 |
| Amezruy
|  | | |
| |
|
|
 | | |  |
 |  |  | |
|
|
|
Tagara Umerri
- Tazwart...
Wagi d aḥric wis-kuz, aneggaru, umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa. Wis-sin atan da: Yuɣal Ḥmed d Umerri. Wis-qrad daɣen ata dagi: Taɣdemt Umerri.
Qqimen di 4 di tγarγart, γef tyeggirin, zzin-d i tarbut n seksu d waftaten n uksum irsen γef ugartil. Iqḍa-d inefq-ed Aâli imi iâareḍ-ed imeddukal-is. Tarbaât Umerri d Muḥ Aṛezqi di sin, netta d âaemmi-s di sin. Tetten, ttnecraḥen, ttaḍsan. Yak d imeddukal. Iγli-d laman gar-asen. Ur d-illi usurdu, ur d-illi ccek. D tagmatt. D tadukli γef tgella d lemleḥ. Maca Aâli izga itett Umerri s nqar n tiṭ. Amzun ittalas-as-tt. Amzun iceggeḍ-it kra. Netta tuγ-it yunditt netta d âemmi-s. Ksan-d tundar yiwet yiwet, almi d-ssawḍen Umerri γer txenfuct ubeckid nsen di tesga n uxxam nsen. Umerri ur yuki d nda mi itekkat. Ur yuksan, d netta d umeddakul-is tuγiten di nnican, gar tγunam n tmegwḥelt n Aâli. Aâli Wasel, n Iâezzunen, d ameddakul-is iḍelli, d amedddakul-is assa. Ur d-yelli wayen ara a t-ikukru. Γur-s, am akken ur ḍrint. Âait εait. Wanag, urjjin isrussuy tamegwḥelt-is ar tmurt. Tezga ar yidis-is, γef udem ufus akken mi tt-iḥwajj ad tt-iddem imiren imiren. Azal ttaken Iqbayliyen n imiren i tmegwḥelt am win ittaken i tlawin nsen: ur ittnuz ur irehhen! Aḍris akken ma yella |
Tazlitt taqbaylit
- Tazwart...

Tineggura yagi, akken is-inna Umengellat, ccna yagi d amehbul. Myal yiwen ansi is-ikka d wamek is-ifka udem. Tameddit, inaẓuren nneγ am wiyaḍ akw umaḍal, refden snitra d tjewwaqt u cnan ayen i isen-iccan ul d wayen isen izzan tasa. Maca anect-a d taglimt kan s ufella acku win igren tamuγli γef amek tedda tezlitt deg umaḍal akw d tmurt nneγ ad yaf temgarad cwiṭ tegwnitt. Acku tazlitt, am idles d tnaẓurt s umata, teqqen ar umezruy d wansayen n tmurt. Tcud γer wayen tedder tmetti. Teṭṭef, tejgugel deg umdan d wayen ittider myal ass. Aḍris akken ma yella |
Taɣdemt Umerri
- Tazwart...
