| Imagraden
|  |
|
|
|
|
|
Yenna Ğamal Benεuf γef Σmer MezdadΣmer Mezdad: Amγar azemni, neγ inigi ( anagi) n tillay. Tamuγli n yiwen seg imeγriyen n yedlisen-ines. 1 Ṭawes Σemruc d tameṭṭut tamezwarut i yuran ungal amenzu ( s tefransist) di tferka ugafa. Racid Σellic d amezwaru i yuran ungal amenzu s tmaziγt. Σmer Mezdad d amezwaru i yuran kraḍ (3) wungalen s tmaziγt. Dγa, d aneggru-yagi iγef ara d-awiγ awal tura. Bγiγ a d-iniγ: Amdan yettimγur wazal-is s wayen d-yeğğa, wamag amek ara issineγ Dda Lmulud, neγ Σmer Mezdad,? ( di tidet ur ten-mlaleγ ara i sin, yernu tiggwti n wid ḥemmleγ ur ten-mlaleγ ara) Ay akken bγuγ Σerḍeγ, ḥṣiγ werğin a d-afeγ imeslayen i yuklal Mezdad! Ay akken bγuγ awiγ-d awal, werğin ad ssiwḍeγ a d-iniγ ayen i d-yenna fell-as Seεdi di tezwart i yura i " Iḍ d wass"! Σmer Mezdad d ameγnas-nni n tidet, γas yettumerret, am netta, am tsuta-s, maca yufa-d zdat-s Dda Lmulud akk d Kateb Yasin. Ḥṣiγ yella d yiwen unelmad amyifi ( yufraren) di terbaεt yeγran tamaziγt γer Dda Lmulud, imi weqbel annect-a yella yessen yakan imsermaden ( wid yellan d lmendad) n F.D.B . Yesselmed daγen tamaziγt i yelmeẓyen di Bgayet ( deg iseggasen n 90). Yura daγen amezgun, neγ yettekki deg tsuqqla n tmezgunin n Kateb Yasin. Am wakken i yura daγen deg umezruy: "Tazrart umezruy", γriγ-tt deg weγmis Iẓuran, ma ur zgileγ ara. Σmer Mezdad amedyaz yettwassen ugar n Σmer Mezdad amyaru: Isefra-s win ur ten-neγri, yesla-ten di tezlatin n terbaεt" Tagrawla", amedya: "Umerri, Yemma tedda ḥafi, Faḍma n Sumer. Seg wakken lhan (t) --- isefra -s akk d tezlatin n tegrawla--- aṭas n trebbuyaε (ladγa tid imeẓyanen) i ten(t)-id yecnan; nekk s yimmad-iw ḥemmleγ isefra-s nezzeh. Cfiγ γef sin isefra-ines: "Dagi d rradyu n tecc", wis-sin d "Ass amezwaru mi γriγ". Aneggaru-yagi γriγ-t di tesγunt Tafsut, uṭṭun wis-4, ma ur zgileγ ara?! Σmer Mezdad amyaru: Yella yettaru s yisem n Σmer Wakli, ssyen γer da yettaru s yisem n Σmer Mezdad; ula d isem-agi yessefhem-aγ-t-id: Mezdad d anamek n meskin. Bedreγ-d aya acku mmektaγ-d yiwet tedyant i d-mmalen imezdaγ n yiwet taddart i wumi qqaren "Tiniri", tezga-d di tγiwant n Yiγil Σli ( aẓi nat Σebbas): D tadyant n tteryel/ teryel/ ṭamza/ bexxu, yal tama akken i s-teqqar. Tteryel-agi terba ( turew)-d 7 warrac, trebbu-ten-id sin sin, yal mi ara d-terbu sin, ini tečč yiwen: Akniw n Mezdad tesemma-yas Meznad, dγa tečča Mezdad, teğğa meznad. Wissen ayen i tečča Mezdad, teğğa Meznad?! Wissen d acu n wassaγ i yesεa Mezdad-nni akk d Mezdad-agi amyaru?! Wissen ayen i d-mmektaγ tadyant-agi?! Wissen d acu n wassaγ i yesεa Σmer Mezdad amejjay, γer Σmer Mezdad amyaru?! Ahat tεawen-it twuri ( lḥerfa) -yagi umejjay akken ad yissen ugar inezgumen n yemdanen, maca nekk ttwaliγ-t d aqbayli, d axeddam, d afellaḥ, d amessedrar. Acku di tira-s ur d-yessebgan ara iman-is d amussnaw, yexḍa i zzux. Yettban-iyi-d amzun d lemri, deg-s i ttwaliγ timetti taqbaylit.Seg wakken yessen timetti taqbaylit nettaf-it amzun d amγar azemni-nni iγef d-ttawin yemγaren, amzun d inigi ( anagi) n yal