Taɣdemt UmerriAḥric wis-qrad
Wagi d aḥric wis-qrad umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa. Wis-sin atan da: Yuɣal Ḥmed d Umerri
Rriɣ ad d-iniɣ diɣen ayen iɛeṭlaɣ fell-awen ur d-ssufɣaɣ ara aḥric-a wis-qrad. Mi-d ihi iffeɣ weḥric amenzu d wi-sin uran iyi-d aṭas n medden. Wa d asnemmer wa d aregma, maca am akken neqqar zik tisusaf d aman kan aregma d awal kan!
Gar-asen llan sin warrac iyi-d-innan d akken nutni n taddart Umerri u ṛegmen ad iyi-ḥkun “tidett amek teḍra d Umerri d wayen akw yuqem di tudart-is ama d ayen ilhan ama d ayen n diri.” Yiwen deg-sen, ittili di Marikan ur sliɣ yi-s deg-assen ma d wayed ittilin di tmurt yura-yi-d u inna-yi-d d akken Umerri ur illi ara d argaz nni i nɣil illa di tudart-is. Aqcic-a isfuti-d aṭas deg Umerri u iḥka yi-d amek illa d bu-tlawin, d bu-tmḥeqwranin. Inna-yi-d diɣen amek usan wid-inɣan Umerri (ad nawi awal fell-as deg uḥric wis 4 id-iteddun) ar Umengellat ass-mi id-issufeɣ tazlitt fell-as u nnuɣen-t imi irra tajmilt i “yir argaz”. Aṭas diɣen id-inna fell-as maca kra nudaɣ, kra seqqsaɣ ur ufiɣ ara awal n wayen d-inna d tidett. Maca ur ḥeqqeqaɣ ara diɣen belli d tikarkas. Illa, am tamsalt-agi Umengellat, wid iyi-tt-innan diɣen.
Akka ihi, ikkes-aɣ-tt wakud d wallalen akken ad nadi ɣef tidett. Ɣef aya, swezlaɣ awal ɣef Umerri deg umagrad-a, ksaɣ akw amek d-llant tedyanin d wayen yuqem deg Umecras d Buɣni di temsalt n lbusta. Maca, deg ussan-agi id-iteddun, ssarameɣ as-naf abrid.
Tilisa n tikli
- Akka ihi aten-in kra illugan ara n-nerreɣ ar gar iwuran nwen. Ma illa kra n tyersi icudden ad tt-nefsi, ma illa kra i t-nwam iwqem arnut-tt-id. Maca send a nekcem deg awal ad w-in-zwireɣ sin wawalen-a ɣef ayen iɣ-ittrajjun: ay atmaten, tikli teḥwajj aḍar, amennuɣ iḥwajj aɛbar ma d abrid nsen ilaq-as ufras d tlisa. Atan wayen walaɣ ad yili di tikli nneɣ, ayen ilaqen ad t-id-nger gar wallen nneɣ send as-nekker i kra:
- Ur neqqet ara ɣef ulac. Imenɣi i waḍu ur issawaḍ sani n kra. Tamegwḥelt, jbed-itt-id kan akken ttselkeḍ aqerruy-ik.
- Kkest tadrimt i imarkantiyen isbaben iwemsan n yedrimen di ssuq aberkan d yir sekka.
- Ṭṭeft afus, ɛiwent iẓawaliyen ittegririben ɣef uɣrum d wid ictaqen tawat.
- Kkit-ed ɣef wid i ɣef ttbargizen ixwumasen Irumyen.
Imuqqel-iten akw yiwen yiwen irna yasen. Ma ulac dacu ara d-inim atan ihi ad ilin ilugan-agi d tilisa nneɣ. Yiwen deg-neɣ ur ten-irekkeḍ. Ad ten-nerr d zzerb i ufus nneɣ, yiwen deg-neɣ ur izegger nnig-s. Ma tella-d kra n tegwnitt ur awen-d-nban ara amek ara as-teddum, a neqqim akka nella ad nawi fell-as awal akken as d-naf tifrat. A neg taqbaylit kan am akken iɣ-tt-id jjan imezwura nneɣ.
Anagar S.B. irefden tuyat-is am akken ibɣa ad yini "ur yuhwint ara tlisa yagi inek", wiyad akw llan am yiwen ar tama Umerri. Irna-d:
- Akken ur d-jbdem ara tiṭ ɣur-wen, myal yiwen deg-wen ad iffeɣ iman-is. Aɣ-d-yini anda ara yelli d wamek ara t-naf ma neḥḥwajj-it.
