Kles(Rijistri)

Timenza  
  • Tagara Umerri
  • Asenqed usidi "Nnaqus" n Murad Zimu s usefru
  • Amud isefra "Brut-as i wawal-iw!" umedyaz Nufel yeffeγ-d tura di teẓrigin Lulu.com.
  • Adfel d ideflawen
  • Tamaziγt di Libya
  • TASRAFT
  • Taɣenjayt n weɣrib sɣur Karim Akouche
  • ASXERBUBEC-IW yeffeγ-d γer teẓrigin Lulu.com
  • Ṣut n tlawin
  • Ttxil-m a taqbaylit, nṭeq!
  • Zun akken
  • Imaziγen n Libya ur brin ara i ṭṭbel deg waman!
  • Awes-i tala (sγur Saγru Band)
  • Tajmilt i Muḥend u Yeḥya.(Sɣur: Ɛebdella Ḥaman, Wehran.)
  • Tawerγdemt n Lezzayer tessuffγ-d semm-is ar yeqbayliyen n Wehran
  • I kečč kan
  • Halloween neɣ tameɣra ulaxart
  • Tajmilt i Muḥya ass n 01.11.2011(azemz n talilit n Muḥya, amulli-s wis-61)
  • Yemma-s umusnaw-nneγ Kamal Uzerrad tewweḍ sanda ara naweḍ akk.
  • D acu-tt tlelli ay akli ?
  • Ccaw n tegrawla… Ilibiyen (Malek Houd)
  • Eğğemt abrid a tilawin!
  • Taskelmuḥyet
  • Tennam tuɣal-d talwit ɣer tmurt n Iqbayliyen?!
  • Irbiben n tegrawla
  • Imseγret n timunent n Libya s tmaziγt!
  • Anda-la-t Uqbayli-nni? (Crif Wanuɣi)
  • Sgunfu deg talwit a Nour Ould Amara
  • Arezqi Rabia
  • Nutni 9% wisen nekwni
  • Tazlitt taqbaylit
  • Bu ddkir iγerdayen n at Wemsed
  • Tis 54
  • Masin Ferkal ar yidis n Imaziγen n Libya
  • Farid Waras yemmut
  • Askuti, ungal n Ssaâid Saâdi
  • Kra isefra n Lunis at Mεemmer
  • Tamussnizmt
  • Abrid
  • Ayennat-nni d iyennatin-nni-nniḍen
  • Yuγal-ed 63
  • Muḥend Abdelkrim (Aumer U Lamara)
  • Mas At Cebbib d amedya
  • Zwaren, ewwḍen d imezwura u ad d-qqimen d imezwura
  • Maεtub, akk-in i uẓekka
  • Seg ass-mi iɣli Umeẓyan ar ass-a
  • Tanemmirt a Lwennas!
  • Tafaska Malek Bugermuh (Taẓrigt tis semmus)
  • Imedyazen am zik am tura
  • Di tfeswin taεrabin ar da: beṭṭu inɣa asirem
  • spacer
     

    | | |

    Timlilit d Ğaεfer Cibani

    DdadjaaferMin.png

    Ğaεfer Cibani d amyaru, d amdan n umezgun, d amyurar n isura d tmezgunin, d yiwen ger imeddukal n Muḥend u Yeḥya, yeqedec yid-s u yekki deg terbaεt Muḥ Terri yuraren timezgunin-is deg iseggasen n 80 : Si Pertuf, Am win yettṛajun Ṛebbi, Si Leḥlu…am akken yurar deg usaru "Muḥend u Caεban" (1994) iga Rezqi Harani i tceqquft n Muḥya. Yurar daγen deg kra n isura irumyen am “L’amour tagué” (1995) n Bruno Carrière akk d “Avant l’oubli” (2004) n Augustin Burger. Deg useggas 1994, yessufeγ-d adlis γer tezrigin SEELF i wumi imud azwel "Ddeqs nneγ" (a d-nawi awal fell-as tikelt nniḍen). "Ddeqs nneγ" yewwi-d γef tudert n yal ass, timsal yedder netta, timucuha timectaḥ ssawalen at zik…

     

    Dda Ğaεfer mačči kan d aya. D yiwen seg yemγaren n tudrin nneγ iwumi weznen lehḍur, wid γer tella tmussni. Taqbaylit γur-s d urar s wawalen, d ameslay s yinzan: Ayen yebγu wemdan a t-id yini s tutlayt nniḍen, netta γur-s tiririt s teqbaylit. D agerruj wer nettfaka. Ass-a mi yewwi “lantrit”, yessawal timucuha di Fṛansa, timucuha izedγen cfawat n temẓi-s.