tallit. Tameslayt s wacu yettaru: Taqbaylit -is tgerrez aṭas, yessen-itt akken yessefk, yettaru s teqbaylit tahrawant, mačči s tinna n yiwet taddart; nettaf yal taqbaylit: tin n Weqbu, tin n Bgayet, tin n Tizi Wezzu. Taqbaylit n leqbayel s umata, drus wanda i itemmeγ γer umawal, yernu ma yesseqdec awal, yesseqdac-it anda yessefk d wanda iwulem. Ula d izewlan neγ ismawen i yettak i yedlisen-ines, d wid n wakuden ( lewqat), neγ d wid n lḥal, tisemhuyin ( saisons) : Iḍ d wass, Tagrest urγu, Ass-nni. Isental ( Ayen iγef yettaru) : Iḍ d wass : yewwi-d deg-s γef tmetti taqbaylit, tudert-is n yal ass; tudert-ines n tidet, mačči tinna akken i d-nettzewwiq, i d-nettcebbiḥ ḥqa, ḥqac! Yewwi-d γef tudert yebnan γef yiseγ d lḥerma, γef ttar ( tikkwal ur nemεin), γef twizi, akk d wassaγen yellan gar yemdanen. Yewwi-d γef inezgumen i ttidiren yemdanen, γef lferḥ d lqerḥ, γef usirem d layas, γef tayri tuffirt γer leqbayel. Tagrest urγu: Yewwi-d deg-s γef tallit n tegrawla, γef umennuγ i yiḍṛan γef tlelli akk d yiseγ. Yewwi-d γef temsal yeffren, mačči γef tidak-nni s wacu nettzuxxu deg yal "lficṭa". Yewwi-d γef sin lerhaṭ ( leṣnaf) n yemdanen: wid yekkren s lmul, s nniya, s tissas, s usirem akken a d-ssukksen tamurt ( akk tamurt) seg uzaglu n Yefransisen, am wakken i tt-id-kksen imenza-nneγ seg izugla n Rruman, Iwandalen, Iṭerkiyen. ; yewwi-d daγen γef ṣṣenf nniḍen: Wid tt-yundin s lexdeε, s teḥraymit, s tkerkas, akk d leḥmala n yimanen-nsen, akken a d-kksen ( s idammen akk d iseflan n wiyaḍ) tamurt seg ukaṣkiḍ n Fransa, a tt-rren seddaw ucaci-nsen. Wigi d wid yettxemmimen γef yimanen-nsen akk d warraw-nsen.Tiwuγa-yagi yeḍran di tallit-nni drus i yesεan tissas mmeslayen-d fell-asent ( akka am Seεdi d Mezdad). A wi yufan ad ttuqqten wid ara d-yarun idlisen γef tallit-agi. Σmer Mezdad mazal-it d aqbayli: mi ara d-yettmeslay γef tayri, yettban-d amzun yettsetḥi, ur itekkes ara asaber (aridu)-nni n tuffra, tayri γer γur-s d tinna akken n jjwağ, ger wergaz d tmeṭṭut-is kan, yernu yiwen ur iḥeṭṭer i wayen ara yeḍrun gar-asen ( deg " Iḍ d wass" yebder-d awal n wusu, wamag deg wungalen nniḍen: ma kecmen γer texxamt n yiḍes, dayen temdel tewwurt). Ass-nni: Yewwi-d deg-s γef tallit nniḍen, γef tin n 90. Γef tallit n Rrebrab "aderγal" akka i s-qqaren widak-nni i γ-yettkellixen, wamag tidet d ayen nniḍen: Rrebrab yesεa 10 wallen, yeẓra d acu i yexeddem ( ur d-qsideγ ara " Reḍwan, qesdeγ-d imεelmen-ines). Fiḥel ad fkeγ lebγi i yiman-iw, acku ma ulac a d-ḥemleγ am wasif. S tewzel kan: Deg wungal-a Σmer Mezdad ur iqal yiwen, ur yezgil yiwen, γaḍen-t akk medden, wa meεḍur, wa d lḥeqq-is; ula d Reḍwan arebrab iγaḍ-it, yemla-d d acu t-yessawḍen γer din. Ass-nni, anwa ass-nni?! Ass-nni ideg ara ilal wegrud γer Muḥend Ameẓyan, agrud i terğa Malḥa, agrud ara d-yerren isem n yiwen neγ yiwet si twacult, agrud s wayes ara tkemmel twacult tuder-ines?! Ass-nni ideg yettwanγa " Lxewni" ameγnas n tmaziγt akk d tugdut ( tugdut-agi d tadimagujit sγur-i, nniγ- tt-id kan akken ur s-teqqarem ara wagi" d "afaci"!) ! Ass-nni ideg yettwanγa ( ur d-qqareγ ara "yemmut", a d-iniγ yettwanγa.) Muḥend Ameẓyan - aqbayli - s ufus n mmi-s xalli-s Reḍwan-aqbayli--. Anwa ass-nni? Ahat d yiwen wass seg wussan berriken i iεeddan fell-aγ?! Ahat d yiwen wass seg wussan berriken i γ-yettrağun ( nekkni s leqbayel, ur d-qqareγ ara nekkni s yezzayriyen !)