣef leqdic-is ar Brtv di temrikt ugafa. Amek almi i d-yufa iman-is iqeddec ar Brtv ?
Mi iruḥ ar tmurt deg unebdu, yemlal-ed akk d Σli Ḥeğaz (yella d awaziw ula d netta di Brtv ussan-nni) mi imeslayen dɣa ɣef Tiliẓri akk d Brtv, yemla-yas dakken s ciṭ n wallalen amek yezmer wemdan ad iheggi kra n leqdic ifazen. Dɣa imesla-yas-d ɣef yiman-is amek ixeddem. Racid tusa-yas-d dɣa tekti n usekles n isura af leqbayel yettidiren di Kanada akkd Marikan. Yuɣa-d yiwet n Tkamiṛatt mi d-yuɣal ar Kanada, anda yedda a tt-yawi yid-s, s anda i t-εerḍen, ad yeglu yis-s… almi isiweḍ ixeddem isura-yis, iqeddec-iten akken iwilem. Amek almi i d-yiweḍ Racid ar wannar n taɣult ?
Zik-nni, ass mi tella ala tinna akken n waεraben yesṭerṭuren ala s taεrabt, izwawen ttwalin amaḍal amzun d timura iseqdacen taεrabt u i yuɣen tineslemt d tadyant tunṣibt, d wa i d amaḍal akk d Ccinwa daɣen. Kra n iseggasen s-deffir waya, nettmuqul tiliẓri iɣ-d-yettawḍen si Fransa : dɣa nuɣal nettwali amaḍal amzun ur nttekka ara deg-s. Amezwaru iberru-asen-d i isallen s taεrabt, wis sin iberru-yasen-id s tefransist. S tiṭ n wiyaḍ i nettwali, s yimi n wiyaḍ i nettmeslay. Ass-a tbeddel tegnitt akken yeqqar Racid BEGNAN. Ass-a, nekkni s leqbayel, yettunefk-aɣ ad nmeslay, ad nefk tiktiwin nneɣ, ad nmeslay ɣef iɣeblan nneɣ s tutlayt nneɣ. Nettaru-tent akken i sent-yettḥulfu wegdud nneɣ. Racid yuki seg zik i txutert n Taɣult ar wegdud, ama dɣa d tiliẓri neɣ ayen imu qaren « The mass-media » i yuɣalen am wemrig ger ifassen n wid i s-izemren. Ass-a, ula d nekkni, s tiliẓri am Brtv neɣ tid ad yasen ar zdat, nesεa awal-nneɣ s tmuɣli nneɣ, i d-neqqar s yiles nneɣ. Amek yeggar Racid Leqdicat-is ?
Akken i d-nenna d asawen-a, Racid d awaziw i iqeddcen u yettheggi tidwilin i d-tesεedday Brtv yal ddurt. Ayaki awk, Racid yeggar-it sɣur-s, si lğib-is, ulac win i t-yettxelliṣen ɣef leqdic-a. Yenna-yaɣ-in dakken yeggar-it i tmurt-is : tamurt n yezwawen, akk d yezwawen. Amek almi yessawaḍ Racid ad iger ttawil di leqdicat xas akken ixeddem (d aselmad di tseddawit), ɣur-s tawacult, arnu yezdeɣ di Cikutimi (ugar n 4 n tsaεtin n tikli di tkerrust ar Munriyal) ? Nesteqsa-t amek iteg i wakken ad yaf ukud ad isekles, ad iger tugniwin, ad iseggem tisfifin (neɣ iḍebsiyen ussiden), ad iger tidewenna akk d yemdanen….atg, yenna-yaɣ dakken ɣur-s ahil. -Racid yufa-yas-d yiwen n webrid igerrez : m’ ara y-tt-ili da di Kanada, yettinig ɣer da ɣer dihin, anda llan yezwawen yettemlal yid-sen, m’ara ad tt-ilint tmeɣriwin, tfegliwin, ticeqqufin n umezgun, isurag… Yettawi-d awal akk d yezwawen, akken i yessalay tidwilin-is. Yesbilliḥ timliliyin am ti i