Kles(Rijistri)
  Iqburen  
     

| | |

Belεid At Σli (1909 - 1950) : Tamacahut Uwaɣezniw

Belεid At Σli (1909 - 1950) : Tamacahut Uwaɣezniw

Tamacahut Uwaγezniw



Macahu... Ṛebbi a tt-isselhu... A tt-igerrez am usaru !... γef yiwen sselṭan, -sselṭan ala Ṛebbi- γuṛ-s tameṭṭut-is d mmi-is. Netta yeḥkem deg yiwet n tmurt anect-ilatt. Timesεiwt, -iḍher-ak lḥal- ulac w’ikesben am netta : ama d tiferkiwin, ama d ixxamen, ama d idrimen, ama lḥaṣun d ayen tebγiḍ.
Yiwen wass deg wussan n Ṛebbi, iwala, d ayen, yeqεed yakk wexxam-is, lḥekma-s tgerrez, ur yesεi ara s-iḥebbeṛ ; lewzir-is yelha, yessen akk lecγal akken a ten-ixdem, yettkel fell-as. Ass-en, akken dimi d-yewweḍ s axxam tameddit, yeṭṭef mmi-s, yenna-yas :
-Tura a mmi, keč aql-ik tewwḍeḍ d argaz, zemmreγ ad ttekleγ fell-ak. Ur yelli wayen i k-ixuṣṣen la di tmusni wala di leεqel. Nekkini tura aql-i d amγar, ur teẓriḍ i yxeddem Ṛebbi : lmut γef medden irkelli. Ihi mennaγ a d-slileγ iγsan-iw deg wexxam n Ṛebbi : aql-i ad ṛuḥeγ γer lḥiğ, a k-ğğeγ d keč i d amsewweq, d keč i d lmuḍebber deg wexxam. Yemma-k d tameṭṭut : d keč ara iḥarben fell-as. Keččini a mmi, ẓriγ-k d ilemẓi, tewwḍeḍ i zzwağ, lameεna arğu ar d-uγaleγ di lḥiğ, ad ak-nuqem tameγra, ncalleh.
Yernu yefk-as yakk tisura n yexxamen, n lemxazen n yedrimen, n nneεma, n lekwaγeḍ yakk n tferkiwin d trika-nsen akken tella ; yernu iweṣṣi-t akken ilaq γef kra n wayen yellan. Akken dimi t-issefhem akken iwulem, yenna-yas Seεdi mmi-s :


2

-A k-iεuzz Ṛebbi a baba, akken iyi-tεuzzeḍ imi tettekleḍ fell-i, tefkiḍ-iyi ṛṛay. Daγ netta ula d nek aql-i kkseγ-ak aγbel : ur tesεiḍ ara tḥebbṛeḍ : ṛuḥ a d-tḥuğğeḍ γef yiman-ik : kkes aγbel i wul-ik.
Sselṭan ithenna. Di syina yerna yumayen neγ tlata ala i uheggi n weεwin d zzwayel i rrekba,... d wayen nniḍen. Di lweqt-nni medden leḥḥun ala γef uḍar neγ win yesεan, γef lehwayec : d aserdun, d aεewdiw, neγ d alγem ; ḥekkun llan wid irekkben ula γef kra n wefrux akken ur yeẓri ḥed isem-is, netta atan anect-ilat, d aεlayan akken, iḍarren-is d iγezfanen, lameεna ur yettafeg ara, d tikli i yleḥḥu. Di tmurt n sselṭan iγef la d-nettawi, ahat yella useggas n tikli ger ṛṛwaḥ d tuγalin.
Asmi issewjed ayen yakk iḥwağ, ikker-d yiwet n tsebḥit, iεebba iṛuḥ, ittkel γef Ṛebbi.

Seεdi, akken dimi iṛuḥ baba-s, iqqim d yiman-is ikcem-it weγbel n wexxam, n ssuq, n tteḍbir. Lḥaṣun yuγal d lεaqel akken ilzem : leεtab ara yefk i ifassen-is ur t-yesεi : ama d aγellet n tferrkiwin, ama d ccγel nniḍen yakk, yesεa-yasen ifellaḥen, acḥal ! Netta, d acu kan ? Issefqad γer wayla-s, ittadded i ifellaḥen d imestujaṛ-is, neγ, m’ara d-yeḥdeṛ unejmeε imeqranen γef kra neγ kra, yettaṭṭaf amkan n baba-s.
Deg waggur neγ deg cehṛayen imezwura segmi iṛuḥ baba-s yeḍḥa-d ṛṛay-is yewqem, iṣleh almi d ulamek.
Netta leqraya yeγra, lxaṭer-is yewseε, yeččuṛ d lefhama. A ternuḍ, seg wasmi d-yekker, yettwaṛebba ala ger imusnawen d wuḥdiqen ; yennulfa-d yecba-ten. Mmi-s n sselṭan ara yesεun ala tigi, berka-t. Seεdi, yerna-yas Ṛebbi tin ur d-ssasayen la idrimen la ttrebga : yefka-yas Ṛebbi ṣṣifa d zzyen d sserr. Nek a d-iniγ arraw n sselṭan ixleq-iten-id Ṛebbi seg wakal yeεzel γer ṭṭerf ala i nitni, yerna d lḥeq, akken i ylaq. Nek n w’iyi-icban, yettγiḍ-iyi lḥal m’ara afeγ dderya n lmuluk icemten. M’ara tettwaxdem lḥağa, awfan a tennekmal. Win ara yasmen di lḥeq iwumi ara tent-id-yesdukkel Ṛebbi, ur yumin ara yis-s. Yerna, taneggarut, ṛṛuḥ yelhan, yeṣfan, zeddigen, ur ilaq ara a tezdeγ amkan ur nemεin,

3

Seεdi, ilaq d tameṭṭut ara d-yinin fell-as :
Yuli wass, sbaḥlxir,
A leεyun n ṭṭir :
Tin k-yeẓran d leγniya...
Σlaxaṭeṛ nekni s yergazen ur nettwali ara zzyen d sserr, ur ten-id-nettγenni alamma γef tmeṭṭut.
Daγ netta, ama di temdint-nni ideg tella ssleṭna, ama di leεṛac, ama d win meẓẓiyen ama d win meqqren, ttadren-d Seεdi ala deg wayen yelhan.
Lameεna, nezwar-d deg wawal : aggur neγ cehṛayen. Asmi yuγal ikeččem di temdint, ixuleḍ mkul amkan, yuqem tamusni di mkul ṭṭbeε n lγaci, issemlal-it Ṛebbi d yemcumen-is. Tella kra n terbaεt akken n yelmeẓyen, dinna di temdint ccγel-nsen lleεb n leqmer. Ad ṭṭfen albeεḍ n texxamin ad nnejmaεen deg-s, ttarran-tt din i leqmer deg yiḍ deg wass ; win ara ten-id-iεanden, yerbeḥ yid-sen, m’ara d-yeffeγ syin, a t-twaliḍ : ma yerbeḥ yefṛeḥ, yecṛeh wudem-is, ma yexṣer, ad yebγu ad ineγ iman-is.
Yiwen deg-sen yessen Seεdi. Yibbas, yewwi-t yid-s, γer dinna, yenna-yas :
-Akken a tfeṛṛğeḍ !
Ifeṛṛeğ. Azekka-nni diγen, yuγal γer din. Deg ufeṛṛeğ γer ufeṛṛeğ, yiwet n tikelt, yeγli-d ula d netta γer leεb. Ass-nni yexṣer kan cwiṭ γuṛ-s netta am akken ulac : ɛecṛa neγ εecrin n duṛu, γef wakken yekseb, a tent-iğeεεel yeswa-tent-id d lqahwa : zzhu-nni yezha m’ara yḍil γef tewriqt yeswa akter. Ass-nni i t-yekcem ubeεuc n lehlak n leqmer. Abaεuc-nni, sakin am kra d-yettwaxelqen, tabeε, d anerni i yettnernay ; ma nsemma-t akken ilaq, leqmer-agi mačči dγa di lehlak i d laṣel-is. Tawwla d ujeğğiḍ ttḥazen kan lefrisa wamma leqmer d lehlak s lemḍerra i d-yessasay i bab-is, s lexṣara i t-yetabaεen, s tnamit iss i ikeččem bnadem alamma yuγal bnadem-nni iḥemmel-it di lεuḍ ideg ara t-yekṛu, alamma yuγal ur yezmir ara a s-yexḍu : daγ netta netta yekkat yettḥaz lxaṭer d leεqel.
Seεdi, asmi i s-tuγ tbeεuct yakk aqerru-s, yettu ayen nniḍen irkel. Segmi ara d-yeffeγ di texxamt-nni, yella ul-is yettmenni ala taswiεt-nni ideg ara


