 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Tadwennit d Belqasem Iḥiǧǧaten neɣ d Simenon n tmedyazt taqbaylitNewwi-d ass-a tadwennit d Belqasem Iḥiǧǧaten amedyaz yuran yagi
-Aḥiwec
-Seg wawal ar wayeḍ
U ar ad issufγen daγen ussan-a id-iteddun
-Tamusta n isfra - Asegres
Imyura: D acu-t Belqasem amedyaz d Belqasem amdan?
Belqasem: Tamezwarut nek ur rriγ ara iman-iw d amedyaz, xas sfedwiceγ di tmedyazt, acku awal-a umedyaz γur-s anamek meqqwer, γur neγ nekni s at zik. Yerna ufiγ illa wayen yessekf a t-id-nnini maca yiwen ur t-id-inni. Ihi nek bγiγ a t-id-inniγ I wakken ad ccareγ ilem. Amedya tizmamin akw I d-iffγen uran-t akw γef tayri, maca nek macci ur ẓriγ ara ayen ara d-inniγ γef tayri. Maca illa wayen yettwattun γef usentel-a, akka I teḍra akk d isentilen nniḍen, ama d tasertit ama d iγweblan ama γef tudert s umata.
Imyura: I kecc tenniḍ-ten-id? Belqasem: Akken ttwaliγ, bγiγ ad d-inniγ ayen ur d-nnin ara yagi.
Imyura: Imi ur terriḍ ara iman-ik d amedyaz, amek illa deg-k Belqasem amdan? Belqasem: D acu ara k-iniγ! Tamedyazt macci ass-a I tt-bdiγ, zik ncennu s tbewwaḍin n zzit, deg isseggwasen 1967-1968. Deg unebdu n 1968, ttakwreγ I gma snitra u bdiγ cennuγ Ccrif Xeddam. Imiren I imlal Belqasem, amdan d umedyaz d-yukwin deg-s.
Imyura: I wass-a? Belqasem: Ass-a d akemmel n iḍelli. Lγerba, uguren n tudert wwin aγ ar wanda nniḍen. Tbeddel tudert, nbeddel yid-s. Zik riγ isefra n wiyaḍ, ass-a riγ a d-inniγ nek s timmad-iw ayen ẓriγ d wayen I wumi ḥulfaγ.
Imyura: Ulac ihi amedyaz d umdan izedγen deg-k? Belqasem: Ugaγ amedyaz akw d umdan mgaraden. Amedyaz d amdan myal ass, maca d amedyaz di kra n tiram kan, ur issefraw ara si tafrara ar yiḍ. Amedya zemreγ ad bduγ asefru ass-a uma ur tekkfiγ, azekka ur ttizmireγ ara a t-kfuγ
Imyura : I tmedyazt, d tikti neγ d afra (sentiment)? Belqasem: Ugaγ d afra. Ayen imi qqareγ tafekka usefru tusa-d seg unelli n umedyaz “âme du poète” . Dacu, akken ad ifak usefru u ad d-izeg akken iwata tlaq tikti. Asefru ihi macci d tikti di tazwara. Afra d usugen (imagination) ttasen-d iman-nnsen. Syin d tiktiwin a ten-irren d asefru.
Imyura: Anwa Imedyazen I teqqareḍ? Belqasem: Tagi steqsan iyi-d fell-as yagi u nniγ-asen zik ulac aṭas imedyazen nneγ am Yusef Uqaci, neγ iqburen nniḍen, ila-d kan si Muḥend u Mḥend ittwassen. Ass-a, win a k-yinin ikcem γer unnar n tmedyazt send Si Muḥ u Mḥend, ur as ssel ara. Acku γef isefra-s I d-tella tira tamezwarut d-yuγen γef tmedyazt nneγ. Maca tella daγen tezlitt ilaq ad-nawi awal fell-as, acku tella-d akw ar madden. D nettat ar ak yawin ar tmedyazt. Ma d ass-a llan idlisen n tmedyazt u wid-tt-iqqaren akw ḥemlen ad slen I tezlatin, si Muḥend u Mḥend γriγ-t akw di tmurt, γriγ daγen Beaudelaire, Rmbaud, Verlaine, la fontaine, Apolinaire Guillaume. Dagi di Kanada γriγ Emil Neligan, Gilles Vignault. Ladγa ssuqlaγ-d yiwen usefru n Gilles Vignault id-iddan deg Seg wawal ar wayeḍ.
