 | | Imagraden |  |
 |  |  | |
|
|
|
Issin-iyi ad ak-issineγ !AKRAWAL N UMUSSU N TIMANIT I IZERFAN N WEGDUD AQBAYLI AKK D WID N TMURT-IS 1- Agdud aqbayli γur-s azref a t-tissin Lezzayer s wudem unṣib.  2- Tamurt n Iqbayliyen d-azref-is ad ilint γur-s tilisa tinedbalin i yettwassnen i yeddan akk d tilawt n tmetti-s akk d tutlayt-is, a d-yeṭṭfen deg tama n umalu seg Tizi-n-at-Σica, ar Ziama Mansurya deg tama n ugafa, ar Ğεafṛa deg tama n wenẓul. Ur teqbil ara assenṭed n kra n temnaḍin n wakal-is ar « lwilayat » i s-d-yezzin anda d-ttafen iman-nsen iqbayliyen yettidiren deg-sent ttwaḥeṛsen ddaw taqqa n wiyaḍ.(Jijel, Setif, Beṛğ-Bu-εṛaṛiğ, Bumerdas). Iγerma(timdinin) imeqqṛanen yellan deg temnaḍin-a ad ilint deg-sen tefranin usteqsi n wegdud (référendum). (Setif, Buṛğ-bu-εṛaṛiğ akk d Bumerdes). 3 – Timanit tahrawant d azref n Tmurt n Iqbayliyen, tin a s-d-yefken akk izerfan s wayes ad teseddu AKK tilufa-s deg kra yellan d annar, anagar win n temḥaddit taγelnawt, asufeγ n iṣurdiyen akk daγen, ma γas mači am snat timezwura, d win n twuriyin n beṛṛa. 4 – Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad tili d Tigduda Tamnaḍit timanit, tamagdayt, timettit, tallakt. 5- Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad tesεu tisudutin ines, gar-asent amni(agraw) akk d unabaḍ. 6- Tamurt n Iqbayliyen d azref-is ad tili tmaziγt tazwawt (taqbaylit) d tutlayt-is tunṣibt. 7- Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad tesεu asenğaq-is akk d izamulen-is. 8 – Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad tesεu aγerbaz azeddgan deg ad yili wamur ameqran n uselmed s tutlayt-is, beṛṛa i teqseḥ, i « lintigrizm » , i miḥyaf gar tariwin neγ gar wergaz akk d tmeṭṭut ; aγerbaz ad yefken azal i tussna akk d welday γef umaḍal, tatiknulujit akk d uqadeṛ n wazalen imenza n tallsa. 9 – Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad tesεu tuddsiwin n temḥaddit taγermant (imsulta, iεessasen n teẓgi, isellaken n tmest, taεessast n isigan( asagen), inufag, idgan idamsiwen γef yezmer a d-yili ḍerr) 10 – Tamurt n Iqbayliyen d azref-is ad ilin γur-s wallalen n teywalt ines (tiliẓri, ṛaddyu, iγmisen, tiywalin nniḍen akk d wallalen nniḍen yettwassnen ass-a neγ a d-yennulfun) 11- Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref ad teseddu s yiman-is asnefli ad yeqqimen, n wakal-is, n iγerma-s, n usiweḍ akk d tebzert. 12- Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref a tt-id-iṣiḥ umur seg iṣurdiyen i d-yettasen seg uznaz n « upiṭrul » akk d lgaz ad yegdun amur n wannect imezdaγ yettidiren deg-s zdat imezdaγ n Lezzayer akken ma tella. 13 – Agdud aqbayli γur-s azref ad yettwassiḍen(ad yettwaḥseb) d aγlan s yiman-is deg Lezzayer s umata. 14 – Tamurt n Iqbayliyen γur-s azref a d-tekkes tilawin akk d teqcicin ines seg «usaḍuf n twacult” ucmit; γur-s azref ad tefk izerfan i yemyegdan i tlawin akk d yergazen. 15 – Agdud aqbayli γur-s azref ad yennaγ s webrid n talwit i tawḍin ar iswi n wakrawal-a. Tamurt n Iqbayliyen γur-s akk izerfan yellan deg Uṣenfar n Timanit n Tmurt n Iqbayliyen “PAK” i d-yeffγen ass 16 deg Ibrir 2003. Aεraḍ i tsuqelt n ukrawal n umussu n timanit sγur Winna Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
mourad
- Tinin-is...azul d amqren fellawen a yaṚaw n t mazΓa nek d y wen wemdan yellan d marseille .maana uliw a ten akin i levhar .