4

yuγal γer-s. Axxam, yeğğa-t, yestehza deg-s : a d-yekcem deg yiḍ, ad yeffeγ deg yiḍ.
Yemma-s tuki s mmi-s tbeddel ṭṭbiεa-s, lameεna, yugi ad as-yini. Lewzirat d lεeqal d yemdanen-nni yakk yettxalaḍen lḥekma uγalen ur t-ttwalin ara : ara s-qqaren kan : mmi-s n sselṭan, d acu t-yuγen ? A yuγ lḥal, medden ttḥebbiren-as, ziγ-nni netta ar yefka tawaγit i trika-nsen. Ziγ-nni, ar di ɛecṛa neγ εecrin n duṛu n wass amezwaru, ar yuγal yessemγer taxessart. Yebda s yiwen wexxam izzenz-it, yerna wayeḍ. Yerna izzenz taferka, yernu tis snat... akken... akken ; almi d asmi d-yuki am win ara yegrirben, yerra-d s lexbar, yaf-d kra n wayen akken i s-d-yeğğa baba-s yufeg, iṛuḥ. Yemma-s, yuγ lḥal, ayen iwumi tezmer texdem-it, tenna-yas-t ; lameεna, ur tezmir i wara. Medden nniḍen ur as-yettalas ḥed a t-iwelleh neγ a t-id-yerr s abrid : d acu kan ? Ma d aḥbib, yeqreḥ, ma d aεdaw yefṛeḥ.

Asmi la d-neqqar yuki-d yeslef i wudem-is, yuγal-it-id leεqel, tebdu-t sakin nndama : a tin yexdem i yiman-is !.. A baba, ara d-yafen cci-s yakk iṛuḥ !... Amek ara s-iniγ ?
Iḥbiben-nni n tidet, ulamma yečča-ten wul-nsen, lameεna ṭaxxren-as, ur as-heddṛen ara. Yemma-s, xas tḥemmel-it, teggumma a tenεem liḥala iγer tt-id-rrant lefεayel n mmi-s : di ṣṣbeḥ ar tameddit nettat d alummu : taswiεt ad nnaγen, taswiεt ad ttrun i sin. Lameεna xas ttrun, xas nnuγen, ayen yeḍran yid-sen ur as-ufin ara ddwa.
Σeddin akkenni qrib ɛecṛa cchuṛ segmi iṛuḥ sselṭan γer lḥiğ. Seεdi, taggara-ya, yeṭaxxer yakk i temdint. Ur ileḥḥu, ur yettγimi deg-s ; aqeggel-is di ṣṣbeḥ ar tameddit ala berra di lexlawi : ittṣeḍḥi ad walin yemdanen liḥala-s akken tewweḍ, yerna iṛuḥ am akken tekcem-it tisselbi seg wakken yettxemmim i tid yexdem.

Ass-nni yeqqim akka, di tlemmast uzal, yedduri deg yiwen weḥriq seddaw tejṛa, afus γef umayeg, yečča-t lxiq. Ul-is simmal irennu di lehlak : mebla nnif t-iγeẓẓen γef medden, tin tent-iγelben yakk, d tisin n baba-s ara d-yasen deg wussan-nni

5

d-iteddun. Yella deg wawal : win iγef keṭṭrent yeṭṭes-asent. Ihi εni, ula d netta yennudem. Tṛuḥ qrib a t-tawi tnafa, almi d-yewweḍ γer uqerru-s wergaz :
-Salam εlikum !
-Salam, lεeslama !
Yuγal sakin γer ufus γef umayeg d uḥebeṛ almi d-yerna iluεa-t-id umexluq-nni, yenna-yas :
-A gma, semmeḥ-iyi ma cqiγ-k, lameεna di sgellinna i k-id-sskadeγ syihin, walaγ-k, m’ur iyi-skaddeb ara Ṛebbi, s acu n weγbel tesεiḍ... Tura, m’ulac uγilif, in’iyi ayen k-yerzan, ahat ad yili wayen iss ara k-εiwneγ. -Yerra-yas-d Seεdi :
-Ayen iyi-iblan, ayen iyi-yuγen, ayen yeḍran yid-i, ur as-tezmireḍ a t-tdawiḍ la keč la wayeḍ. Ṛuḥ a gma, anef-iyi nek d ṛṛay-iw...
Amexluq-nni iḥres-it-id, yenna-yas :
-Amen s win k-ixelqen : ur ak-nniγ ara a k-εiwneγ almi ẓriγ iman-iw zemreγ. Ayen yebγun yili, in’iyi-t ; ttkel γef Ṛebbi : γuṛ-s mkulec yeshel.
Nniqal iṛuḥ ad yerfu imi yas-d-iḥawel lhedṛa, ṭṭbiεa-s yessedyeq-as-tt weγbel, ul-is yeččuṛ ; lameεna ul nniḍen yeskaki-t-id : yenna-yas : D acu txeṣreḍ ? Argaz-agi i la k-d-iheddṛen, mačči am wiyaḍ : γuṛ-s taγect, γuṛ-s ṣṣifa, γuṛ-s, lḥaṣun, ur ẓriγ d acu i la iyi-iqqaren ahat yella kra n lqedra yesεa : ḥku-yas d acu k-yuγen, d acu k-iṛuḥen.
Yeṭṭef Seεdi yeḥku-yas-tt-id akken tella. Akken dimi ifukk, yenna-yas-d winna :
-D aya i yeḍran yid-k ? D ayagi kan i teqqareḍ yewεeṛ. Ur as-yezmir ḥed ? Ulac i ysehlen am aya : sεiγ-as ddwa ara k-fkeγ tura, ara k-d-yerren yakk ayen txeṣreḍ, iss ara d-rebḥeḍ ma yehwa-yak akter n wayen yakk wwin. Lḥaṣun ddwa iss i ara d-yaf baba-k sennig wayen i yak-yeğğa. Lameεna, ur ak-t-ttakeγ ar alamma s yiwen ccerṭ, ma tqebleḍ...
-Anwa ? Anwa ccerṭ ?... -Yenna-yas :
-Ad cerḍeγ deg-k ad iyi-tεahdeḍ s lemεahda n Ṛebbi deg yiwet : qabel akk-aḍan-i, ar n-taseḍ γuṛ-i di tmurt n flan, sakin, mi n-tusiḍ s axxam-iw, ar txedmeḍ ayen ara k-iniγ, neγ m’ur t-texdimeḍ ara, ur tqebleḍ ayen bγuγ ḍelbeγ-ak-t-id : hataya ccerṭ-iw...


6

Seεdi dγa ur as-yesli ara yakk. Yessleb-it lfeṛḥ : yesla-yas, ula akkin, yettrağu kan ad ifak tameslayt, a t-iεahed, ad as-d-yefk lqedra, syina ad yazzel, ad yerr ayla-s. Daγ netta iεuhed-it s wakken yebγu iεeggen-as ; s wayen yakk yecṛeḍ deg-s. Ur d-yewjiε ara yelha neγ diri-t.
Argaz-nni ijbed-d di texriṭ-is lḥerz, yefka-yas-t, yenna-yas :
-Ṛuḥ : lḥerz-agi εelleq-it i wemger-ik, tuγaleḍ ar leqmer, tleεbeḍ akken yak-yehwa, anda k-yehwa, s wayen i yak-yehwan ; sakin ayen yellan a t-teẓreḍ.
Rnan myefken ttaεud akken yelzem, msalamen. Bnadem-nni yeṭṭef abrid-is, iṛuḥ. Aqcic-a, Seεdi, iγef la d-nesmucuh, yeṭṭef-d deg uqendur-is, yefk-itt-id d amṛabεi γer temdint...

Ihi, tura, nek, ma yefka Ṛebbi seg-wen, ay atma, ad iyi-tsemmḥem, ad steεfuγ cwiṭ ; ma d Seεdi a s-nanef la yettazzal. Ma d nek m’ur ken-ṭṭurruγ ara, ad ceεεleγ yiwen igiṛṛu n dexxan... Eh... eh... Dγa atan mmektiγ-d : sgellin, mi yawen-udreγ leqmer, ur ufiγ iγer ara t-metleγ : ata wagi yesγubburen, wagi yellan d taḥcict yuγal d dexxan yettali s igenni, wagi d mmi-s n laṣel-is. Am leqmer, yekkat γer tmelγiγt d leεqel ; am netta, ula d nek, ur zmireγ ara ad as-ṭixxreγ. Lameεna, ur εdilen ara, εlaxaṭer... neγ, lḥaṣun, anda ulac, ma cerken aẓar... mxallafen ccetla, εlaxaṭer leqmer, amek ? yettḍurru, nek, dexxan, ḥemmleγ-t... Ccut... Susem kan...