wakken ad imeslay ɣef yeqbayliyen. M’ara yettunag ar Marikan, yettimlili d yeqbayliyen n dinna. Xas ma yella ulac dacu id-yettuheyyan ar ɣur-sen, a sen-isiwel Racid a sen-yefk tikta, dɣa nutni ad segrewn yawk iqbayliyen n dinna, ad d-gen timlilit ad smektin tamurt. Racid a t-tafeḍ dɣa s Tkamiṛatt nnes itekk seg wa ar wa yettawi-d yid-sen awal. Di tagara, a t-tafeḍ yeskels-ed 2 neɣ 3 n tkasiḍin a sen-yazen i Brtv i wakken a tent-id-sεeddin. Isulef daɣen, ma yella nmeslay-ed ɣef Racid, ad nesmekti belli yella ittekka di tiddukla tadelsant n Ottawa-Hull. I wesmekti kan, imaslaḍen n tdukkli-ya, d nutni d imezwura da di Kanada i yessutren ar uneɣlaf n usegmi n Ottawa, akken ad skecmen tutlayt Taqbaylit ar uɣerbaz di tagara n iseggasen n 90. Seg timiren ɣer wass-a, inelmaden d tnelmadin qqaren taqbaylit arnu tettuneḥsab deg ikayaḍen nnsen. Qqaren-ak, takemmict n imeɣnasen, sawḍen ar yiswi d ameqqran. M’ara ad iruḥ ar tmurt, Racid ur yettɣimi ara kan mebla ma ihegga-d lakra send ad yuɣal. Taneggarut i d-yiwi di Tkamiratt nnes, d tafegla-nni n « racont'arts » i d-yellan deg iwaḍiyen deg unebdu yezrin. Nemlal-ed yid-s yiwen n wass di Ottawa anda uraren inelmaden taceqquft «Ssi leḥlu ». Iswi-s mačči d idrimen, irennu sɣur-s wakken ad yessiweḍ isalen i yezwawen.
Tidwilin i yettheggi Racid d ti :
Akin i laṭlanṭik Asqucceḍ - akk d « Tirza ar Ottawa » : ta, tesnezwi-d (di Brtv) ɣef 4 yeḥricen.
m.w. yekser = traiter inezwi = broadcast, tamellit = performance aḍebsi ussid = CDRom Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Mack
- Tinin-is...Azul,
Tamsalt-agi diγen n kra n tγawsiwin ur ilaq ara ad immeslay yiwen fell-asent ad d-ṭṭuqtent fell-aneγ ussan id-iteddun. Am Racid d awaziw n BRTV, ifka si lğib-is am akka id-inna Umnay. Ixeddem seg ul, s tezmert-is u tayri ifka I idles nneγ ulac γur-es tilisa. Maca, ma illa yiwen am Racid ixedmen s nnya-s u tikwal issawaḍ awal-nni isenguguyen allaγ I medden, u illa wayeḍ ibγan as yuγal d ugur: nekwni ilaq ad t-id nenni neγ ala? Ma nenna t-id izmer aγ tenser tegwnitt, ad nuγal ur nettaf ara amek ara nessiweḍ kra n iznan I medden. Ma nessusem ad neqqim kan si tidak nni n zik (wa ur t-id qqar ara, wa d lεib, wa ulamek, wa macci akka, atg.)
Tamsalt-a ad tt neḍfer... Tahar
- Tinin-is...Azul fellawen
Tanemmirt i Rachid af tesgilin ines deg brtv, abaεda tinna n Akin i Latlantik i d-yeskanen leqdic γef idles nneγ deg tmura n temrikt ugafa. Affud igerrzen a gma Rachid karima Tasaεdit
- Tinin-is...Tura kan iwalaγ tadwilt n Racid Begnan di Quebec. Amzun d lxir. Walaγ yiwen d xali, 20 iseggasen aya ur t walaγ ara. Tanemmirt tameqwrant a Racid.