Imyura: Imi teγriḍ akw imedyazen agi u imi tessneḍ tamedyazt nneγ, deg wacu imgaradent? Belqasem: Magaradent deg yiwet. Di tektiwin timeqwranin. Mgaradent deg akken timeslayin nniḍen γur sent awalen s wayes imedyazen ufan s wacu I sebrurzen tiktiwin nnsen. Nekwni neccur d uguren deg wannar-a. Tikwal bγiγ ad ssuqleγ kra isefra si tefransist maca m’ar a awḍeγ γer kra n wawalen irefden kra n tektiwin ur ttafeγ ara amek ara t-id-ssuqleγ war ma kkseγ as anamek is amenzu I usefru.
Imyura: Amek I k-id-tusa tikti a taruḍ isefra-k u a ten-id tessufγeḍ ? Belqasem: Ulac γur-i afran. Ẓriγ iman-iw ur s-zmireγ ara I tira nniḍen, d tamedyazt I wumi sneγ tikli imi uγeγ yagi tanumi ttaruγ isefra. Ma d ungalen ur asen zmireγ ara (taḍsa).
Imyura: Tebγiḍ ad taruḍ ungalen? Belqasem: Bγiγ ad aruγ maca ilaq ad afeγ amek, ansa ar as kkeγ!
Imyura: B acu-t wugur I k-iṭṭfen? Belqasem: Macci d ugur iyi ṭṭfen. Tira n wungal tehwaǧ tiziḍert (ssber). Asebrurez n tikti s wungal d wamek nnumeγ ttaruγ ma d-t-as tikti d tahregt (inspiration) imi s ubrid awezlan I tent-ttaraγ γer lkaγeḍ ur d-zgint ara γef yiwen udem, yiwet wezzilet, tayeḍ γwezzifet.
Imyura: Tura tessufγeḍ-d sin idlisen, u sin wagguren ar zdat ad d-ffγen sin nniḍen, nezmer ad d-nnini d kecc I d Simenon nneγ n tmedyazt? Belqasem: Ur sawḍeγ ara γer Simenon (taḍsa). Dagi di Muntryal llan wid yuran 10 ar 20 n idlisen, qqareγ as ulac tilisa di tsekla, ma d Simenon issali tancirt γef sawen anda ur as nessawaḍ. U aqli ass-a ur as sawḍeγ ara, yerna netta yettaru idlisen-is s yiwet n tyita u nekki am akken id-nenna zgellin-a deg-i izdeγ umedyaz d umdan, yiwen ifka-tt akkin wayeḍ ikfa-tt akka (taḍsa).
Imyura: Isefra-k xas lhan, gerzen, deg-sen awalen n taɛrabt, u xussent di tenfaliyin n teqbaylit? Belqasem: Ad bduγ di tis-snat: tinfaliyin n teqbayli llant deg isefra-w, ma d awal n taɛrabt, ahat d tidett lan kra yif-it limer I sen-beddleγ s wawalen nniḍen ama d iqburen ama d atraren, u maca nek imi akken I d-tusa tikti a tt-aruγ akken, tikwal tettas-d sennig ubrid tikwal tettas-d ddaw ubrid. Yerna anda ilaq ad kkeseγ awalen n taɛrabt, d awalen imaynuten, atraren ar a rreγ deg imukan nnsen u ma xedmeγ akken aṭas iberdan ad d-ffγen isefra ulac win ar a ten-igzun war amawal, acku aṭas n wawalen I d-ittnulfun u ur kcimen ara akken iwulem di tmeslayt n myal ass akken a d-asen d imezwura γer uqerruy-iw.
Imyura: Amek ik-d ttbanen wawalen-a I d-ittnulfun? Belqasem: D ayen ilhan. Cfiγ assmi d-iffeγ wawal azul d kra kan I t-iqqaren u ass-a yuγ u izga deg imawen d tirni.