Ṭṭbel d lγiḍa sεeẓẓgen ddunit, lbaṛud la yeṭṭerḍiq s igenni, tilawin la sliliwent ; arrac, irgazen, imγaren timγarin, ula d nitni la ttazzalen ; wa yeγli, wa la yettεeggiḍ ; dihinna, atnad la leεεben s lxil : ddunit yakk temcebbal, tamdint yak tekker. D acu yeḍran ? d acu yellan ?
D sselṭan ! D sselṭan i d-yusan si lḥiğ, yuγal-d bxir u εlaxir. Seεdi, netta i d amezwaru, iṛuḥ imuger-it s iḍebbalen d lbaṛud. Aεewdiw d llebsa yelsa Seεdi, ulac win ten-yeẓran am widak di ddunit-is almi d ass-nni ; ma d ṣṣifa-s netta, ladγa,

7

nniγ-awen-t yagi, tameslayt ara tt-yecnun ur tezmir ara a d-teffeγ ala seg yimi n tmuzyint am netta.
Sselṭan yuγal-d d lḥağ, yerna yufa-d tamurt-is d wexxam-is axir n wakken llan asmi iṛuḥ : ama d akal, ama d adγaγ, ama d adrim, yaf-d mkulec iwenneε, mkulec yessefrurex. Ulamma yettkel, lameεna yewhem di mmi-s i yas-d-yesfaydin anect-en. Yuγal deg-s lfeṛḥ yerra tiqit. Akken dimi t-icekkeṛ almi yeṛwa, yessegra-yas-d yenna-yas :
-Ihi tura a mmi, ilaq-aγ ad ak-nezweğ, ad ak-d-nawi tameṭṭut, a tuqmeḍ axxam γef yiman-ik.
Yugi Seεdi. Yufa-yas-d tisebbiwin yakk : mazal-it meẓẓi, mazal ur yufi ara tin t-iεeğben... Lḥaṣun, iḍleb-as a s-yanef alamma iεedda useggas. Netta, deg wul-is, yuγ lḥal yenna-yas : ur ttεelliqeγ ara tameṭṭut i yiri-w alamma uγaleγ-d s γuṛ win εuhdeγ.

Ihi tura, si sebda ara d-yezzi useggas-agi ad as-nanef i Seεdi : atan lecγal-is akk gerrzen, nekni a nerfed cwiṭ n weεwin yid-neγ, neγ m’ulac a nessutur tin n Ṛebbi di tuddar ara nettaf d webrid : a nṛuḥ syin s leεqel s leεqel alamma newweḍ γer tmurt n win akkenni yas-yefkan lḥerz i Seεdi.
Abrid iḍul : ad ilin xemsa neγ setta yyam n tikli : a ternuḍ ala deg iḥerqan, d usawen d ukessar. Lameεna, tidet i Ṛebbi, nekni d affug i d-nufeg : taswiεt kan, ners-d deg wemkan, naf-d... ziγ-nni, ay argaz-nni bu lḥerz... ar d awaγezniw ! Ziγ-nni, ay adrar-nni ideg yezdeγ, ala netta d lwacul-is i yellan deg-s, i yḥekkmen deg-s. Ɣef wakken d-zzint wallen akka n wakka, tettwanefk-asen lḥekma s tjennit, ḥed ur as-yezmir. Walakin, si lğiha d-yerran γer tmurt n Seεdi, tettwanefk-asen kan alamma d asif yekkan gar-asen. Ziγ-nni, ar lmakla-nsen, ala lεibad !
Yerna nteddu-d nfeṛṛeḥ-d γuṛ-sen !
Lameεna, ula d nekni a nels tacacit-nni tajennit, a nekcem s axxam-is ur aγ-d-yettwali.
Netta γuṛ-s tameṭṭut-is d sebεa yessi-s. Tameṭṭut-is, ur d-nheddeṛ ara fell-as, εlaxaṭer, imi d tamγart... tecmet, tekmec yakk ; yerna tewεeṛ, tesḥeq akter n wergaz-is. Ma d yessi-s... ma d yessi-s, εni


8

ula d ijenniyen bennun-d deg wakal iεezlen weḥd-s, neγ amek ? nitenti di sebεa yid-sent, tin tessakdeḍ a s tiniḍ tif-itent yakk ; ulakin, m’ur k-sdreγlent ara setta-nni timeqranin, mi d-tewwḍeḍ γer tmeẓyant, tis sebεa, ad as-tiniḍ diγen : tif-itent yakk ! Dγa, dinna d tidet.
Yefka-yas-tent uxellaq, si lqed almi d sserr, seg uṣeḍṣu isefṛaḥen ul, almi d allen iheddṛen i lxaṭer ; lameεna... ula d tameṭṭut, ur zmireγ ara a d-cnuγ γef tiẓeṭ-is : yella wayen ggummaγ a t-id-iniγ. Lxerṣum d lεemṛ n Faḍma ahat yeshel fell-i a t-waliγ. Acḥal di lεemṛ-is ?
Taqcict tekker, tewweḍ i zzwağ,
A Ṛebbi, feṛṛeğ :
D ayen kan i tettmenni.
D tasekkurt mebla ifeṛṛağ,
Mazal tenneḥwağ,
Tettrağu, ḥed wer d-yedli.
Lmalayekk timeεzuzin,
Argaz ur tt-yessin :
Ṣebbremt-tt, tilimt yid-i...
... d yid-wen a kra isellen ncalleh !
Daγ netta, yessetma-s-nni akken ma llant ttasment di Faḍma. Lemmer ttafent ur tt-ttwalint ara. Ma yella ccγel, ma yella leεtab, ttakent-as-t ala i nettat ; almi ula d yemma-tsent tεuned-itent, tekṛa-tt. Ma d baba-tsent, netta ur yettγimi ara deg wexxam, yerna lḥeq daymen yettak-it i temγart. Lḥaṣun, ula d akken, Faḍma... tṣebber, tessewsaε ṭṭbiεa-s, tettrağu.

Asmi iεedda useggas, telḥeq-d lmudda-nni i s-yefka uwaγezniw, Seεdi yeṭṭef deg wawal, yusa-d. Di lweqt-nni, lemεahda s Ṛebbi ur tettarẓa ara bab-is ur tt-yesseḥnat ḥaca ma tekkes-as-tt lmut. Axṣen εad a mmi-s n sselṭan yessnen, yeγran, yumnen, xir n medden nniḍen yakk.
Ass-nni kan d-yekcem tamurt uwaγezniw, uqbel ad yaweḍ γuṛ-s a yesla yis-s d acu-t. Acḥal d yiwen i yesteqsa γef webrid ad as-d-yini kan : Annaγ a mmi xḍu-k ! Niγ a k-yečč, yečč tamurt iγef tetedduḍ ! Lameεna d ayen, ifut w’ifuten, aqlab γer deffir ur yelli : tarewla ur yezmir ad yerwel. Ayen yekteb Sidi Ṛebbi ad yeḍru.


9

Yessiweḍ-d s axxam uwaγezniw γer leğwahi n tmeddit.
Dγa ass-nni yečča kan imensi, yessenεet-as uwaγezniw yiwen utemmu dinna tama-tsen, yensa deg-s.
Azekka-nni, ṣṣbeḥ zik, lefjer, yaweḍ-it-id weεdaw n Ṛebbi, yenna-yas :
-Kker a tedduḍ ad ak-mleγ tin ara yi-txedmeḍ ass-a.
Aqcic yekker-d : ṛuḥen dduklen, almi wwḍen γer yiwet n tiγilt akken, yezken-as uwaγezniw yakk adrar-nni ten-d-iqublen, yeččuṛen ala d lγaba d iḥerqan : ala acekkir d wuzzu γer gma-s, yenna-yas :
-Twalaḍ adrar-agi ? Bγiγ-k, ass-agi, deg wass n wass-agi kan, a t-tzebṛeḍ akken ma yella, a t-tkerzeḍ, a t-tneγceḍ ; di syin a t-tzerεeḍ di mkul nneεma, a t-teẓẓuḍ di kra d-yexleq Ṛebbi n ttjuṛ, di tmeγrusin alamma d tajnant, d tifirest, d tatteffaḥt, d taberquqt, d taxuxet, lḥaṣun yakk ; sakin, tameddit, m’ara n-tṛuḥeḍ s axxam, ad iyi-n-tegluḍ s uqecwal-agi yeččuṛ d lfakya ara d-arwent. D ayagi. Atan γer-k ugelzim, attan tmezbeṛt, atnad yezgaren, atan lmaεun : atan lḥaṣun dduzzan ara teḥwiğeḍ. Ma d nek ad ṛuḥeγ γer ccγel-iw. M’ur texdimeḍ ara tagi,... yakk, tecfiḍ γef ccerṭ ?
Iṛuḥ yeğğa-t din.
Dγa Seεdi ur yettif la d agelzim la d tagelzimt : ur yekriz, ur yenγic. Akken kan yeqqim dinna weḥd-s yenna-yas : Meqqar ulayγer sεettbeγ iman-iw baṭel : yiwet n tasaft kan ur tt-qellεeγ ara sya γer tmeddit ; awali εad ad kerzeγ, ad ẓẓuγ, a d-yemγi : ulayγer : welleh, ar d-qqimeγ kan. Ma d lmut, tban-iyi !
Yeqqim. Yeqqim, am wasmi akken yesrusu, afus γef umayeg. Lameεna, abrid-a, terna-yas-d lmut tt-yettrağun. Yerna, di lγerba,... yerna meẓẓi,... yerna...
Deg wexxam uwaγezniw, yuγ lḥal ggant taḥbult n weγrum, rnant-as sin iniγman. Akken d lweqt n leftaṛ, nnant-as : Anta ara s-yawin aεwin i umerbuḥ-nni ? Dγa, Faḍma teggal-d :
-S baba, ma yefka-yi webrid imi εyiγ : ass kamel ala nek i yqeddcen !
Dγa s uqerru-m ala kem ma tewwiḍ-as aεwin : a nẓer ma d kem ara iḥekmen ! yas-d-terra yemma-s.
Faḍma, d ayen kan iγef tettnadi : mi d-teggul :


