Azul fell-awen.
Greγ tamawt llan aṭas seg wid yettarun tamaziγt tazwawt tagara-yagi ticki bγan a d-ibin wawal neγ isem d-yekkan seg taεrabt am akken d tamaziγt a t-arun s "V". Isem Bubekker ad yettwaru "Vuvekker", awal Iqbayliyen ad ittwaru "Iqvayliyen", awal lbaṛakka ad yettwaru "lvaṛakka". Am akken yessefk kan a naru taεrabt s usekkil "V" i wakken ad tuγal d tamaziγt. Ur nezmir ara a nerr deg umḍiq n "B" asekkil "V" wer ma nsenguggel ilugan n tira akk tjeṛṛumt. Amedya: amyag "CBEḤ"...da ahat ad yezmer yiwen a t-yaru s "V" maca ticki d ussid AQLAΓ NCEBBEḤ-D I TMEΓRA" amek a t-naru "aqlaγ ncevveḥ-d i tmeγra" ? Amyag kbel...ikebbel Amyag jbed...ijebbed ... Ayen i yi-ğğan uγaleγ-d ar uṣentel-a d imi ẓriγ deg usmel n MAK awal "iqvayliyen". Tutlayt-nneγ ma nra a tt-nessizdeg mači s "V" ara naweḍ ar yiswi-nneγ. Awal "Vnadem", γas a t-naru akk-a ad yeqqim d awal n taεrabt imi awal n tmaziγt, win isseqdacen Imuhaγ akk d Imucaγ ar wass-a, d awal "Awadem" neγ nekni nezmer imi d "U" i nesseqdac i "Ben" n taεrabt ad d-nini "Uadem". Tagara n wawal-iw asekkil "V" ur yezmir ara umeγbun Ṛṛebbi ad yeffer tawaγit yeḍran γef tmeslayt-nneγ.
Azul ay Amnay,
D tidett mači d axatar akk waya... Imyura-nneγ ttarun akken iwulem s tutlayt ibedden γef ilugan uzmiren. Maca imeγriyen drus. Akken d-inna Unegmar: 300 idlisen i d-iffγen gar 2005 akk 2006. Idlisen-a akken ma llan ttwarun s tezdeg d uqaḍer n tjeṛṛumt. Ayen d ittbinen, ayen ittaččaren allen, d kra nni n wawalen ittarun ikabaren, tidukkliwin, ticki i d-ssufγen aγmis neγ alγu. Ticki winna ittwaru s tzelgi, tiyita d tutlayt i tt-itetten.
Itett-iyi-d kan wul-iw wannag tezgiḍ-d almi d tama-ihin akk-in, awi-d kan ad tili tira s tutlayt-nneγ.
Azul ay imeddukal,
D ayen igerrzen usent'el agi.
Tagi n tira n usekkil "B" deg umd'iq n "V" deg tjerr'umt d ttaluft n usemsawi(normalisation) ilmend n usbeded n ilugan iress'an i tira, d aya kan i yellan. Nezmer asekkil agi a t-naru s "V" u nezmer a t-naru ula s "o" ma yehwaya-& acku asusru n isekkilen ugemmay yezmer ad yemgirred &ef tira n sen: amedya, asekkil "J" n teqbaylit ittwasusru d "X" di tespenyulit ne& d "Y" di kra n tutlayin tijir'manin, am akken nez'ra d&a amek i d asusru n "&" agi i ttaru& tura ne& "gh", "d', z'..." i ttarun wiyad' ma yili ulac isekkilen ilaqen di tmacint (surfet iyi ulac anasiw nni nne& dagi), dacu kan llant snat n t&awsiwin lqayen:
1. Akken d-tennid' a Winna, ilmend n usemsawi n tira, yessefk asekkil nni i yess nefren a naru ad id'fer ilugan n tjerr'umt! Dda Lmulud (imi d netta i &-d-yejj'an tajerrumt i yess nettaru akka) yefren asekkil "B" i d-yefkan udem n tira i nessen ass-a. Lemmer s-yehwi imiren yezmer ad yefren asekkil "V" war akk uguren dacu kan asekkil agi ilaq-as am "B" ad yed'fer ilugan n tira akken ur ttilin ara wuguren di tjerrumt daya. Ad kemmle& kan deg imedyaten-ik, ma nefren a naru az'ar n wawal s "V" yessefk izelman-n ad yefr'urxen seg wawal nni yakk ad ttwarun s "V" &as ma yemgirred ususru aya ur yelli d a&bel. Amedya: Cbeh' yezmer ad yettwaru Cveh' maca ilaq da&en a naru "Aqla& ncevveh'-d i tma&ra", Jved = Ijevved, Rvu = Tamett'ut terva, a tervu, Trevvu. &as akken deg ususru neqqar Ncebbeh'-d, Ijebbu-d, Trebbu deg tira ma nura-t s "V" ur yelli d a&bel acku akka i tella yakan tegnitt akk d "B" u at'as n t&awsiwin am tigi i nessemsawi yakan seg Dda Lmulud &er da: ass-a nettaru "Asewwi (n imekli)" &as akken deg ususru llan wid yeqqaren "Asebbwi, Aseppwi, Aseggwi), war ma nettu da&en sut tamnat' n Bgayet