djamal.B
- Tinin-is...Azul fell-awen (t) « Urgaɣ lliɣ di tmurt-iw Mi d-ukiɣ ḍḥiɣ-d d aɣrib Lemnam-agi yeskiddib Ur t-ttamen ay aḥbib “ I yenna Lewnis At Mangellat. Tanemmirt tameqqrant ( taẓeɛlukt) a gma-tneɣ Winna ɣef tsuqqilt-agi-inek ( lemmer d lebɣi-k ay ul, tili seg uẓar-is i tura s teqbaylit –-Tamaziɣt akken ur reffun ara wiyaḍ- , seg-s imiren nezmer a tt-id-nsuqqel ɣer tutlayin nniḍen, ma ulac d acu n tadsimant-agi ur nemɛin?! Ma d tamurt n Yeqbayliyin s tmeslayt-ines i terza temsalt ihi “yessefk a s-nernu tigawt i wawal” I t-yeqqar Ferḥat s yiman-is, ma nettaru s tmeslayin nniḍen, am wakken nekkat ad neɛǧeb wiyaḍ, neɣ nekkat ad nqenneɛ wiyaḍ: Irumyen neɣ wissen anwi.. ur ẓriɣ ara?! Timsalin nniḍen i yi-iceɣben neɣ I yi-yesnuzegmen, d tigi: -- Azwaw, azwawi, izwawen... Ɛyiɣ deg-s, yqqel-iyi d qlilu, d qeḍran, zzit yerɣan. Ṣṣbeḥ tameddit selleɣ-as alammi i yi-d-yeffeɣ seg imeẓẓuɣen! Awal-agi “ Zzwawi, Zzwawa” d rregmat dagi deg Wehran akk d umalu ( ataram) n tmurt s umata, yernu mačči d anamek ( lmeɛna)-nni i s-nettak nekkni i yellan ɣur wiyaḍ.. ula d adabu akk d ijufar-ines la t-sseqdacen: “Zzwawa”.. ɣas ma ula d isem n « Leqbayel » yekka-d si taɛrabt, maca,d aneggaru-ya i smenyafeɣ nekkini. -- Xerṣum ad nemsegzu ɣef yisem “ Tayimant neɣ Tadsimant” ɣas ma nekk smenyafeɣ aneggaru-ya, imi d win yersen ɣef tmussni akk d ṣṣwab. Ma d tiyaḍ ur ḥṣiɣ zemreɣ a tent-id-iniɣ akk da.. D acu ara k-iniɣ a gma-tneɣ Winna: Teǧǧiḍ-iyi ddreɣ tadsimant di kra n ddqayeq kan, maca, ukiɣ-d amzun akken d targit kan!.. * “Akrawal” neɣ “ Arkawal”?! Ma ur i yi-yewwit ara wugur d aneggaru-ya i yellan deg umawal n tmaziɣt tatrart. Ǧamal.