Taɣdemt UmerriAḥric wis-qrad Wagi d aḥric wis-qrad umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa. Wis-sin atan da: Yuɣal Ḥmed d Umerri Rriɣ ad d-iniɣ diɣen ayen iɛeṭlaɣ fell-awen ur d-ssufɣaɣ ara aḥric-a wis-qrad. Mi-d ihi iffeɣ weḥric amenzu d wi-sin uran iyi-d aṭas n medden. Wa d asnemmer wa d aregma, maca am akken neqqar zik tisusaf d aman kan aregma d awal kan! Gar-asen llan sin warrac iyi-d-innan d akken nutni n taddart Umerri u ṛegmen ad iyi-ḥkun “tidett amek teḍra d Umerri d wayen akw yuqem di tudart-is ama d ayen ilhan ama d ayen n diri.” Yiwen deg-sen, ittili di Marikan ur sliɣ yi-s deg-assen ma d wayed ittilin di tmurt yura-yi-d u inna-yi-d d akken Umerri ur illi ara d argaz nni i nɣil illa di tudart-is. Aqcic-a isfuti-d aṭas deg Umerri u iḥka yi-d amek illa d bu-tlawin, d bu-tmḥeqwranin. Inna-yi-d diɣen amek usan wid-inɣan Umerri (ad nawi awal fell-as deg uḥric wis 4 id-iteddun) ar Umengellat ass-mi id-issufeɣ tazlitt fell-as u nnuɣen-t imi irra tajmilt i “yir argaz”. Aṭas diɣen id-inna fell-as maca kra nudaɣ, kra seqqsaɣ ur ufiɣ ara awal n wayen d-inna d tidett. Maca ur ḥeqqeqaɣ ara diɣen belli d tikarkas. Illa, am tamsalt-agi Umengellat, wid iyi-tt-innan diɣen.Akka ihi, ikkes-aɣ-tt wakud d wallalen akken ad nadi ɣef tidett. Ɣef aya, swezlaɣ awal ɣef Umerri deg umagrad-a, ksaɣ akw amek d-llant tedyanin d wayen yuqem deg Umecras d Buɣni di temsalt n lbusta. Maca, deg ussan-agi id-iteddun, ssarameɣ as-naf abrid. Aḍris akken ma yella |
Yuɣal Ḥmed d Umerri
- Tazwart...
Aḥric wis-sin
Wagi d aḥric wis-sin umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa.
Aserdas Send ad iffeɣ a d-yuɣal s axxam εemmis Mḥand, Umerri yurag ad iwali Jean akken as-yinni d akken ad iḥbes amahil imi issufek fell-as, am netta am tezyiwin-is, ad iruḥ ad isεeddi lεeskar. Ira ihi ad iṭṭef tajarnanti-is imiren imiren akken ad ifek cwiṭ n idrimen s axxam. - Mass Jean, ass-a ak jjaɣ imi ssawelen-iyi-d ar lεeskar. D εemmi Mḥnad iyi-d-innan ulin ijjadarmiyen ar taddart. - Tezriḍ a Ssaεid, seg ass-mi txedmeḍ ɣur-i ur ak-d-kkisaɣ. Atan ak-xelsaɣ akw agur-a xas akka ur ikfi ara. Atan ihi, ssarameɣ-ak ayen ilhan ar zdat.
Aḍris akken ma yella |
Umerri: Assaḍ Agawa
- Tazwart...
sɣur M.A.U Amagrad-agi isenned ɣef udlis yura Tahar Useddiq ɣef Umerri. D wagi kan i d adlis i yufiɣ ɣef Umerri wanag kra imagraden ittwarun fell-as kkan-d akw seg udlis-agi n Useddiq. Awidu-kan imi id-iqqim udlis-agi acku Umerri yuklal ugar n yiwen udlis u yuklal diɣen ugar n ubdar deg awal imi t-id-nettader di tallit-a nneɣ. Ur t-nettu ara xas akka nhemmel-it.
Aḍris akken ma yella |
Abrid umezruy
- Tazwart...
Muḥend U Harun 
yedder d ameγnas Yemmut d ameγras 11 iseggasen di lḥebs, ur yukir ur yenγi, ddnub-is imi yebγa akken tutlayt-ines ad tili d tunṣibt di tmurt-is, yabγa ad tuγal d timmad n Ledzayer tadzayrit. D agujil si baba-s, imi baba-s yeγli deg wegni n yiseγ deg tegrawla n weslelli n tmurt-nneγ n useggas n 1954. Amecwar-ines di tγuri: Yebda-tt asmi yesεa 11 iseggasen deg yiwen uγerbaz n iγallen n Yefransisen, imi di tallit-nni mazal ur tewwi ara tmurt-nneγ azarug-ines. Aḍris akken ma yella |
Dda Muḥend A. Besεud
- Tazwart...
