|
| Imagraden
|  |
|
|
|
|
|
Mingu neɣ anaẓur-macci-d-asertanUr zriɣ ur sliɣ amek imlal Lunis At Mengellat d umaḍal n ccna. Maca ahat am netta am tizya-s inaẓuren nniḍen ibda asbender d tyita di snitra deg wassif n Yiɣil Bwammas, taddart-is. Di tallit-nni Lunis illa d ilemẓi, ayen iceɣwben ilmeẓyen, ama imiren ama tura, d tayri. D aya I ɣef d-yewwi kra issegwassen d netta d asferfed deg usentel agi almi ur as yeǧǧi tiɣwmert. Inuda-d myal takwatt n tayri ama d tikti n tayri ama d ayen tessedday d anfayen (deg ulawen). Tizlatin-ines imiren uɣalent d imetma deg imawen n tsuta. Ulac win ur tent nessin, ulac win ur nru yis-sent: xarttum wid tezza tayri, wid ifkan tirwiḥin nsen I teqcicin.
Seg imiren, seg wass-mi isḍes isru s tezlatin ines, yuɣal Umengellat d “amusnaw” am umɣar. Tizya-s ttgallant yis-s, wid d-kkren d ineggura ttwalin-t s wallen ibrarḥen, icexcen. Akka I yuɣal umeslay n mmi-s n At Mengellat d tidett. Kra d-inna, kra d-iqqar u kra ara d-yenni sya ɣer zdat, ar kra, d tidett.
Si tallit n tayri d imeṭṭi, ilmed, meqqwer Umengellat u yukwi d akken iɣweblan n tudart s umata kkan akk-in I tlisa n tayri. Icna tudart d iɣweblan-is, icna uguren ttemlilin watmaten-is deg idurar, icna tasertit imi d tagi I isseddayen tudart gar imdanen. Tizlatin-ines n tsertit d anjar n wawal, d tizeḍt n tidett. Isken-d udem n tsertit akken ur teẓrin medden, igza d akken kra ara ixdem umdan di tmettit d tasertit. Wid ittnaɣen ɣef umur nsen, ɣef izerfan nsen, wid innan “Hemma” ! deg unnar n tsartit issarwaten. U d aya I icna Umengellat, d tasartit.
“Icceḍ iɣli ubarnus-is”
Tagara yagi Amengellat ittgala iqqar d akken netta d anaẓur macci d asertan. Amedyaz macci d ameɣnas: d afellaḥ kan n wawal! Ma neḍfer tikta-s nezmer ad nenni: awal ɣef tsartit macci d tasartit, asqerdec n tsartit macci d tasrtit. Abrid-a umeslay ɣef tsartit akken ad yilli macci d tsartit ur t-ssineɣ. Ad inniɣ macci d ayen illan, macci d ayen ara yellin mawel Rimbault d Brassens di Fransa, Gaston Miron di Kanada, Jacques Brel di Biljik ad ewwten ɣef iqqwerray nsen ur ten ttafen s ddaw tmedlin. Taɣmist tafransawalt diɣen, di tmurt neɣ di tmura nniḍen, mi ara d-awi awal fell-as tbedu-t s “chanson engagé” (tazlitt tameɣnast). Tura nek bateɣ amek ara yaru umedyaz asefru ameɣnas yerna ad iqqar sakin nek d tanaẓurt kan u wumi snaɣ tikli, am akken asefru ittnawalen di tudart d tsartit d turart n tiddast neɣ n tɣunam! Dagi ihi icceḍ Umengellat neɣ yerra iman-is ur ifriz ara gar wayen ixeddem d wayen illan. S wanect-a yeǧǧa abarnus-is iɣli war asiwel I lmus-is!
“Yura-t lxuǧa ad icḍaḥ”
Gar yiwet di tizlatin ines iḥemlaɣ aṭas aṭas d tinna I deg isent iqqar I tlawin: win ixedmen itett maca ula d win ikkaten afetus iceṭṭeḥ. I usmekti, Amengellat yewwet-as afus I uselway-is n tmurt id innan di Tizi Wezzu: d awezɣi ad tuɣal teqbaylit d tutlayt tunsibt, am akken ar Buteftef kan I teqqim akken ad tifrir tagut ɣef teqbaylit . Maca tamsalt-a ufus aṭas id-nnan, id-mmeslayen fell-as, nnan ahat “ terra-t tmara imi kra n wid illan din wwten afus, ur izmir ara ad qqim iman-is” ( a wi ufan akken d tidett I teḍra !) . Netta s timad-is yura I iɣmisen ɣef anect-a, inna-d ula di tesfift id-issufeɣ imiren: d aya issneɣ u atan ǧǧiɣ awen amkan I kunwi ma tesnem ugar nekki. Iqbayliyen akken ma llan qemmcen tiṭ ɣef temsalt nni acku ula d Amengellat izmer ad iceḍ sya ɣer da. Assegwass izrin, tin yuɣalen qaḥqa d taneɣlaft n yidles xas akken tbed kan am tliluct di tmaneɣt, tsuɣ-ed I win ibɣan ad isel d akken Amengellat atan izedwi ad yezzi I tmurt u ad icnu di myal tamnaḍt akw I “Idzayriyen”. Si Tizi ar Skikda, si Bgayet ar Mɛesker, si Batna ar Wehran, Amengellat iteddu isbendir, Aɛliluc iseḥmay ṭbel, “ikker umedyaz ittaru, iɛawed asefru issegem it-id inna yas”: ad snemraɣ s nnig tinmirin merra taneɣlaft n tmurt ɣef ayen akken I texdem akken tella-d temlilit agi n cna d tnaẓurt di tmurt nneɣ! Netta ussan nni kan di tefsut taberkant iskwertfen acḥal d ilemzi di tmurt. Maca imi tanaẓurt macci d tasertit ulac deg-s! ula d nnif macci d tanaẓurt! Win ur negzi anect-a: ad t yaru lxuǧa ad icḍaḥ.
“Iminig n yiḍ”
Ass-mi icna umedyaz-macci-d-asertan iminig n yiḍ, nniɣ as atan ɣur neɣ yiwen umedyaz ulac di tmura. Xas akken ɣileɣ imiren imig n yiḍ d …bururu ( d ayen I d nek!). Maca s uɣiwel sliɣ ar medden aseqcer n tezlitt agi imi medden sqradicen tizlatin ines am akken nnumen, am akken nennum. Maca assa, ur zriɣ yuɣ awal I tegwnitt, neɣ teqmeḍ kan fell-as tizi leḥris. Maca imi macci d asertan I illa, imi tizlatin ines d aseqcer n ccina kan, ahat iminig n yiḍ d yiwen unaẓur n yiḍ I wumi iɛreq ubrid. Meskin! Am akken iɛerreq ubrid I medden, Amengellat iɛreq as diɣen mi isbitṛiw akken ad icnu deg ussegwass n Ldzayer di Fransa. Wissen d taḥawact, wisen d imeddukkal ixedmen ar udabu…anaz’ur id-issawlen. Ahat ara as ttnadiɣ tilkin I unaẓur-macci-d-asertan maca win illan d udem azayez, d amdan ittwasnen, d anẓur “iẓewren” isefk as-nnadi ula d iweṭṭen. Ad nesferfed akw I tcuḍaḍ ubarnus-is akken ad nẓer amek ẓḍant. D tidett, daɣen ilaq ad tent id-nenni: anect-a d-nniɣ macci d amecwar n Umengellat, d awal kan ɣef tikli n ddaw ubrid, d awal ɣef unaẓur ittun abrid ur ttun medden: tanaẓurt d tsartit d tiyessetmatin. Ibɣu-t neɣ yugi-t, maca tikti yagi d aman deg aman! Mack A.U. Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Wardia n 13
- Tinin-is...Sliγ theddrem fell-as imi yid-wen ur yedda
Mmi-s n yiγil bbwammas qlilit yergazen am netta
Mack
- Tinin-is...azul a Wardya,
Zriγ Wardya n 13 akw d wawal-im d tukkest si tezlatin n Budawed. Ass-mi d-ffeγ tezlitt nni I deg is iqqar s ufus n Tizi-Wezzu I zriγ Iqbayliyen ad qemcen tiṭ γef ayen akw ara issarwet Umengellat. Maca ur gziγ ara ayγer? Ayγer ma ara iceḍ yiwen seg nneγ, xas d ameqwran, ur as neqqar ara Hemma!