Imyura: Macci d amahil umedyaz azenzew (diffusion) n wawalen-a I d-ittnulfun? Belqasem: Ih! D tidett!! Icennayen daγen ilaq ad d-fken afus deg wanecta.
Imyura: Ayen ihi ulac aṭas deg isefra-k? Belaqsem: Ssekcameγ-d yiwen ar sin wawalen imaynuten atraren akken ad ddun d wiyaḍ war ma uγalen d ugur I win ar a iγren tamedyazt-iw.
Imyura: Izmer ad-yili Uqbayli d amedyaz u macci d ameγnas(militant)? Belqasem: Ih, izmer. Yal yiwen γur-s iswi! Llan wid icennun akken ad ccen aγrum u macci d aγnes I γef I ten tuγ.
Imyura: I kecc? Belqasem: Nek ur zriγ ara! tegra-d I medden s tmuγli nnsen ad walin d acu-t umahil-iw.
Imyura: limer tezmireḍ ad tgeḍ kra I unnar n tsekla n teqbaylit, d acu ar as tgeḍ? Belqasem: Tezrḍ, llan 8 imelyunen imezdaγ di tmurt n leqbayel u llan 8 imelyunen imezdaγ di tmurt n Québec u llan 2000 n idlisen, 150 n tceqqufin umezgun I d-teffγen I usseggwas dagi. Limer zmireγ I kra yelli ad rreγ tagwnitt taseklant di tmurt nneγ am tin n da.
Imyura: Tessenḍ imyura.com? Belqaem: Ih! ssneγ-t, amek ih?
Imyura: Amek I t-tufiḍ ? Belqasem: Ilha, igerrez nezzeh, d kunwi I s-ifkan azal tuklal tmeslayt nneγ deg uzetta Internet, ma tunefem-iyi, a wen inniγ u ad inniγ tanemmirt s nnig tinemmrin I wid akk I ttraun s tmeslayt nneγ d wid isikkiden ar zdat acku illa ayen isɛan azal ugar n umkerrec gar aneγ.
M.A.U.
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Amnay
- Tinin-is...Atan dacu yura Wamur af Belqasem: "Amedyaz azwaw yessufuγen yal aseggas ammud n tmedyazt seg wasmi yunag ar Kanada . "
http://www.kabylia.info/index.php/Axxam
Hiiiihihi! Dadda-k
- Tinin-is...Hhah! Hhah! Hhah! Hhah! I amnay Dagi i tellid' a "Ssalupri"?! Ach'al aya d nekk ttnadiγ fell-ak, a ziγ dagi i s-teskambid'!! Amek akken? Tuzned'-iyi γer wesmel n tneglizit, d acu ara gzuγ nekk d "st'uri" "pyupl"! ach'al i nudaγ, teh'rem ma ufiγ ni Qasi ni Belqasem! Wa nniγ-ak! Ma tzemred' a yi-d-tafed' adeg uxeddim dinna? D acu uxeddim?! "Um du minaj a lbit', εni d ajenyur neγ d t't'bib?! Maca, ad xedmeγ kan γer tlawin. Axeddim-inu a sent- qablegh kan imermid'en-nsent, daγen tibh'rin-nsent: a tent-neqceγ, a tent-ssweγ, a tent-ferseγ... Amek lexlas'?! Fih'el lexlas' akk εni yekfa deg-i lxir a winnat! Ad c'c'eγ, ad gneγ, ipi situ, daya. Dadda-k
Dadda-k
- Tinin-is...Alu! D Amnay?! Amek tufid'-iyi-d yakan adeg (amkan)?! Teh'rem ar tugared' "lbiru d mandavr"! Amek, amek ad xedmeγ γur-k?! A d lεali ssuq, a yi-txedmed' lεib! A tebγid' ad teddipanid' yes-i! Teh'rem a lemmer ad qqimeγ a yi-yec'c' laz', ur tt-xdimeγ γur-k! A win yegnen amzun yemmut, ar d as-tuγal d aseksut! Dadda-k | |  |  |  | |
|