Kles(Rijistri)
  Askasi  

   Gradcap1

| | |

IDLISEN NNEƔ

idlisen

 

D tallit tamaynut i d-yufraren γef wedlis s teqbaylit, ugar n 300 n yedlisen  i d-yefγen seg 2004 ar assa. 2004 nezmer ad nini d aseggas i deg tebda tettbeddil tegnitt, γas akken mačči atas n yedlisen i d-yefγen deg useggas-nni, iseggaseni d-yusan zdat wwin-d aεwin yid-sen. D acu i ibeddlen d wamek tbeddel? Tamezwarut ilaq ad nesmekti i wakken ad yidir wedlis yesefk ad ilint tezrigin ad yessufγen ayen ttarun imyura iqbaylawalen akken a sen-sawḍen idlisen-a i imeγriyen i ten-d-yessuturun. A neεreḍ a nwali dacu yellan deg wannar γas ulamma ulac γur-neγ akk  ismawen n tezrigin d iqeddacen nniḍen.

Tizrigin, akken i ten-nessen di tmurt nneγ, nezmer a tent-nebu γef kkuz(4) n lenaf :
- Tizrigin i gant ahil nnsent i wedlis kan, tidak n tdukkliwin, tidak yettef
γen d ddemma n umeskar akk d tidak n « useqqamu unnig n timmuzγa » (HCA).
Si tmezwura nezmer ad nebder l’Harmatan, la Découverte, florus…atg i s-yefkan azal i wedlis aqbayli di kra n tallit akken, lad
γa ma neẓra belli ixammen n tezrigin am ti ur ṭṭawalent ara deg usufeγ n wedlis ma yella ur ilehhu (yettnuzu) ara …di ssuq.
Tizrigin-a d idlisen sin-utlayen  i ttmenyifent akka am wedlis « timsal » n Yusef Allioui...
γas akken kra deg-sen s teqbaylit kan i ten-is-ssufγen am wungalen n S. Zenia d D. Benεuf ("iγil d wefru", "timlilit n tγermiwin")  γer l’Harmatan. Nezmer ad nebder daγen tizrigin Baγdadi, Berti, tizrigin Azur daγen di tneggura-ya.
 Maca iban-a
γ-d am akken mazal-itent ttkukrunt ad sufγent ayen yettwarun s teqbaylit, aya nfehm-it kra imi lsas n tezrigin agi d lfayda, d adrim. Zemren daγen ad efren abrid n wacḥal n tezrigin nnien s usufeγ n “yedlisen” n usewwi d teḥlawatin. Di tallit i deg ur yezmir yiwen aγ-d-yini ma s tidet llan aas imeγriyen s teqbaylit neγ d targit kan.
- Ṣ
enf wis sin n tezrigin d tid n tdukliwin neγ tid n tmeγnest am Numidya di wihran (sufγen-d γef umedya idlisen ‘’ Romeo d juliet’’, ‘’lemmer ad yuγal zzman’’). Talantikit d Ayamun nezmer daγen a ten-neseddu di ssenf agi imi ur llint d tizrigin tunibin maca ttalalent wid yettarun s teqbaylit s umata (‘’Yir timlilit’’ n H. Butliwa , ‘’Ass-nni’’ n A. Mezdad d imedyaten n wayen sazergent).
- Ṣ
enf wis kra ur nettεeṭṭil ara deg-s; d win n usufeγ γef ddemma n umeskar. Yessefk ass-a asizreg am wa ur yettili ara, zik d tidett, tettuḥettem γef bab-is ad yessufeγ adlis γef ddemma-s, acku ulamek iga akken nnien, maca nwala laεyub awk i d-yettawi usezreg agi, γef umedya ur yettili ara useγti n wayen yettwarun (ama d tikta ama d tajeṛṛumt) , yettban-ed dakken d leqdic n umeγnas, seg wul i d-yekka , deg-s aas nniya maca neẓra ass-a belli adlis mačči d taγawsa kan egger-itt-id  ad taf amkan-is di ssuq d webrid amek ara t-aγen imeγriyen, d tizrigin tunibin i zemren ad xedment ayagi mačči d amyaru s yiman-is , yewwi-d lḥal ad yaru kan ad yeğğ ayen nnien i bab-is.

TASLENKIT IDLISEN NNEΓ
enf aneggaru d tizrigin n useqqamu unnig n timmuzγa.
Akken twalam (wid yellan di tmurt ne
γ wid  yunagen ar tmurt aseggas-a), aas n yedlisen i d-yefγen tagara-ya. Tuγ tikli ar zdat, taqbaylit tebda tettufrar-ed di tmurt-is ger warraw-is, i warraw-is, s warraw-is.
Aseggas yezrin (aseggas n 2005), ugar n 150 n yedlisen i d-yef
γen ahat. Ur rriγ ara leḥsab maca ṭṭuqten, dayen i d-yettaken asirem.
Tikti tamenzut i yellan s deffir wahil aki d asezreg n wayen yettwarun s tmazi
γt, win yebγan ad isezreg adlis at yefk i Hca a t-walin ma yuklal, atan dγa a s-sufγen azal n 1500 n wudmawen, akka meqqar ur yettγimi ara yeffer, yiwen ur t-yessin, aya yettak tabγest i yemyura ad aγen  abrid n tira.
Γef umedya, ma yella neṭṭef Amyaru, atan amek i yezmer a t-iεiwen HCA :