10

« ma ruḥeγ ! » teẓra a tt-id-namrent yemma-s d yessetma-s, a tt-ceggεent d nettat s nneqma. Nettat, ul-is ideεεu : iḍelli-nni tameddit, mi d-yusa Seεdi, ziγ twala-t, ulamma yiwet kan iεedda, tger-as tamawt... yewweḍ-as γer wul. Iḍ kamel nettat tettrağu melmi ara yali wass. Ass-nni i tt-tekcem « tbeεuct » ula d nettat ; lameεna d tabeεεuct n leεceq : ur εdilent ara tbeεac !
Testeεmel terfa, anyir-is yekres, ulamma allen, -ur neskiddib ara- ččuṛent d lfeṛḥ ; terfed aγṛum d iniγman-nni, tṛuḥ.

Taf-it-id, isenned seddaw tasaft, aqelmun γef wallen.
-Ṛebbi ad iεin ! Sbaḥlxir !
-Sbaḥlxir, lεeslama !
Yerfed aqelmun, isked-itt-id : kksen-as wurfan ; ula d lxuf yettu-t. Netta, ddunit, lḥayat, yakk, n bnadem, tella kan di teswiεt-nni, di ddqiqa-nni, di tis meyya-nni n ddqiqa ideg t-yuγ lḥal. Ayen nniḍen yakk d ulac : « Ḥyu-yi ass-a, enγ-iyi azekka ! »
Mačči d Seεdi, di teswiεt-nni, i yettxemimen akagi : netta yelha-d kan d teqcict i la s-d-iheddṛen :
-Atan lqut-ik εeddi a teččeḍ. -Yenna-yas :
-Uuk... A ultma, a kem i la yi-d-yettadren lqut ! Di leεnaya-m, anwa ul ara yeččen, nek terza tyita am ta ! Anef-iyi kan, anef-iyi...
-D acu k-yuγen ? i yas-d-terra.
-D acu iyi-yuγen ? Drus... D lmut kan iyi-ttrağun, d lmakla ara yi-yečč baba-m.
Yeḥku-yas-t-id akken tella. Almi d-yewweḍ γer wanda s-yenna : ad iyi-terreḍ lγaba d leğnan. Akken dimi ifukk, tenna-yas :
-D ayagi kan ? d ayen isehlen. Ečč, ečč lqut-ik : sefṛeḥ-iyi : xdem deg-i lemzeyya, εlaxaṭer ma txaqeḍ, ula d nek ad ttwaγebneγ : aγbel-ik d aγbel-iw. Ečč, tekseḍ ddiq i lxaṭer-ik. Kker, xzu cciṭan : zzizdeg kan ul-ik, tennecṛaḥeḍ yid-i ; sakin, ma tumneḍ s win a k-yefkan ṛṛuḥ, mkulec yeshel γuṛ-s.
Nek, ay atmaten, lukan ad iyi-tḥellel yiwet am Faḍma, ula γer leḥcic, a t-ččeγ, yerna ẓid. Lameεna, mačči n wudem-iw !... Daγ netta ula d Seεdi yuγ-as awal :

11

tsellek-it akken a yas-tenna, neγ ur t-tsellek, w’icqan ? Lfayda-s ur telli ara deg « yeḥbuben-nni », yečč-iten yeqqim : lfayda-s, d zzhu-ines m’ara yuqem leqder i teqcict yecban tiḥuṛiyin, yerna, i yas-d-yennan : nnecṛaḥ yid-i.
Nettat teqqim tqubel-it, tečča-t kan s wallen. Akken ifukk, yeṛwa, tenna-yas :
-Qqen allen-ik.
Yeqqen allen-is. Faḍma tejbed-d taxatemt, tezzi-tt deg uḍad-is : tin tluεa-tt-id : D acu tebγiḍ ? Ḍleb ayen tebγiḍ, tura ad am-d-yettwaxdem.
Faḍma tessuter-as : Bγiγ adar-agi... bγiγ akka... bγiγ akka... bγiγ aya...
Mazal d-tefuk tmeslayt deg yimi-s, ddunit tbeddel : lγaba-nni ideg ten-yuγ lḥal tuγal... Tenna-yas :
-Lli-d allen-ik !
Yelli-d allen-is, isfeḍ-itent : di tizzegzewt-nni n ttjuṛ, d lenwar-nni n mkul nnwel iγer d-yekka yiṭij ; di rriḥa-nni i s-d-tettak tebḥirt tama-s, teččuṛ d leḥbeq d nneεneε ; di leγna n yefrax la yettemserwalen sennig wemdun, yesfeḍ allen-is am win ara ysekṛen. Yaf-d iman-is dγa netta isenned γer tmeγrust, ifurkan-is knan-d s lexrif ; dihin, agemmaḍ, igran n yirden, d wid n temẓin, ur yezmir a ten-yekcem bnadem deg wakken εlayit. Ma d Faḍma, tajeğğigt yifen yakk tiyaḍ, tebded kan sennig uqerru-s, la t-id-tesskad tecmumuḥ d taḍṣa. Teğğa-t almi yeṛwa asmuqel, almi yas-tekkes ssekṛan, tenna-yas :
-Akkagi ay tebγiḍ ? Atan mkulec yettwaxdem xir n wakken i yak-yecreḍ baba. Atan γer-k kra n wayen d-yexleq Ṛebbi d taḥcict, yerna mebla lawan : ečč keččini, ar terwuḍ teččaṛeḍ-n aqecwal-agi i baba akken i yak-yenna ; lameεna, a k-weṣṣiγ γef yiwet : γuṛ-k anda iyi-d-ttadreḍ nekkini, anda yas-teqqareḍ d nek i yak-yeqḍan tagi. Lukan ad slen netta d-yemma, ad aγ-ččen, ččen ula d tamurt iγef nteddu. Tura nek d lawan fell-i ad ṛuḥeγ : ammar anda s-qqaren acimi akka n tεeṭṭel. Ihi qqim dagi ar tameddit : ğğiγ-k di lehna... Tekker a tṛuḥ, lameεna telḥa kan cwiṭ, tezzi-d γer-s, udem-is d azeggaγ. Tenna-yas :
-Isem-ik ?


12

Yenna-yas :
-Seεdi. -Tenna-yas :
-Nek isem-iw Faḍma.
Dγa tṛuḥ. Tameddit, yaweḍ s axxam, yessres zdat uwaγezniw d tmeṭṭut-is aqecwal yeččuṛ ala d lfakya-nni tebγiḍ ay ul. Awaγezniw terkeb-it tisselbi : yazzel-d γer wemkan, yaf-it-id akken t-yecreḍ. Yuγal-d, yeṭṭef tameṭṭut-is weḥd-s, mcawaṛen amek ara xedmen i yiman-nsen. Argaz, ḍemεen a t-ččen... εni d netta i yasen-d-yefka Ṛebbi d ddeb-nsen ! Tekcem-iten lxelεa. Lameεna tamγart tuγal-d γer leεqel-is. Tekkes-as lxuf, tesefhem-it :
-Yemneε di tmezwarut, ad yeḥṣel di tis snat ! Azekka d nek ara k-yemlen tin ara s-tḍelbeḍ : ma ixdem-itt ula d tin... ihi dγa... Ṭṭṣen.
Ma d Seεdi, ula d netta, yečča kan imensi, yeεna atemmu-s. Yuγ lḥal yeẓra tlata leṣwaleḥ yas-yettalas uwaγezniw a tent-yeqḍu. Azekka-nni ad as-d-teḥdeṛ tis snat, ahat iγelben tin n wass-en ; lameεna, am wakken ur d-yecliε ara, neγ yettu-tent. Leεqel-is iṛuḥ ala γer Faḍma. Di tsebḥit-nni yesεedda yid-s, yella nettat ur teṭaxxer ara deg wul-is, wala zdat wallen-is. Tameddit-nni segmi d-yusa almi yemfaraq lwacul, yettwali-t mi tqeddec, tkeččem teteffeγ, yeεreḍ amek ara s-yehdeṛ, ur yufi ara. Ttemyeskaden kan mebεid, nettat teqqar-as-d s wallen-is : A wi k-ihedṛen ! lameεna γuṛ-k : lemmer ad aγ-akkin ! Daγ netta, netta deg temmu, nettat deg wexxam, uγalen i sin ttεawazen, i sin ttrağun melmi ara yeflali wass... I sin, tekcem-iten tbeεεuct !

