|
|
|
|
IDLISEN NNEƔ
D tallit tamaynut i d-yufraren γef wedlis s teqbaylit, ugar n 300 n yedlisen i d-yefγen seg 2004 ar assa. 2004 nezmer ad nini d aseggas i deg tebda tettbeddil tegnitt, γas akken mačči atas n yedlisen i d-yefγen deg useggas-nni, iseggaseni d-yusan zdat wwin-d aεwin yid-sen. D acu i ibeddlen d wamek tbeddel? Tamezwarut ilaq ad nesmekti i wakken ad yidir wedlis yesefk ad ilint tezrigin ad yessufγen ayen ttarun imyura iqbaylawalen akken a sen-sawḍen idlisen-a i imeγriyen i ten-d-yessuturun. A neεreḍ a nwali dacu yellan deg wannar γas ulamma ulac γur-neγ akk ismawen n tezrigin d iqeddacen nniḍen. Tizrigin, akken i ten-nessen di tmurt nneγ, nezmer a tent-nebḍu γef kkuz(4) n leṣnaf : - Tizrigin i gant ahil nnsent i wedlis kan, tidak n tdukkliwin, tidak yettefγen d ddemma n umeskar akk d tidak n « useqqamu unnig n timmuzγa » (HCA). Si tmezwura nezmer ad nebder l’Harmatan, la Découverte, florus…atg i s-yefkan azal i wedlis aqbayli di kra n tallit akken, ladγa ma neẓra belli ixammen n tezrigin am ti ur ṭṭawalent ara deg usufeγ n wedlis ma yella ur ilehhu (yettnuzu) ara …di ssuq. Tizrigin-a d idlisen sin-utlayen i ttmenyifent akka am wedlis « timsal » n Yusef Allioui...γas akken kra deg-sen s teqbaylit kan i ten-is-ssufγen am wungalen n S. Zenia d D. Benεuf ("iγil d wefru", "timlilit n tγermiwin") γer l’Harmatan. Nezmer ad nebder daγen tizrigin Baγdadi, Berti, tizrigin Azur daγen di tneggura-ya. Maca iban-aγ-d am akken mazal-itent ttkukrunt ad sufγent ayen yettwarun s teqbaylit, aya nfehm-it kra imi lsas n tezrigin agi d lfayda, d adrim. Zemren daγen ad ḍefren abrid n wacḥal n tezrigin nniḍen s usufeγ n “yedlisen” n usewwi d teḥlawatin. Di tallit i deg ur yezmir yiwen aγ-d-yini ma s tidet llan aṭas imeγriyen s teqbaylit neγ d targit kan. - Ṣṣenf wis sin n tezrigin d tid n tdukliwin neγ tid n tmeγnest am Numidya di wihran (sufγen-d γef umedya idlisen ‘’ Romeo d juliet’’, ‘’lemmer ad yuγal zzman’’). Talantikit d Ayamun nezmer daγen a ten-neseddu di ssenf agi imi ur llint d tizrigin tunṣibin maca ttalalent wid yettarun s teqbaylit s umata (‘’Yir timlilit’’ n H. Butliwa , ‘’Ass-nni’’ n A. Mezdad d imedyaten n wayen sazergent). - Ṣṣenf wis kraḍ ur nettεeṭṭil ara deg-s; d win n usufeγ γef ddemma n umeskar. Yessefk ass-a asizreg am wa ur yettili ara, zik d tidett, tettuḥettem γef bab-is ad yessufeγ adlis γef ddemma-s, acku ulamek iga akken nniḍen, maca nwala laεyub awk i d-yettawi usezreg agi, γef umedya ur yettili ara useγti n wayen yettwarun (ama d tikta ama d tajeṛṛumt) , yettban-ed dakken d leqdic n umeγnas, seg wul i d-yekka , deg-s aṭas nniya maca neẓra ass-a belli adlis mačči d taγawsa kan ḍegger-itt-id ad taf amkan-is di ssuq d webrid amek ara t-aγen imeγriyen, d tizrigin tunṣibin i zemren ad xedment ayagi mačči d amyaru s yiman-is , yewwi-d lḥal ad yaru kan ad yeğğ ayen nniḍen i bab-is. TASLENKIT IDLISEN NNEΓ Ṣṣenf aneggaru d tizrigin n useqqamu unnig n timmuzγa. Akken twalam (wid yellan di tmurt neγ wid yunagen ar tmurt aseggas-a), aṭas n yedlisen i d-yefγen tagara-ya. Tuγ tikli ar zdat, taqbaylit tebda tettufrar-ed di tmurt-is ger warraw-is, i warraw-is, s warraw-is. Aseggas yezrin (aseggas n 2005), ugar n 150 n yedlisen i d-yefγen ahat. Ur rriγ ara leḥsab maca ṭṭuqten, dayen i d-yettaken asirem. Tikti tamenzut i yellan s