Dda Muḥend Besεud ilul deg useggas n 1924 deg Tgemmunt Lejdid, deg tγiwant n At Dewala. Yella deg tegrawla-nni mgal tahrest tafṛansiwt d amaγnas n Umussu Aγelnaw Azzayri. Werğin yefka afus deg wayen yumen d abrid n tidett, d abrid yessuffuγen ar tlelli n wegdud. Deg Iggen n Uslelli Aγelnaw (ALN) yerra-t Krim Belqasem d yiwen seg imeqqṛanen.Deg useggas n 1966 yesbedd Agraw Amaziγ, netta, Ṭawes Σemṛuc, Muḥemmed Arkun akk d Imaγnasen nniḍen.
Deg useggas 1978, imsulta ifṛansiwen ḥebsen-t netta akk d wid yettilin imir-nni deg uxxam n Ugraw Amaziγ, am Saibi akk d wiyaḍ. Ifṛansiwen d aḥṛas i ten-id-ḥeṛsen imir-nni wid yeṭṭfen adabu deg Lezzayer akk d Lmeṛṛuk, Bumdian akk d Ḥasen wis sin. Snejlan-t seg tmurt n Fṛansa, yezger ar tmurt n Legniz anda yedder almi d tuγalin-is ar tmurt deg useggas 1997. Aḍris akken ma yella |
Muḥend Ulḥağ
- Tazwart...
Muḥend Ulḥağ, isem unṣib Akli Meqran, ilul deg useggas 1911 deg taddart n Buzeggan, tama Iεeẓẓugen. Yella d amaγnas deg UDMA n Feṛḥat Σebbas, send ad d-yuγal ar taddart-is, deg iḍrayen nni n 8 deg mayu 1945. Yuγal γer twuri-ines n umesnaz.
Deg useggas n 1955, yekcem deg tegrawla. Yewwi yid-s arraw-is, deg sin yid-sen. Imi yella d amdan ilan tigzi yufraren, yerna-yas tabγest, fkan-as asellun n “aṣpira”. Aseggas i yezrin kan, imi s yefka Σmiruc tamnaṭ tis kraḍ(III) s usellun n « sulyuṭna”. Aḍris akken ma yella |
Krim Belqasem deg tesγunt n TIME n Yulyu 1958
- Tazwart...
Deg Yunyu 1958 imlal yiwen unaγmas n tesγunt tamarikanit Time, Stanley Karnow, deg usafag d-yuγalen seg Qahira ar Tunes, Krim Belqasem. Ur yuḥtam unaγmas(ajurnalist) almi yufa ideg ar yiri n Krim Belqasem deg umsafag(labyu) nni. Iqim yid-s wwin-d awal γef tegrawla iḍerrun imir nni deg Tmurt akk d umennuγ n Krim.
Aḍris akken ma yella |
Talalit n yiwen wasaḍ
- Tazwart...
γriγ yiwet n tsuqelt deg usmel nni n Uyamun amzun d agerruj yufa yiwen deg tnafa.Ta d-tasuqelt iga Muḥand At Yiγil i wayen yura Tahar Useddiq γef Ḥmed Umerri. Isemma-yas "Talalit n yiwen wasaḍ". Zemreγ a d-iniγ, ur εniγ a-s-kkseγ azal i wayen yura Tahar Useddiq s tutlayt n Voltaire, dakken Muḥand At Yiγil irra-yas i Ḥmed Umerri ayla-s s tenfalyin(expressions) yifren akken a d-irr s teqbaylit ayen yeḍran deg tallit nni. Mači d-tukksa n wazal i wayen yura Tahar Useddiq, wa dayen ibanen, maca irna-yas azal i wayen yura Dda Tahar (ad isgunfu deg talwit). Am akken yekcem ar wallaγ n Dda Ṭahar Useddiq yukr-as-d imeslayen nni d-issuqel netta ar tefṛansist.
Aḍris akken ma yella |
Inna-yas Ccix Muḥend
- Tazwart...