Azekka-nni diγen, mazal bdin tuddna iyuẓaḍ, Seεdi di tirga, yewweḍ-t-id wemcum, tacekkaṛt teččuṛ d anciwen n yefrax γef tuyat-is, yenna-yas :
-Kker !
Ṛuḥen. Akken dimi wwḍen γer yiwen wemkan n tizi, d aεlayan, d-yekkan sennig tmurt yakk yasen-d-yezzin, yelli tacekkaṛt, iḍeqqer anciwen-nni deg igenni. Aḍu yewwet-d yessaγ-iten yakk i wedrar d lγaba. Yenna-yas :
-Twalaḍ anciwen-agi deqqreγ ? nitni ttwaḥesben ; ihi γuṛ-k di sya ar tameddit a ten-id-tjemεeḍ yiwen yiwen

13

s leḥsab, a ten-terreḍ γer tcekkaṛt, tameddit ad iyi-ten-in-tawiḍ s axxam.
Winna iṛuḥ. Aqcic yesked amkan t-iεejben deg-s leḥcic d tili, iεedda yeẓẓel d tinnegnit : yakk tura ẓriγ iman-iw tazmert ur zmireγ ara i wayagi a t-xedmeγ : mačči d meyya, mačči d mitin, mačči d alef, mačči d alef n luluf n wanciwen i yi-ilaqen a ten-id-nadiγ di lγaba, yerna s leḥsab ! D tacekkaṛt yakk ! Ihi, ḥeq kra yuran tigi, ma refdeγ-t-id, ula d yiwen !...
-Sbaḥlxir ! Ṛebbi a k-iεin !
Ulamma yeẓra a d-tas, ulamma d nettat i yettrağu, mi d-tebded γer-s, a s-tiniḍ... Aseggas ideg la tt-yeččedhi. Ladγa, d tidet, llan wussan iγelben leqrun. Ma d Faḍma, nenna-d yagi akken tettḥir γer temlilit yid-s. Ur ẓriγ ara ma d taεeggunt yemma-s, neγ ma tedderγel, wamma, mi yas-d-tefka aεwin a t-id-tawi, tili a tt-teεqel γer wudem-is : yezzi-yas am... nnuṛ, n wayen iss i yeččuṛ wul-is.
Ahat imi t-jeṛṛbeγ nek, lḥaṣun rriγ-d s lexbar, tameṭṭut, -ladγa tameṭṭut- seg wakken leqqaqet, m’ara teεceq, xas tecmet, udem-is yettbeddil, yettban yezyen, yettali-t-id... nnuṛ-nni n wul-is.
...I tura, amek ara d-kemmleγ tamacahut-agi,... ma ttneggizeγ deg wawal γer wayeḍ ? Nek, ihi, ma yella w’iyi-fkan ameẓẓuγ, ur tt-ttfakkaγ ara... εlaxaṭer, mkul taswiεt a d-mmektiγ...
Akken dimi yečča, diγen, almi yeṛwa, tenna-yas : -Ihi, ass-a, waqila, aql-ik xir n yiḍelli. Udem-ik yecṛeh, ur tesεiḍ ara n weγbel... Yenna-yas :
-Aγbel am yiḍelli am ass-a : lmut tban-iyi, tban-iyi ; lameεna, ul-iw yefṛeḥ.
Terna testeqsa-t d acu n ssebba iγef ara yemmet. Yeḥka-yas diγen tin yeḍleb deg-s baba-s ; yessenεet-as anciwen-nni yakk yemmebruzzεen di tiγilt almi d iγẓer. Tenna-yas :
-D aya ? Qqen tiṭ-ik... lli-tt !
Yaf-d anciwen-nni akken ma llan nnejmaεen-d, s leḥsab, uγalen γer tcekkaṛt, tacekkaṛt tcudd, ters dihin deg wemkan-is. Teṭṭerḍeq d taḍṣa, tenna-yas :
-D aya ? attan γer-k tcekkaṛt : tameddit awi-yas-tt-in i baba. Nek diγen ad ṛuḥeγ ; ma d keč, qqim dagi ar


14

tameddit. Ğğiγ-k di lehna...
Tṛuḥ. Akken tessebεed cwiṭ fell-as, tenna-yas-d :
-A Seεdi...
Tefk-itt d tazzla. Netta iqeggel dinna.
Akken iwala d lawan, iṛuḥ-d : yaweḍ-d, yefk-as tacekkaṛt i uwaγezniw, yenna-yas :
-Hseb anciwen ik !
Awaγezniw yuγal di ttelbiba. Ifassen-is ttergigin, yuzzel γer temγart, yeḥku-yas. Tameṭṭut tamcumt tebda la txebbec udem-is. Tεud ulac wi yasen-izemren, ata yusa-d win ara ten-yenfun ! Rran-tt sakin bbaygar-asen : win yeqqar-as : d kem i yḍebbren ! Tin tin’as : d keč i tt-ixedmen ! Akkenni lḥaṣun, almi d taneggarut, tenna-yas :
-Ulac uγilif : tin ara s-d-njab azekka a teṭṭef, neγ mačči d nek i d nek !

Dγa azekka-nni, ttnaṣfa n yiḍ, iṛuḥ-d uwaγezniw. Ihuc Seεdi, yessaki-t-id, yenna-yas :
Yya !
Yewwi-t. Argaz mazal yettnudum, la t-yetabaε zdeffir. Akken wwḍen γer yiwen wegni, ḥebsen γer lğedra n yiwet n tejṛa, ur nesεi ara isem. Ur telli d tazanet, ur telli d ayen nniḍen. Nettat d tarqaqt, d taγezfant, d taεlayant, tṛuḥ deg igenni, taqacuct-is ur d-tettban ara ; yerna, ixleq-itt Sidi Ṛebbi yiwen ufurk, yiwen uqencab ideg ara yeṭṭef bnadem mačči tesεa-t : lḥaṣun, tebded am tεekkazt-nni yenjeṛ ufus ; taεekkazt iṛuḥen deg igenni, mi trefdeḍ aqerru-k a twaliḍ, ixef-is... Ad ak-teγli tcacit ; yerna, i wakken ur izemmer ḥed a tt-yali, tetteḥniccig amzun tselγeḍ-tt s zzit. Yenna-yas uwaγezniw :
-Twalaḍ tejṛa-yagi ? Taqacuct ur a k-d-tban ara, lameεna tella. Ihi, di tqacuct, a tafeḍ lεec... Di lεec-nni a tafeḍ timellalin n yiwen wefrux ; di tmellalin-nni a d-ddmeḍ yiwet, ad aγ-tt-in-tawiḍ s axxam... D ayagi... Tagi i d taneggarut.
Nek iεjeb-iyi m’ara s-yini : d ayagi ! Meḥsub drus ! Ma ixuṣṣ-as akka, awali εad ! Ulamma, lukan di lqum-agi ideg nella tura, tella yiwet... tyennat, ur ẓriγ

