|
| | |
|
|
|
Zimu / NNAQUS
- Tazwart...
D awal amectuh afessas af wayen d tewwi tḥawact tameslubt taɛqlit n Zimu. Nniγ-d ayen kan umi ḥulfaγ ayen walaγ. Tagi macci d tazrawt lqayen. Aḍris akken ma yella |
Izlan Ibeḥriyen
- Tazwart...

Izlan ibeḥriyen Izlan ibeḥriyen, d aḍebsi amaynut i d-yefγen ussan-agi. Fiḥel ma cebbḥeγ-ed aḍebsi-yagi s umeslay, zemreγ ad d-inniγ kan ismawen n wid i t-ixedmen ad teẓrem belli igerrez, wigi d anazuṛ ameqran Ḥusin Bukella (Ccix Sidi Bimul) akw d umyaru Amezyan Kezzaṛ. Aḍris akken ma yella |
Kra n wawalen γef ucennay Σezdin Bayik
- Tazwart...
 Σezdin Bayik d acennay aqbayli, ilul ass n 12 Yunyu 1968 deg Wehran; netta seg At Dwala. Σezdin Bayik γas deg Wehran i d-yekker, maca, tekker-d deg-s teqbaylit, γas ma deg Wehran i yezdeγ, tezdeγ deg-s tnaṣlit, γas deg Wehran i d-yeldi allen-is, maca, ur tent-yemdil ara γef tjaddit akk d yedles imawlan-is.. Yessufeγ-d yakan snat tesfifin --Tasfift-ines tamenzut tella-d deg useggas 2000, s yezwel “ A Lwennas”, deg-s sa (7) tezlatin; ideg yerra tajmilt i Lwennas Maṭub akk d Ccix Lḥesnawi. --Tasfift-ines tis-snat deg useggas 2003, s yezwel “I ifuten ifut” ideg d-yerra snat tezlatin si taεrabt γer teqbaylit, Aḍris akken ma yella |
GER ICENNAYEN-NNEΓ YELLA RACHID ALLIOUI
- Tazwart...
Deg wasmi yesεa 16 iseggasen di tudert-is i yebda yettaru tamedyazt d yeḍrisen γef taluft n tmaziγt. D Matoub Lounas d Ferḥat Imazighen i s-yellan d imsemmuden-is (idoles), i t-iḥuzan s tmedyazt-nsen, i d-yeslulen deg-s tanekra (révolte) i yettimiγuren, simmal yettimγur di tudert.
Wagi d Rachid ALLIOUI, mmi-s n Bouγni, yesεan 40 iseggasen di tudert-is. Deg 1989 ar ass-a yettidir d iminig di tmurt n Fransa. Rachid d acennay amhadi, yeddan deg ubrid d-nejren wid t-yezwaren deg watmaten-is, Aẓawan n ccna-yis d ṣṣenf n Ccaεbi. Isental (thèmes) n tezlatin-is d amennuγ γef tnettit (Identité), d taluft n rebrab iḥuzan agdud Azzayri s umata, d yinig (exil). Aḍris akken ma yella |
A d-nesmekti Dda Sliman
- Tazwart...
Sγur Racid Begnan Σeddan tura 24 iseggasen segmi i γ-yeǧǧa Dda Sliman, anaẓur n ccna ameqwran n tmurt n izwawen, γef yecna mačči d yiwet n tezlitt. Amagrad aki bγiγ-t d tajmilt ilmend n waya, i wakken a t isinen wid ur nessin ara tudert-is, d wayen ixdem, akken iwulem lḥal.
Sliman Σazem d amedyaz d anaẓur n ccna azwaw (teqbaylit). Ilul ass n 19 ctember (tzayur) 1918 di taddart Agwni Ggeγran, id yezgan di lεerc n At sedqa, di tama Iwadiyen. M'ara nmuqel af ayen yecna Sliman Σazem d amek yecna, illa cbih aṭas ar tmedyazt n Si Muḥ u Mḥand, amedyaz aqbayli n tidmi wis XIX. Cukeγ ur neγelleḍ-eγ ara ma nenna-d: Sliman Σazem illa i tidmi wis XX ayen yella Si Muḥ u Mḥand i tidmi wis XIX. Ur nettu ara belli Sliman Σazem yudred Si Muḥ u Mḥand d acḥal n tikwal di kra tezlatin ines.