Wejṭuṭi
- Tinin-is...Wardia n 13 ligaṭu a teγli a terreẓ γef lamuṭu..neγ dacu-t uxeṣṣar nni yakk...i tura tagi d tizlitt a tawaγit?!! Yenna-yas dda Ferḥat : “ Win yekkren ad yesgember, a d-yas γuṛ-wen ad yecnu. Kenwi a t-mmagrem s ccqeṛ, netta dγa a s-yini a d-nernu!”
???????????????
- Tinin-is...Ameskaṛ n weḍris-agi yeffka izerfan i yiman-is war cceḥḥa yerna yezger ula d tilisa n tlelli-s war kukru, isserwet deg tlelli n wiyad´ s wallen-is yeččuṛen d tindaw, ur tenyesfiḍ, ur inuda ad iẓer kra n wemjan n wallen.
Ameskaṛ n weḍris-agi yeqqaz aẓekka-s deg ulawen yenwa ad uγalen d axamm-is, ur yuḥtam.
Ameskaṛ n weḍris-agi yessakned yes-s am akken yefhem kra seg twuri n Lunis ( tazuṛi-s mačči tanaẓurt akken yeqqar umeskar ) γas akken netta ur yeẓri tren akken yenna Muḥya.
Ttxil-k ay ameskaṛ, siwel-iy-id tamacahut! Dacu i d iswi n wedṛis-ik?
Ilelli
- Tinin-is...A yi tessurfeḍ a timseεṛeqt (???) ma qerriḥ cwiṭ yiles-iw maca ula d kečč neγ kem teqqneḍ tuqqna n weγyul di lkuri: ruḥ ihi γer Lewnis At Mengellat tiniḍ-as dacu d anamek n taγect agi neγ tihin. Mack
- Tinin-is...azul a ?????? (war-isem)
D tidett tilisa n tilelli-w war akukru I tent-senguguyaγ acku win uγur llant kra n tikta isefk ad ten-id yenni war tugdi, war tuqemca n tiṭ. Nek ayen walaγ di tikli n unaẓur-macci-d-asertan tineggura yagi atan nniγ t-id ma d kem neγ kecc ma illa kra I t-walaḍ icceḍ inni yaγ t-id kan ihi (ad nwali anda akka id-ttqeddireḍ tikta).
????????????????????
- Tinin-is...Ay ilelli, ata terriḍ tilelli d irden tettent yir tuγmas. Lunis fehmeγ akk tizlatin-is yakk d yeswi-nsent seg " ma truḍ ula d nekk akteṛ" ḥala ma d " Dda Idir" yerna d tidett.
Adṛis-ik fehmeγt daγen, maca iswi-s yegrad d timseεṛaqt-agi terriḍ d ismi-w.
Tugadeḍ ahat ad tiniḍ iswi-s neγ ulac deg-s anamek?
Aγyul-agi yeqqnen deg udaynin ( umi teqqareḍ lkuri ) yettqadaṛ imdanen yesnen azal n tlelli, ur treggem ara ttxil-k!
Aγyul-agi ira kan a k-yeṭṭef afus, acku iwala allen-ik qemcent terniḍ tuccageḍ neγ tukleḍ iqcaṛ n ubanan.
Ilelli
- Tinin-is...Azul a timsaεṛeqt, aγyul nek azal-is γuri meqqer aṭas.. tikwal ur t-uklalen ara yemdanen.. ihi ttxilek ur ttwali ara ayen ik d-nniγ d argum maci d anamek nni i d-qesdeγ.
Daγen ur illi d nek i uran aḍris agi a gma muddeγ-ed kan tidmiw am kečč.
Talwit Wardia n 13
- Tinin-is...Nniγ-awen yuεeṛ fell-awen lfehm-is. A Mack ilaq-ak ad tferqeḍ ger tasertit akk d tsertit. Tella tsertit n imsertiyen i leḥḥun s tkerkas, i leḥḥun f uεebbuḍ, i leḥḥun γef ṭaṭabaṭaṭa, tella tsertit inaẓuren i leḥḥun γef thuski, γef cbaḥa, γef tidet, γef tegzi, γef tmuγli γezzifen lqayen hrawen...
A Wejṭuṭi A ğbarauğbara neεya di lembaṛa....A ğbarauğbara... ?????????????????????????????
- Tinin-is...Ah ya ddin qessam! S uqeṛṛuy-iw ar kecmeγ εemṛayen.
Amek ur iselleb ara wemdan ma iwali agenjdur am wagi?
Ihi ay ilelli rriy-id ttxil-k lehduṛ-nni, d ayla n umeskar n weḍris.
Ṭṭef-iten kečč a win i γer mekknaγ nnican!
???????????????????
- Tinin-is...Mack
- Tinin-is...azul a war-isem,
Walaγar γur-i id-mekneḍ nnican maca abeckiḍ-ik ur issuffuγ ara acku ur illi id-iqqareḍ. Yerna tamsalt agi n tsertiyin (tin isertiyen d tin inaẓuren) imgaraden ur tt-gziγ ara.
Anaẓur-macci-d-asertan iccna tasertit, γef tsartit maca mi ara d-aweḍTizi Leḥris, akken ur tt-iḍuru ara imeddukal-is n udabu, iqqar asen: nek macci d aserti d anaẓur kan!!!! Aḥlil aḥlil!!!! Iγil aγ netteγẓaẒ tiskar neγ amek???
Nek ad inniγ ihi d tameddit id-yussan γur-es yir tisin. Acku myal tafrara tettaweḍ itt-id tmeddit ay ????????????? nnegh ucbiḥ!!! ????????????????????????
- Tinin-is...Ur neẓri ara tidett yellan ay ameddakel.
D tidett Lunis ur yelli ara deg kra n ukabar n tsertit, ma d ccna γef tsertit werğgin d-yenna ur icennu ara fell-as.
Butef mačči d ameddakel n Lunis, ur ttkellix ara γef yiman-ik.
Llnant aṭas n temsal yefren, tid-ak werğin nnwala nekk yid-k, ihi yessefk a nettḥebbiṛ acemma ngum ad neslalay iqṛucen yettaken anzi s aḍrid-ik.
Kečč ad tiliḍ d win meẓẓiyen akka acemma, ihi d temẓi i yesseḥman ul-ik, meεdureḍ!
" Uqbel ad tzerεeḍ timẓin, ẓer qbel amek iga wakal"
???????????
- Tinin-is...Amnay
- Tinin-is...Ttxilaw-t a "yimengellatawalen" init-aγ-d imu akken yettserfiq Lenis!
Ttxilwa-t, ekkeset-aγ-d seg imi n tγerγert nekkni s wid s-yeqqaren belli lewnis yerra-yas-d leεwej ar yezwawen. Ahat yella yekkat afus i wayeḍ, mačči i wezgen n wemdan-nni Butefliqt, neγ??
Yak aql-aγ ger-aneγ, nezmer s taki nneγ ad nesekfel amqennin yellan deg uqeṣṣiḍ aki n Mengi (akken i s-yeqqar umeskar). Dγa attan tesga, segzit-aγ-d i wacu werğin yessuter-ed asurif ar wegdud n yezwawen? Nnaser
- Tinin-is...Azul,
A wi yeddan d wi t yifen,... Γef wakk-a walaγ, la teqqarem diri way-a, yelha way-a... a wi ẓran acu d-yunnulfan d amaynut γef tedyant-nni seg wasmi yewwet afus ar ass-a! Ka n wid d-yemmeslayen, la ttarran ifeẓ... d aqemmuc kan. Ay ameskar, yellan way-en ideg teccḍeḍ acku awal-ik ur iyi iqenneε ara, ur iyi yeččuṛ tiṭ : ahat imi tiktiwin-ik qerrment ur tent id-tzeṛṛbeḍ ara, ur tent id-tessawḍeḍ ara s telqey. Yernu tzegleḍ taseddaṛt n ṣṣwab. Tiririt γef tuttra "Acimi d wamek almi iwet afus?", ahat yella di tezlatin tineggura! A wi yufa wi ara tent yesqerdcen akken a γ yessiγ tafat ugar. Ugar ay-a, γer γur-i, ur bγiγ ara tiyita-n-ufus-nni; netta yessefhem-aγ-d acimi, nekni nugi a nefhem neγ d netta nessin ara a d-yessfhem. Maca mačči d wagi ara isefḍen ak ay-en yenna d yecna d yessefra : azal n tira-s ur s itekkes yiwen. Yella di tsekliwin iḍen, tafṛansist neγ taεṛabt, d imedyazen, d imussnawen,... wten afus, cnan, ččan d igelliden neγ ffγen i iberdan, uğwen ala di tucmitin, maca leqdeṛ n tsekla nsen yiwen-is. Tikwal qqareγ i yiman-iw nekni s Imaziγen nessewzal aṭas amezruy : nceffu kan γef yiḍelli, nbeqqu kullec i uzekka. Ala "din din" kan i nessen, ur nezmir ara nebnu i lqern d-iteddun, am wakk-en ur nettmeslay ara γef lqern-agi yezrin. Ay-agi yessefk ad ibeddel deg-neγ s takºit d umeyyez d umsizwer n tlufa d-yersen fell-aγ. Ad kfuγ s wawal n dda Lmulud (s tefṛansist), walit tadyant n Lunis d tedyanin nneγ akº d way-en iḍerrun yid-neγ : "Le nombre de jours qu'il me reste à vivre, Dieu seul le sait. Mais quelque soit le point de la course où le terme m'atteindra, je partirai avec la certitude chevillée que quelque soient les obstacles que l'histoire lui apportera, c'est dans le sens de sa libération que mon peuple - et avec lui les autres - ira. L'ignorance, les préjugés, l'inculture peuvent un instant entraver ce libre mouvement, mais il est sûr que le jour inévitablement viendra où l'on distinguera la vérité de ses faux semblants. Tout le reste est littérature." Ay-en iḍen akº d awal kan, d asmejqer. Yella daγ wungal n Ssaεid Iεemṛac "Tasga n ṭṭlam" yeččuṛ s tedyanin ara d-yessegzin ugar tilufa nneγ d ineḍruyen n tallit tamirant. Ahat qerrḥeγ... ur yessulef ara a zzwer urfan.