Karima Mohand
- Tinin-is...Mass Racid Begnane dwin isεn tamazight deg ul-is. Tanmirt tameqwrant a Mass Racid af leqdic-ik i tmazight. Mohand si Ottawa Ḥlima n Tala
- Tinin-is...Walaγ tadwilt "Akin i Laṭlantik" n Mas Begnan ddeqs n tikwal. Tgerrez aṭas s wayen d-tettawi γef Yezwawen n Temrikt ugafa. Tikta gerrzent afud γer leqdic ur ixuṣ wara maca tutlayt yettmeslay uneγmas tuḍen qawsas...
Deg BerbèreTV tugett n yemsedda (animateurs) d yineγmasen ur ssinen ara taqbaylit: wa a d-yini awal s teqbaylit wayeḍ s taεṛabt sin s tefṛansist, wayeḍ a d-yebdu kra ur t-yetfakka ara ini yenṭew γer wayen nniḍen...Llan sin kan neγ kraḍ i yetmeslayen tutlayt tazedgant. Ma d-iniγ tutlayt tazedgant mači d aseqdec n wawalen agi n wesnulfu, maca d ttaqbaylit nni ineqqan i yettmeslayen yemγaren nneγ, tinna ma yerna-yas wemdan awalen itraren (anda kan i yulac akk amek a d-tiniḍ) a d-teqqim amer tettafeḍ a s-tesmuzguteḍ kan. Yiwen am Muḥend u Yeḥya akken i yettmeslay. Yella yiwen iqeddec di tmurt, ttuγ isem n tedwilt-is qqaṛen-as Mhenna Budinar, ala netta i yi-tt-yettberriden akken yessefk imi yettmeslay taqbaylit tabaḥant tazedgant. Yella Muḥend Amalul daγen yewzen imeslayen-is, Ğahida nni n tṣebḥit tedda ciṭṭuḥ d yiman-is akk d yiwen nniḍen ttuγ ism-is yettawi-d icennayen (d acennay ula d netta neγ amek akken) ma d wiyaḍ aḥḥay aḥḥay nni yeqqar Muḥ n Muḥ..
Imeγnasen, wid yettarun deg yismal, deg yeγmisen, imeskaren n yedlisen, imsedda n rradyu neγ n tilivizyu yessefk ad mudden amedya igerrzen acku n tegnitt agi d nutni kan i yrefden tutlayt nneγ, ayen d-yekkan γur-sen ttwalin-t wiyaḍ d unṣib, d nutni i d "ttakadimit" n tutlayt nneγ, γur-sen i lemmden wid sen-yesmuzguten, wid ten-yettwalin d wid ten-yeγγaren, γur-sen i teddmen wid d-yettnekkaren amedya. Ihi ttwaliγ ur ilaq ara yakk ad yili uferreṭ deg tγawsiwin am tigi:
-Ameγnas neγ amseddu n rradyu neγ n tilivizyu yessefk ad iheggi tadwilt-is akken ilaq ngum a d-iεeddi srid, deg-s ad iṣeggem tutlayt-is, u ad iger tamawt γer wamek yettmeslay cwiṭ cwiṭ alamma yelmed.
-Win yettarun yessefk ad yelmed tajerrumt n teqbaylit akken yessefk. Aṭas i yettmeslayen akken iwulem, γur-sen tikta igerrzen maca tira d asxerbubec kan imi kra deg-sen ttferriṭen u sseεdazen ad lemden, kra nniḍen nwan-as msakit taqbaylit nettaru-tt kan akken nsel netta daγ..aḥḥay aḥḥay.
Taqbaylit ass-a γur-s ilugan n tjerrumt ireṣṣan u tettwaru war akk uguren, ur γ-urğin ara yergazen d ttlawin yecban Dda Lmulud d wiyaḍ a d-nekker a d-naf ulac, nekker-d nufa-d yella ay atmaten! Yeqqim-d kan a ncemmer i yiγallen u a nelmed a nγer u a naru.