! Yegra-yi-d kan westeqsi yagi: Anwa i d lxewni ( iban mačči seg wid n ccix Muḥend U Lḥusin) ?! Dagi, yesmekta-yi-d s " Pul" :asaḍ n Maksim Gurki deg wungal-ines " Tayemmat" . Ula d Pul-nni γer γur-i nekkini d " Linin", wissen dγa ma d tidet, neγ d asgejder kan i sgejdireγ?! Ma d aweṣṣef-nni i d-yettweṣṣif agama, tuddar, tudert s umata, yesmekta-yi-d s yiwen wungal i γriγ deg iseggasen-nni n 80, cfiγ kan γef yisem-is "Σenda ma yeṭṭlaεu lqamer"-mi ara d-yali waggur--, ur cfiγ ara γef umeskar-ines ( bab-is), yura s taεrabt. Bab n wungal-nni yettweṣṣif-d deg-s yiwen uweṣṣef igerrz, γas tikkwal yestuqqut deg-s aweṣṣef, maca aγanib ( style) -nni i yes-s yura ijebbed-d imeγri. Σmer Mezdad yessen amek i yezzuγur imeγri; yettawi-it anda yebγa netta. Di kra n yixfawen yettağğa-yi wehmeγ, d acu yebγa a d-yini!? Yeggar-d timsal ta deg ta, alamma ttuγ akk tamezwarut-nni; ssyen, ini yezzuγer-iyi-d alamma kan ufiγ-d iman-iw, yessaweḍ-iyi-id γer webrid anda mlalent tedyanin! Amedya: Imi-d yettmeslay γef Reḍwan, nekk nwiγ yebder-it-id kan ilmend n terzeft n Muḥend Ameẓyan γer wexxam-nsen; a ziγ netta, yemmal-aγ-d ayen i t-yessawḍen γer rrebrab! Win yebγan ad yissin taqbaylit, ilaq ad iγer Mezdad. Taggara n wungal-is aneggaru, aṭas i tebγa a d-tini! Timenγiwt n Muḥend Ameẓyan akk d Lxewni, tusa-d tergel yiwet tallit si tillay n tmurt n leqbayel! Arağu n tlalit n wegrud yesεa anamek meqqren! Ahat d talalit n tallit nniḍen di tmur n leqbayel? Wissen amek ara yidir wegrud-nni?! Wissen ma ad ikemmel amennuγ-nneγ, neγ ad yeḍfer abrid n Reḍwan? Wissen ahat ad yeḍfer Σemmi-s ( Udem n tmenğert) γer Fransa?! Nekk ssarmeγ-t ad yidir di tmurt n leqbayel" Tadsimant" ( leḥkem n yiman s yiman)! Tamawt: Isem n Malḥa, a t-naf deg kraḍ (3) wungalen-ines?! Sin wungalen-ines ineggura ur d asen-igi ara tazwart?! Tugna ( tteswira )-ines ur d-tettilil ara deg yedlisen-ines, ayen?! Tegra-d deg wagulen di tira (fautes -erreurs-- d'orthographe): A wi yufan ur d-iteffeγ ara wedlis n Σmer Mezdad alamma iεedda deg uγerbal, yessefk ad yettwaseγtu akken ilaq. Di taggara, a d-iniγ : Tagi d tamuγli n yiwen seg imeγriyen n yedlisen n Σmer Mezdad, ur lliγ d amussnaw di tsekla, neγ deg wayen nniḍen; ur d-usiγ ara a t-carεeγ, neγ a s-d-ssukkseγ leεyub. Ma d lewqam i d-nniγ, a rrbeḥ, a tafat; ma ccḍeγ, aql-i d amdan ay lliγ. Zik qqaren: "Ma tnetqeḍ-d tettwaxeṭṭaḍ, ma tessusmeḍ tettwaxeṭṭaḍ". Ma d nekk, rray-inu fkiγ-t-id, γas "Γli-d ay adrar felli-i" i yenna Muḥ ya. Ayuz ( gedha) ay amussnaw! Tanemmirt. 1- tagi, d tamuγli kan n sufella, mačči d tasleṭ. Yiwwas a s-d-uγaleγ s talqayt, imi tira n Mezdad tuklal azal meqqren; imi yal adlis yeḥwağ a d-naru fell-as idlisen. Ğamal BenΣuf, seg Wehran.