Tukkist seg wedlis n Dda Lmulud at Maamer "Inna-yas Ccix Muḥend" id yefγen deg 1990 .
Mi d-yekker netta, yufa-d lewlaya γer-es sin wudmawen: yiwen d win d-itekken si leqraya, wayeḍ-d win n yigad iwimi tettunefk sγur Ṛebbi mebla ma γran; ur izmir ḥed a-d-yini wi γef ara d-nzel wala melmi wal'amek. ṭṭariqat yellan di lweqt nni lkwetra deg-sent zdukulent tent i-snat : d amedya Ccix Aḥeddad si lğiha yeγra, si lğiha nniḍen ḥesbent medden d lwali, bab n l-lbaṛakka.Maca lmeqeddmin d wid iγran tfeṭṭilen leqraya γef tibbudelt.
Aḍris akken ma yella |
19 di yunyu : Ewwten bab-as ḥuzan mmi-s.
- Tazwart...
Ass n 19 di yunyu d amuli n tmettant n Umeẓyan Mhenni. D amuli n wass I deg iγli wanza deg yiwet di tzenqatin n Paris mi ittnaγ wass d yiḍ.
Ass n 19 di yunyu d ass usmekti, d ass I deg imawlan ḥwaǧen γer idisan nsen wid ara isbγsen deg sen, wid ara ten iẓemden ar tama nsen u ara sen yinin, xas tasa n tyematt ur tsel ara, igra-d usirem ar zdat.
Aḍris akken ma yella |
Imenγi n Yugurten
- Tazwart...
Yugurten d yiwen ugellid n imaziγen di tallit n 113 ar mi d 104 Weqbel Sidna Σisa. Di lawan-nni, Yugurten yeεreḍ ad yesdakel imaziγen akken ad ssufγen Aṛumi. Xas ur yessaweḍ ara γer lebγi-s, lamaεna Yugurten yettwassen deg umezruy s imenγi-ines zdat wudem n Ṛṛum. Imenγi-yagi i d-yellan ger Yugurten akw d Ṛṛum yekka 6 isegwasen maca ur d-yegli yara s tlelli. Weqbel ad d-nawi awal γef imenγi-yagi ilaq ad nehḍer γef ayen i yeḍran di Tmazγa weqbel ad yuγal Yugurten d agellid.
Aḍris akken ma yella |
20 Yebrir n 1980 : Tafsut n tirrugza
- Tazwart...
Ass n 20 deg ibrir, d amulli n tefsut imaziγen, amulli n tefsut n tlelli. D yiwen wass i deg a nesfugel i tikkelt tis 25 tadyant n imaziγen. Anwa-t weqbayli ur nesli neγ ur nessin tafsut n imaziγen? Anwa-t umaziγ im’ ur yiwiḍ yissel? Wa yecfa wa ala akken it-iccenu Abranis deg yiwet si tezlatin-is maca, tura, seg weqrur-nni amecṭuḥ alma d amγar-nni acaraf, ssnen awk anamek-is uzemz-a*. Azekka daγen, a nemyager akk d yiman-neγ, akk d weḥric-a axatar deg umezruy azi* n Tferka n ugafa. Aḍris akken ma yella |
Aḥeddad l-Lqalus
- Tazwart...
Aḥeddad l-Lqalus
Taddart l-Lqalus tura trab.Qqaren asmi-tt mazal tebded, illa deg-s yiwen uḥeddad isεa cci, yerna γures tameṭṭut tzad di ṣṣifa.Yibwwas qqimen kra l-lγaci la heddren di tejmaayt, inṭeq-ed yiwen inna-as : -Lemmer ad iyi tcehhdem, ad-kkseγ i wḥeddad tameṭṭut is. Nnan as: - I kecc s lεaqel ik? Inna yasen: Ṛeggemt iyi kan ard ad it tcehhdem. Ṛeggemn as. Aḍris akken ma yella |
Asabter yellan deffir wa | Asabter n zdat Zdi-t deg Facebook | |  |  |  | |
|
|