Syin neṭqen-d yiwen yiwen nnan-d akw anda ara ilin d wamek ara asen-ssiwḍen awal ma illa-d kra. Irna-yasen Umerri:
- Myal yiwen deg-wen, ad d-yawi ismawen n imarkantiyen d iḥeggwaṣen n ssuq aberkan n wanda ittili. Ɣur-wat ad tettum, myal amdan ara d-seddum ad awim isem-is, tansa-s, deg-wacu i deg issexdam d wayen ittuqim d wamek ibed ar Urumi d iqeddacen-is. Ar zdat a nettemlili di leswaq n Buɣni, Amecras, Tizi Ɣennif d Iwaḍiyen. Maca ur d-ittili wawal gar-aneɣ. Ma illa kra ibɣa yiwen deg-wen ad t-yenni i wayeḍ, as iwehhi s uqerruy, ad tḍarfen iman-nsen ad mmeslayen.
Tezzi-d ddurt, mlalen diɣen. Myal yiwen deg-sen ewwi-d ismawen akken d-inna Umerri. Ksen-d 20 n yismawen, uran asen tibratin i deg sen-ssutren ad xelṣen lmeks ɣef lecɣwal nsen n ddaw ubrid. D Muh Arezqi id-isbed Umerri ad ilqweḍ idrimen.
Taqlaḍt i A.M., lqayed
Kra si 20 agi xelṣen ssusmen, kra sɛeddan taswiɛt imi ssutren ugar n wakud. Wid d-iqqimen, sseɣren aqerruy u ugin akya ad selken ayen isen-d ittwasutren. Am A.M. n At Xlinjja, ar tama n Tizi Ɣennif, inna yas-d i umceggeɛ Umerri:
- Ffeɣ-iyi-syagi ay aqjun, a mmi-s n leḥram! Inni yas i wagi ik-id-yuznen ad d-yas s timad-is ɣur-i ma d argaz i illa! Ad t-sɛeddiɣ di tiṭ n tisegnit! Ad as mlaɣ amek ccarwen medden tidi ɣef ɣrum! Mazal ur d-ilul ara urgaz ay-iksen ayen d-ḥellaɣ s iɣellen-iw d tezmart-iw!
Azekka-nni kecmen sin yergazen ar yimi n taddart, zzuɣren-t ar umadaɣ anda iten-ittrajju Umerri. Simi iwḍen, iddem-it Umerri s sin ifasen isdenden-it, isexbabeḍ-it di tmurt. Aterras imiren ibda aḥellil deg-s “ttxilek! ttxilek! berka! d lqayed iy-innan ur ttxelliṣ ara yerna ijjadarmiyen kelxen fell-i ɣileɣ ad ɛassen fell-i! D lqayed i ɣur llant tsura!”
Iḥbes Umerri tiyita deg-s, ikna ar ɣur-es almi qrib isuma-t s wanzaren-is ar wanyir, inna yas s wurfan d uɛeggeḍ:
- Dacu-k akken ad d-kkin fell-ak! Tɣileḍ ad fken iman nsen d asfel akken ad tefreḍ taḥawact d-leqwḍeḍ s tukarḍa d wayen n dir ? Teccureḍ d nnya neɣ amek a bu-texnanasin? Tikkelt-agi ak anfaɣ ad tidireḍ maca ad tt-xelseḍ 3 ibardan ugar n wayen ik-d-ssutreɣ di tazwara. Azekka ad d-awiḍ ar da 75000 “fra”!
Azekka-nni issaweḍ-d s uqelmun-is, d lamana i bab-is. Isqazeb cwiṭ i Umerri yuɣal iṭṭef abrid-is s axxam. Maca S.B., win akken iɛus Umerri s nqer n tiṭ, win akken is-d-innan tikkelt tamezwarut ilaq ad nezwir deg iman nneɣ, ur icrih ara imi is-iserreḥ Umerri i wergaz-agi. Izwer-as ar tewwurt n taddart, inɣa-t s snat lewjuh. Isla-yasent Umerri maca imiren ur d-yerri ara ar ddehn-is s anect-a.