15

isem-is, ad as-tt-mleγ i Seεdi ad yerkeb fell-as, a t-tessiweḍ deg igenni alamma d anda s-yehwa...
Yeεreḍ abrid neγ meṛtayen ad yali, lameεna ur yettaweḍ ara s lqed n wergaz yettuγal-d γer lqaεa s weḥnicceg. Akken iwala leεtab-is ur yesεi lfayda, iεedda... γer tili, yeqqim.
Tεuddem diγen dagi ad awen-d-iniγ : sbaḥlxir ! Ṛebbi ad iεin ! -Ala. Ur awen-t-id-qqareγ ara ; yerna, mačči d nek i yugin : d tamacahut : εlaxaṭer, ṣṣbeḥ-nni, mi yas-nnan i Faḍma : Awi-yas aεwin, mlan-as amkan ideg ara t-taf, yerna dγa, fkan-as tejṛa-nni d limaṛa : akken dimi yas-tt-id-udren, yefsex wul-is, tuγal d tawraγt am tin yemmuten. Lameεna terra kan γer wul-is, tesγer tasa-s, terfed-d lqut-nni, tṛuḥ-d.
Akken d-tewweḍ, tamezwarut kan testeqsa Seεdi γef wayen s-yeğğa baba-s a t-yexdem. Seεdi yessenεet-as tejṛa-nni : tefhem. Ula d akken, i wakken ad as-tesγer tasa, tennecṛaḥ yid-s, tesečč-it, tehdeṛ-as, teḍṣa-yas, almi d yiwet n teswiεt tenna-yas :
Ayagi iεeddan, ayen iwumi zemreγ xedmeγ-t, lameεna s txatemt-iw. Taqsiṭ-agi n wass-a, taxatemt-iw ur as-tezmir ara. Yella wayen i yi-d-tqeṭṭu, yella wayen ur as-nettwanefk ara. Lameεna, « yekkat s wa, ijebbeṛ s wa » : mi d-ṛuḥeγ, d webrid abrid nudaγ, almi ufiγ tin ara k-isellken : attaya : ṭṭef zlu-yi, tgezmeḍ-iyi cwiṭ cwiṭ d iftaten imecṭuḥen ; di syina, err iftaten-nni s acḍaḍ-ik, tessenṭaḍ-ten γer tejṛa, tettaṭafeḍ deg-sen, tettaliḍ fell-asen : mi tewwḍeḍ γer lεec, teddmeḍ-d tamellalt ; m’ara d-tettṣubbuḍ, tekkseḍ-d tgelluḍ-d s yeftaten-nni yiwen yiwen ; sakin, mi d-tewwḍeḍ γer lqaεa, ssenṭeḍ ticriḥin-nni ta γer ta, a d-tḥayaγ, a d-uγaleγ am akka lliγ.
Tura, yella win ara yesḍelmen Seεdi imi yugi ad as-yaγ awal, ara s-yinin : d aεeggun ! Yella win ara s-yefken lḥeq, ur εdilen ara wulawen...
Lḥaṣun teεyu Faḍma teḥreṣ-it, teεyu theddeṛ-as, tettgalla-yas ard a d-tetḥaya, yenna-yas :
-Tin tebγiḍ a tt-qebleγ, ar timezliwt a kem-zluγ, ur t-id-yenni Ṛebbi, ur tt-xeddmeγ ; ma d akken ara kem-nγeγ ssetmenyifeγ ad mmteγ nekkini.
Akken twala yerṣa deg wawal-is, yugi ; akken twala

16

yefra d-wul-is ad yemmet d netta axir, tesγafel-it kan yiwet n teswiεt mi yas-d-yezzi s weεrur, tekkes-as-d tajenwit yettεelliq γer yidis-is, tesεedd-it deg wemgerḍ-is, tezlu iman-is deg umeẓẓuγ s ameẓẓuγ.
Argaz iqleb-d, iwali taqcict zdaxel idammen-is, teγli temmut...
Atan dagi diγen qrib neggzeγ deg wawal γer wayeḍ. Awwah ! Ur zmireγ ara ad ṭṭfeγ iman-iw. Atan diγen, qrib i yawen-d-bdiγ lhedṛa γef tasa, γef wul m’ara iḥemmel albeεḍ, γef leεceq, i yxeddem, γef tin ara yenγen iman-is i wudem n win εzizen fell-as... Lameεna ṭṭfeγ iman-iw...
Seεdi ur t-yeffiγ ara leεqel. Mačči d ur t-tγaḍ ara Faḍma imi yeqbel ad yemmet d netta axir ; walakin, yenna-yas : imi d akken, dγa, ara tt-id-yeḥyun, welleh, ard xedmeγ ayen iyi-tenna.
Netta yecfa yakk γef wakken i t-tweṣṣa. Igzem-itt, ifetet-itt, yessenṭaḍ γef tejṛa yettali. Yeddem-d tamellalt, yerr-itt-id s aqelmun. Yuγal-d yettṣubbu itekkes-d iftaten. Di lqaεa yessenṭeḍ-iten wa γer wa : ifukk : taqcict tebded d Faḍma. Lameεna tsuγ, tenna-yas :
-Annaγ ! Annaγ ! txedεeḍ-iyi !
-D acu ?
-Tettuḍ-n yiwet tḍadect ufus-iw ayeffus ! Lameεna tura d ayen, ifut w’ifuten : ur tezmireḍ ara a tuγaleḍ wis meṛtayen. Lameεna ulac uγilif imi d-teqḍiḍ ṣṣalḥa-k... Nek afus-iw a t-γummeγ...
Mfaraqen, nettat tebren s axxam, tugad ammar anda s-ttakin, tεeṭṭel aṭas ; ladγa yemma-s yebda la tt-ikeččem ccekk, tettεassa-tt, tettnaḍar-itt.
Netta, am akken yennum, aγelluy n yiṭij yeṭṭef-d abrid : la d-ileḥḥu, ur yefri deg wul-is, ma ad yefṛeḥ imi tura d ayen, yemneε i lmut, lemεahda-s ur tt-yerẓi ara, yerna mi s-yehwa ad iṛuḥ ad yuγal γer tmurt-is d leḥbab-is ; ur yefri ad yettru netta ara iṛuḥen γer Faḍma... « A bu snat, bru i yiwet ! »... I win ur nezmir ara ad yebru i yiwet ?...
Yaf-d at wexxam nnejmaεen, la t-ttrağun. Yekkes-d tamellalt-nni deg uqelmun-is, isers-itt deg ufus uwaγezniw, yenna-yas :
-D tagi, iγef tettnadiḍ ? Attan γer-k !


17

Yesked akka n wakka anda ara s-teḍher Faḍma, ur tt-iwala ara. Yenna-yasen :
-A d-tsebḥem bxir !
Iεedda γuṛ utemmu-s. Tameṭṭut uwaγezniw, nettat, tenγa-tt lfeqεa, tebγa a tfelleq. Argaz-is, ula d netta, yuγ-itett, walakin... teryel-nni tamcumt teγleb-it tebrek n wul. Tuγ tmes di tefwaṭ-is, walakin, zdat yessi-s, terra-tent kan γer daxel. Tenneḥcam, tugad a tt-ḥeqrent. Yerna, ma tebγiḍ, yella deg wul-is ula d cwiṭ n lfeṛḥ : segmi i tt-yekcem ccekk s leqder d-yesban Seεdi, tebda am akken tefhem tin i t-iεawnen : d dayen iss i daγ netta , mi d-qqimen yakk, ass-nni, γer imensi telha-d kan d Faḍma, la tt-tesskad. Akken qerrben yakk γer terbut, bdan la tetten, tger-as tamawt, twala-tt teṭṭef tijγelt s ufus azelmaḍ. Tenna-yas :
-I ufus-im ayeffus, d acu t-yuγen εni imi la tetetteḍ s uzelmaḍ ? -Tenna-yas Faḍma :
-Ur t-yuγ wara ; jerḥeγ kan cwiṭ di tḍadect, mi gezzmeγ isγaren.
Teεyu teqqar-as a s-t-id-tesenεet, tugi : tin’as :
-Icudd, lemmer ad yendef...
Ma d udem-is ikcef-itt-id : yettizwiγ, yettiwriγ. Akken d imi, lḥaṣun, i tt-teεqel akken ilaq, i tetebbet mliḥ iman-is d Faḍma i ten-ixedεen ; akken dimi tefra d yiman-is tessas-d lmut, tessusem kan. Mi fukken lmakla, tenna-yasent i yessi-s :
-Ṛuḥemt a teṭṭsemt...
Nettat teqqim d wemγar-is. Sakin, teḥku-yas yakk, tesefhem-it : frun-tt a ten-ččen i sin, la Seεdi la yelli-tsen.

« Weεli ur yeṭṭjar γef Ali » i neqqar deg wawal. Ulamma teryel-nni n twaγezniwt teḥṛec, teγra di tjennit, almi meḥsub tettkaraf ; ulamma tettwali γer wulawen, lameεna, ula d yelli-s, tewwi-d deg-s. Xas teḍḥa-d Faḍma d taḥnint, deg-s ṛṛuḥ n bnadem menwala ; xas ur teččuṛ ara d lbeγḍ am yemma-s, d yessetma-s, tamusni tessen-itent, teγra-tent, walukan ala s wexxam i tt-icerken yid-sent deg wasmi d-tekker. Ma belḥaṛa kan yemma-s tettkacaf s lkeṛh, wamma nettat yettaf wul-is s tasa-s, s lεecq-is.