Aḍris akken ma yella |
TAKFARINAS (sγur Nura Amara akk d Cafiεa Iqseh)
- Tazwart...
Yenna Mulud Mεemmri : « Ayen ilaqen ad t-yissin walbaεḍ deg umusnaw, mačči d tudert-is neγ amek tt-yesεedda acku ayagi akk ur yesεi ara azal. Maca ayen ilaqen ad t-yissin bnadem d ayen iga umusnaw-nni d wayen d-yessekfel ».
Ḥsen Zermani (Takfarinas), d yiwen ger wudmawen i d-tefka tmurt n Leqbayel. Ilul deg taddart n Tqesray deg useggas n 1958. Tiqesray d yiwet n taddart iεεemren Leqbayel, tesεεa azal n 1200 imezdaγ, isem-is yuγ-d aẓar deg umawal n tmaziγt. Yenna Ḥaddadu. M.A: “Tiqesray d isem Amaziγ, anamek-ines d iblaḍen-nni iqeεεden i γef ssirident tlawin deg iγezran”. Akken d-tuγ taddart n Tqesray aẓar deg ugerruj n tmaziγt ula d Ḥsen, yefruri-d deg wul n tmurt n Leqbayel, di taddart n Tizi Tγideṭ, taγiwant n Iεεekkuren di Lwilaya n Tizi Wezzu.. Ḥsen, akken d ameẓyan yufa-d iman-is d anaẓur am waṭas n iεeeggalen di twacult-is. Iḥemmel ad yecnu maca, werğin yerra di ddehn-is d akken ad d-yas wass ad yaweḍ γer wanida yewweḍ ass-a acku, di tallit-nni n 70, yeqwa-d lḥers γef tmurt labaεda γef tutlayt n tmaziγt. Ḥsen iḥemmel aṭas aẓawan, imeddukal-is d tawacult-is ladγa baba-s, sḥersen-t akken ad iruḥ γer nnuba n iḥeffaḍen n umaṭṭaf wis sin acku walan-t icennu akken iwata.
Aḍris akken ma yella |
Tukkist seg tmeddurt n Dda Sliman
- Tazwart...
Dda Sliman Azem ilul deg wass n 19 deg wayur n ctembeṛ n usegass 1918 di taddart n Wegwni Geγṛan , din iyesɛedda temẓi-is ger warrac n taddart-is, yeγṛa yid-sen kra isegassen yuγal iḥbes leqṛaya, ur iɛeṭṭel ara iṛuḥ γer Sṭawali, ixdem γer iṛumyen. D ameẓyan yebda lmeḥna n dunnit, iqubel taswiɛt akken tella, imal γer cna, ssya γer da ad-t tafed isemlalay-d lγaci akken ad sen d-yecnu, dγa qaṛen-as aqcic agi zeddigit imeslayen-is mači d lɛib ma tesliḍ-as ger imawlan, dayen isefṛaḥen. Dda Sliman ikcem di tsertit, deg ukabar n "PPA" akk d "MTLD" iḥemmel tamurt-is, isɛa nnif fell-as.
Aḍris akken ma yella |
Timlilit d Cami-Abranis
- Tazwart...
Tarbaεt n Les Abranis, wid umi neqqar nekni Ibranisen d-ilulen deg iseggasen n 70, d icennayen seg wid d-yewwin i ccna n teqbaylit tatrara amedya n Yidir, Ğamel εellam...
Cami Abranis neγ s yisem-is aḥeqqani Abdelqader Cmini d yiwen yettekkan di tlalit n terbaεt. Ilul ass n 26 tuber 1944 deg At Wertiran di temnaṭ n Leqbayel. Yunag γer tmurt n Fransa netta di leεmer-is 14 iseggasen. Ar ass-a d iminig, yedder gar Fransa d tmurt-is Lezzayer. Cami-Abranis mačči kan d anaẓur maca d amaru daγen. Yura aṭas n wungalen, yessekles timucuha n zik γef iḍebsiyen Cd Rom. γur-s mačči d yiwen usenfar deg wennar n tsekla. Nemlal-it di tfaska n Racontes-Arts. S lferḥ d ameqqran i d-yerra γef yesteqsiyen-agi. Aḍris akken ma yella |
Crif XEDDAM
- Tazwart...
