Ungal “Timlilit n tγermiwin” n Ğamal Benεuf.
( tiẓrigin “ L’Harmattan” 2002.)
Azγan d usebγes sγur Σebdella Ḥaman.

Ay aseklan* amaru ameγnas n tmetti* tamaziγt. Azmam i yi-d-tefkiḍ yelha igerrez, yers-iyi di tlemmast n wul, acku tesnamkeḍ-d* iḥulfan n wid yenxeṣṣen d wid yerwan, yerna yezga-d d allal amezgi yufraren i yiles umaziγ, kra turiḍ deg-s iwulem i tutlayt-nneγ akken a d-teffeγ si tekwat* ideg tettwaḥreṣ.
Di tira-k tferzeḍ awalen inettiyen* amzun d win yettnadin tiwiztin di tlemmast n yill yezzren.
Tasriṭ-inek* iserrḥen thuska* s yiles zeddigen ideg ur yessur* wawal n yemnakcamen, ulaḥedd deg-s tifawtin uberrani .
Ayen i ufiγ deg-s γur-i d tasekla ineγden yeddren, tin yernan di ccbaḥa yakk d tuddsa*ara yernun i wayen i d-ğğan imarawen*.
D ayen yettuqimen tayri d leḥmala n tnettit* i wid la d-yettnekkaren yessuturen i tmaziγt izerfan i d as-yessefken* akken ad tjuğğeg am tutlayin yeddren.
Imru iyes-s i d-turiḍ iserreḥ yefṣeḥ, yecbeḥ, yerna yewwi-d ineḍruyen n ṣṣeḥ.
Yelḥa d amaγud*, yemṣada* yemnada, γur-i yetturug amzun d acercur arqaq n waman isemmaḍen i d-yemmaren s ul n wid yeffuden tamaziγt ad as-slen.
Tanaqust imeslayen-ik iweznen, γur-i amzun d isefra i la d-yettasen seg-sen.
Tasekla-k tacebḥant taẓidant tuklal temγer.
Kra i d-tenniḍ iban-iyi-d amzun d tafelwit unaẓur ur ixuṣṣ deg-s ula d kra, tessedhuy allen tettuqim-asent asugen* n kra i d-teqqareḍ deg-s amzun d asaru i ileḥḥun zdat win yeqqaren, tettağğa-yasen tiẓeṭ deg wulawen.
Ma yella d nekk, terra-yi-d γer wul tumert* d usirem, win i d iyi-irewsen* ad juğğgent tketwa*-ines seg usugen* n tyetti*-inek.
Atan ad tezmummeg tafukt n tmaziγit s wayen i d-turiḍ, imru-inek yuddam s wudi d tamment, γas ma d ungal* amezwaru i turiḍ yuklal ayagi.
Maca, tettaruḍ s nniya, txuṣṣ-ik kra n tiḥerci. Acku tamacahut n “Yidir d Tudert“ yessefk ad as-ternuḍ kra, ad tiγzif akken ad tili d ungal weḥd-s.
Ladγa timucuha n tayri γur yelmeẓyen jebbdent tiketwa d wulawen-nsen.
Mi d as-tgiḍ isem”Timlilit n tγermiwin” nekk, di tedmi*-iw ur tent-walaγ ara anida mlalent”? suref-iyi tagi d taṣleṭ*sγur-i”. Ssektu*ayen iḥemmlen yelmeẓyen d telmeẓyin acku tudert n wemdan tleḥḥu yes-sen, ma d ayen yerzan amezruy* d tγerma* yessefk ad yili di tlemmast n wungal.
Isefra i terniḍ deg wezmam-ik lhan gerrzen, tidet, asaki, ahuccu n wid isebken, tayetti teğğillibeḍ seg-sen, i yellan deg-sen d tamedyezt taneγdant.
La d ak-ssarameγ ad ternuḍ deg yigan* n tsekla yak d tira ay ameγnas aγelnaẓri*, a bu yemru yemmeclawa* i icebbḥen tamaziγt, yeshuskin tasekla-ines.