werj'in qqaren "d' " asekkil agi ssusrun-t "t' ": "At'u, it'arren-iw, iblat'en" maca ttarun akk, u gar-asen imyura imeqranen d-fka Bgayet (Akli Azwaw, Muh'end At Yi&il) "Ad'u, id'arren, iblad'en" acku d wi i d isekkilen i nefren ilmend n usemsawi n tira akken a ned'fer ilugan. Ayen ri& a d-ini& dagi nezmer a naru akka u anessusru akken nnid'en ayagi yella yakk deg tutlayin: deg teglizit awal "lieutenant" yettwasusru "leftnent"...Amer am nek (tagi d ttidmi-w kan nek), anect n isekkilen yellan deg ugemmay izemren ad ssifsusen tira akk d uselmed n tutlayt yelha a ten-id nernu. Ttwali& nezmer a d-nernu asekkil "V" (ilaq ad yed'fer ilugan d ayen ibanen) anda yettili yimesli d azenza& u annedj' "B" anda yella imesli d agga&. Ttwali& da&en asekkil "p" ilaq a t-id nernu acku at'as n imeslayen, lad&a irett'alen i nesmuzze& at'as aya yella deg-sen yimesli agi: Tamurt n Piru, tutlayt tajapunit, aparpa n lebni, tis'upyirin n useqqi, mmi-k agi d apunpun, apulay n iyuzad', aplantu n iz'ekwan win yeqqazen lamiri (wagi i ted'sa kan). Maca, u d ttagi i d tta&awsa lqayen tis snat:
2. Ilaq a nedfer' yakk yiwen webrid, a nemsefham yakk &ef yiwet n t&awsa, acku ma wa ad ijebbed akka wayed' akken nnid'en, cwit' agi i nessbed ad yafeg d iceqlalen! Dda Lmulud At Maamar, izem d-tedjja tsedda (nek s yess i neddhe& yal ma d-kkre& tasebh'it) yedjj'aya&-d ayen &-yesduklen. Seg imiren ar ass-a llan yergazen akk d ttlawin (imussnawen n tutlayt) ur yegganen ara ud'an akken ad snernin agerruj nne&. At'as i d-nelh'a seg imiren u d nutni i ned'fer. Sya &er wassmi anawed' ancax deg yimanen deg tmurt nne& s wudem uns'ib (wissen ma d-yawed wassen) tettunefk-a& tegnitt a nkemmel amecwar' akken t-id nebda: Ayen ara yettwajeddlen deg tira n tutlayt nne&, ilaq a d-yekk s wudem uns'ib s &ur imussnawen n tutlayt nne&!
Azul fella-k a Winna ! Nek bghigh kan ad arnugh deg wawal -a i d tewwim ghef Usekkil-a n " V". Matcci ala ger "B" d "V" i y-lla uprôblam -a : deg umedya -nek : CBEH´ ------ AQLAGH NCEBBEH´ -D iI TMEGHRA. Maca taluft ( tagwnitt) -a matcc´i h´aca ger " V" akk d "B" ay tella; u la ger : GH akk d Q tezga. N- zmer a n- seqdec kan yiwen !!!!!!!!!
QQIM negh QIM --------------- IGHIMI , TIGHIMIT , acimi u d neqqar ara kan : GHIM, GHIMAGH , TIGHIMIT, IGHIMI ...negh QIM, QIMAGH, TIQIMIT. IQIMI ...Ihi akk -a walagh, n-zmer a- n -aru : CVEH´ acku .... NCEBBEH´ ..... Am-aken n-zmer a -n- aru : QIM ----------TIGHIMIT. Surfiyi ma y-lla wer d urigh ara akk i wata !
Azul fell-ak a Musa,
Tanemmirt γef tiririt-ik.
Ukiγ ar deqal dakken γelḍeγ deg umedya-nni i d-fkiγ γef usengugel n ilugan n tira d usekkil "V". Ayen i yi-yerḥan imi uriγ γef uṣentel-agi d imi deg umussu n Timanit ur ttarun ara akken tettwaru ass-agi teqbaylit. Ma yessefk ad tbeddel ass-a azekka tira-s, yessefk ad tbeddel γef cwiṭ-nni yettarun taqbaylit akken ma llan. Ḥṣiγ daγen akken yebγu yili ad ilin ixuḍa yettarun akken i sen-yehwa, tikkwal yiwen yesmenyif ad as-iεiwed ilugan akk i tira, tikkwal yiwen yesmenyif ad yaru awal neγ sin war ma yeṭṭef deg wayen d-nnant tjeṛṛumin yettwaxedmen, neγ iwellihen n INALCO. Wagi yella u ad yernu ad yili ar zdat. Ula d tutlayin i yettwarun seg zik ttmagarent ass-agi ugur yecban wagi. Ihi ayagi ur yelli d iεewwiq.
Ar tufat a Musa
Naqqal ula d nek ur fhimegh ara aygher imesli V ittwaru s usekkil B maca gregh tamawt gher tmeslayin ittwarun s ugemmay alatini ufigh d akken di Talmanit J ittwant'aq Y daghen di tet'urkit C ittwant'aq DJ .
Yal tutlayt s ilugan-is.