|
|
|
|
Adfel d ideflawen
- Tazwart...
Tineggura agi imi lqaâa tezga tḥemmu u terwi tikli n tegnawt inejla udfel si tmurt n Iqbayliyen. Di myal tagrest ad nudmen kan kra n ibruyen n udfel u ad sennin kra idudan kan. Ur ireggel ubrid u ttwaḥbasen medden akken ad rẓen asalu. Maca tamurt n Iqbayliyen war adfel di tegrest ixus ssuq-is. Ixus macci drus. Acku adfel di tegrest d aman di tefsut d unedbu. Aman deg unedbu d tagella i medden d tirni. Timti ara xaṣṣen waman deg unedbu, timti akken ara icuḥ Wanẓar ttuqimen as medden tameγra, sqiziben as akken ad d-iḍleq i tiqit. At zik ccuren d nnya. Aḍris akken ma yella |
Awal n Kamel Buamara ɣef wawal "Berbère" :
- Tazwart...
Llan kra ɣilen, qqaren-d dakken awal n tefransist "Berbères" yusa-d si tlaṭilinit "barbarus" ilan anamek amezwaru n "awerdali" (=étranger) ; syinna ila anamek-nniḍen "aweḥci", "win ur nissivilizi ara" ... Ifransisen i d-yewwin awal-a seg tlaṭinit fkan-as anamek wis 2 i yiɣerfan i testeɛmer di lqern wis XIXur nesseqdac ara tira....Di tallit-nni, aɣref ur nessin ara tira semman-as "primitif", win i tt-yessnen tili ur yesseqdac ara semman "barbare".
Aḍris akken ma yella |
Tennam tuɣal-d talwit ɣer tmurt n Iqbayliyen?!
- Tazwart...
Yenna-d “ d nnuba-w tura ad steεfuγ”. Mačči di taddart-is kan di tmurt merra " talwit tella, tella" Dayen tura yeεya deg usuγu. Tamurt truḥ truḥ, meqqar ad issuter lehna. Akken i d-as yenna ğehha:” axxam yerγa meqqar ad seḥmuγ”. Aḍris akken ma yella |
Nutni 9% wisen nekwni
- Tazwart...
Ussan-a izrin sliγ-as i Gilles Duceppe, azarugiẓri akibiki, ar rradyu inna-d d akken Ikibikiyen nnegren s wazal n 9% i ussegwass imi ttuγalen d iglizawalen, meḥsub ttuγalen ttmeslayen taglizit u ttajjan tafransit, tameslayt nsen.Ikibikiyen ddren gar iglizawalen seg ussegwass n 1759*, ass-mi terfed Fransa ifassen-is sdat Igliziyen. Imiren Ifransawalen di Marikan Ugafa llan kan. Xas akken igliziyen unfen asen ad idirin am Ifransisen, maca imi taglizit d tameslayt ih’nunfen akw γef idelsan umaḍal u iqqejmen cwit seg-sen, win illan d ameẓyan ar tama-s tesseblaa i t-sseblaa. D amulab sdat tlafsa!Aḍris akken ma yella |
Amenzu
- Tazwart...
Yal tikelt m’ara nsuk tamuγli γer wussan yezrin melmi kan ad aγ d –yemmager yiwen yilem annect n ilat…A d-naf yedl-aγ amzun d agris .Tasekla s umata texla-tt tmettant , tatut akk d yir tameddurt glant s wayen d-yeggran . Yewwi yay-d kan ad nbud teγzi di tudert d ufud ameqran i wid d-mazal ttarun , bennun ,ttnadin akk d wid i tent-iferrun γas ahat tagnitt ur d-tessefk ara . Aḍris akken ma yella |
U ‘‘la révolution’’ tettkemmil* ! (Ǧamal at Udiε)
- Tazwart...