Azekka-nni kan mlalen-d akw imeddukal n Umerri ufan leqwḍen-d ugar n 605000 “fru”. Iddem Umerri azgen, ibḍa-t u ifka i myal yiwen amur-is. Azgen nniḍen d-iqqimen ad ittunefk i ugellil d uzawali. Mi tekfa tamsalt uṣurdi, inna yasen Umerri: lqayed-nni d-igren iman-is xas akken ur taɛni tamsalt ad ixelleṣ. As-nandi, as nezwer ma ur t-neṭṭif ara, a nemgagi ɣur-es s axxam.
3 wussan seg-assen, aten-iyi Umerri d iterassen-is mi ittnaɣ wass d yiḍ zdat tewwurt n uxxam n lqayed. Isṭebṭeb Umerri, inna i win d-irran awal: “ɣuri tabratt d yizen amuqwran i lqayed, ldin tawwurt. D anemhal iyi-d-yuznen!”. Urεad d-ildi tawwurt Mesεud aqeddac, Umerri ikcem deg-s. Kra kan almi d-yufa iman-is lqayed, illan imiren di texxamt-is, zdat Umerri d ujenwi-s. Ittwaskef. Iffeɣ-it rruḥ. Ikkaw wudem-is u yuɣal d awraɣ amzun d taḥbult. Iqqim ɣef tgecrar ibda aḥellel deg Umerri “ttxilek ur iyi nneq ara! ɣur-i llufanat! ayen ik ihwan ak tefkaɣ!! Jji-yi kan i warraw-iw”. Umerri ur igzi tigert! Amek lqayed-nni iɣunfan medden, ittmuqul-iten s nqer n tiṭ, irkeḍ-iten u ɣilen-t medden d argaz d wawal, yuɣal d tayaziḍt sdat-s. Irgazen am wigi, ixza-ten Umerri. Ur asen-ittak udem, ur asen-iga ccan d wazal. Maca mi it-iwala akken macci d kra n urgaz yuklalen ad issimes fell-as ifassen-is, yunef-as, ijebr-it. Maca xas akken ur iqqid ara tasa-s deg-s, illez cwiṭ. Iruc win isebezgen medden d tirni, yerna imiren imiren tezri-d tekti deg uqerruy-is am feṭṭiwej: "ur t-neqqeɣ ara, ad t-iḥwijjeɣ". Ad t-yerr d aceyyat-is u kra ara iwali neɣ ara issel ɣef Umerri d imeddukal-is asen-ten-id-issiweḍ.
Ibed lqayed immeɣ ar tekwatt iddem-d agerruj-is. Umerri ibed deffir-is, idegger-it ar tewwurt, ewwi-t yid-s ar teẓgi.
Tameddit deg umadaɣ, ifka yas imensi inna yas: "kra tgaḍ d wayen tenniḍ mgal nneɣ, kra tesfutiḍ deg neɣ illa-d ɣef tiṭ-iw. Ɣef aya i tuklaleḍ ak-zluɣ ak-azuɣ yerna ak-neḍleɣ di teẓgi war imeṭṭi. Maca tikkelt-a ak jebreɣ maca ak-in inniɣ dacu bɣiɣ ɣur-ek sya d afella.
Lqayed yuɣal-it-id rruḥ. Awidukan ad idder.
"Sya d asawen, kra ara tesleḍ d awal fell-aneɣ ad iyi ti-d ssiwḍeḍ. Myal ddurt ad d-azneḍ yiwen deg iterrasen tettamneḍ ar Mεetqas akken iyi-d yawi awal"
Akka ihi i tefra gar Umerri d lqayed. Xas ittwakkes sser fell-as, iqbel ad iṭṭef afus i Umerri xas ifka yagi seg-s afus neɣ iwala-t zik d acengu-s akya. Maca ittwaḥettem. Wanag agerruj is-ikkes Umerri azgen iruḥ ar iẓawaliyen wayeḍ ibḍa-t Umerri gar-as d imeddukal-is.
Syin yufrar-d ufus Umerri deg Umecras, di Buɣni, deg Iɛezzugen yid-s tufrar-ed teɣdemt d tiririt n sser i uẓawali. Kra n win icḍen, ama d Aṛumi ama d iqeddacen-is gar Iqbayliyen irra yas tiyita Umerri. Tikwal issaweḍ-iten almi isen-tuɣal tudart d qeḍran, d ilili. Kra n win imi teḥḍem tqerruyt, inna-yas Umerri qqim neɣ ad d-zzi nnuba-k.
M.A.U