     

    Dda Ğaεfer d yiwen d-nettemlil sya γer da. Acḥal yeḥlaw usqerdec yid-s. M’ara nettqessir, tiririt-is s yinzan. Ass-a dγa necdeγ-d yid-s timlilit γer tiddukla Tamazγa di Lpari akken a s-muddeγ kran n yesteqsiyen. Zgleγ ttiεad s kra n wakud, mi d-wwḍeγ, yessaked-iyi-d u yenna-d: “Ahya Newara, tnecdeḍ-d iwaziwen kem temmγeḍ γer wuraren”. Yessegra-d yiwen useḍsu, amzun yebγa ad-yini: “Ssurfeγ-am, ulac uγilif”

     

    Newara : Azul fella-k a Dda Ğaεfer,

    Ass-a bγiγ a d-awiγ awal yid-k γef tutlayt nneγ, γef ayen yellan γur-k d agerruj, yecbeḥ aṭas, imi yal tikelt m’ara mmeslayeγ yid-k, s kra n wayen ar a k-iniγ, tettaraḍ-iyi-d s yinzi, s umeslay n teqbaylit taqurant…

     

    Ğ.C : Mačči d nekk…seg wass mi lliγ d aqcic amectuḥ, ttγimiγ γer yemγaren d temγarin…Tamussni γer-sen i tella…Mačči d leqraya i γran ugar nneγ, maca  ddren aṭas, aṭas i yεeddan fell-asen.

     

    Newara : Amek i tettwaliḍ ussan i deg d-tegra teqbaylit…tutlayt nneγ nuγal nettmeslay-itt s leḥya…M’ara tedduγ di Tizi neγ anda nniḍen, selleγ i yemdanen ttmeslayen s tefṛansist, s taεrabt…Ma nedda-tt akka, ahat d nekni s timmad-nneγ ara yesnegren taqbaylit ?

     

    Ğ.C: Ur tnegger ara…Lemmer a tenger hata tenger aṭas aya. Mačči yiwen i d-yekkren γur-s a tt-yesfeḍ, annect nni akk iεeddan γef tmurt nneγ ur tt-γḍilen ara !

     

    Newara : Aṭas iseggasen aya seg mi telliḍ di lγerba maca tetṭfeḍ kan akken deg iẓuran nni. Yella ahat kra i k-yeğğan tcuddeḍ akken γer tmurt ?

     

    Ğ.C: Usiγ-d llan γuri 19 iseggasen…maca nek seg yiminigen nni ur d-newwi ara arraw n sen γer dagi. Ttidireγ dagi iman-iw. Iẓuran-iw…taqerrabt nneγ din i tella…

     

    Newara: Γef aya ass-a iminigen, imi d-ttasen s twaculin n sen, tameṭṭut d dderya da…ahat γef aya ur ṭṭifen ara di tjaddit am wid n zik i k-yecban ?

     

    Ğ.C: S tefṛansist qqaren : Nécessité fait loi. Anda tufiḍ aγṛum-ik d ttin i d tamurt-ik.. Win yettidiren di Marikan neγ di tmurt nniḍen, ilaq ad yesselmed i dderya-s tutlayt-is, ad a s-imel ansi d-kkan. Yella lemtel nni yeqqaren : « m’ara tawḍeḍ γer wanda bḍan yiberdan, ma yella iεreq-ak webrid ara tawiḍ, siked γer deffir, zeṛ ansi i d-tekkiḍ, ak d-ibin webrid ara t-awiḍ”

     

    Newara: Γef aya, sgellin mi nettmeslay γef yiwen n umyaru nneγ, γas akken di Tuṛṛuft i yettidir, maca mmi-s yettmeslay taqbaylit akken iwata iεjeb-iyi wamek akken i d-tenniḍ.

     

    Ğ.C: Ih…nniγ-am :  “mmi-s n yizem d aγilas !”. Yelha win ilemmden tutlayin nniḍen, igerrez maḍi…maca ma yecfa γef ansi d-yekka !

     

    Newara : Dda Ğaεfer…telliḍ ger wid iqedcen d Muḥend u Yeḥya, ger immeddukal-is. Acu n usmekti i d-yeqqimen deg wallaγ-ik ?

