Walaγ kra n waguren izrin, di Muntryal, taceqquft unezgum Tidak n Nna Fa yura Waεrab Sixi n tdukkla tadelsant n Ottawa-Hull. Tidett kan, fγaγ-d syin d amdan nniḍen, s wudem nniḍen. Fγaγ-d cerhaγ, fessus wul-iw, isgunfa wallaγ-iw. Walaγ akw γef udmawen n wid illan din assen-nni acmumeḥ, tumert, tatut iγweblan d umahil.
Mi tedduγ ad tt-id waliγ, nniγ as ad tili kan d aserwet d usellek nni I nennum nettwali-t deg umahil adelsan aqbayli s teqbaylit. Acku si zik ur asent nekkir ara I tlufa timeqwranin s teqbaylit anagar kra, am Muḥya, id-yufraren gar anneγ, mawel aṭas n menwala I nessarwat!
Tidak n Nna Fa, d taceqquft tamenzut di Marikan ugafa s teqbaylit, tettwasegged, tettwasker-d s tegzi. Ama d awal deg-s ama d talaba, ama d isegbaren, ama d amimeḍ nsen γef usayes, acemmek ur iqqim I waḍu.
S umata, Nna Fa d taceqquft d-ewwin awal γef tudert di tmurt. Nna Fa, neγ Nna Faḍma d yiwet n temγart tameεkakuft I yussan ar umejjay n taddart ad t id-wali, neγ ad tesεeddi “ lafiziṭ’”. Mi terfed awal tcetka I umejjay, tenna yass akw ayen tuḍen. Seg uqerruy almi d tifednin ur teğği iγes. Tafekka-s akw tqarḥ-itt, tafekka-s akw tuḍen imi “d lebḥur I tesblaε tmeṭṭut taqbaylit”.
Yiwen aḥlil iγṛa, wayeḍ iγṛa aḥlil
Amejjay, xas meẓẓi γef Nna Fa, xas akken ahat tesεa t-id sin iberdan, ittmeslay yid-s am akken d llufan I tella Nna Fa. Yak akka I tella tmurt, argaz zdat tmeṭṭut yuγal anect-ilat, win iγṛan zdat win ur neγṛi kifkif. Win iγṛan γur-es tamusni. Amγar uγur llant acḥal n tmusniwin d-ilqweḍ si termilin n tudart, id-ittγiman si tsuta ar tayeḍ acḥal ayagi, uγalent deg-dis, ur tekkint ara. Nna Fa tamγart, zdat umejjay tuγal d llufan, neγ iγil-itt d llufan.
Macci kan d aya I ibḍan amejjay “iγṛan, isnen”d tmγart “ur neγṛi, ur nessin”. Acku kra tuḍen Nna Fa yuγal d akellex imi s teqbaylit is t-ttsemmi. Akka ihi, win teqraḥ timiṭ ma macci d “ulcère” I t-id isemma ittuγal d aqesser. Neγ win yuḍnen iẓi ma macci d "hernie" id-inna, aṭan-is ittuγal gar wallen umejjay “iγṛan, isnen” d taḍsa, macci d aṭan. D awal kan, d aḍu.
At zik, at tura
Ifeγ-d seg wawal n Nafa d umejjay am akken at zik macci am at tura . Mgaraden. Nna Fa zdat umejjay: mqazamen wudmawen, mqazment tikta, iquzem wakud gma-s ameqwran. Timlilit n weqbur d umaynut ihi tesken-d tiγeṛsi yellan gar at zik d at tura. At zik iban asen, ddren akken zemren, ddan as I tudert akken is ufan abrid . Nutni imiren meqqar llan yiwen nsen, zgan-d akw γef yiwen wudem . Wanag at tura bḍan γef sin: wid iγṛan γilen kra yellan d aqbayli ilaq at nerr d agudu dγa zgan d tafṛansist kan I d awal nsen. Llan wiyaḍ, γṛan diγen, maca illa-d γur-sen wul ar kra yellan d aqabyli ama n zik ama n tura.
Ma d Nna Fa ur tegzi amenzu bu tefṛansist izgan idder deg signa ur tegzi wayeḍ wuγur tella ``tmeslayt tamaynutt : tamaziγt.``
Na Fa ur tezmir ad tinni la azul la tanemmirt , ansuf γur-es ``d asusef``.
Deg anect-a iban-ed d akken ula d at zik, γas nusem deg-sen imi γur-sen tameslayt taqburt talqayant maca deg waṭas n tlufa εebban, bubben γef izugar nsen ayen γilen d ayla nsen. Amedya: Na Fa tγil awalen imaynuten neγ iqburen id-nessekfel d asnulfu n ...tmeslayt nniḍen, maca awalen tennum tesseqdac xas ussan-d si tmeslayin nniḍen tγil-iten d taqbaylit taqurant.
Taḍsa, defffir teḍsa
Si tazwara alami d taggara win I wumi rqiqet teḍsa ur iḥebbes ara. Ama d awal-is, ama d talaba-s neγ d amimeḍ ines , Nna Fa teğğa yaγ neqbeṛ. Dγa mi ara teddem ijifeṛ n lfuḍa-s ad tesfeḍ imi-s, neγ mi ara tettnazaε am win isselqafen akken ad tt-γiḍ amejjay : d axbibeḍ di tmurt si teḍsa.
Maca deffir kra din n teḍsa, tella tigzi. Kra n wayen I wumi d-tebra d awal Nna Fa γur-es anamek. Mi d tettmeslay γef tebγest n tmeṭṭut d tsusmi-s mgal tibergest n wergaz d usuγu-s s ugarjum, Nna Fa tekfa-d awal-is s yiwen wawal:
``tameṭṭut γas d uffal s ufella, d uzzal I tga, ma d argaz γas d uzzal si berra netta d uffal s daxel``.
Ulamek ihi ara immeslay yiwen γef tmeṭṭut taqbaylit war ma ewwi-d awal γef tasa n tyemmatt, γef ucayaḍ I tcaḍ γef tarwa-s, diγen netta Nna Fa teqqim kan tettru γef mmi-s yuγalen d argaz, iṛuḥen, ifγen seg uxxam ar as tuki.
Tezga tettargu limer yella wamek ara tuγal ar temẓi, ar wassmi yella d aqṛuṛ yetteḥnunuf deg ijufaṛ-is, iqqar-as I yemma-s tikkwal ``ḥemlaγ kem``.
Maca ma ass-a mmi-s meqqwer ixdem axxam, ilha d yiman-is, Nna Fa tγil d tislit-is is tt-igan. Aγucu n teslit ar ass-a ur iffiγ ulawen n temγarin nneγ: wisen d tismin, wisen d ussan kan id-ifγen seg sent. Maca kra d-illan ur asent nehwi at sefḍent ar teslatin. Akka Nna Fa I tekkat di teslit-is ``is iksen mmi-s``.
Nna Fa tekkes aγumu γef wulawen n temγarin n tmurt, neγ n tlawin s umata, s teḍsa d unecreḥ. Maca kra ṛwant d lḥif tlawin nneγ, kra izrin γef iqwerray nsent, kra ttwakkelxent, ayen akw I wumi ssusment, ayen akw I γef qqiment d aγilif tessekfel it-id Nna Fa.
Taceqquft-a ihi mennaγ ad tt-walin akw medden. U samareγ tabγest d wafud I tdukkla tadelsant n Ottawa-Hull d umeskar n tceqquft-a Arab Sixi.
Mack A.U.