Sγur Amor REKIS
Iluled Crif Xeddam deg ayyur n fuṛaṛ 1927 deg taddart Nat Bumesεud (Σin lḥemmam). Imawlan-is d imrabḍen yernu aγerbaz ibaεd γef wexxam, ihi yuzn-it baba-s γer zawya (tareḥmanit) Nat Bujlil. Lamaεna ur iεaṭl ara deg-s imi yeṭṭef abrid γer Lezzayer tamaneγt ad inadi γef uxeddim, syen yunag ar Fransa deg 1947 am netta am ilmeẓyen di lweqt nni.
Aḍris akken ma yella |
Ccix Lḥasnawi
- Tazwart...
“Tuddar qqiment d tilmawin Σemṛent ḥaca s tilawin Win yesεan ul-is d aḥnin Lhem nnig wa ulac” Ccix Lḥasnawi, 1935.
 Si Muḥ n Aɛmar u Muḥ ilul ass n 23 Yulyu 1910, di Taɛzibt n Lɛeṛc Iḥesnawen. Yettwassen s yisem Ccix Lḥesnawi imi laṣel ines n Iḥesnawen, di lekwaγeḍ yers s yisem n Muḥemed Xelwat. Asmi i yesɛa sin isegwasen di laɛmeṛ-is temmut yemma-s, akken kra isegwasen yerna baba-s. Am tizya-s akw di lawan-ni, yekcem ar temɛemmaṛt akken ad iγer leqwran. Ur yeqqim ara aṭṭas di taddart-is, asmi yesɛa 14 isegwasen iṛuḥ ar Tizi wezzu, dinna icennu di leqhawi, ur iɛeṭṭel ara di Tizi wezzu ikemmel abrid-is ar Lzzayer tamaneγt. Dinna di Lzzayer yemlal d kra inaẓuren imeqranen am Ccix Musṭafa Nadur akw d Ccix Mḥamed Lɛanqa.
Aḍris akken ma yella |
Tizlit n Ferhat "Yemma"
- Tazwart...
Ta d-tajmilt tameẓaynt i tyemmatin. I yemmat neɣ, Tamurt i ɣ d-iṛebban. Ta d-tajmilt a s rreɣ diɣen i yemma, iwumi ad iniɣ da: ssurf-iyi. Ur ḥemmleɣ ara aṭas tijmilin i nttarra i irgazen nneɣ akk d-tullas nneɣ yal tikelt ma a d-yaweḍ was amuli nsen, naɣ ass unṣib nsen, naɣ n tmettant nsen. Tijmilin a sen nerr, issefk s umahil akken a naweḍ ar iswi nsen, akken a naweḍ anda bɣan a naweḍ, anda ssarmen a-naweḍ. Tajmilt a s nerr i tmeṭṭut, issefk s wazal, s uqadeṛ n izerfan is, n izerfan n umdan s umata war assemgired gar urgaz d tmeṭṭut. Zdem-d tizlit da W. Aḍris akken ma yella |
Ar Wolfgang Amadeus Mozart, aẓawan izwar awal
- Tazwart...
Mozart ilul ass n 27 Yennayer 1756 deg teγṛemt n Salzburg deg tmurt n Uṭric. Ass mi iwweḍ 3 iseggasen, iqqaṛ aẓawan.Imi iwweḍ mraw(10) iseggasen werǧin ikcem ar uγerbaz maca issaweḍ ad-yaru yiwen uẓawan immed. Ittaru « ticṛaḍ » uẓawan uqbel ad-yissin ad-yaru isekkilen n tira naγ uṭunen. 5 iseggasen, d-aṭiṭuḥ, issen ad-yurar aẓawan n baba-s illan s timmad-is deg wennar a. Mozart yura netta d-amecṭuḥ 5 tcequfin ar upianu yuγalen ass-a ttwassnent aṭas.
Aḍris akken ma yella |
Asefru n Lwennas Matub ɣef 20 deg ibrir
- Tazwart...
Yeḥzen wad aɛisi Mi yebda imenγi Yewweḍ-iten lɛeskeṛ deg iḍ Tuddar slant irkelli Ṣubbent ar Tizi Kul abrid a yettfeggiḍ Ur telli d-tiselbi Nuḥwaǧ tilleli Aḍris akken ma yella |
S. Azem:A-k-fkeɣ tiyita naɣ snat a-k-id-awiɣ KO
- Tazwart...