Lzzayer n wassa tlul-d di tṛad mgal Fṛansa iseggasen n 54-62, iγeblan n Lzzayer n wassa d wid id tewwi imiren dγa ! Am win ad d-ilalen ad d-yawi yides ccama neγ lεib. Aṭas n tlufa qqimen-t akken ur frint ara, ass-agi uγalent-aγ d aεekkur, d buberrak. Tamurt tugi ad taff iman-is. Wid yuzzlen, yewten γef tmurt akken ad sseγlin azaglu n Fṛansa, akken ad d-rren tilleli i wegdud, drusit akkeya seg-sen wid i d-yewwin γef umezruy n tallit-nni. Ladγa ladγa wid iqqedcen d imeγnasen deg ikabaren n yimiren. Wid yuzzlen, ddren, kkin di tedyanin n yimiren. Aḍris akken ma yella |
ALΓU N UMUSSU ADELSAN AMAZIΓ N INELMADEN G TIZI N IMNAYEN
- Tazwart...

Ibeddi nga assa g tesnawit n Zayd u Ḥmad (Med V) g Tizi n Imnayen, yusa-d d wass amaḍlan n tutlayin timezwura, 21 febrayer acku nra ad nini i yinelmaden ula medden is iga wawal amaziγ tutlayt-nneγ tamezwarut, d wis ur nri asselku ittegga udabu aεerbeẓri i tmaziγt ula Imaziγen, am uyenna gan isemxan d yiḥeẓẓaren n udabu i yimeγnasen-nneγ ayenna ran ad gen yan ibeddi amalway dat “umni” amerruki ass n 14 febrayer 2009. Aḍris akken ma yella |
Asekkil V deg tira n teqbaylit (Meẓyan)
- Tazwart...

Azul fell-awen, riγ ad a ken-xebbreγ d akken aqerruy n Umussu i tedsimant n Tmurt n Yeqbayliyen yemmeslay-d γef weskasi yellan ger wid yettarun "V" d wid yettarun "B", aqerruy n umussu Ferḥat Mhenni yenna-d aya :
<Tira n tmaziγt s temâemrit d tin i s-id nezger asif n wussan n tuffra, ussan n ujajih n tmes i deg iγ tuγal d asirem. degs i neṭṭef. Maca tenneqlav tegnitt nni, inneqlav umadal, tveddel tmuγli nneγ. Aḍris akken ma yella |
ANDA AKKA TETTEDDU ?
- Tazwart...

"Their task is to take risks, calculating potential cost for themselves. But they do not take into account the consequences of their losses for the economy as a whole".
Noam Chomsky
"Win yeččan yečča wayeḍ tarbut tekkes !"
At zik
Di “wall street” srafgen yedrimen, yiwet n teswiεt xlant lbankat, kra din yerefref amzun d afexxar !!
Amek akka teḍra, yernu qqaren-d kullec iteddu am ssaεa, iman-is iman-is kan !
Qqaren-d d ssuq i yeselḥawen tilufa, aγ zzenz, tetixerḍ-as ad teddu γef yiman-is ! Aḍris akken ma yella |
Feṣṣlen-as-d tamendawt tamaynut i Butefliqa, rnan-as-d ticrurin
- Tazwart...
Tamendawt tamaynut a s-d-tceṛṛeε abrid i Butefliqa ad yeqqim d aselway n tmurt ar ass ad yekcem aẓekka. Aḍris akken ma yella |
Kra n wawalen seg wedlis "ass-nni " n Σmer Mezdad
- Tazwart...
Ur ẓriγ ma tzemrem a yi-d-terrem γef kra n wawalen yesseqdac Σmer Mezdad deg yedlisen yettaru am win "ass-nni " , awalen-agi ur fhimeγ ara anamek-nsen , ihi d wi:
Asabter 11 "YERWA IGENCAC YEQQUREN" ? AWAL IGENCAC
Asabter 8 "D TAΓZUYT TEZDEΓ TAYLALT" ? AWAL TAYLALT
Asabter 9 ΓAS AKKEN TISTENT TBERREN DEG-S? AWAL TISTENT
Asabter 13 TIN YETTARAN AGRAWAL DEG UΓANIM ? AGRAWAL
Asabter 13 NEΓ SEG WID TESEGDI TATUT? TESEGDI
TANEMMIRT-NWEN AR DDUṚT NNIḌEN MA YEBΓA WEḤNIN Aḍris akken ma yella |
Tuγalin
- Tazwart...