Ar tufat. Newara
- Tinin-is...Azul fellawen, Yak qqaren tayri d taderγalt...ih d tidett d taderγalt! Mačči abrid mačči ssin id-wwiγ ula d nekk awal γef temsalt-a d yemdukal d temdukal. Llan (t) wid (tid) iḥemmlen amengellat, maca ferzen (t), walan (t) d akken iseggassen-a ineggura yecceḍ umedyaz...sḥasfen, qqimen. Llan (t) wid (tid) yennan: "eğğe-t argaz trankil ad-yidir γef yiman-is, ula d netta yugad γef tudert-is, u yebγa ad yawi aṣurdi γef yiman-is, acku yesεa arraw-is ula d netta...yak d amdan kan i yella". Ihi wigi ḥemlen-t yernu s tiderγelt. Llan wiyaḍ (nekk d Mack garasen) qqaren: "Ala d awezγi, tucḍa yecban tagi ur telli d tucḍa kan, d aεemmed!" Ih, ḥemleγ amedyaz, mazal selleγ i tezlatin-is u γuri d yiwen ger imedyazen imeqranen n umaḍal (mačči kan n tmurt n leqbayel), maca acimi ybeddel abrid? acimi yecna di "l'année de l'Algérie en France", yak ussan nni kan i yeγli acḥal d ilemẓi s ṛsas n udabu?, acimi yeqqar: "Ttbarek ellah di Xalida Tumi"?... Ussan iεeddan dagi di Lpari yenna-k yiwen ucennay aqbayli (ula d netta s wazal-is, maca ur yewwiḍ anda yewweḍ lwennis): "Ussan iεeddan cniγ snat n tezladin di ENTV, wwiγ-d 15 imelyunen...amek tebγiḍ ad tebεeγ nekk leqbayel uγur ara cennuγ baṭel?" Ihi fehmeγ d akken snat n tezlitin n umengellat ahat 100 imelyunen i swan-t m'ara d-εeddin-t di ENTV. Yak ula d mmi-s (ğa3fer), γures "un clip" i deg ar tagara yura: "Production ENTV"... Akka seg zik, kra n wergaz d-yekren, s imelyunen n udabu din din ibeddel abrid-is! Lwennis dayen yefrez abrid-is, yehwa-yaγ kan nedderγel! D awal kan i t-id yewwin wamag acḥal aya is-nniγ dayen ur tteqleγ ad s-qerdceγ tamsalt-agi!
Newara. Wejṭuṭi
- Tinin-is...Nek ala Wardia n triẓ i yi cennfen ussan ! Win a yi d-yawin tasa n winna akken i tt-icennun a tt-ččeγ d tazegzawt !! ???????????????????????????????
- Tinin-is...Luleγ deg taddart, kkreγd d amesdrar, maca seg ass-mi d-ccfiγ i yemma-s n ddunit ar ass-a, ulac anida ḥulfaγ s yiman-iw neγ nniγ i wul-iw: am arezg-nneγ ay ul, aql-i deg axxam-iw. Ass-mi d-yennulfa wesmel-agi n yemyura.com ne& net (yerna tagi d tidett n wul mačči n weεrur) ḥulfaγ s yiman-iw amzun luleγd tikkelt tis snat yerna deg wexxam n imawlan-iw, n watmaten-iw, n tyessetmatin-iw " am arezg-nne& ay ul". Anida ri& ili&, tamurt i d-iy-ihwan kecme&tt, ulac ass i deg ur dli& ara s axxam, deg-s kan i teẓle& iḍarren-iw, anida nniḍen akk ttḥulfuγ s yiman-iw d abeṛṛani i lli&.
Acuγeṛ?
Ẓriγ, ssarameγ daγen tessnem ( t ) yakk tiririt n usteqsi-agi ( war tuzya d tunḍa ).
Wid yessulin axxam-agi d itran yugaren agguren deg ul-iw, ẓriγ yella gar-asen umeskar n weḍris i γef nettemεebbaṛ d weltma-tneγ-agi d-yammeslayen γef tayri taderγalt, d nekk i γer d-terra nnican, ḥulfaγ teẓra anwa i d nekk, acku γas ffreγ isem-iw, ul tesderγel tayri, yettuγal am wedlis yeldin, ẓerren akk yemdanen anwa i d bab-is d wayen yellan deg-s.
Γas akka ccan-nsen meqqar deg ul-iw, ur ssnenniγ ara ayagi neγ γas akken acemma n usnemmer yella mačči d ayen akk uklalen i yeslan, kra kan. Acuγeṛ? Acku yennay-i wul-iw, ula d nekk d amdan i yelliγ, γuṛ-i azref ad ssεuγ axxam. D tisselbi neγ ala?
Riγ daγen ad iniγ, ẓriγ ulac axxam ur yekcim ccwal, anecta yettekki deg tmeddurt n yal tawacult.
Dacu kan yella ccwal yessawad´an aman γer temgeṛt, dagi ur yesεi ara wemdan azref ad yesseknu aqeṛṛuy-is.
Ttxil-wat ur d-ittarrat ara d aεeggal yennejlan seg axxam, yeğğa tawacult-is γas iḥemmel-itt.
( UR ḤMILEΓ BABA, UR ḤMILEΓ WIN T-YEKKATEN ).
Mačči d tayri taderγalt tagi, maca d tasa tamcumt.
Eğğet-a& a nesselhut tirga-nneγ, a nedduklet γas ma di tnafa γer yeswi-nneγ, ad neslal tadukli i s-anemmager ayen yuṛğan a t-nessedrem, mačči d aseγḍel n wayen yulin.
Rrfed idles s tayri, mačči s terẓeg n yiles! Axxam tεus twuri, ur ikeččen laẓ γuṛ-s. Rrfed idles s tayri, yeṛγa ma tceεleḍ-as times!
???????????????????
G.M:Ay ameskar a gma, deg umaḍal n tlelli, yal amdan γuṛ- s azref ad yessufeγ awal seg imi-s, yal wayeḍ γuṛ-s azref ur yettak ara ameẓẓuγ-is ad isel.
Nekk ffkiγ-ak tameẓẓuγt, sawleγ-ak-d tidett n wul-iw war cceḥna gar-aneγ.
Nekk ḥemleγ Lunis amedyaz, ḥemleγt yerna s tussda. Lunis nniḍen ur tessineγ ara, maca ur umineγ ara, ur riγ ara ad amneγ neγ ugiγ ad amneγ yella deg-s wayen n diri i γef d-ttmeslayen yemdanen ( ahat d tayri taderγalt tagi )????
Newara
- Tinin-is...Ur yelli d cwal wagi. Zriγ yal (tal) yiwen deg-neγ id-irezzun γer da, id-yettaken tikta, i yebγan ad yefk afud i tmeslayt γ-d-yessekren, d aεeggal i yella (tella ) garaneγ. S wamgared n leryuy d tikta i nezmer an-sali kra. Yak ula d netta yenna-t-id: "Yal yiwen taqbaylit-is"...