Ayen la tettaruḍ d abaγur* amezgi yesnernan idles d tẓuri*, yessawḍen tarut* i weγref* akken a d-yemmekti, ad yesbedd ayen yeγlin, u ad yernu ayen ixuṣṣen s tyetti i tsutwin* n yimal, ad megren s tujjma* tameqqrant ayen la nessaram.
Ayen ara ternuḍ d iẓuran i d-yettaken isekla* n tanuft* iyes-s ara yiwnen* di tmazγa, u ad smeγren akti* yak d tyetti n weγref s yiles n tyemmat ara yilin d asenti* lqayen i temcudda n tegmat.
A Ğamal a mmi tessferḥeḍ-aneγ, la γ-d-tessakayeḍ tisutwin seg yiḍes icuban tamettant*, kečč seg widak igan irgazen i tutlayt yellan zik d tağğalt, imira tuddes turew, tarwa-s bdan tikli d acrured γer zdat, aγref-nneγ yezgan di ttellis* la yettwali tafat; awal, iles, idles, tasekla, tamedyezt, taẓuri. Imedyaten am kečč i yigan-nsen ulaḥedd talasat, simmal d anerni, aru, rnu sbin-d iman-ik ay amaru, ay amedyaz, ay aseklaw n weγref.
Imdanen merra ttidiren i yiman-nsen d warraw-nsen, nekkni s imaruten d imedyazen, d iseklanen nettidir i weγref d weγlan * akk d tsutwin n yimal.
Seg yiwet γer tayeḍ, seg tallit* γer tayeḍ γas nemmut nezga nedder, di tudert neğğa-d later, akti-nneγ d kra nettaru yezga yedder, alamma ddunit tenger
Kečč a Ğamal d yiwen seg wigi, rnu deg yigan-inek i wesbuγer* n tmaziγt, ussan n tudert tamezgit* a t-id-mmagren, ata simmal la d-ttaẓen.
Nekk aql-i ihireγ* di tsekla i d-tesnulfaḍ, ssarameγ ad tili ssya γer zdat d tala ur nettkaw ad tettcercur trennu deg wesbuγer i tnettit* d yiles i yettwanekren γur icenga* d yemnakcamen*.
Ssarameγ di Yakuc* ad ikennet* ayen tessarameḍ, u ad yesnerni ayen iγer tessuγuleḍ*, ad yesseğhed isulas i ssqef ara tesserseḍ, ad yesdari ayen i nettḥuddu.
Azmam-agi atan γur-i d asenti, ssya γer zdat ad yennekmal s wiyaḍ, ara γ-yilin d raṣ llmal.
Tinawt, tira, isefra, tasekla, isaragen i d-tefkiḍ neγ wid ara d-ternuḍ ger yemdanen teddun nutni d wakud, d nutni i d iman n tudert n weγref, ayen yakk i d-tenniḍ yessefk ad yettwaru, u a d-yegri i tmetti, yes-s ara tebdu tikli, alamma tessaweḍ ayen i tettmenni. D azref unṣib am nekni am iγerfan yerkelli.
Tanettit* n weγref tettidir s idammen, tettmettat s imeṭṭawen.
Idammen d ayen i d-yettuddumen seg yemru n imaruten, d nnhati n imedyazen, d usaki n inaẓuren, d udummu n isertiyen di tsertit-nsen.
Imaṣriyen mi ara walin iherman* d yefṣilen, d ifaganen* d wayen i d-yegran si tγerma-nsen, d imeṭṭawen i ttrun, ur ttarun, d ayen iγef mmuten ur d-ttuγalen ara γer tudert.
Nekni s imaziγen nuki-d, nettaru ur nettru γef wayen i d aγ-yettwakksen, di tira-nneγ yessefk ad nekkes asadel i yimi akken ad yutla*, a d-nerr aγrib γer tmurt ma yennejla, imseεraben-nneγ di Lezzayer a ten-nerr γer tnettit d tjaddit-nsen, yessefk-aγ a d- nifrir di tinawt* d usarag* n tsertit, ur nettḍurr ula yiwen.