Azul; a tawacult-iw tameεzuzt, ssarameγ a ken-id-yaf yizen-agi di tegnit yelhan i yifen tin ideg ttiliγ. D tagrest a yemma εzizen, yezzi fell-i ṭṭlam si yal tama, anda ma ḍeggreγ tamuγli-w yettarra-tt-id lḥiḍ! Ulac acqiq ansi ara d-tekcem tafat, maca, skud tezdeγ deg wul-iw, ur cliεeγ ara di tallest n texxamt-agi taṣemmaṭ. Yemma; fiḥel ul-im ad yettduqus fell-i yal iḍ, fiḥel ad tettεawazeḍ s uγilif d uḥebber. Yemma taεzizt, ur ssendaf ara iẓri-m s imeṭṭi, ur d-yegri ara annect n wayen i yezrin! Aḍris akken ma yella |
ANṢUF YES-M A LMUT
- Tazwart...
Asmi i yebda uḍar tikli, yufa-d abrid yessawen! Tanila-s terra γer lebγi, γer wanda akken i zdin wulawen…Refdeγ allen-iw γer igenni, walaγ lferg n yetbiren. Di lqaɛa aṣeggad yettgani, mi yejbed di zznad yefreq-iten! Ḥulfaγ… am wakken tiyita tres-d deg-i, itbiren-nni si tugdi rewlen! Γas idim ur d-yengi, ḥulfaγ…ḥulfaγ s terwiḥt tekfen, temlel fell-as tezzi, refden-tt sin ineglusen! Ass-nni… Aḍris akken ma yella |
Aqbayli di Wehran
- Tazwart...
‘’ Ma nniγ-d ula y d-iniγ, ma ur d-nniγ ara a d-iniγ’’ Tikkelt-agi ad nejbed lwelha n imeγriyen n Tafukt γur tudert n weqbayli di temnaṭ n Wehran, imi tudert-is dagi d ayen iṣaεben aṭas…ur qbilent ara wallen-is, wala imeẓẓuγen-is, wala allaγ-is ayen yakk i yettwali, d wayen akk i isell. Tudert-ines deg temdint-agi tettwaḥettem fell-as d ayen kan. Ttrebga s wayes d-yetturebba i yeğğan liḥala-s d tin i iweεren aṭas ger…wiyad-agi…tazmert-is ur tezmir ad tεebbi ihwah…d wayen yugaren aya! Aḍris akken ma yella |
Aqlaγ kan din! (Ğamal Saadi)
- Tazwart...
Win yewten yinn-as d tiyita i rriγ, win yerran tiyita innena-s d ambaṣi, ini kkren γeḍmen tara-s, d tagi id ddunit n wass-a, ur temgarad iqiḥ γef tin n yiḍelli, yezga d win yeγwlellin imi tεedda lhedṛa, win iεebban azaglu erran fell-as timedlin.
Iḍelli s tin n yiγil win izemren i wayeḍ yečči-t, yr yelli din nniγ-ak tenniḍ-iyi, am lmal deg teẓgi, uzmir yawi-tt, ass-a ttzuxun s tγerma, qqaren d imagdayen, nutni d times n ddaw tmurt, ṭṭfen iγmisen, arnan "leqmen-aγ tiṭ deg tlemmast n tγerγart"¹ akken yeqqar akken winna deg awal-is, tura nuγal d izamaren anda i bγun nerra, akken d-nnan nnini "ih".
Llan wid msakit yeṛwan lmizirya alma dayen ur ttawin ara, ini begsen-d γer tnekkra, din ad affen duga duga wid a ten-yawin d webrid ara ten-yarzen ugar, neγ ara ten-yarren am yemcumen-nni i γi d-kkren, aṭas imedyaten i yellan akka deg umezruy: Aḍris akken ma yella |
Axxam yettwazedγen
- Tazwart...