deffir wahil aki d asezreg n wayen yettwarun s tmaziγt, win yebγan ad isezreg adlis at yefk i Hca a t-walin ma yuklal, atan dγa a s-sufγen azal n 1500 n wudmawen, akka meqqar ur yettγimi ara yeffer, yiwen ur t-yessin, aya yettak tabγest i yemyura ad aγen abrid n tira. Γef umedya, ma yella neṭṭef Amyaru, atan amek i yezmer a t-iεiwen HCA : - A s-xelṣen idrimen n tizrigin (tizrigin les oliviers, tizrigin Hasnaoui M., tizrigin l’Odyssee d tiyaḍ) i isufeγ n wedlis. - Ad ferqen azgen ameqqran n yedlisen γef tdukkliwin tidelsanin akk d temkarḍitin i wakken a yettwassen wemyaru-nni. - Azgen n wudmawen i d-yeggran, a s-ten-yefk i wemyaru-nni ad iẓer acu ad yexdem yis-sen. - M’ ara s imel wemdan adlis–is i wexxam n tezrigin nniḍen ahat ur ttkukrun ara aṭas akken a s-t-id-sufγen m’ ifat yella yettwazreg-as wedlis, ma yella γur-s udem icebḥen, yettwaṛeṣṣa akken iwata. Ayaki awk u ad yaf lḥal daγen snent imeγriyen, acku idlisen n HCA akken i d-nenna d asawen-a ttakken-ten i tdukkliwin, i iγerbazen akk d temkarḍiyin. Mi yebda HCA « taslenkit idlissen nneγ* » yessufγed azal n 18 n yedlisen kan, maca ayen i d-iḍefren s-deffir, llan ugar n 150 n izewlen i d-yettefγen yal aseggas. Yernu ttwarun akk s isekkilen n tlaṭinit, ayagi yeskanay-ed dakken taqbaylit tefren isekkilen ines, tuγalin ar deffir ulac. Taqbaylit bdan ttarun yis-s ugar n 100 n iseggasen-a. Seg imenza ar wid n wassa, awk seqdacen isekkilen n TLAṬINIT. - Taneggarut, asezreg n yedlisen s teqbaylit yessaγ tanumi i imeγriyen imaynuten a ttwalin tira n tutlayt nnsen di yal amkan. Ass mi ara aγ-steqsin anida tella tsekla nnwen, ur nettbeddir ara timucuha d tmedyazt kan γas ma azal nsent ur yezmir hed a t-yenker, imi taqbaylit di tazwara d tutlayt tamiwant, maca kul yiwen yezmer ad yebder ayen yeγra, ama d ungal, d amezgun, tullizin neγ ayen nniḍen. Ihi ass-a, d tikerkas ma yella yiwen yenna-yawen belli ulac imyura s teqbaylit neγ ur ugten ara yedlisen yettwarun s tutlayt nneγ: ala win ur nebγi ur yettwalin ara. Ger wungalen d tullizin fγen-d isefra d yedlisen n tmucuha: yal imeγri d tal timeγrit ad afen ayen ḥemlen a t-γren. Negra tamawt dakken fγen-d yedlisen izwal nnsen d tamedyazt, ungalen, tullizin, wiyaḍ d timucuha akka am ‘’Acu iγ-d-nnan ger yetran’’ n Ḥalima aït ali Toudert, Ahmed Hamadouche s wedlis-is ‘’Tiγri n umesdrar’’, Abdelhafid Kerrouche ‘’Teγzi n yiles‘’; Ramdane Ouslimani i d-yuran tudert n ‘’Akli Ungif’’. Ğamal Hamri s ‘’Agerruj n teqbaylit’’. Ungalen akka am ‘’Ḥmed n Ugellid’’ n Ali Makour (imu ssan yeγsan di talwit)...atg. Tisuqliwin n yedlisen yettwarun s tutlayin tiwerdanin akka am ‘‘mmi-s ugellil’’ i iga Musa Uld-Taleb, Habib-Allah Mansouri s tsuqqilt-is ‘’Ageldun amectuḥ”, Slimane Zamouche i yuran ‘’Inagan’’. Mohand Akli Haddadou i yuran ‘’1100 izerismawen imaziγen’’. - D agaruj fuγef ay –ḍallen yemyura n teqbaylit…nessaram ad uggten yemdanen am wi’. Awi-d kan ad ttefγen yedlisen akka! Umreγ aṭas s wahil-nni i d-sbedden di HCA: m’ ara tkecmeḍ deg temkarḍit ass-a, yella wacu ad tafeḍ ad teγreḍ-t γef teqbaylit. Yella wayen ad taγeḍ ma yella tḥemleḍ taγuri s tutlayt nneγ. Asebγes i sen-ttaken i yemyura imaynuten (llan ula d iqburen) dayen ifazen aṭas. A nesnemmer mass Yusef MERAHI (amaray amatu n HCA) imi d netta i ibedden γef teslenkit-a seg mi tebda. *collection idlisen nneγ.