     

    Ğ.C: Muḥya…(yessusem). Γas ma d netta yemmut, ur yemmut ara. Win d-yeğğan kra, win d-ttadren medden alama yefna laεmer werğin yemmut. Muḥya yella d ameddakel-iw, neqdec, nurar akkenni amezgun, nelḥa akkenni acḥal n iseggasen…nurar “Am win yettrajun Ṛebbi”, Yuker ḥeḍreγ, yeggul umneγ” (Sinistri)…tiyaḍ urareγ deg-sent maca ur yekki ara, yeqdec yid-neγ, maca ur yurar ara gar-asent Si Pertuf, Si Leḥlu

     

    Muḥend u Yeḥya yella d win yetturaren s tutlayt akken s-yehwa. Isemma Sinistri (“sinistré”) i win werğin yesεi akelyan, ulac win d-yusan γur-s a s-yini menεiyi, Ssifuni (“c’est faux” nni) acku ulac deg-s, yettextex…atg.

     

    Muḥya yeğğa-yaγ zik, mazal-t meẓẓi, mazal γur-s acu ara d-yini, acu ara d-yaru…maca d ayen i s-d-ḥuddent.

     

    Ula ma aṭas i yellan ur t-ssinen ara uqbel ad yemmet, maca ad uγalen a t-issinen, ad slen yis, a t-ḥemmlen, imi ayen d-yeğğa d agerruj ur nfennu.

     

    Newara: Turareḍ deg usaru “Muḥend u Caεban”, anda yedda usaru-agi ? Anda i nezmer ass-a a t-id naγ ?

     

    Ğ.C: Atan yettnuz di tmurt, yettwaker u znuzun-t seg ufus s afus. Ma dagi, taswiεt agi ulac win s-d-iεawden asufeγ.

     

    Muhcaaban2.jpg

    Asaru "Muḥend u Caεban" n Rezqi Ḥarani, Tizrigin Berbères, 1994

    Seg uzelmaḍ γer uyfus: Nafaε Mualek, Ğaεfer Cibani, Saεid Fennuc

     

     

    Newara : Ger iseggasen n 80 d wass-a, anda yedda leqdic γef yedles-nneγ ? anda yewweḍ umezgun nneγ ?

     

    Ğ.C: Aqbayli i wakken ad ikres lbunya ad yennaγ, ilaq ḥalamma tewweḍ tgersa s aḥdid, ḥalamma yettwaxneq. Ma yekcem cwiṭ ubeḥri γer turin-is ad yebru i ṭṭbel deg waman.

    Yella zik umennuγ deg Ugraw Imaziγen "Académie Berbère" almi d aseggas n 88. S yin d afella, imi i γ-llin akka cwiṭ tawwurt, nenwa dayen tewwa-d. Di ddiq i yettnadi Uqbayli ad isellek iman-ik.

     

    Newara: Tura mi tewwiḍ lantrit. Aqla-k tessawaleḍ timucuha deg yexxamen n yelmeẓyen, deg yexxamen n yemγaren. D timucuha s teqbaylit ?

     

    Ğ.C: Ass mi meẓẓiyeγ, di taddart nneγ m’ara d-yeγli ṭṭlam ttnejmaεen yemdanen deg wexxam n walebεaḍ, u ssawalen timucuha. Nekk ttiliγ ger yemγaren nni, u timucuha iwumi sliγ, qqiment deg uqarru-w am akken i sent-sliγ ass amenzu.

    Tura ma yella ufiγ imdanen yettmeslayen taqbaylit, ttawiγ-d timucuha s teqbaylit. M’ur ufiγ ara, imi dagi ula d leqbayel mačči aṭas i yettmeslayen taqbaylit, ttawiγ-d timucuha agi s tefṛansist.

     

    Newara : Amek i tettḥulfuḍ m’ara d-ssiwleḍ tamacahutt i yirumyen, amek ttwalin idles nneγ ?

     

    Ğ.C: Llant tmucuha werğin slan-asent, llant tid iwumi slan yakan. Amedya : "A baba inuba" dagi ssawalen-as “Le petit chaperon rouge”, “Mḥend aḥcayci” di tefransist d “Le petit tailleur”. Uccen aqabac, “le loup-garou” n tefṛansist, di tmucuha nneγ tikwal d awaγzniw. Yal m’ara kkreγ ad ssiwleγ tamacahutt, qqareγ i wid i d-isellen : “tagi d tamacahutt iyi d-ssawel setti, neγ iyi-d ssawlen yemγaren n taddart-iw…”

     

    Newara: I wumi tessawaleḍ timucunha : i warrac imecṭaḥ ? i yemγaren ?