Deg yiwet n taddart yella yiwen uxxam yemgarad γef wiyaḍ acku yettwazdeγ. Iεeggalen-is ur d-wwin ara s lexbar almi d asmi i sen-d-teḍra yiwet n tedyant. yiwen wass, mi yezgen yiḍ, nutni yuγ lḥal teγder-iten tnafa, rejrejren-d s yiwen n ṣṣut yejεarayen. Iẓra γellin-d d abruri γef uxxam, dγa ffγen-d s lemγawla, ur ugaden ifeddixen. Ufan-d afrag yeččur d iblaḍen d twedcin. Wehmen ansi d-yekka wanecta ! azekka-nni taddart akk tesla, ussan-d d tirni, wehmen deg wayen walan. Gan tiwizi, sazedgen akk axxam. Aḍris akken ma yella |
Takti n talγa n isaqqen wamen" Naẓ ---tiṭ---tala---tbala---aγbalu"
- Tazwart...
Takti n talγa n isaqqen wamen" Naẓ ---tiṭ---tala---tbala---aγbalu" G umagrad yed ya d ucaγ mammek takti amen tefγen d mammek taγ tilγiwin an talγa-nnes taneggarut. Llan kra n tawalin testaεmlen dis g timnaḍin timeẓlin, tikkelt taffed tawalt Tiṭ d kra taffed tala d kra aγbalu. Tawalin teddin timeẓlin jar-asent yal iğğet tuc anamek-nnes seg talγa-nnes. 1-Amen g tazwara teffγen s wakal g talγa anuẓi seg igi (amyag) "Nuẓ" [ secretion] MD: "tamurt tnuzẓu g amen seg iladday", daγ amen g talγa tamezwart lli nettat Naẓ. Aḍris akken ma yella |
Yennayer akken i t-iẓer Σmer Mezdad
- Tazwart...

Wayi d asefru yura-t Σmeṛ Mezdad di talit nni akken n tibehbit, talit nni ideg ula d tameslayt ma temeslayeḍ-d s Tmaziγt bnu γef yiman-ik, u win i d-yuddren idles amaziγ ad ittusemma mgal tagrawla i yella, tagrawla i nessew s idammen nneγ tuγal nsen, rran-tt d aεekkaz ger ifasen nsen kkaten yes-s arraw n imeγrasen (agdud), " yekrez wezger, tixxeṛ i weγyul ad yečč " , adabu yugi Yugurten, m yal tikkelt γef ara yewwet ad iffeγ seg uderbuz i γer i tedeggṛen imnekcamen imezwura, nutni a t-kerfen u t-slaẓen ugar acku zṛan ula d nutni d imnekcamen, ihi ur t-ttağğan ara ad ibded γef ifadden-is, ẓran m uli dayen i d nutni, dayen i d a sen-d-tewwi !
Aḍris akken ma yella |
Σebdella Ḥaman γef ungal n Ğamal Benεuf "Timlilit n tγermiwin"
- Tazwart...
Ay aseklan* amaru ameγnas n tmetti* tamaziγt. Azmam i yi-d-tefkiḍ yelha igerrez, yers-iyi di tlemmast n wul, acku tesnamkeḍ-d* iḥulfan n wid yenxeṣṣen d wid yerwan, yerna yezga-d d allal amezgi yufraren i yiles umaziγ, kra turiḍ deg-s iwulem i tutlayt-nneγ akken a d-teffeγ si tekwat* ideg tettwaḥreṣ.
Di tira-k tferzeḍ awalen inettiyen* amzun d win yettnadin tiwiztin di tlemmast n yill yezzren. Tasriṭ-inek* iserrḥen thuska* s yiles zeddigen ideg ur yessur* wawal n yemnakcamen, ulaḥedd deg-s tifawtin uberrani .
Aḍris akken ma yella |
i tura !!?
- Tazwart...