Ihi kra n win yettarun, ladγa wid d-yessufuγen iḍrisen n-sen deg yismal d yeγmisen, yessefk ad sεun adlis agi ukessar u ad ssfeqden γur-s yal ma' d-mlilen kra n wugur, kullec yella deg-s imi d wagi i d adlis n tjerrumt aneggaru i d-yessduklen akk ayen d-yeddan deg wiyaḍ u yerna-d ugar:
Kamal Naït-Zerrad, Grammaire moderne du kabyle - Tajerrumt tatrart n teqbaylit, Karthala 2001, ISBN : 2845861729
Nek akka i d ttamuγli-w ma ḍelmeγ ssurfet-iyi. hakim
- Tinin-is...azul,
Tanemmirt i Dda Ṛacid γef leqdic ines di Berbere Television (s Teqbaylit qqaṛen-as: BRTV :-) Nessaram-as afud igerzen i Dda Ṛacid, nessaram diγen ad ilint tektiwin timaynutin... snulfut-ed kra...
Telha tmuγli inem a Ḥlima n Tala, d tidett ayen akka i d-tenniḍ. BRTV mazal-itt d azuγer i tezzuγuṛ iman-is, yerna taggi n twizi di BRTV ur tettdum ara, yiwen ma d anect-agi i d aγrum-is, ad ak-d-ixdem ayen i tebγiḍ yerna mebla lemzeyya-s.
ḥakim
akarmus
- Tinin-is...azul fellawen, ad d arnu-γ kan deg awal n Ḥlima n Tala, kra imeγnasen n Brtv ad ggal-eγ ar amzun ma kecmen lakkul, dacu n tutlayt-nni ittmeslayen akken, dacu n ugejdur ufeğṭer-nni !!?? zik n qqar-as "Entv" terra idles nneγ d "lfulkluṛ" ucmit (ccḍeḥ d ccna ufččir), ass aneggaru ula d taggi nneγ atan aεni d abrid nni i teḍfeṛ, sureft-iyyi kan ayatmaten nekk atan ur crih-eγ ara, dacu win yuklal-en asenmer a t nesnmer u Racid d yiwen degsen. tanemmirt-ik a Racid Tasaεdit
- Tinin-is...Azul, Akin i Latlantik (Racid) Abeḥri tili (Ğahida)...tayi yessefk a d-tawim awal am ayi fell-as Addal (Temzi) ...wayi daγen d amaziγ d uzgen Abruy (Aεṛab Sexi) Isuraf (Muḥand amaεlul) tamurt-iw (Ğennadi) Gar yiḍelli d wass-a (Mhanna) iṭij n Tmurt (Ali Ḥağğaz) tamedyazt (Muḥand taferka) adrar nneγ (Dda Gana) Cna d uẓawan (Kamel Tarwiḥt) ...llan wiyaḍ shiγ-ten.
Ğahida terna-yas azgen i tiliẓri n Brtv. Ma tzemrem a d-tarum fell-as a wen-iniγ d kenwi i d kenwi.
Amnay
- Tinin-is...Azul fell-awen Azul a tasaεdit Ma yella win/tin, seg wid i d-tuddereḍ a Tasaεdit, i yellan daki di Kanada , a nruḥ a nerzu ar γur-s s tumert tameqqrant. Nekkni nemlal-ed akk d Racid acku yezdeγ da u nemlal-ed yid-s deg yiwet akken n temlilit.
Tura ma yella win/tin yessnen lakra n iwaziwen akka am Racid, aγ-d-yazen amayel neγ ma (t)yezmer aγ-d-imelsay fell-asen netta/nettat ur d-neqqar ala ala.
Ḥlima n tala
- Tinin-is...Ziγ tikwal d aya kan i d nekni ziγ.. A Tasaεdit a weltma d aya yakk i triḍ a twaliḍ dagi d tidett? Nek dagi riγ ad γṛeγ γef tsekla, tamedyazt, amezgun, tikta lqayen i tellin iẓri n wallaγ. Neḥwağ ayen a irefden idles nneγ mači d ameslay γef Qasi d Ferruğa ixeddmen di baεbaε tv. Wid nni yessefk ad qedcen γef yedles deg wannar n-sen wigi deg wannar n-sen, ma wa ad yeččuffu aqendur i wa i d leqdic..aḥḥay aḥḥay amnay
- Tinin-is...Azul a Ḥlima... Ulac deg-s amgirred ma yella nmeslay-ed γef uwaziw ass-a, azekka ad d-nawi awal γef tceqquft neγ 'af wungal n wihin neγ n tihin. A tt-ili tsekla, ad yili umezgun, ad yili waya d waya. Mačči d accufu n uqendur a sen-ncuf, d awal kan i d-nettawi yid-sen. A ten-isinen medden, syin akin zemren ad ẓren dacu ixeddem wa dacu ixeddem wihin...