Ttxilek ur reffu ara, tayri taderγalt iγef id-meslayeγ ulac win tezger deg-neγ, wa γef lwennis, wa γef Malḥa, ta γef caεban...Yal yiwen tayri-s.
S tegmatt, Newara. ??????????????????????????????
- Tinin-is...Ur rrfiγ ara a weltma, d imeṭṭtawen kan i ttruγ &ef twenza-nneγ.
A win yafen iger-is, ad yif akk iger n medden. kaporal
- Tinin-is...Lewnis d Amedyaz-nneγ, yura isem-is deg umezruy n tsekla taqbaylit mazal-it yedder .tikwal qqarraγ i iman-iw sεiγ zzher imi ddreγ di tallit i deg yedder umengellat . Izwawen akken iten sneγ ur εebbedn ara imdanen, amedyaz, amaru, acennay neγ asertan d amdan am netta am wiyaḍ. d tigawt-ines d tikta ines ara t yerren yemgarad γef imdanen niḍen . Lewnis d tidet macci d argaz asertan yettekkan deg ukabar, zemren as kellxen isertiyen it yifen tiḥerci mači tikkelt mači snat , as ndin ticerkett melmi isen yehwa. d tin i d tafellaḥt-nsen.
Lewnis yecceḍ asmi yeserfeq γef uselway n waεraben di Tizi , aya mači kan umeskar n umagrad-a it id yennan , tuget n iqbayliyen qqarent id, ula d win i tiḥemlen ẓran d tuccḍa i yecceḍ maca yugi wul-nsen ad yamen .
Icebba-yi Ṛebbi umengellat ifaq s tuccḍa-ines , yewweḍ-as-d lexbar izwawen ur ten yaεjib ara ayen yexdem .asteqsi-inu tura d acu it yeğğan ad yenker ayen yexdem ? ahat yugad ad isenγes deg wazal-is deg ulawen n win it iḥemmlen ? yak netta id yennan : lqum-nni n zik icceḍ , tawacḍa tseffeḍ, muqqlet ar zdat tura ! as iniγ ihi, err aḍar, ad timγureḍ ugar . kemmel abrid-ik, abrid n usnerni n yidles aqbayli s tmedyazt .thenni isem-ik ur izmir yiwen at yemḥu. amesdrar
- Tinin-is...azul fellawen, asmi i nella di tallit nni n yiwen ukabar kan (FLN), immiren anagar imdyazen nneγ i yzemren ad d wten deg adabu, Mengellat, Maεtub,Idir akk d Ferḥat d abγasen, amezruy d inigi, nnan-d εinani ayen yettxemim wegdud ur yezmir ad t id-yinni, ihi ur ilaq ara ad as nettu lxiṛ. ma d tagi n tucḍa n Mengellat, aṭas i yecḍen, nwan Butefliqa d tidett ad as ibeddel lğarya, acku asmi id yusa akken yeseγli-d igenwan, s uqemuc ur yeğği yiwet, aṭas msakit i g umnen ar deqqal ttwakelxen, dacu akken iqqaren akken " ur d itteffeγ ara ujegu deg amagerman" mačči d win i-tt-yesawḍen ar ssix (Butefliqa yella deg adabu seg 1962) ar ad tt-id-yekksen, Mengellat yecceḍ dacu yesurf-as wayen id yefkka i tsekla taqbaylit, suref-n-as isefra nni s inḥemmel akken di temẓi nneγ, s id nelddi allen nneγ γef izerfan id aγ i-tt-wakksen. ulac ur necciḍ ara deg neγ. ar tufat Mack
- Tinin-is...Azul akw,
Igarrez imi nessaweḍ nesqerdic γef tlawin d yergazen nneγ. S ubrid agi kan I nezmer asen nenni: Hemma!
Akken ad d-nuγal ar Umengellat, ilaq ad tεiwdem taγuri umagrd-iw acku ur d-nniγ ara deg-s amedyaz-a d yir argaz neγ amahil-is ur d-ewwi wara I tsekla nneγ. Anect-a ur as t tekssaγ nek ur as t tekksen wiyaḍ. Tamsalt attan anida nniḍen u akken walaγ aṭas seg wen i tt izeglen.
Deg wawal-iw bγiγ ad ssekneγ d akken Amengellat tagara yagi inteḍ ar udabu, yuγ tikta-s. Idda deg ijufaṛ n tliluct n tmaneγt Xalida. Ilha neγ d iri-t, tefka yaγ akw tegwnitt ad d-nfek timuγliwin nneγ fell-as. Akka I d asqerdec, ulac win izemren ad issukes aqerruy-is gar tuccar n tmuγliwin n medden.
Ma d tamsalt nni diγen n "nek d anaẓur macci d asertan" ilaq as ad iḍleq yi-s cwiṭ imerreg-itt acemma. Yerna am akka akw i t-id nnam, icna tasertit, iwwet deg udabu deg yiwet n tallit akken, isqerdec tikta u assa idda d udabu: anect-a yakw macci d tasertit I isserwat? Nek iğğa yi bateγ!
Tura ma twalam d akken Amengellat, anagar ayen d-inna d wayen ixdem di tsertit, γur-es azref ad iwwet nneḥ γef tsertit assa, atan nek ur awen zmireγ ara!
Inni-t iyi-d kan ihi Ameddakel n Jiniral
- Tinin-is...Azul Usiγ-d kan a wen-d-iniγ belli Kaporal γur-s azref...
Kaporal wis sin, ameddakel n Jiniral. Belqasem
- Tinin-is...Azul,
A k regmeγ a gma ur ttṣeḍḥiγ Ay-en akk-en ara k iniγ Iḥuza-k wayeḍ ur i yezgil...
Wagi d awal-is, maca rriɣ-t-id i wudem n wass-a. Nek ur lliɣ d abugaṭu ines, ur lliɣ d anezzarfu ines. Maca imi d-yedda wawal fell-as, ula d nek llan deg-i aṭas iseqsiyen imi s kra ɣriɣ neɣ sliɣ ur iyi yeččuṛ tiṭ. Amek yezmer ad yaru wemdan ay-en i wumi ur iḥuss ara? Ma yura wemdan ay-en iḥuss, amek yezmer di tmeddurt-is, amek ad yawi i ẓẓraẓer(lexlawi), netta yettmal iberdan i wiyiḍ ?… ahat ger wawal t-tmuɣli n tidett, yella wa ; ahat llan imussnawen i wiyiḍ, maca d iɛlaḍ ɣer yiman nsen. Lemmer ad sleɣ belli Ccix Muḥend U-Lḥusin yezga deg wusu, netta yennan : «Bedd at-twaliḍ/ Lḥu a d-tawiḍ/ Qim ulac.», ur ttuɣaleɣ ara a d-adreɣ isem-is… Ma t-taqsiḍt-nni n ufus n Lewnis, yella-d yakan ay-en yugaren ay-en…, maca i win ur teqqin teyri taderɣalt, akk-en tenna tinna. 30 iseggasen i-gcennu werǧin i d-iɛedda deg ENTV ; 30 n wussan deg yemmut Maɛṭub Lwennas, Lewnis yewwet 3 n tsaɛtin n ccna deg-s. Amek ?… squnnẓeɣ-tt. D acu kan, tira-s ad zegrent lewqat, a d-yegri kan way-en yura, wamma ass-agi yelli “awwur”… mi yewweḍ Takfarinas rran-t-id. Agambar ger iḍarren, ɣef wemnaṛ, ay-a d alkam(conséquence) n way-en. Tigi t-tisemḍay wamma micki imal wejgu, ɣellint-ed tassariwin. Agad yettnadin iweṭṭen deg uqerru uferḍas teǧǧa-ten tziri. Ar demmani netta d aḥeddad n wawal, ulac win izemren a d-yini tidett nnig-es. Alamma, ma tidett n imeslayen temyezlag ɣef tin n tigi. Nnig n Lwennas, nnig n ufus i wezduz, am wakk-en ugaren yedrimen ɣef wegdud aqbayli, deffir znezla n Bgayet, deffir tefsut taberkant n Tizi Wezzu,… netta iwala kan lmiziriya n wegdud n Lubnan… Tigi akº d asmekti, asqerdec, yal wa ad ibeṭṭen tamellult-is am wakk-en ira. Sufet-iyi a wid iwalan… ma ccḍeɣ… tikelt-agi, kan.
?????????????????????????
- Tinin-is...Tzemrem akk ad tefkem tiktiwin-nwen, ad tewtem deg-s neγ a t-ssalim ccan-is, anecta γuṛ-wen tilelli.