18

Mi yasent-tenna yemma-tsent. Ṛuḥemt a teṭṭsemt, tedda d-yessetma-s, akken tuγ tannumi, γer wexxam ideg gganent : teεna amkan-is am akken ur yelli wara, teqqen allen-is, testeεmel am tin yeṭṭsen. Nettat, ladγa, nadam ur d-iris ur d-yettrus fell-as. Teqqim akkenni, turğa almi yewweḍ yiḍ di nnṣaf, twala tiyaḍ yakk tewwi-tent tnafa, la sxerxurent, tekker-d s lexmata, telli-d tabburt, teffeγ-d. Ladγa, teẓra, baba-s d yemma-s, tessen-iten, d anejqeq kan n wemnaṛ neγ d izi ma yesrafeg, a ten-yessaki. Lameεna, llant teswiεin ideg yettak Ṛebbi afriwen, afriwen ur nesεi ṣṣut. Taweḍ γer utemmu-nni n Seεdi, txebbec-as di tebburt : argaz yedduqes-d :
-Wi akka ? -Tenna-yas :
-D nek.
Yesekcem-itt-id, yewhem. Taqcict tebges-d tinelli kan s zzerb, tamgerṭ-is la d-tettak tafat ; imezran ucebbub-is γummen-tt yakk ; udem-is yeččuṛ d lxelεa. Iğeεεel d targit-nni ideg t-yuγ lḥal i urεad... Lameεna tenṭeq-d, tenna-yas :
-Baba d yemma ukin-aγ, atnad la ttheggin ad aγ-nγen, ad aγ-ččen, la keč la nek ! Ur teẓriḍ deg yiḍ-agi, ur teẓriḍ azekka ṣṣbeḥ. Tura ilaq-aγ a nerwel !...
Yenna-yas :
-Ihi, amek ara nexdem ?
Tikelt nniḍen daγen thenna-t, tenna-yas :
-D ayen isehlen. Twalaḍ axxam-inna d ihin ? Deg-s i neğğağa lmal. Ṛuḥ a tafed qqnen deg udaynin sin iεawdiwen : yiwen a tafeḍ d azeggaγ, d amuzyin, yezzinqir yakk s igenni, winna isem-is bu waḍu ; wayeḍ a tafed d amerḍiḍ kan akkenni, d ameḍεafu, a s-tiniḍ qrib ad yemmet : winna isem-is bu lebraq : awi-yaγ-d d bu lebraq... γuṛ-k a k-yeεğeb wayeḍ. Sakin ur aγ-d-yettaṭṭaf la d baba la d yemma.
Tiziri tella : aggur di tegnawt am yiṭij : abrid ur as-iεerreq ara. Yaweḍ Seεdi γer wemkan, yaf, akken i yas-tenna, axxam-nni deg-s sin iεewdiwen. lameεna, akken yufa ucmit-nni ula d addud iεewweq deg-s, yextir d wayeḍ, yebru-yas-d, yawi-t-id. Yuγal-d. Yaf-d Faḍma, tenna-yas :
-Annaγ ! Txedεeḍ-aγ ! Annaγ, lukan d-tewwiḍ wayeḍ axir : wagi yettazzal am aḍu wamma ucmit-nni iḍarren-is

19

am lebraq. -Yenna-yas :
-Ad uγaleγ ? -Tenna-yas :
-D ayen ; ifut w’ifuten : axxam-nni ur t-ikeččem ḥed meṛtayen. Ula d bu waḍu ad aγ-yessemneε, m’ur d-ukin ara imawlan-iw alamma nessebεed : a nettkel γef Ṛebbi...
Seεdi yeṭṭef deg welgam, ineggez γef uεewdiw, Faḍma irfed-itt, isers-itt deg iṚebbi-s. Yendeh :
-A win iγef nettkel !...
Bu waḍu... yeğğa-d aḍu...

Nernu kan akka cwiṭ, almi ata la d-yettazzal uwaγezniw γer utemmu : ziγ a εicuca, tamγart-nni ara tečč lğahennama, ar t-id-tessaki, ar as-tenna : « Ṛuḥ ziγ ẓer, s acu la yi-d-yeqqar wul-iw ! Ziγ, ar iṛuḥ s axxam-nni n tullas, ar n-yufa ulac Faḍma... Di syin, yerr-d γer utemmu, yaf-d welleh Seεdi, ala amkan-is. Dγa, xas ẓẓay leḥsab-is, iεqel-itt : d tarewla i rewlen ! Di syin diγen yefk-itt d tazzla γer wexxam n lmal ; dγa, akken yewweḍ, ulamma ččan-t wurfan, teccef-it tidi, yefṛeḥ : yufa d bu waḍu ay wwin, ğğan bu lebraq.
Dγa, ula d netta ur yelli d aεezzam, yessufeγ-d aεewdiw, akken, mebla tabarda, yeṭṭef di ccεeṛ n wemgerḍ-is, ineggez fell-as, yenna-yas :
-Zken-iyi amek tleḥḥuḍ !
Abrid yeqεed, d luḍa : iṛuḥ am tyita n tmekḥelt : ttjuṛ la ttafgent, ttṣeffirent γef zelmeḍ d yeffus. bu waḍu yeγleb aḍu ; ala anzaren-is la d-ttaken dexxan. Faḍma tejgugel kan γer Seεdi, acebbub-is la t-yessafag ubeḥri γer deffir : ziγ, ur as-semman bu waḍu almi yuklal isem-is ! Lameεna... yella win t-iγelben : netta d aḍu, d tidet, d aḍu-nni yettafgen di tmurt γer tayeḍ ; wammag, win t-iγelben, netta yecba-d di tin akkenni d-iγellin deg igenni, tzeggir-as-d i ṛṛεud : llan wid i s-yeqqaren « ssiεqa », wiyaḍ ttsemmin-as « tamerbuḥt », ma d nekni, nettwali-tt kan d lebraq.
Taswiεt kan, twala Faḍma aγebbar yekker zdeffir-sen, tsell i ṛṛεud iten-id-itebεen. Tenna-yas-i Seεdi : -Hḥbes. Ulayγer neḍmeε ad as-nerwel i baba : bu lebraq ur t-yeğğağa ḥed.


20

Seεdi yejbed, aεewdiw yebded. Rsen. Tekkes-d taxatemt-nni, tebren-itt deg wuḍad-is : « D acu tebγiḍ ? Tenna-yas : « Bγiγ aya... bγiγ aya... »
Di tuqqna n tiṭ, uγalen : aεewdiw d tamda n waman, Seεdi d taflukt, nettat d amγar aciban, yerkeb γef teflukt-nni, aγanim deg ufus-is, la yettṣeggid lḥut.
Awaγezniw yaweḍ-d, agemmaḍ, yessawel-as-d :
-Waaa ay argaz-inna !
Tamezwarut yesεuẓẓeg, taggara, yerfed aqerru-s, yenna-yas :
-D acu ? -Yesteqsi-t-id :
-Waaa ! Ur twalaḍ ara ma εeddan-d syagi wergaz d tmeṭṭut rekben aεewdiw, teddun akka γer zdat ?
Winna yerra-yas-d :
-Waaa ! d acu teqqareḍ ? Lḥut ?... Wah ! Ass-agi ur tesεiḍ i d-ṭṭfeγ... Ma yehwa-yak a taγeḍ, uγal-d azekka !
Win yeqqar-as « argaz d tmeṭṭut !, wayeḍ yin’as « lḥut ?... » akken almi yerreẓ uqerru-s uwaγezniw-nni, yenna-yas deg wul-is : Ihi, mačči syagi i d-εeddan !
Yezzi syin, yendeh i bu lebraq, yuγal s axxam. Wiyaḍ uγalen-d... d nitni, Faḍma d Seεdi. Neggzen diγen, γef bu waḍu, ṛuḥen.
Ma d... ccib ara tečč tmes, akken yewweḍ γer εicuca tafermact, yeḥka-yas. Tenna-yas :
-A nnger-ik ! A tawaγit-ik ! Annaγ, a k-yexdeε Ṛebbi ! Annaγ ay aγyul ! Aniγ, d tin i d yelli-k !... wemγar-nni ! D win i d Seεdi, teflukt-nni ! Annaγ, niγ d nitni a yuγalen akken !
Mazal d-ifukk wawal deg yimi-s, netta yewwi-tt-id γef bu lebraq : tuγmas-is la ṭṭerḍiqent s wurfan, ileddayen γellin-as-d. Yendeh diγen i bu lebraq, yenna-yas :
Aha ziγ, anta ay d tikli-k !
Winna yessenεet-as tikli-s : ay atmaten, d times i d-iteffγen deg wanzaren-is ; ma d iḍarren-is, ur ẓriγ d lebraq neγ... d tifkert : ur ten-tettwaliḍ ara. Ur iεeṭṭel ara diγen iṛuḥ qrib ad yesteqḍeε γef bu waḍu.
Ccib lmeḥruq ur yettwali ara aṭas, yerna-yas waḍu d uγebbar-nni la yessafag, lameεna, yiwet n teswiεt, iḍher-as am lexyal, dihin, dihin, anda yemlal igenni d lqaεa.