Amor R. akk d Amnay
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Ḥemmu
- Tinin-is...Ad ken nesnemmer buhan γef uslaf-ayi-nni i s-d-tselfem i tegnitt tettidir tsekla tamaziγt deg lezzayer. Azul Tennim-d tazrigt Talantikit tettallal imyura maca akk-en greγ tamawt wid ixeddmen deg-s ur ssinen ara tamaziγt akk-en d-yenna ṛebbi d nbi-s. Yessefk i tezrigin-ayi ad d-bbucint wid d-yeffγen seg tesdawiyin imi buhan i yellan seg-sen ur ttafen ara amahil. Nutenti tizrigin-ayi rennunt kan akken am zik ttnadint amdan yessnen tameslayt n fafa.
HH
Amnay
- Tinin-is...Azul a Ḥemmu. Talantikit, ma yella ur zligeγ ara, d tizrigin i yellan seg idis n Bgayet. Ur zmireγ a k-iniγ ma yella iqeddacen-is ttarun taqbaylit neγ ala, maca deg kra yedlisen i nwala (wid i d-sizergen), griγ tamawt dakken ulac aṭas n tuzligin di tira: ayaki yeskanay-aγ-d dakken llan wid iseγtayen idlisen send a ten-d-sizergen.
Akken tenniḍ, wi yufan ad ṭṭfen isemhalen nnsen ger wid i d-yefγen si tesdawit s igerdasen n teQbaylit.
Maca akken yebγu yili, ta tettawi-d tayeḍ alma temmed akken iwata. Newara
- Tinin-is...Azul,
Yella wayen d-tennam...d ayen yessefraḥen, maca asteqsi i ylaq wemdan ad-yawi ass-a d win icudden ar imeγriyen! Wissen imeγriyen nutni ma yella nnernan, neγ ahat anda akken tufeg i ters? Wissen ma llan (llan-t) wid (tid) wer inelmaden n tmaziγt iwumi d-yekker kra n wul i wakken ad lemden tutlayt iγ-d-yessekren. Nekk di tidett, asirem-iw meẓẓi maḍi... Wissen ahat yella (tella) win (tin) izemren aγ-d-ini kra γef aya.
Tanemirt. Mack
- Tinin-is...Ilaq ad d-nawwi tadiwennit akw d Amur -:) akken aγ-d yini ansi is d-kkan wanecten n yedlisen (irsen am taḥbulin γef taṛbut!).
Iḍelli kan inna yi-d yiwen akken: "Yak s teqbaylit ulac tasekla d yedlisen". A win yufan rriγ as: "D tidett ulac akw meskud ur tessineḍ cpl -:- Amur"
Tabγest. Newara
- Tinin-is...Tamsalt-agi n "Ur nezmir ara" d tid tt-yecban iγ-yeğğan d ineggura deg wayen icudden γer uselmed n tutlayt-nneγ. Aṭas i yeqqaren "accu-tt tutlayt-agi id-tesnulfam, ur nfehhem tren deg-s", maca wigad yeqqaren akka, d nutni i yessalayen di ṣṣenğaq n tutlayin nniḍen! Wissen ahat yiwen wass ad-nakwi...wissen ahat yiwen wass ad nettmeslay tutlayt nneγ s werfad uqerru...Wissen ahat yiwen wass deg γerbazen n tmurt-nneγ d Salem Zenia, Kamel Uzerrad, Aεmer Mezdad d yizmawen ten-yecban ara qqaren warrac d tullas. Acḥal i tecbeḥ targit-iw!!!