Maca ttxil-wat ( a wid yekkaten kan s lewhi ), ur d-ttadret ara imeslayen n tezlatin-is s leεwej, acku anecta ur d-yettawi ara lewqam i idles-nneγ.
Amedya: Belqasem-agi usawen atan ijekkeḥ akk tazwara n tezlitt " ameddaḥ" yerna yezleg-as akk anamek-ines.
Nnaγ a gma atan telsiḍ-d ilibuḍen, tesrewteḍ akk iger n tgella d testent ( irden, timẓin...atg ).
Asefru-nni yennay-ak fell-as ayagi:
Am uεeqqa n yired yettfukti, mkul amkan ad ges yemγi, yefked tigedrin aṭas. Win yelluẓen ad ges yawi, win t-yeččan allen a s-ten-t-yelli, ad as-imel abrid ma iεṛeq-as.
Mack
- Tinin-is...Atan ihi myal yiwen taqbaylit-is! Myal yiwen s tmuγli-s s tigzi-s. Tella kan yiwet ilaq ad tt negzu akken ma nella, xarttum keccini a ????????????: iswi nneγ s umagrad-a γef Mingu macci d acemmet deg umahil ines adelsan, macci d asider deg iman-is s timad-is, macci d tiyita kan deg-s I waḍu. Ala, Amengellat, akken ibγu yelli iẓwer di tmedyazt, akken ibγu issen ad isenni awalen, akken ibγu issen ad iqqen awal ar gma-s akken ad d-isken tegwnitt I deg nettwali d nekwni ur tt neẓri, maca tineggura yagi tikli-s d udabu, antaḍ inteḍ ar ijufaṛ iqeddacen n udabu, teğğa yaγterẓeg deg allaγ.
Nek s timad-iw ur ttemεuqquγ ara mi ara slaγ I tezlatin ines. Tikwal kan mi ara d-yeni kra u netta s timad-is akken nniḍen I teddu, ittali-d ufwad-iw. Qqreγ as ayen? acuγer? acimi? ayγer? D tmara ur t erri. Maca llan aṭas n wid ara as yennin: "Awwah, sussem kan! Amengellat iẓra dacu I ixeddem. D awezγi ad iffeγ I ibardan!" Dγa imiren kan ad yuγal d amedya I medden, ad yuγal wudem udabu d win unejlus deg ulawen n medden. Anect-a nek ugiγ-t. Win icḍen icceḍ, isefk ad t id-nenni war akukru, war tugdi. Di tegzirt n Kuṛs (La Corse) kra n win ifγen acemma I ubrid neqqen-t, Irlundiyen n IRA kifkif. Tura nekwni a war aγ tawwweḍ ad nessiweḍ am nutni acku ula s umeslay ameẓyan yuγal ittwagdel "Hemma!".
Ma d taγannant I wacu-tt ara.... Nnaser
- Tinin-is...Ayuz i kenwi d kennemti akº,
Ssaεid Iεemṛac yenna-k di "Tasga n ṭṭlam" : Tidett am tafat. Tafat i swayes iẓerr yeẓri deg way-en iferken. Tidett tettekkes timedlin imedlen γef yeẓri ifuden tafat. Tilelli, tidet, tafat d abrid uγris... Newwi-d awal γef yiwen, s iḥulfan d tektiwin nneγ, ssarmeγ nemyesla yernu ulac wi yenneγnan deg-nneγ; akk-en ma nella nelmed gar-aneγ yis-neγ. Ayuz i wesmel Imyura γef tegnitt-agi i γ yettunefken. Tanemmirt nwen(t). Ar tufat. ????????????????????????????
- Tinin-is...A Mack a gma, tagi n wentaḍ deg ijufaṛ n udabu, ur ssliγ ara yes-s.
Tella lfalṭa-nni tameqqrant n m´akken yesseṛfeq i wezger yerna nekk mačči kan dayen i γef rrfiγ, tesserfayi ula d tilin-is dinna.
Iεedda kra n wakud, uγaleγ walaγ s tmuγli n Kaporal-agi usawen, nniγ-as ula d amedyaz d amdan kan i yella, ihi ssurfeγ-as.
Nekk d iminig am kečč, deg mraw d sḍis iseggasen rezzfeγ snat tikkal γer tmurt, maca tzemreḍ ad tiniḍ amzun ur ğğiγ ara tamurt kra n tegnit tamcṭuḥt.
Ayagi d-tettmeslayeḍ iεedda nnig uqeṛṛu akken yeqqaṛ wagi i γef nettmeslay, maca yessefk ad ffruγ γef allaγ-iw tindict-agi tageṛdit ( noeud gordien ).
Skud nettidir, nnsel
Mack
- Tinin-is...azu a ???????, Atan ma ur tesliḍ ara d akken Mingu ikmumes deg ijufaṛ udabu, ak-in iniγ amek s yiwen wawal: uγalen netta d Xalida am iḍudan ufus! Inna yas yiwen: mi sliγ ttuγ, mi walaγ cfiγ, mi gaγ gziγ!
Ar tayeḍ. Idir
- Tinin-is...beau travail, awer kfun felanegh, yergazen ttlawin am kunwi nagh ma kun'mti, xas aken taεkumt ttazayant Tansa
- Tinin-is...Azul merṛa,
Bγiγ awen-in erreγ γef ayen akw i d-tennam' - ass-mi walaγ mači d izen kan ar awen-in-aruγ, d Ğurnan! nniγ-as ad arjuγ ad waliγ acu akka ad d-inin wiyaḍ...
Sureft-iyi maca awal-agi i d-tewwim γef 'At Mengellaṭ i yedduklen d Xalida ( Taγyult ! ), d lbaṭel ameqwran !!!
Ur ẓriγ ansi i wen-d-yekka! Igad i yesεan di tkasiṭ ( video ) tadwilt-nni n Tmurt-nneγ anda akkan i d-yεedda Lewnis, as-εiwden a tt-muqlen... Ad teẓrem ayγer i d-nniγ akka !
Tamsalt-nni diγent n 'Zaεma ibeddel... tura as-yeqqar '' nekk d afellaḥ kan ! ''
A tiyita nečča !! Cfiγ akka am ass-aγur-i ( Uqbel 1992 ), ssawlen-iyi-d s ya u sya, as-sleγ i lewnis ad d-yettmeslay di radyu tis 2. Yenna-yas dinna : Nekk d afellaḥ kan ... ur lliγ ara d amusnaw!
Sεiγ yiwet n 'entrevue' ters-ed di yiwet n tesγunt xilla-ya ( iseggwassen n 1980 ). Ula d dinna akken i s-yenna.
Akken teqqar setti : Ah leqbayel ur yeqbil Ṛebbi !
D lεib ... d lεib ameqwran ad d-nesnulfuyet imeslayen am wigi !! Diri win ittcemmiten wiyaḍ di lbaṭel ! Diri !!!! Lukan di taddart i tellam, mazal lḥeq... ad ttuxeṭam kra !
Lukan ad xedmeγ akken xeddmen kra ... ad d-iniγ akw ayen zriγ γef Maεtub. Nniγ-d ayen ZRIΓ mači ayen sliγ !! Maca, argaz immut a t-yerḥem Yillew. Xas ixdem tiqṣidin ur iqebbel laεqel ... surfeγ-as, nekk yellan d yelli-s n tmurt-is... acku lemdeγ di ddunit-agi : ' Yal ameqwran neγ tameqwrant ttecḍen! ''.
Ama as-yini yiwen neγ yiwet deg-wen akka neγ akka : Nekk ur yi-ttili Lewnis ur dwalik ! Ur lliγ ara ula s yiwet n temnaṭ n tmurt n Iqbayliyen nekk yid-es. Maca ilindi ruḥeγ zriγ-t-id di taddart-is.( Imar dγa i d-skefleγ belli urzen iẓuran-iw γer wid n Maεtub. Ar yiwwas awen-tt-id awiγ teqṣit-a) Ayen walaγ... neγ ilaq ad d-iniγ ayen ur walaγ ara deg Yiγil n wammas, yeğa-yi ṭṭfeγ deg tikti-inu : Lewnis d argaz !! D argaz yifen ayen din n yergazen... d acu kan .. mači d win yettaṭafen asawaḍ ad yessawal s ya usya yyaw ad teẓrem acu xedmeγ !!! ( ẓriγ llan wid i yfehmen aniwer rriγ imeslayen-agi ... )
Yenna-yi-d yiwen n ucennay ameqwran deg cennayen-nneγ : '' Anef kan i yeqbayliyen... lemer ad ẓren ayen yexdem Lewnis i tmurt-is ilaq akken ma nella akw, as-nanez ! Maca, γur-neγ, merttif win nif, wala win i γ-yifen !! A nettqejim deg Waεṛaben as-neqqar : D sḥab n la pensée unique, netta yuγ lḥal d abrid-nsen i netṭef !''