Amezwaru nni : ṣaḥa ya Ṛebbi ṣaḥa ! IIIIIH !!! teɛyiḍ tleḥḥuḍ i leḥfa u tectaqeḍ aγṛum, tura tuγaleḍ s ukustim s tekṛabaṭ d iṣebbaḍen…
Wis sin nni : waqila kečini mer tettafeḍ ur d ittfeṛṛiǧ ara Ṛebbi γef lɛibad
Amezwaru nni : ala d kečini kan alaxaṭeṛ ẓṛiγ-k ur tuklaleḍ ara
Aḍris akken ma yella |
Sliman Azem: Afṛux ifirelles
- Tazwart...

Ay afṛux ifirelles A k-cegâeγ awi-d ttbut Σelli di tignaw γewwes Awi-yi-d lexbaṛ n Tmurt
Abrid-ik yedheṛ iban Deg-genni iqeṛb umecwaṛ Ɣer Sidi Abd Rrehman A lwali yqublen lebheṛ In-as i bab n lbeṛhan Aql-aγ di lγeṛba nenṭeṛ Sellem γef leḥbab akken llan Am-ass-a ncallah a-nemzeṛ
Aḍris akken ma yella |
Crif Xeddam di tzeqqa n Zenith: : Temlal tassa d way' turew
- Tazwart...
Temlal tasa d way’ turew di tmeγṛa d-yellan i lmend n umuli wis 50 n ccna n Dda Crif Xeddam.Ddeqs inaẓuren imeqwranen id-yemlalen, yal wa d acu s wayes id-yegla: wa s tezlitt-ines, wa s wawal zziḍen...Tajmilt tuklal ad tettwaru deg umezruy n ccna n teqbaylit. Aḍris akken ma yella |
Belɛid Abranis, neɣ afrux ur nesselqwaḍ di baba-s
- Tazwart...
Anwa akken is innan ala ṭikuk id-icebbun di baba-s? D acu ar aγ-d yini ma illa nesken as-d tikwal ṭikuk itekk nnig baba-s? Ugaγ ad issusem! Ad isussem yerna ad ildi imi-s uma ildi imeẓẓuγen-is γef tikelt, ad isel daγen I uẓawan (musique) isefrawasen, ad isel I kra n tezlatin akken I tent-ibγa wul. Ad t-id-yaweḍ s ameẓẓuγ isel n taγwect n Belɛid, d tazurant, d tahrawant tzemmem γef ccna n ruk, tettfeggiḍ.
Aḍris akken ma yella |
Lxuğa n Umengellat
- Tazwart...
Lxuğa
Anef iyi Lxiḍ nsen wisen anda yexreb Ur d-iban yixf-is Ur neẓri leslak-is ansi iyeqreb Ma ad yili bab-is Ma ilaq a t-id nqelleb A-s-nerr afud I yisem-is A t nemâawan ad yebded Nekwni a nelḥu di Ssuq-is A-γ-yaru Lxuğa a-necḍaḥ ! Aḍris akken ma yella |
Amedyaz n Umengellat
- Tazwart...
Ikker umedyaz yettaru Iwwi-d asefru Issegem it-id, yenna yas : Yekfa laman di lγaci Yiwen ur d-yegri Xarttum ad yefhem wayeḍ Win testeqsaḍ ak yenni Limer am nekki Igan laεbad ad tfarḥeḍ Mazal nettnadi ur nufi A lεebd aṣehḥi Mell-aγ-d anida tefreḍ
Aḍris akken ma yella |
Ciao Bella (Ferḥat)
- Tazwart...
Sbeh mi d nekker Igenni ixseṛ A yemma a-kem-ğeγ, a-kem-ğeγ Sbeh mi d nekker Igenni ixser Aεdaw irza-yaγ-d tabburt
A wid t iqublen Ad-dduγ yid-wen A yemma a-kem-ğeγ, a-kem-ğeγ, a-kem-ğeγ A wid t iqublen Ad-dduγ yid-wen Ula d nek ad-mteγ γef tmurt Aḍris akken ma yella |
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat Zdi-t deg Facebook |
| |
|
|