Nexḍa gar-aneγ asizzel idammen, ur nettemberraz d wid iḥekmen, ma d amsenγi tanettit d umezruy-nneγ d yiwen, ad aγ-tuγal d nndama, d axeṣṣar , d asexreb i lumma. Ad nessuddem ahni* d imeṭṭi, ttḥadareγ akti* n wungufen. Ad yettwagzem weγref , u a d-yegri wesḥissef i tsutwin la d-yemmalen , d tiḥemmal n yidim d imeṭṭawen.
Slek abrid n tsertit, tasekla, tira, tamedyezt yes-s ara tidir tnettit, γas ma γezzif webrid, a d-iban wezref anda yella, tuddra i tmaziγt akk d tmazγa*.
Suref-iyi ma γezzif wawal, nekk ur lliγ d “Docteur”deg usigzel n wawal.
Σebdella At Ḥaman.
Wehran ass n : 29/ 05/ 03.
Amawal
Azγan: asenqed.
Asebγes: Aṛeggem/Aseğğeε.
Tasekla: Littérature.
Aseklan: Bab n tsekla.
Aseklaw: Ayen yerzan tasekla.
Ameγnas: Amnaḍel.
Tametti: Lmujtameε.
Tesnamkeḍ: Tessfehmeḍ/ Tefkiḍ-d lmeεna.
Allal: Ttawil.
Inettiyen:Ineṣliyen.
Ill: Lebḥer.
Tasriṭ: Timserreḥt/prose.
Thuska: Tecbeḥ.
Yessur: yexleḍ.
Tuddsa: Aneḍḍem/Lebni n tira.
Imarawen: Imawlan/ lejdud.
Tanettit: Si: netta: Tumas/ Lhewwiya.
Amaγud : iquden/nnican.
Yemṣada: Siğε/Rytmé.
Asugen: Axayel.
Tayetti: Tigzi/ Lefhama.
Tumert: Lferḥ.
Ungal: Roman.
Ssektu: Err yella/ lwujud.
Aγelnaẓri: Win iḥemmlen tamurt/Awaṭani.
Yemmeclawa: Yettiriq/ yettecruruq.
Abaγur: Lfayda.
Taẓuri: Lfenn.
Tarut: Ayen yuran.
Tisutwin n yimal: Leğyal i d-iteddun.
Tanuft: Nneεma.
Yiwnen: Rwun.
Aγref: Agdud/ Cceεb.
Igan: Si: “Eg”: Ayen ara txedmeḍ.
I hireγ: Ttεeğğbeγ.
Yakuc ad ikennet: Rebbi ad ibarek.
Tessuγleḍ: Terriḍ/ Twellheḍ.
Ifaganen: Leṣnam.
Ahni: Idammen.
I d iyi-rewsen: I d iyi-yecban.
Tiketwa: lεeqliyya/ Rray.
Taṣleṭ: Tteḥlil/ analyse.
Amezruy: Ttarix
Taγerma: Lḥaḍara/civilisation.
Tujjma: Lxiq/win yebγan kra.
Isekla: Ttjur.
Tamettant: Lmut.
Ttellis: Ṭṭlam.
Aγlan: Tamurt/ Lwaṭan .
Tallit: Taswiεt. Tamezgit:
Tezga/Tdumm.
Icenga d yemnakcamen: Iεdawen d wid d-ikecmen.
Tessuγuleḍ: Twellheḍ/Terriḍ.
Azref unṣib: Lḥeqq areṣmi.
Izerfan: Leḥquq.
Isertiyen :Iqeddacen n tsertit.
Tasertit : Sseyyasa.
Iherman: Ahramat/ Pyramides.
Ad yutla: Ad yemmeslay.
Tinawt : Ayen d-yettwannan/maqala.
Asarag: Muḥadara.
Akti: Axemmem.
Tamazγa: Tamurt imaziγen.
Tamawt: Tanemmirt tameqqrant a Dda Εebdella, imi tefkiḍ azal i wayen ttaruγ. Γas ḥṣu, ayagi d ayen ara yi-d-yernun afud iwakken ad aẓeγ γer zdat.
Suref-iyi ma yella ur wulmen ara inumak i sen-fkiγ i wawalen-agi ( imeslayen i giγ d amawal ) , acku seddaγ-ten-id akken i ten-gziγ nekkini.
Ğamal Benaεuf