Tawacḍa : YECCEḌ! Maca... tamezwarut, anwa ur necciḍ ara...?? Tis snat : Acḥal di librubru-agi nneγ 'a la mode' i t-yezwaren γer twacḍa-nni... Micki yiwet neγ yiwen ur yettmeslay i ccetla-s s Teqbaylit, ur qrib ur εaḥal, amek yettunefka aya : Mači d afus i kkaten i leḥkwem !?? Micki IMUSNAWEN ( Inelmaden, Linguiste...atg ) arraw-nsen ur zrin ara ula d acu d Baba neγ yemma s Tmaziγt, d acu-t winna ? ( La promotion de la culture berbere !)...
Imar ak-qqaren : Ayγer iruḥ ittekki di l'année n l'Algerie di Fransa!?? Ur zriγ !! Wissen ayγer !! Imken yedda d agumi ! ( Neγ aḥerki akken i s-qqaren anda nniḍen )
Nekk lḥasun, akken qqaren γur-neγ : Win icčan tayaẓiṭ n Yiflis, ad iheggi tinn-is ! ḥderet acu i d-tessnulfuyem ... Acku lbaṭel nesbabbay γef wiyaḍ ... yibbwass ad d-yezzi fell-aγ !
Ma i lebni, aqli ad dduγ-yid-wen ay ayetma, ma i uhuddu... nekk xḍiγ ! Ma tebγam a neḥasbet imeqwranen i yecḍen ilaq a ten-nesεeddi akw di leḥsab. Mači kra asen-neqqar i txedmem!? wiyaḍ asen-nettsusum !
Ma am nekk, qebleγ a nḥasbet kra n win yecḍen ... Ekkeret, maca d tirni ! Ulac win ar a nezgel. A tt-id-nebdu akkin akkin i ṭṭrad n 54... A tt-id-nebdu si Yaaṭaren ( Les Yatagen, akken ersen di lekwaγeḍ )...
Atan ihi, niqal mači d lğunan, tura yuγal d win! Smareγ-d ayen yellan di tculliṭṭ-nni acku tecčur !
Tansa
Winna
- Tinin-is...Azul fell-awen,
Γas ayen d-yura Mack γef Lewnis qessiḥ nezzeh maca aṭas iqbayliyen i yesεan tiẓri-yagi γef umedyaz-nneγ. Mack diγen am akk wid yekkaten ass-a deg Lewnis ḥemmlen-t. Aḍris amenzu i d-yerra Mack deg usmel-a d tamedyazt n Lewnis. A Tansa, a weltma, ur ḥṣiγ ara d acemmet ma yenna-d yiwen wahin neγ wagi yecceḍ. Zik ma ad qqimen imdanen agraw, yal yiwen γur-s azref ad d-yefk tidmi-s γef ayen yeḍran neγ ayen yeẓra. Tidmi-s, d ayen ibanen, d ayla-s kan. Ad tuγal d tin n wegraw ma ad mwatan akken ma llan neγ tugett seg-sen fell-as. Cfiγ γef yiwet n tikelt deg yiwet n taddart n At Ziki, aggur nutni d amqelleε ma ad xeṭṭin yiwen akken ilemẓi i yuraren agambar deg tala neγ ala. Ar deqqal ur ittwaxeṭṭa 'ra. Ilemẓi nni d yiwen uqcic uḥdiq, wid akk d-yennan ad ittwixeṭṭi, ẓran d akken d win yexḍan i texnanasin. Maca yurar agambar deg tala. Isuḍaf n taddart ur qebblen ara ayagi imir-nni. Ayyur nutni d amqelleε γef-aya. Ar deqqal ur ittwaxeṭṭa 'ra. Medden ayen iṭṭfen deg allaγen-nsen γef ilemẓi nni dakken d uḥdiq, d win yexḍan i texnansin, acku yeqqim kan akken almi yuγal d argaz. Ahat ḥaca nek i yecfan γef tedyant-agi ass-agi.
Azal n weḍris n Mack daγen d awal-agi i d-yernan fell-as, d tidmiwin-agi meṛṛa, yerna s teqbaylit. Jebdeγ deg umrar yenhez wudrar. Ihi ma yessefk ad yejbed yiwen deg umrar akken ad yenhez wudrar, ihi win izemren ijebd-it. Lewnis, d win iḥemmlen tameslayt-nneγ. Ihi ma ad-iẓer tuzzma-yagi d-yellan fell-as, ssarameγ ad as-yini: "awi-d ukan imi s teqbaylit, wannag tidett-s ad d-tuγal ad d-tban." Imdanen ad cfun kan γef Lewnis amedyaz, γef Lewnis amγar azemni akken s-isemma Mack dγa.
Goethe, amedyaz almani, ass mi kecmen iṛumyen ar Lalman, iceqqr-as i Napoleon tazwara. Ma γas Napoleon mači d Buteftef, Buteftef mači d Napoleon, Goethe, ar warraw n tmurt-is imir nni, icemmet iman-is. Napoleon, netta, issuli ccan n Goethe. Ass mi t-yemlal tikkelt tamenzut, yenna: "Wagi d tidet d argaz.", "C'est un homme". Maca ar zdat Goethe yura "Takwin n Epeminide", "Des Epimenides Erwachen", anda d yewwi γef takwin n wegdud almani mgal imnekcamen ifṛansiwen. Imḥudda n Goethe, qqaren, aceqqer i s-iceqqer i Napoleon d aceqqer n unaẓur mači n usertan. Ma d win yuran "Takwin n Epemenide", d asertan d anaẓur, neγ d taẓuri tasertant.
Wissen ahat ad yezmer yiwen ad issemlil snat n tlufa-ya, tin Goethe akk d tin Lewnis. Ar γur-i, yella wanda mlalent, maca yessefk ad issalqi yiwen asentel ugar.
Ar tufat
Tansa
- Tinin-is...Azul a Winna, Azul a Mack, Azul akw,
Yiwwas di taddart-nneγ ( iseggwassen n 80 ) , uγalent-ed tlawin si lexla, ttmeslayent. Ziγ-enni imi wḍent γer iqwiren-nsent γer tafrara, ufant-ten ssan akw s yifrax yemmuten. Yuqaa-itt umeslay di taddart γef acu akka yeḍran. Acu akka yenγan ifrax-nni.
Tekker taddart tennejmaa γef ayen akka yeḍran. Inṭeq-ed yiwen yenna-yasen iwala leflani, ittuqam ddwa i weqwir-is. Ass-mi steqsan winna ( Mačči d kečč a WINNA! ), yenn-yasen d tidett uqmeγ ddwa. Nnan-as ayγer, yenna-yasen acku ifrax ččan-as akw akwbal yeẓẓa, yaaweq amek asen-yexdem, yerra-yasen ddwa.
Tekker taddart, twala imi ifrax mmuten s ddwa-nni, ihi ula d imdanen tezmer aten-tenγ! Aaddan xeṭṭan-t am netta am twcult-is! Nfan-tent si taddart. Nnan-as yal win ar a sen-yemmslayen neγ ar a yḥedren lḥerk-nsen, ad yefk lḥeq. Di lweqt-nni d xemsalaf i yal tikelt, i yal amdan meẓẓi meqqwer.
Tekker setti, truḥ γer tejmayaait. Tefka-yasen idrimen. Inṭeq-ed yiwen yenna-yas acu ten-wigi. Tenna-yas, leflani yecceḍ ! Meḍlet-iyi d tamuddert ma tebγam, ur zmireγ at-id-mmagreγ netta neγ yiwen deg wexxam-is, ur neṭṭqeγ γer γur-sen. Tenna-yasen, meqqar axet si tura idrimen n uxeṭṭi-ni ar a yi-txeṭṭim. Ass-mi i s-nnan ayγer, tenna-yasen ass-mi tedjdjel ulac akw win ibedden γur-es, ḥaca argaz-agi d tmeṭṭut-is i tt-ijemaan ass-mi truḥ γer temdint n Lzayer. Tenna-yasen, ihi ass-agi, ma tessusem-as i taddart, ma tenna-d kan akken i d-tenna taddart, d nettat i d yir ccetla.