-  A s-xelen  idrimen n tizrigin (tizrigin les oliviers, tizrigin Hasnaoui M., tizrigin lOdyssee d tiya) i isufeγ n wedlis.
- Ad ferqen azgen ameqqran n yedlisen γef  tdukkliwin tidelsanin akk d temkaritin i wakken a yettwassen wemyaru-nni.
-  Azgen n wudmawen i d-yeggran, a s-ten-yefk i wemyaru-nni ad iẓer acu ad yexdem yis-sen.
-  M ara s imel wemdan adlisis i wexxam n tezrigin nnien ahat ur ttkukrun ara aas akken a s-t-id-sufγen  m ifat yella yettwazreg-as wedlis, ma yella γur-s udem icebḥen, yettwaṛeṣṣa akken iwata. Ayaki awk u ad yaf lḥal daγen snent imeγriyen, acku idlisen n HCA akken i d-nenna d asawen-a ttakken-ten i  tdukkliwin, i iγerbazen akk d temkariyin.

Mi yebda HCA « taslenkit idlissen nneγ* » yessufγed azal n 18 n yedlisen kan, maca ayen i d-iefren s-deffir, llan ugar n 150 n izewlen i d-yettefγen yal aseggas.
Yernu ttwarun akk s isekkilen n tla
init, ayagi yeskanay-ed dakken taqbaylit tefren isekkilen ines, tuγalin ar deffir ulac.
Taqbaylit bdan ttarun yis-s ugar n 100 n iseggasen-a. Seg imenza ar wid n wassa, awk seqdacen isekkilen n TLAṬINIT.

- Taneggarut, asezreg n yedlisen s teqbaylit yessaγ tanumi i imeγriyen imaynuten a ttwalin tira n tutlayt nnsen di yal amkan. Ass mi ara aγ-steqsin anida tella tsekla nnwen, ur nettbeddir ara timucuha d tmedyazt kan γas ma azal nsent ur yezmir hed a t-yenker, imi taqbaylit di tazwara d tutlayt tamiwant, maca kul yiwen yezmer ad yebder ayen yeγra, ama d ungal, d amezgun, tullizin neγ ayen nnien. Ihi ass-a, d tikerkas ma yella yiwen yenna-yawen belli ulac imyura s teqbaylit neγ ur ugten ara yedlisen yettwarun s tutlayt nneγ: ala win ur nebγi ur yettwalin ara. Ger wungalen d tullizin fγen-d isefra d yedlisen n tmucuha: yal imeγri d tal timeγrit ad afen ayen ḥemlen a t-γren.
Negra tamawt dakken f
γen-d yedlisen izwal nnsen d tamedyazt, ungalen, tullizin, wiya d timucuha akka am ‘’Acu iγ-d-nnan ger yetran’’ n alima aït ali Toudert, Ahmed Hamadouche s wedlis-is ‘’Tiγri n umesdrar’’,  Abdelhafid Kerrouche ‘’Teγzi n yiles‘’; Ramdane Ouslimani i d-yuran tudert n  ‘’Akli Ungif’’. Ğamal Hamri s ‘’Agerruj n teqbaylit’’. Ungalen akka am ‘’med n Ugellid’’ n Ali Makour (imu ssan yeγsan di talwit)...atg. Tisuqliwin n yedlisen yettwarun s tutlayin tiwerdanin akka am ‘‘mmi-s ugellil’’ i iga Musa Uld-Taleb, Habib-Allah Mansouri s tsuqqilt-is ‘’Ageldun amectuḥ”, Slimane Zamouche i yuran ‘’Inagan’’. Mohand Akli Haddadou i yuran ‘’1100 izerismawen imaziγen’’.

- D agaruj fuγef ay –allen yemyura n teqbaylit…nessaram ad uggten yemdanen am wi’. Awi-d kan ad ttefγen yedlisen akka! Umreγ aas s wahil-nni i d-sbedden di HCA: m’ ara tkecme deg temkarit ass-a, yella wacu ad tafe ad teγre-t γef teqbaylit. Yella wayen ad taγe ma yella tḥemle taγuri s tutlayt nneγ. Asebγes i sen-ttaken i yemyura imaynuten (llan ula d iqburen) dayen ifazen aas.
A nesnemmer mass Yusef MERAHI (amaray amatu n HCA) imi d netta i ibedden
γef teslenkit-a seg  mi tebda.

 

*collection idlisen nneγ.



Amor R. akk d Amnay

Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat


Ḥemmu - Tinin-is...
Amnay - Tinin-is...
Newara - Tinin-is...
Mack - Tinin-is...
Newara - Tinin-is...
mhend - Tinin-is...
Slimane ZAMOUCHE - Tinin-is...
Imyura.net - Tinin-is...
ahemhum - Tinin-is...

Zdi-t deg Facebook
spacer
Copyright 2006 imyura.net