Winna
- Tinin-is...Azul a Ğamal,
Tanemmirt tameqrant γef tedmi-k. Ayen i d-tenniḍ γef usseqdec n teqbaylit deg tsertit, ladγa deg umussu yessuturen timanit(tadsimant) i tmurt n teqbaylit, d ayen yettenxuxulen deg wallaγ-iw yal tikelt ma ad γreγ kra n welγu n MAK. Seg tama-w aṭas aya i bdiγ ttγunfuγ ad aruγ s tefṛansist γef ayen yurzen tamurt-nneγ. Tayeḍ, isem-agi n "MAK" ayγer isem unṣib mači s teqbaylit ? ETA, " Euskadi Ta Askatasuna", amedya, s tbaskit mači s teṣbenyulit neγ s tefṛansist. Ur d-nniγ ara a nawi abrid n tuddsa-yagi n ETA deg kra yellan... Feṛḥat ma yebγa ad yaweḍ ar yiswi, ma yebγa a d-yawi tirni ar γur-s, yessefk ad yezri ar usseqdec n teqbaylit. Iqbayliyen mači d iεlaḍ i llan, awal atrar n tmaziγt akken yebγu yili ur yettwassen ara, yettuγal yettbin unamek-is. Tafṛansist taseklant s wayes i ttwarun walγuten n MAK neγ n ikabaren nniḍen mači aṭas i tt-yessnen.
Ma ugulen γef i d-tewwiḍ a Ğamal, ḥṣiγ llan, γef aya i s-semmaγ "aεraḍ i tsuqelt mači tasuqelt". Dγa addad amaruz, ma γas akken i d-tenniḍ yakan anda nniḍen, yesεa ilugan, maca tikkwal ukiγ s yiman-iw ur t-ttaruγ akken i s-yefka ilugan Mas K. at Zerrad.
Akrawal, akka i t-ufiγ, anamek-is "Charte" imi yekka-d ahat seg "kra n wawal"..akrawal. Awal "Timanit" ssemraseγ-t akka imi d wagi i yesseqdac Feṛḥat ticki i d-yemmeslay s tagi nneγ.
A d-uγaleγ ar usentel amenzu: ssarameγ ur nettiḥwiğ ara a nesker tuddsa nniḍen ad yennaγen γef tedsimant ad aγ-d-yemmeslayen s teqbaylit, ad aγ-d-yarun s teqbaylit. Ssarameγ at n "MAK" ad rren aḍar. Feṛḥat yuklal ad yili d aqeṛṛu γef umussu yecban wagi ̣maca ma yerna tikli akka, ad yewgeg yiswi.
Tanemmirt. djamal.B
- Tinin-is...Azul a gma-tneɣ Winna. Ur d-nniɣ ara “ txuṣṣ tsuqqilt-inek” skud ur ẓriɣ asemli aras (aras= “original” wissen dɣa ma iṣeḥha wawal-agi, imi ɣur-s daɣen inumak nniḍen*). Yelha imi d-tenniḍ “ aɛraḍ” acku s waya tiliḍ tekkseḍ akk tuzzmiwin ɣef yiman-ik ( akka i d-tewwi ad nili akk) . Ur d-nniɣ ara daɣen « llant tuccḍiwin ( agulen) di tira » ɣas ma llant s tidet, maca, ur yessefk ara a ɣ-yuɣal d ugur ara ɣ-iqerrɛen ɣef tira. Nnemgal n waya, yessefk ad naru ugar akken ad nissin ugar… Ssegzaɣ-d aya akken kan ur d tettuɣal ara tedyant-nni n gma-tneɣ Ṭṭir areqman. Awal-inu yerza kan sin wawalen-nni “ Tadsimant” wagi, tessneḍ-t, teẓriḍ-t, cfiɣ terriḍ-as-d yakan fell-as i Aṭlas n At Wemsed; ma d wayeḍ “ akrawal neɣ arkawal” wagi, werɛad dliɣ ( jbiɣ) ɣef “Amawal n tmaziɣt tatrart”, maca, akken cfiɣ yura akka” arkawal” ma d