Akken i d-tenniḍ a Winna, amur ameqwran n Yeqbayliyen ahat mačči am nekk i ttwalin taluft-agi. Sureft-iyi maca d ta i taqbaylit-iw ... D ta i sneγ, d ta i lemdeγ. Seg wass-mi i d-kkreγ, d ta i yi-ṭfen afus. Ur zmireγ ad d-iniγ kan ayen bγan ad slen Yeqbayliyen, i wakken ad aadleγ d watmaten-iw.
Akka ... Imal ad d-yefru timsal. Amnay
- Tinin-is..."" YAL WA TAQBAYLIT-IS ""
Ur zriγ ara d anwa-t "wallaγ" i d-yesnulfan anza-ya, maca, akken i d-ekkiγ awk tutlayin, ulac anda qqaren awal uccmit am wa, ala di teQbaylit. I wacu?? Yal/tal yiwen(t) d amejeṛṛam neγ amek? Werğin sliγ-as i yiwen yenna-d: " yal/tal yiwen(t) s tefrensist-is, s telmanit-is, s taεrabt-is, s tqerčmanit-is... " Dacut unamek-is ugejdur? - Yal wa ad ijedder taqbaylit akken i s-yehwa, ulac wa' s-d-yini. Mi tiweḍ anda yiwen ulac dacu ad yini, ad yessufeγ ta n "yal wa s teqbaylit-is"... dγa nekna-yas i uwezγi.
Mengellat yesqedec-it ula d netta, iγil d cciεa i yiwi. - Yal/tal wa(ta) s teqbaylit-is, amzun a k-yini yiwen: bbla flan d flantegga ar d awal-is i d uγdim (akka am Menguellat dγa), netta werğin yeẓra amek i ttaran icuraf γef useqqif.
Win i s-yewten afus i wezgen n wemdan, yiwen n webrid kan i s-d-yeggran: ad isuter asuref ar yezwawen. D ta i d teqbaylit.
amesdrar
- Tinin-is...azul fellawen, wid akk id yefkkan tidmiwin nsen γef umagrad-a stεerfen dakken Mengellat yecceḍ, dayen teddez tebrez. tura ma yella neqqaz nrennu akk'agi ur ḥsiγ ara ad neffeγ deg texmiṛt agi, ad neğğ taluft i wmezruy daya. ar tufat Idir
- Tinin-is...waqila yekfa w-awal, a yuḥdiq fhem ḥeses : inaΓ'd tlata temsal ur yesΣi lqim
tiririt: tlata temsal ur nesεi lqim: yir aε'kwaz nğer naΓ qim yir aΓyul n'ğaε naΓ qim yir rgaz hḍer naΓ qim
waqila yekfa w-awal, a yuḥdiq fhem ḥeses : inaΓ'd acu id yeṭṭağa bu tissas
tiririt: bu tissas yeṭṭağa-d bu tissas yeṭṭara laεdu ar tilas ufhim yeṭṭağa-d ufhim imdukwal rezzun-d fell-as aΓyul yeṭṭağa-d aΓyul menwala iΣeba fella-s
Ḥlima n Tala
- Tinin-is...Azul merra, Nek γuri tamawt γef tira agi : "yal/tal yiwen(t), yal/tal wa(ta).." Walaγ-tt deg kra n tedmiwin agi ufella u greγ tamawt aṭas i yettarun akka. Tamezwarut akken ssneγ ur cukteγ ara neqqar "Tal" yiwet maca "Yal yiwet". Tin γer-s, ttwaliγ ur γ-terri ara tmara a nettaru akka i wakken kan a d-nesken nquder tilawin daγ netta ttwaliγ ulac dacu d-icudden amalay (masculin) d wunti (féminin) n tjerrumt γer yergazen d ttlawin. Akka kan i leḥḥun yilugan n tutlayin yesseqdacen amalay d wunti (tafransist, taṭelyant..). Amedya, m'ara d-nini: Yal yiwen amek yettwali timsal Chacun voit les choses à sa façon Tutti vedono le cose come vogliono...atg, dagi ddant-d ula d ttilawin acku imi tutlayin agi sseqdacent amalay d wunti, γur-sent alugen d-yeqqaren : ma yettunefk i yisem ad yesdukel amalay d wunti, tawṣit n yisem nni yessefk a tili d amalay. Tura ma llan wid yettwalin alugen am wa ilul-d deg tallit i deg ttwarekḍen yizerfan n tmeṭṭut aya d ttamacahut nniḍen, maca ilaq a neḍfer tajerrumt akken tella ass-a u a naru akken yessefk am nekni am wiyaḍ, acku ma truḥ di tigi .../.., (..) aḍris n tsekla ad yeqqel n tusnakt (mathématiques). Tagi d ttidmiwt kan lḥaṣun nek d abrid a d-ssawal Tjilbant a tečč a qerruy-is..
amesdrar
- Tinin-is...azul s umata, tamsalt-a n "yal/tal" waqila m'ur zggileγ ara llan-t temnaḍin ideg i qqaren "yal" llan-t tiyaḍ anda qqaren "tal", nekk lxarṣum tikkelt tamzwarut i yesliγ (i γriγ) awal agi "tal" deg ungalen n Σmer Mezdad : "....almi iγzwaren ar tal tama n tmusni." deg "TUΓALIN". ma d tagi n umalay d wunti waqila akka id nni-ḍ akka a Ḥlima i yella lḥal, acku m'ara neqqar s tutlayin nniḍen ur d nettmlil ara aεkaz nni (/) yesemgiridden gar wunti d umalay (tagi mačči d tamḥuqranit n tlawin, d tajerrumt id iqqaren akka). Yidir yura "tt" s snat tneqqiḍin s wadda ur zṛiγ ara iwacu !!??? ar tufat Idir
- Tinin-is...ihuh, ziΓen ulac akwya deg-neΓ... ahya din reb, deg-mi tεaran ar yeṭazal Belqasem
- Tinin-is...Azul, Riɣ a d-rnuɣ kan yiwen neɣ sin wawalen ɣef way-en i d-nniɣ d way-en i d-tennam kunwi. Tamezwarut ɣef wid yemmuten, ur d-ttadren ara medden ay-en n diri deg-sen, ayɣer? ɣef wakk-en : 1) ulac-iten akken a d-sfehmen timsal; 2) ur ddiren ara akk-en ad rren aḍar neɣ ad beddlen abrid, ma yella ccḍen yiwet neɣ snat tikwal. Maca ttadren-d medden ay-en yelhan nseni wakken ad slemden i tsutiwin i d-iteddun, abrid iwulmen. Tis-snat ɣef wid yeddren : wid yeddren ata da, yella yesla awal n diri fell-as, yezmer ad yerr tiyita, ɣef wakk-en iwala anwa i s izegren tilas. Ma yella iɛemmed yeẓra, tasusmi terna, winna d “ccah!” yehwa-yas. Nekkini ur s zmireɣ ara. Deg tin isefra, yezga, awal yebna ɣef lsas… Ahat imi ur ssineɣ ara, netta ur d-yenni, deffir. Ixeddem, nek selleɣ-as. Ɣef way-en i ɣ (iyi) id-yenna : Ay-en i s ileɛben ur s tezmireḍ ara… xemsin mi ara mmten, a d-kkren meyya… yessen si zik… ay-en ur nessin ass-agi. Tayeḍ, deg wasmi i d-luleɣ werǧin sliɣ “tuccḍiwin”, ssneɣ awal yecceḍ; yettu semman yiwet n tikelt… neɣ ala? Ihi ɣef way-en i d-tennam, d ay-en i d-nniɣ : 1) yecna ass n 40 wussan n lmut n Maɛṭub Lwennas… neɣ ala! 2) yecna i wegdud n Lubnan… neɣ ala! 3) yesxedm-ed icennayen i useggas n Lzayer di Fṛansa… neɣ ala! Deg tefsut taberkant n Leqbayel; 4) Icekkeṛ-ed Xalida… neɣ ala! 5) iceqqer i wezduz… neɣ ala! Aceqqer-nni, nek, wi yi icban ulac deg-s, i win iran tiktiwin… - Win ur nri ad yecḍeḥ, ur yettṛuḥu ɣer tmeɣra. Ma iṛuḥ yebna fell-as… neɣ ala! - Kra n wi iran ad yefṛeḥ, tamḍelt ur d-tewwi tazzla. Tazzla tɣunza