Aγbel n tnekkit d win n wuγrum Win tḍefṛeḍ, wayeḍ ad ay d-i-sawal Allaγ εarqent-as, ur yezṛi abrid ara yawi Nessaram, am akka, taεkkemt n wuγṛum ad tifsus, ad nelhu d tin n tnekkit. Tinekkit ur negzim, ur neṛṛiz, d tin ara yeğğen bab-is ad ihḍer, ad iddu, ad ixemem u ad isnulfuy wer akukru, wer aleγwi, tamuγli ar yimal kan ara treṣṣi, acku teddiḍ deg uzzerig umezruy-ik, tettmeslayeḍ tutlayt-ik ,
Aḍris akken ma yella |
Talalit
- Tazwart...
Talalit γer wegdud-nneγ d tadyant i yesaan azal meqqwren. Zikenni, micki ad d-ilal wegrud, ad tili tmṭṭut ar a yilin d tinigit i tlalit-agi, ar a yemmagren agrud-nni m ar ad d-ilal. Tamṭṭut-agi, d tin i wumi qqaren lqibla. Nettat ad tili d tin i ymeqqwren akw di taddart.
Aḍris akken ma yella |
Lemmer ur teẓẓad tessirt, yili ur d-yetteɣlay wewren
- Tazwart...
Tanemmirt i weltma-tneγ Tanaṣlit imi teqbel a d-nessufeγ tamuγli-yagi-ines, tanemmirt daγen i Aṭlas Nat Wemsed i γ-d-yefkan amettawi-ines i usufeγ n weḍris-a, γas ma ddeqs i s-nesbubb neγ i s-nεebba.
Ǧamal Benεuf. Aḍris akken ma yella |
Mingu neɣ anaẓur-macci-d-asertan
- Tazwart...
Ur zriɣ ur sliɣ amek imlal Lunis At Mengellat d umaḍal n ccna. Maca ahat am netta am tizya-s inaẓuren nniḍen ibda asbender d tyita di snitra deg wassif n Yiɣil Bwammas, taddart-is.
Aḍris akken ma yella |
IDLISEN NNEƔ
- Tazwart...
Mi yebda HCA « taslenkit idlisen nneγ* » yessufγ-ed azal n 18 n yedlisen kan, maca ayen i d-iḍefren s-deffir, llan ugar n 150 n izewlen i d-yettefγen yal aseggas. Yernu ttwarun akk s isekkilen n tlaṭinit, ayagi yeskanay-ed dakken taqbaylit tefren isekkilen ines, tuγalin ar deffir ulac.
*collection idlisen nneγ.Aḍris akken ma yella |
Yenna Ğamal Benεuf γef Σmer Mezdad
- Tazwart...
Σmer Mezdad: Amγar azemni, neγ inigi ( anagi) n tillay. Tamuγli n yiwen seg imeγriyen n yedlisen-ines. 1 Ṭawes Σemruc d tameṭṭut tamezwarut i yuran ungal amenzu ( s tefransist) di tferka ugafa. Racid Σellic d amezwaru i yuran ungal amenzu s tmaziγt. Σmer Mezdad d amezwaru i yuran kraḍ (3) wungalen s tmaziγt. Dγa, d aneggaru-yagi iγef ara d-awiγ awal tura. Bγiγ a d-iniγ: Amdan yettimγur wazal-is s wayen d-yeğğa, wamag amek ara issineγ Dda Lmulud, neγ Σmer Mezdad,? ( di tidet ur ten-mlaleγ ara i sin, yernu tiggwti n wid ḥemmleγ ur ten-mlaleγ ara) Ay akken bγuγ Σerḍeγ, ḥṣiγ werğin a d-afeγ imeslayen i yuklal Mezdad! Ay akken bγuγ awiγ-d awal, werğin ad ssiwḍeγ a d-iniγ ayen i d-yenna fell-as Seεdi di tezwart i yura i " Iḍ d wass"! Σmer Mezdad d ameγnas-nni n tidet, γas yettumerret, am netta, am tsuta-s, maca yufa-d zdat-s Dda Lmulud akk d Kateb Yasin.