ansi d-yekka, ur ẓriɣ ara? Ma d ayen yerzan asentel-a s yimmad-ines, d tidet yeḥwaǧ awal, imi werɛad i s-d-iḍer ( i s-d-iṣaḥ) wadeg yuklal deg weskasi. Timsal am tigi ḥwaǧent aṭas n tmussni, ḥwaǧent aṭas n talqayt, ḥwaǧent daɣen aṭas n tissas neɣ n tebɣest, imi mazal-itent d ẓẓerb i nettaf deg webrid yettawin igduden ɣer tneflit. Daɣen d tamsalt n yimal neɣ n wemteddu n weɣref Amaziɣ s umata, Agdud Aqbayli ladɣa, ur d-tewwi ara ad necceḍ deg-s, am waken i nuɣ tannumi ntecceḍ… “Aras” : Original neɣ Authentique, akka i t-ufiɣ deg yiwen wedlis umezruy, qqaren-d seg-s i d-yekka yisem n Awras, qqaren-d daɣen yemmal-d ini neɣ llun azegzaw am nnila neɣ anili. Yella daɣen s teqbaylit, amedya n tezlit n Yidir: “Ay aqcic aras Ay izimer aksas Wi yebɣan taqbaylit ad yissin tira-s”
Ǧamal
djamal.B
- Tinin-is...« Tadsimant » d tuxsa ( lebɣi) neɣ d taḍullit ( tamara) ?! Ɣas ma ḥṣiɣ akken ḥṣan waṭas n watmaten-iw, anagar (ala) « ADABU ADSIMAN » i d tifrat i iwulmen tamurt n leqbayel, imi d wagi i d aɛbar aneggaru i ɣ-d-yegran deg ifassen-nneɣ, ma nezgel, ad aɣ-tezgel tegnit i ɣ-yeggunin. Maca, s wayes ara nessers neɣ ara neẓẓu « adabu adsiman » ma ur t-id-yessuter ara wegdud Aqbayli i terza taluft ? Amek ara t-nesbedd ?! -- S lebɣi n wegdud ( agdud aqbayli yeɛya di tkerkas, aṭas i yettwakellek, « yeḥḍem, laman yeffeɣ-it » i yenna ucennay. Agdud Aqbayli atan deg yeɣẓer, aggagen --wid yeɣran neɣ iqemqumen-- -ines atnad deg yeɣẓer nniḍen) -- S yiɣil ( iɣil d udebbuz xḍan-aɣ nekkni, ur yessefk ara akk a d-nawi fell-asen awal, imi msexḍan d iberdan-nneɣ : iberdan n tlelli, tugdut d izerfan n wemdan ; rnu ɣer waya ulac n tezmert, xuḍi aql-aɣ d imeɛlalen, necba aceqquf-nni yehruran..) Amek-itt tedsiman-agi i nebɣa ?! Am tin n Ikaṭalunen ( Tadsimant) Am Kanada , am Belǧik, am Lalman, am Sswis Am tin Ikerdiyen di Lɛiraq,.. D acu n talɣa udabu i nebɣa? Adabu adsiman? Adabu aẓiyan? “Tadsimant” i tmurt n Leqbayel kan, neɣ “adabu afidirali” akk i tmurt n Dzayer, yal tamnaṭ ad tili i yiman-is kan di tlemmast n udabu afidirali … Tamawt: Ur yessefk ara a yi-tɛuddem aql-i ssexlaḍeɣ kan, gziɣ d acu yessutur Umussu n “ M.A.k”. Ahat a d-aɣuleɣ a d-iniɣ ayen nniḍen Ǧamal
djamal.B