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat
Ḥemmu
- Tinin-is...Tanemmirt a Ğamal γef uḍris-a deg i tḍeqqreḍ tamuγli lqayen, tin n tussna, akk d tin n iḥulfan, ar tmeddurt n Σmer Mezdad akk d wayen yura. D amyaru yuklalen azal n tuzzra itezzer tmuγli-k anda ur tettaweḍ tmuγli taweεnit. Aḍris-inek d tamsirt i wallaγ, d tamsirt i wul. Ahat netta, Σmer Mezdad, ur t iqqar ara, neγ ma yeγra-t ahat ad aγ-d-yini: "aṛṛat ajemmel, ccemmeṛt iγallen-nwen ad tarum ad tezgrem akk-in i wanda newweḍ" Ad as-nini wa d ideg i uskan n wayen nesεa, wa d amḍiq i usebγes akken a neddu ar zdat; ayen illan d iswi nessaram ad t-naweḍ, nettak tazmert-nneγ i wakken ad t-naweḍ, ma d ayen nla, ayen nesεa, nebγa a necfu fell-as, nebγa ad intu am yigig deg wallaγ, deg uktay, n yal yiwen, n tal yiwet, umi d-yeεṛeq ubrid γer da.
Gedha ! Amnay
- Tinin-is...I wesmekti kan, Djamel ula d netta d ameskar n teqbaylit. Yura ungal s wazal-is. Ad d-awigh dgha awal fell-as akka kra n wussan. Isufegh-ed sin Yedlisen ar "tez'rigin l'Harmattan" a xali-s. Amezwaru d "Timlilit n tghermiwin" atan dgha nmeslay-ed fell-as deg yemyura, amagrad ata da, dacu kan neddja Uzerrad ad d-imeslay fell-as. http://www.imyura.net/TadbeltImagraden/tabid/54/articleType/ArticleView/articleId/96/amal-Benuf.aspx
Wis sin d "TUJJMA TUZZMA", yettnuzu di turr'uft utt'un-is d ISBN: 2-7475-9253-7 12 Euro (tiz'rigin l'Harmattan daghen) bu targit
- Tinin-is...azul fellawen, akken id nid' a h'emmu, tajmilt tamuqrant ad s nerr i mass Mezdad d tin leqraya n yedlisen-is d wayen i ghef yettaru, ma nebgha ad nesaau taskla am nekkni am wiyyad' yessefk yal yiwen deg-negh ad yettaru wa d iqqar s tmazight, lemmer yal yiwen deg-negh ad yettagh axxi yiwen wudlis s tmazight i wsewggas h'su bli at'as ara yekkren gher tira s tmazight, dacu taswiaata yernayagh lazz-negh nelha-d kan deg ughrum(tura medden lhan-d d wesfti n tedrimt) ma d tamusni wissen i melmi, timawt(l'oralité) ideg nezzer ach'al d lqern tura naagez ad tt-nezwi ad n-eg i yiman negh isem, nmundel deg assen i tebda yemmas n dunit. Neqdec ghef kra n win id i kecmen tamurt negh, nesefti-yasen idlisen nsen (ilatiniyen, aaraben, ifransiyen) ma d idles negh nghunfat, nghunzat ach'al-aya tura, akka wissen dacu-t watt'an negh !!?? dacu ur ilaq ara yiwen ad iqd'aa layas, asalu tura yarrez i tira, tqimed deg-negh ma yella nebgha ur n tt-mettat ara (agdud ur nesaai idles yemmut). tanemmirt i mass Benaauf ghef awal id yewwi ghef mass Mezdad. tanemmirt nwen. ar tufat Amnay
- Tinin-is...Sureft-iyi Wis sin d "TUJJMA TUZZMA", d ammud n isefra u macc'i d ungal. Ad nmeslay fell-as akka kra n wussan. bu targit
- Tinin-is...sureft-iyi ghef yiskilen i sqedc-agh, ced'agh deg awal "timawt", yessefk ad t id nghar "timawit". ar tufat Ğamal Benεuf
- Tinin-is...Tanrmmirt-nwen ay atmaten imi s-tefkam azal i weḍris i uriγ. Ahat ur d-yegli ara s wayen teğğam, maca d aya kan i wuγur nessaweḍ , wamag amyaru-nneγ Mezdad yuklal ugar. |
 |
|