tuffra… neɣ ala! Ayɣer ur ɣ d-yenni ara : “Ay-en s inelɛeb ur s tezmirem ara; Laṣel a t neqleb, a s negzem tirga ɣef tara. A d-yili leɛǧeb s ur tuminem ara, ma d nek d lqaleb, a wen mleɣ anda-tt tussna…” Si zik akk-a i tella, nessen akit anwi lejdud, yak akk-a i tt id-nufa. Ma nekki ẓeyyreɣ leqyud (ur ibeddel wara… sell “Yenna-d wemɣar”)nzan, a nenz am nutni. Nnan-aɣ at zik-nni, diri wi inekkṛen lejdud… neɣ ala! Akken a nfakk awal ; a) i win iran a t id-yerr ɣer webrid, d netta i yeccḍen; b) i win iran a t yenkeṛ, yecfu ɣef imeslayen; c) i win iran ad iẓer, ad yecfu yeldi allen; d) wagi d awal kan, xas meqqer, ad yili i t yugaren; e) ma ɣezzif leɛmeṛ, a nmesgarad isallen. Ma netta d afellaḥ, d acu-t Weqbayli ur nessin ula ad yestenyi? D acu-t Weqbayli ur nuri? D acu-t Weqbayli ur necni? D acu-t Weqbayli ur nuli? Iniɣ, d win ur nudi. A naṛǧu tasfift i d-teddun, wamma nekkini, aql-iyi a ssenduyeɣ aman. Dda Yidir yewwi-yi-d lmecmac, maca nekkini d lxux i ttḥibbiɣ… maca winna ɣur-es tudert, ɣur-es aman, yif-it lmecmac yeskawen imi. Akken at-tuɣaleḍ ɣef ṛebɛa mi triḍ at-tesweḍ a k id-iban lgaz di sseḥṛa. Ger tamawt : 1) tuccḍa yiwet, ulac snat neɣ a t-tuɣal d aɣelluy… (win ɣur-es amedya n teqbaylit anda yella wawal “tuccḍiwin” a t id-yazen); 2) Ḥaca ma yella tuccḍa n ufellaḥ tugar tin n umussnaw i yi icban. Ɣef wakk-en ass-agi ur yezmir ara yiwen ad yewwet di Rimbaud, ɣef wakk-en isefra-s zegren lewqat… wamma asmi yella d ilemẓi Verlaine d lbaz ɣef tuyat… 3) ula d Xalida tecceḍ, ayɣer a tt nerkeḍ, a tt nerr d yir tameṭṭut? Tga ay-en tessaweḍ, yak tuccḍa tseffeḍ, afellaḥ ugzir yettu-t… Tira-nni yugi lmut, at-tuɣal d lqut, i-wmezruy yugaren ṣṣut. Newara
- Tinin-is...Azul a belqasem, Nekk riγ kan ak-iniγ "tanemirt s tusda". ayen d-turiḍ yecbeḥ aṭas. Aḍris agi aneggaru la teqqareγ as-tt-εawadeγ taγuri. Iruḥ am akken d asefru yernu yeččur d anamek (lmaεna) Tgerrez aṭas tmedyazt-inek! Tanemirt. Newara. Idir
- Tinin-is...Nnaṣeṛ
- Tinin-is...Azul,
Surfet-iyi a d-uγaleγ. A d-greγ yiwet n tamawt imi tura i yi tuγ selleγ i taγect "A mmi...", ḥṣiγ tessnem-tt akº. Ger umeslay n win yeγran aṭas ur yessin ara ddunnit d wid n "baba"-s ur nγri maca yessen, kkseγ-d abruy-a d-yeddan dagi. Mi s sliγ, ufiγ deg-s kra n tririt i tuttriwin nwen. Atan : Ma εeğben-k imeqqranen Ma tṛuḥeḍ γur-sen At-teẓreḍ acḥal i tγelṭeḍ Mi ara tawḍeḍ gar-asen Ma yella a k qeblen Ḥṣu-k-id tettwakellxeḍ Ifen ak akk-en ḥeṛcen Ma a k ḥwiğen ak anfen Kksen-k mi ara tt id-tessewweḍ. Twalam... yenna-t qbel ad as teḍru. Wissen dagi ma ilaq wesnas (application) n wanzi-nni yeqqaren "Eg ay-en k nniγ, ur tegg ay-en giγ", amzun akk-en tameddurt n Lewnis ur telli ara d amedya i medden. Ay-agi ur yelli ara, mačči akk-a i yella lḥal. Ahat Lewnis yenna-t asmi t yenna maca taggara-agi yessufeγ abrid anida n iḍen. Ahat yemxel neγ allaγ yeftel... yezger asif ur d-yeqqel. Ahat daγ asefru mačči ines, yugem-it-id si tliwa ur nessin ara : tisekliwin n tmura iḍen. Wagi d asqedec i tussna d tsekla, ur yelli i umennuγ d tuffra. Ur yessulef ara a nezzwer urfan i leεqel. Slet i taggara n taγect, d lewṣaya, d tahrayt i usentel n win iran adabu : awal aneggaru n baba-s.
Wejṭuṭi
- Tinin-is...Azul a Nnaṣer
Taγect "A mmi" yerna-d fell-as umedyaz Essaid At Maamar asefru igerrez deg iseggasen yezrin, netta yeqqar-as "A baba". Ikemmel deg-s i usqerdec nni kan ger ubabat d mmi-s maca n tallit agi i deg nella akka, d izen i wid d-tufa tizi n wass-a. smuzget daγen akken yessefk i wayen i γef iweṣṣa ubabat mmi-s γer taggara n usefru. Ruḥ γer dagi a s-tesleḍ: http://www.imyura.com/essaid_at_maamar/index.php
Wejṭuṭi d agrud amecṭuḥ yesmuzgut i yimeqranen.
????????????????????????????????????
- Tinin-is...A win yeznuzun urfan, ur d-aγ-d-ttaded γef wemnaṛ. Neεya deg uberrez n wussan, ur d-aγ-nettağğa lxetyaṛ. Neεya di twakksa usennan, i la γ-yettṛağun assen, deg webrid yuṛğan adaṛ.
Idir
- Tinin-is...ihi aken d yenna bu ???? nessen kan ad n-ini, naγ a nesuget awal, af ayen ur nesεi iwzi. si zik, neqar it deg meslay:yemut ilindi ḥeznen-as assegwas-a
Nnaṣeṛ
- Tinin-is...Tanemmirt a Yidir. Ur ttafeγ ara d-rnuγ... Ar tufat. Menwala seg Wehran
- Tinin-is...Azul. Nniγ : A d-iniγ neγ ur d-qqareγ?! Maca, imi i ken-d-ufiγ akk da, nniγ ayen ur d wen-yehwi ahat: Wissen acimi i nezga nzeddi ger At Mangellat amdan akk d umedyaz?! Maca, xuḍi nesεa-tt si zik akka. Yenna Lewnis amedyaz: "Mi d-yeffeγ wergaz deg-neγ Amzun mačči-nneγ D nekkni ara yezwiren γer-s" Tettum isekraf ( lḥebs)-nni n Lḥerrac, tettum ayen akk yecna?! Akka ay d nekkni s leqbayel. Aseggaz ameggaz ay atmaten. "Menwala" seg Wehran
ttir areqman
- Tinin-is...azul Lewnis ur illi d acenna ur illi d aseratan( ur izmir ara ad illi d asertan imi ur iγri ara)!Ait lamjilat d akumiṛsi am wiyaḍ: iznuzu tizlatin-is!hada makan!! Tura llah ibarek yuγal d "la sarl ait menguellet et fils"! D ayen iteddun nezzeh!xir ma isaa lluzin !Rnu ussan-a ilmend n 40 iseggasen deg ibda lkumiṛs agi;xalti lḥukuma taaṛeḍ-it-d ad yeg kra n tmeγriwin "fi ittaṛ"lzzayer d tamaneγt taaṛabt n yedles!Ad twaliḍ xwat-k leqbayel ad k-qqaren d la coincidence kan wamag netta jamais ad iqbel tigi. Nwan aeddi kan ad tsedduḍ lkumiṛs! Zlut tixsi rnu-tawren ......d tameγra γur-wen tamaziγt di llakul!!!!!!!! ttir areqman
- Tinin-is...Re-azul Bγiγ ad s-iniγ i Mack tanemmirt γef lartikl agi inek!aṭas i ittxemmimen am kečč !D ayen illa (ilhan daγen)id-tenniḍ!Ttṛajuγ" bi faṛiγ ssabṛ "laṛtikl nniḍen γef wiyaḍ!! Qui aime bien chatie bien
|
 |
|
|