Newara. mhend
- Tinin-is...azul fellawen, m'ur zggileγ ara, "Ass-nni" n Σmer Mezdad yefγe-d i demma n bab-is (ayamun) mačči γer tezrigin "Azur",tayyi d tamzwarut, ti snat, taluft n usufeγ(naγ asezreg) n yedlisen teqqen γer imeγrriyen, ma yella ass-ayi Leqbayel (Imaziγen) kkren ad cbun iγerfan niḍen, ad qarren u ad tt-arun s tutlayt nsen atan d nekkni i yselken mulli ad neqim akka alama neṣfeḍ, ad nezzer deg tatut u ad nekcem sdaw tecḍat n yedlisen niḍen (idles afransi naγ aεrab) ad nuγal ur d ne-tt-unebdar ara ulama deg iccer lkkaγeḍ. Aṭan nneγ d tamḥeqranit n Tmaziγt, nγil ur nezzmer ara ad nesiweḍ γer tmusni ma yella mačči s Tefransist naγ s Teggnizit, wama mačči deg imusnawen i nxxuṣ, dacu tixxer ad γelten wiyyiḍ !!! Acku lemmer d tina kan leεyaḍ nessen akw ad nεeyyeḍ "nekkni d Imaziγen mačči d Aεraben" dacu akken i s qarren akken "raεi lmeεna-s", uggad-eγ ma nedla dacu id nesulli ad naf siwa abeḥri id yifallen (akken i s yeqqar akken Muḥya deg awal-is, iγessan-is di talwit) ma tebγam ad nekker γer tyerza, aγrum nneγ ad tnečč yeḥma yarnu zeddig, mulli tixxer ad kerzen yesneγ u ad γelten wid ur nuklal. ar tufat. Slimane ZAMOUCHE
- Tinin-is...Azul, Uqbel ad bduγ kra n wawal niḍen, ad a wend-inniγ tanmirt, γef leqdic-nwen, sarameγ d win ar d yesεun leεmer d akemlan niγ d aγezfan ar zdat. D tikkelt ahat tamezwarut ar d walliγ "Site web 100% Berbères" s yeskkilen illaṭṭineyen. yerna yerra azal i yemyurra d imedyazen n tmazight. tanmirt fell-awen... Nekk d amedyaz d amyaru n qrad yedlisen deg tmedyazt, amezwaru isem-is "Uḍan n tegrest" wis ssin "Inagan" wis qrad " a n rrju yellu" Ameggaru d ungal win um i semaγ " Agelil d yenfuten yelhan". ihi sya d asawen ma yehwayawen, a wed-ceyεeγ idlisen-ayi akken ahat ad a ttafem deg-sen ayen ar d att-arrum... Ar tikkelt niḍen.... Imyura.net
- Tinin-is...Azul fell-ak a Mass Zamouche. A nsuf yis-ek ar wesmel n yemyura Iqbayliyen. Tanemmirt γef usebγes inek d timawin i d-giḍ deg wayen yeqqnen ar wesmel aki nneγ.
Ansuf s yedlisen-ik, s yeḍrisen-ik akk d tektiwin-ik. Ma yella tebγiḍ, aru-yaγ-d imagraden γef yedlisen-ik (ulac am tmuγli n umeskar s timad-is, ahat wayeḍ ur iẓer ayen yeffren deg weḍris). Neγ azen-aγ-d idlisen-ik, nekkni nezmer ad nmeslay fell-asen.
Inedbalen n imyura.net ahemhum
- Tinin-is...azul, bγiγ ad smektigh d akken d tidett ungal "ass-nni" n aεmer mezdad yefγ ed γef n ddemma n bab is maca γer tezrigin id yesnulfa netta s timad is iwmi yefka isem "ayamun", tizrigin ayi sufγent ed daγen idlisen niḍen n tmaziγt ,d axlaf wesmel agi nwen wellah ma ẓriγ amek i d anamek n wawal agi n wesmel imi γareγ t kan dayi, ula deg umawal ufiγ t: asmel = indication maca d ayi ur yelli d anamek agi is tefkam imi da abḥal zun yebγa ad yinni "le site" neγ ala ????!!!! anwa is yefkan ansi i t id yekkes!!!! Ṛuẓma aqli kwen dayi tanemmirt n wen buhan !!! Zdi-t deg Facebook |
 |
|