Γriγ ayen akken i d-turiḍ γef Brtv, igerrez aṭas arnu aṭas deg-s d tidett. Limer ur d-nmeslay ara af Racid, yili ahat ur aγ-tettak ara teswiεt a nγer aḍris-nni inem igerrzen.
A' tufat
yiwen wezzwaw n tidet
- Tinin-is...Ahuddu Ahunnu Akw fellawen Ay Atma A tiyestmatin.
Nek ttidiregh di "northwest" (tamurt n Washington, marikan).
nekk
- Tinin-is... azzul fell-awen a yimaziγen Anonyme
- Tinin-is...tiliwa Ma tsurfem-iyi Awal γaf Brtv
Ur s-gidibe-γ-ara flawen sεiγ-tt gew-xxam. maca, zemra-γ ad-ili-γ d-it-muγli n w-aṭas n-iyznan (messages) dagi.
Ahat aṭas ara s-yinin wagi tti-karkkas id-iga ( épocrysie).
Maca BRTV, d-itidett tesâa babi-s yarna mači leqwbayel. BRTV n a aucune consience ni l'âme Berbère. BRTV, c'est l'ENTV algerien mais à lenvère ou c'est la radio chainne 2 algerien d'aujourd'hui. BRTV est né dans une communauté qui a perdu ses repères (les binationnaux mais pas les immigrés). Brtv elle est à la recherche sans savoir ce qu'elle cherche, entre argent Busnez et stratégie éléctoraliste destigné au Berbères de france mais heureusement pas (les berbères en france). BRTV c'est de la culture matérieliste (la dance,les vacance,l'Euros,les soirés, le folk du bled, la nostalgie déraciné et les fauses fiertés ( je suis Algérien je suis Francais musulman et fière déclare une francaise de parent Algérien. Sarkozi a lui rependu 3 fois vous etes francaise pas algérien madmoselle) BRTV prend les kabyles comme des naïf et est une communauté rural montagnard, ils connaissent pas les grands coups économique et politique des communautés urbains. dailleur, la majorité qui travail dans cette chaine avec un salaire bidant ou gratuit, par nostalgie, et par l'incomprihensible militantisme aveugle pour la culture de folk, sans compétence ni experience. ceci est un raisonement à la francaise de la part de cette chaine.
J'avais déja dis plus haut BRTV elle cherche, elle ne sait pas ce qui elle cherche. soi de devenir le Bonnapard Berbère en france ou elle rève à une utopie ou la france est une planet village la plus civilisé dans l'univers.
Mais c'est des rèves irealisable puisque nous connaisons bien le raisonnement de la france. depuis Les années 1966-67 ou la volenté des anciens militants comme Bessaoud Mohand de l'acadimie Berbère en france suite à des menaces de Mitirand et de Chadli, l'acadimie est dessoute.
Ainsi l'affaire LELOUCHE CHAKER HEND SAADI sur l'enseignement du berbère en france.
wi-bγan tamaziγt iruḥ ar tmurti-s iğan iw-dabu (le pouvoir) att-yečč. Din-na, axir atteče-ḍ abeluḍ wala da d-abarrani.
Awali-w n tagara
Aṭas tlufa ad-ittnulfun ulac wa aten t-id-ifeḍḥen. Xas kra bγan at-taḥkun ur-diqim wa-tnifahmen Imi ikred kra lqum ad-isele-k rebbi lmumen Sbaḥ nudan afeγrum tamedit nzan d-akraren.
Sγur Tiliwa
Zdi-t deg Facebook | |  |  |  | |
|