- Tinin-is...Akken i d-yebda yettifrir wawal ɣef tedsimant-agi di 2001, ssawleɣ-as ( s tilifun) i Ferḥat, nniɣ-as “D acu ubaɣur ara ɣ-d-tawi tedsimant-agi?” --Yenna-yi-d “ Meqqar a d-nsellek tarwa-nneɣ si lmut, imi yal tikkelt ara yeḍru lexṣem , neɣ ara mserwin wat udabu, d nekkni i yettxelliṣen, d nekkni i yettilin d asfel”. Ayagi yesmekta-yi-d s tedyant-nni yeḍran di 1991, di Belɛebbas. Asmi d-yusa Ferḥat ad yessermed yiwen usarag s yisem n Wegraw i yedles d tugdut ( R.C.D) di tzeqqa umezgun aẓiyan n Belɛebbas, dɣa ẓeḍmen-d fell-aɣ at ičumar, sdegdgen( rẓan) kra yellan, ijenwiyen d tefruyin deg ifassen-nsen, ass-nni neẓra lmut zdat-neɣ, ula d Ferḥat d tačart kan ur d as-teččur, wamag yili yemzel, imi werɛad kan d-yeffiɣ si tharwin (coulisses) ; gar isuɣan i ttsuɣun assen “ Win yebɣan talakt (laïcité), a tt-yawi i yemma-s”. Win yebɣan Tamziɣt, a tt-yawi ɣer taddart-is.. Akken newweḍ ɣer wudus n temsulta (commissariat), akk imeddukal la ttmeslayen amek teḍra yid-neɣ, ma d nekk la ttwaliɣ kan di Ferḥat-nni, qqareɣ deg yiman-iw “ Wali kan amek tḍerru d yergazen i yefkan akk tudert-nsen deg umennuɣ, i yedra n yiseɣ n wegdud adzayri?!”. Tadyant-agi, wwiɣ-tt-id d amedya kan, imi yal tama n tmurt tuklal ad tidir akken tra, akken tt-iwulem.. Ǧamal
djamal.B
- Tinin-is...Ugur yellan ass-a, d wa : Amek ara nezdi akk imeɣnasen n tedsimant? Imi tuget deg-sen llan berra i umussu n M.A.K D acu i d sebba n waya? D amussu-yagi ideg yella lexṣaṣ neɣ d Feḥat s yimmad-is i d ugur, neɣ d ayen nniḍen?! Yessefk( ilaq) umussu aserti ara iseddun takti-aygi deg wennar neɣ fiḥel? Amek I yessefk ad nessiweḍ takti-aygi “ tadsimant” ɣer tigawt neɣ ad teqqim kan d takti deg uxemmem? Tilawt neɣ tidet yellan deg wennar ass-a: --Seg yiwet tama “Imussnawen-nneɣ ini mlilen, ssqerdcen taluft, ssyen ini msefraqen, teddez tebrez. ( Ruḥ ay Aqbayli ar tafsut) -- Si tama nniḍen amussu-yagi n M.A.K d meɛlal, ur yesɛi ara afud deg wennar. Sebbat ttuqqtent, a d-nebder kan kra: 1-Kra ɣunzan amussu-yagi ilmend n Ferḥat, qqaren-d : yella deg “R.C.D”, ssyen yedda d Meqdad Sifi,.. 2-Kra qqaren-d : Ulac ccwer d tugdut deg umussu-yagi.. 3-Kra nniḍen qqaren-d : D tamsalt n lweqt, tessefk tallit ɣezzifen d waṭas uxemmem i takti-yagi… -- Kra n wudmawen yettwassnen deg umussu-yagi: Acennay Uleḥlu. -- Kra n wudmawen yettwassnen deg usuter n tedsimant, maca ur llin ara deg umussu n M.A.K : Salem Caker, Kamal Uẓerrad, Malika Baraka, Akli Qbayli, Remḍan Ɛeccab, Ɛaziz Ṭari.. -- Kra yettwassnen llan yakan deg umussu, uɣalen ṭṭaxxren: Ɛebdennur Ɛebdesslam. -- Kra ttwassnen s usuter n tedsimant, maca deg isaragen akk d yeḍrisen i ttarun kan: Mulud Lewnawsi..
Tamawt: I gma-tneɣ Winna “ Mačči d tamuɣli-nni i tesɛiḍ kečč neɣ i sɛiɣ nekk, ay sɛan akk medden ɣef Ferḥat. Ǧamal.
| |  |  |  | |
|