Aḍris akken ma yella |
Adlis
- Tazwart...
Amagrad-agi, d tajmilt I wedlis yellan deg yiwet tallit n umezruy d asalel ageldan n weḥraz n tedmi d-yurew wallaγ n wemdan. Seg wasmi d-yesnulfa wemdan isekkilen akken ad yaru tutlayt-is, yesseqdec mačči yiwen usalel akken ad yeğğ lḥafer n tillin-is. S wejmaε n tektiwin d weḥraz-nsent, tissi tettak-itent I tayeḍ, I ssawḍen iγerfan n wemḍal ad bdun tiγermiwin-nsen.
Aḍris akken ma yella |
Taqbaylit : d tutlayt imeṭṭi ** kan ?
- Tazwart...
« Amdan i yesnulfuyen, yessefk a s-ğğen tiregwa n tlelli i wakken ad yessiweḍ ar yiswi wuγer qnent tektiwin-is. Ma yella yidles yedder , m’ ara nekcem alma d ifidi n temsal , yeţţuγal d ameslellay(libérateur) ». Dda Lmulud n at-Maεmer.
**Azwel i yellan d asawen, sutreγ-t-id seg yiwen n twinnest i yura umyaru J.-Muhub Âemruc ass m’ akken i yella d aneγmas deg umaṭṭaf n leqbayel di tallit n ṭṭrad.
Aḍris akken ma yella |
Ahṛuḥu ɣef tkarikaturin(ifɣal), ttun wid i-ten-issawḍen ar waya
- Tazwart...
Tilelli n wawal akk d tlelli n tedmi mači d-aḍu kan ad-ittṣuḍ yiwen war ma yefka-yas azal tuklal. Akken ẓeṛṛeγ nek, ulac dacu yellan nnig-s. Tilelli ya ikks-itt-id wemdan seg wmezruy n talsa. Aṭas seg wayen iḥud wemdan zik s ujenwi, ar deqal iban-d d-tikerkas. Aṭas seg wayen iẓẓeṛ wemdan zik d-tikerkas iban-d ar deqal d-tidett. Ihi γef aya issefk ad-ttwaksent tekmamin γef imawen n imdanen akken ma llan, akken tebγu tili tmeẓṛiwt nsen, akken tebγu tili tmuγli nsen, akken tebγu tili tedmi nsen. Aḍris akken ma yella |
Anda tewweḍ tsekla nneɣ
- Tazwart...
Macci myal ass neγ myal tikkelt id-γellin gar ifassen nneγ idlisen iγ ttaccaren allen. D tasekla neγ d amahil amassan, s teqbaylit neγ s tmeslayin nniḍen, myal tikkelt nettaf kra, am ugur, iγ erran ar deffir neγ iγ yugin ad d-nenni d akken adlis-a d adlis d wawal! Aḍris akken ma yella |
Tismin
- Tazwart...
Tismin atentin deg akwmani, di kra n wanda teddiḍ. Xas tikwal nessetḥa yis-sent, nutenti d timagantin (naturelles). Win ur teṭṭif tayri assa ad teṭṭef azekka, am aken is inna umedyaz alatini. Win ur nḥulfa yagi I tismin, du laqrar ad iccirew yis-sent kra n yiwen wass.
Aḍris akken ma yella |
Tameṭṭut tazwawt gar yeḍelli d wass-a
- Tazwart...
Mači d yiwen mači d sin imusnawen, ama d wid irefden awal ẓiden γef tnettit nneγ ama d wid ifernen awal arẓagan, id-ilhan yid neγ.
Wa yuni amezruy, d l’anthropologie. Wa d tameslayt, wa d leqdic d umennuγ Umaziγ γef umur-is d izerfan-is. Maca grud akw deg wannect-a id-yufraren seg addaden snarnan, ama deg imagraden ama deg idlisen uran, d tamuγli nsen yemlalen γef tamilt n tmeṭṭut di tnettit tazwawt.
Aḍris akken ma yella |
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat Zdi-t deg Facebook |
 |
|