21

Ass yuli. Iṭij mazal d-yecriq, lameεna yezwer-d tafat-is. Lemmer d win ara yefken ameẓẓuγ, uwaγezniw-nni tili yesla i yefrax la ttṣeffiren : sbaḥlxir ! Lameεna netta yelha-d kan d bu lebraq, yeγli deg-s s ujelkaḍ, yerra-t yakk d idammen. Yeḥṣa-tt, umeεfun : ma di yella zwaren-t Seεdi d Faḍma γer wasif yekkan ger tmurt-is yakk d tin n sselṭan, ma ifut zegren-t, d ayen, ur yezmir a ten-yetbeε, ur yezmir a sen-yexdem acemma. Tayeḍ, yeẓra lemmer ad as-nnesren, ad as-tečč εicuca aqerru-s.
Akken yewweḍ γer wemkan iγer s-yeḍher lexyal, yaf d lğameε. Yeḥbes. Lğameε-nni yers akka γer ṭṭerf, sennig webrid. Zdaxel-is, yiwen wemγar d aciban, yelsa leḥwayeğ d timellalin... am tamart-is : iban d ṭṭaleb. Aqcic d amecṭiṭuḥ yeqqim zdat-s la yeqqar. Ilaεi-t
-Salam εlikum ! A ccix, semmeḥ-iyi : di leεnaya-k, a k-steqsiγ : ur εeddan ara d webrid-agi wergaz t-tmeṭṭut, γef uεewdiw, teddun akka γer zdat ?
Winna, nniqal, yessers kan aqerru-s γef telwaḥt am win iwumi iṛuḥ leεqel di leqraya, taggaraya, yezzi-d γer-s, s leεqel s leεqel, yeẓẓa-d allen-is deg-s, afus-is yeslufuy i učamar-is yerr-as-d :
-D acu teqqareḍ ?... Aqcic-agi ?... D leqraya a la yeqqar. Ula d keč, ma tesεiḍ mmi-k...
Winna yenna-yas :
-A wlidi, la k-qqareγ m’ur twalaḍ ara argaz d tmeṭṭut...
Win yin’as akka, win yerr-as-d akken nniḍen. Akken akken, almi diγen yetqelleq bu leḥruz, yerfa, texṣer-as ttbiεa, yenna-yas : ihi mačči d abrid-agi ay d-wwin ! Yernu yesked γer zdat, ur iwala acemma. Yezzi-d bu lebraq, yeṭṭef-d abrid s axxam.
-A yemma ! Yemma ! A la t-yettrağun! Yerna diγen d affug i tt-yefka ! A la t-yettrağun m’ara yaweḍ γer εicuca, umeγbun !... Umeγbun ? -Ad yenεel Ṛebbi cclaγem-is ! A wi s-yernan akter, weεdaw n Ṛebbi !...
-A lxir-iw ! A sseεd-iw ! A rrebeḥ-inu !... Ata weḥd-k diγen ay d-tuγaleḍ ! I yelli-k ?... I umeεfun nniḍen ? Rewlen-ak yakk ? Yeḥka-yas :
-Ufiγ yiwen wemγar, zdaxel n yiwen lğameε,


22

steqsaγ-t...
Ur as-tunif ara ad ifak awal-is. Waya lmumnin n Sidi Ṛebbi ! Tamγart-nni tafermact, tacibant, ad as-tiniḍ attan γef yiwet-is, takeckact-nni n meyyat ssna neγ mitin, w’iẓran ? tneggez γef bu lebraq, tenna-yas :
-Tikelt-agi d nek ara yṛuḥen, a nẓer...
Ur as-qqaren d teryel,... Almi d teryel. Ula d bu lebraq, akken yesfuḥ d nettat γef weεrur-is, ur yurği ara ad as-tini : azzel ! γef waffug yettafeg, ur zmireγ ara a d-iniγ sennig wayen d-ḥkiγ yagi. D acu kan ?
D acu kan ?... Faḍma yuγalen diγen la tzemmeḍ iman-is γer temgerṭ n Seεdi, γef bu waḍu la ytessen abrid d tissit, Faḍma mi d-teqleb γer deffir, twala : tenṭeq γer Seεdi, tenna-yas :
-Tikelt-agi, d yemma ayagi i yaγ-d-itebεen : εeqleγ-tt ! Tura ur nesεi win ara aγ-isellken, ḥaca ma imneε-aγ wasif nezger-it... wwet !
Lameεna, iwwet neγ yeqqim, εicuca γef weεrur n bu lebraq, simmal la d-tettqerrib γer-sen. Ula d nettat teẓra : m’ur ten-teṭṭif ara deg wakal-is ma yfut kecmen lberr n tmurt n Seεdi, Daγen, menεen-as. Daγ netta terra yakk bu lebraq d idammen ; ṣṣifa-s nettat tbeddel, tuγal d lweḥc. La d-tettqerrib... La d-tettqerrib...
Faḍma d Seεdi tura la tt-ttwalin, la s-sellen tneddeh i uεewdiw, la tettεeggiḍ : lukan γezzif ufus-is, a ten-id-tennal !
Taswiεt, bu waḍu yekcem asif, ineggez γer daxel-is, nitni γef weεrur-is. Zegren ! bu lebraq yaweḍ-d γer yiri n wasif, yebded γef iḍarren ineggura, imezwura deg igenni.
D ayen ! Ters-d εicuca, tebded, la teskad : ma tezger ula d nettat, teẓra ad yers kan uḍar-is di tmurt tt-yexḍan, a teγli, a temmet, a tuγal d iγed. Daγ netta, tebded kan la teskad,... agemmaḍ.
Agemmaḍ, Faḍma d Seεdi, mi d-zegren, D ayen, rsen γer lqaεa, la leḥḥun ttalin kra usawen akken, s leεqel s leεqel. Lxuf yekkes. εicuca, skaden deg-s mi terkeb γef bu lebraq, tuγal... neγ a wer tuγal !


23

Nitni la ttalin kan s leεqel s leεqel : tikwal, ad ttemyestebεen wa zdeffir wa ; tikwal, mi iwala Seεdi teεya Faḍma, a tt-id-yerfed ger ifassen-is am llufan, ad ileḥḥu akken yis-s.
I bu waḍu ? Acimi ur t-rekkben ara ? Niγ ula d netta ilaq ad yesteεfu, ad yelḥu cwiṭ d aεari. Ula d netta yeεya. Walakin ad iniγ waqila mačči d bu waḍu i ten-iγaḍen, neγ iwumi cuḥen : ad iniγ d akken ay bγan ad lḥun, wa yerba ta, akken ad asen-tḍul teswiεt. Llant teswiεin ur nlaq ara ad zerbent.

Kecmen tamurt n Seεdi. Di syin, ddunit teεmeṛ. Dγa akkaḍani, ifellaḥen mkul wa ttafen-t yelha-d d ccγel-is : win a la imeggren imegger, win a la yesserwaten la yesserwat. Imeksawen, win ten-id-iwalan, ad yeğğ tiγeṭṭen-is, ad yettazzal, a ten-yeskad, yettiwhim di teqcict d weqcic : ma d ameksa, yin’as : annaγ a Ṛebbi i telha ! Ma d tameksawt, tin’as : annaγ a Ṛebbi i yelha !
Asmi d-sqerben γer temdint-nni n sselṭan, bdan llan wid iεeqlen Seεdi. Dγa lexbar ur iεeṭṭel ara yewweḍ baba-s. Yezwer-as-d γer zdat n temdint, yedda yid-sen almi d axxam. Akken wwḍen, msalamen yakk, feṛḥen. Seεdi yessenεet-as Faḍma i baba-s d yemma-s, yenna-yasen :
-Atta tmeṭṭut-iw.
Feṛḥen yis-s, kubren-tt, uqmen tameγra, sebεa yyam d sebεa wuḍan.

Ihi tura tebγam ad awen-d-iniγ : sεun-d Seεdi d Faḍma aṭas n warrac... εacen almi d meyyat ssna... Ala, ala, εlaxaṭer, lemmer ttafeγ, ad qqimen kan akken di lxaṭer-nwen, d imeẓyanen, d imuzyinen. Daγ netta...
Tamacahut-iw tfuk.

Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


Mhanna - Tinin-is...
ArezqiLvacir - Tinin-is...
amsedrar - Tinin-is...
Amnay - Tinin-is...
mohamed - Tinin-is...
ahemhum - Tinin-is...

Copyright 2006 imyura.net