     

    Ğ.C: Yiwen wass ttwaεerḍeγ dagi di yiwet n taddart deg yiwen n wass γer wexxam anda tturaren warrac imecṭaḥ, sakin ar wexxam n yemγaren. Azgen kan n tsaεett i d-yellan ger snat temliliyin agi. Γer warrac imecṭaḥ wwiγ-d tamacahutt n “Σli bu tjewwaqt” d ttmacahutt n “Muḥ Ṣaku”. Mi d-fγeγ s yin, nniγ i yiman-iw : “D timucuha d-wwiγ i warrac imecṭaḥ ara d-awiγ i yemγaren !”. Ihi imγaren nni, ula d nutni ceεεlent wallen n sen am warrac nni imecṭaḥ…kksent tirtaw, kksen ijerriḍen nni n iqudam n sen, icelqiqen nni akk fsin.

    Akken nebγu niwsir, nettuγal akk d igerdan m’ara nsel i tmucuha.

     

     

     Djafer1.jpg

     

     

    Newara: Amek i k-d-tusa tikti agi a tessawaleḍ timucuha ?

     

    Ğ.C: Aṭas aya. Ulamma deg iqerray nneγ, m’ara d-nini ameddaḥ, win yessawalen timucuha, nettwali-t d amγar…maca nek ass mi meẓẓiyeγ, 8 iseggassen di laεmer-iw, ttγimiγ ger yemγaren u d nek i sen-iḥekkun timucuha. Timucuha agi mačči d ayla-w, d imγaren nni iyi tent-id-yessawlen. Imγaren nni ḥulfaγ amzun nnan-iyi-d: ilaq timucuha agi a tent-ssiwleḍ i wiyaḍ.

     

    Newara : Turiḍ adlis i wumi tsemmaḍ “Ddeqs-nneγ”, deg-s tewwiḍ-d aṭas n tmucuha tiwezlanin, timseḍsa d waṭas n temsal i teddreḍ.

     

    Ğ.C: Tigad nni d imeddukal-iw i yi-ḥettmen atent-aruγ, Muḥya, Ssaεid Ḥemmac d wiyaḍ. Nnan-d : acuγer ur tettaruḍ ara ayen akk i γ-d-ḥekkuḍ akka a tent-γṛen medden ?

    Deg udlis inu i yelmed Muḥya ad yaru s uselkim…d netta i t-yuran akken ma yella.

     

    Newara: Acki-t usqerdec yid-k a Dda Ğaεfer. Riγ a k-fkeγ kra n wawalen tiniḍ-iyi-d acu tettwaliḍ deg-sen. Ma nniγ-ak : tameṭṭut…dacu ara yi d-tiniḍ ?

     

    Ğ.C: Yemma, tameṭṭut-iw, weltma, yelli…tulawin agi i m-d-nniγ ḥemmleγ-tent akk

     

    Newara : Taqbaylit ?

     

    Ğ.C: Akken d-yenna umedyaz : "yal yiwen taqbaylit-is".

     

    Newara: Idles ?

     

    Ğ.C: Yenna-yas : "Tfuh a taga, bwan ibawen"…Lemmer imdanen akk akka i ttwalin timsal, tili idles nneγ yeffeγ-d si ṭṭlam.

     

    Newara : Ma nniγ-ak : ass-a d amulli inu…acu ara yid-tiniḍ s teqbaylit icebḥen ?

     

    Ğ.C: A s-nettεawad yal seggas.

     

    Newara : Yella kra n yizen i tebγiḍ a tessiwḍeḍ i Leqbayel ?

     

    Ğ.C: Ruḥ a d-awiḍ, bedd a ttwaliḍ, qim ulac. Win yetteklen γef mmi-s n εemmi-s, yensa di nda.

     

     Newwara2.JPG

     

    Newara si Lpari i Imyura.net

    Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


    Σelğa - Tinin-is...
    Mack - Tinin-is...
    amsebrid - Tinin-is...
    amor - Tinin-is...
    Itij - Tinin-is...
    ttir areqman - Tinin-is...
    itri n ssbeh - Tinin-is...
    Mebrock - Tinin-is...

    Zdi-t deg Facebook
    Copyright 2006 imyura.net