Si yiwen γer mraw ( 10 )
Yella yiwen wergaz yezmer ad yini fell-as wemdan, wagi d tidett d yiwen. Ass-mi yesla s tmacahutt-nni n winna iḍargen tala, ira ad iεaned γur-s akken a d-slen yes-s medden ula d netta γas ma di texnasin, acku d awezγi yesla yella win neγ tella tin i d-yuddren ulamma yiwet n tikkelt isem-is ama yelha neγ dir-it. Akken yewweḍ γer tala teqquṛ tεebbuṭ-is, ur yezmir ara ad yeẓmi tamment-is, ihi yeqqim kann akken yisem-is yemḍel ddaw wakal, yeγli ssenğaq-is.
Ulac akk amdan yecfan yemlal-d kra n wass tmeṭṭut n yiwen-agi war tadist.Asali uεebbuḍ γur-sen am weskar n tkeṛṛust: „ Mmdel allen-ik ay amdan! Bren tasarut! Lldi allen-ik! Yekker zzhir”.
Netta yiwen-agi mačči d tineslemt i t-yeğğan yessefrụṛux war tilisa neγ d axxam i ira a t-yeččaṛ d dderya, acku iḥemmel ayagi neγ dacu, ala. Ira ad yesfeḍ tilin n uwezγi akken a d-addren medden isem-is. Diγ netta seg mi yessaweḍ rrebg γer tagust, yessebruruḍ irennu, uγalen yemdanen ttadren-d isem-is, maca ulac win neγ tin i iheddṛen fell-as awal aziḍan, ḥala rregmat i yessawalen deffir weεrur-is.
Argaz tewqeε deg-s tmellat, yerra-tt i truẓi uqeṛṛu, yessefk ad yaweḍ asirem-is, ad mmeslayen fell-as medden ayen yelhan. Dacu i s-d-yurew useqdec n wallaγ-is? At zik qqaṛen: “ Rrbeḥ ur tezriḍ ansi, ur tezriḍ melmi a d-yas“, qqaṛen daγen: “ Ma yebγu zzheṛ-ik a d-yerzu fell-ak, a k-yini ṛebbi: Ṭṭef ihi i k-in-yettḥazen!”.
Ula d yiwen-agi d anamek n inzan-agi i d-yerzan fell-as, tekcem-as-d yiwet n tekti s amelγiγ-is, din din yessemlal-d arraw-is s umata tikket tamezwarut, yenna-yasen: Azekka γas ssirdet udemawen-nwen! “Yerna yesfeḍ-as i yiwen deg-sen imiren axlul s tecdaṭ n ubeṛnus-is”.
Arrac: Ilmend n wacu yessefk ad iriden wudmawen-nneγ?
Dacu yedṛan εni a baba?
Tazwara ira a sen-yuqem tamuffirt, maca nutni ggumman ad brun i wawal, ṛzan-as aqeṛṛu-is s yesteqsiyen-nsen, yuγal yenna-yasen: Azekkayen d ssuq, dda Bussaεd n at Nnger nekra-t, nekra-t akken a nawi izgaren di tkamyunt-is, meqqaṛ ad teddum ula d kunwi ma yeggra-d γer deffir wemḍiq, ad tekksem lxiq.
γas akken arraw-is ur kcimen ara aγerbaz ( lakul ), ur γrin ara yakk taεṛabt, maca akken d-yeffeγ wawal-agi n yinig γer ssuq seg imi n baba-tsen, zeḍmen fell-as akken ma llan, ḥebbant, ssudnent rnan cnan-as-d tizlitt-nni n “ Ṭalaεa lbeddṛu εalayna”, mlalen “lmuhağiṛin” d “elansaṛ”.
Rnan sin wuḍan-nni war taguni i ten-sεeddan, ma yeggan bururu, nutni xaṭi. Azekkayen yewweḍ-d dda Bussaεd n at Nnger γer zdat wexxam, yessekr-d yakk adrum s usiwel d ujijjeq n tnaqust n tkeṛṛust( aṣuni ).
Yiwen-nni yelha-d d yezgaren, yessuli-ten wa deffir wayeḍ γer tkamyunt, akken iwala yegra-d wemḍiq, yenna-yasen i warraw-is: Tezṛam a tarwa, iqiṭunen-inna n giguẓ nesεa γef tencirt meṛṛa ččuṛen. Ad awen-fkeγ mraw ( 10 ) n tesdatin ( dqayeq ), win ur d-nettawi ara seg igenni neγ si tγerγeṛt aqiṭun-is i iriran, tebra yemma-s ma yuli-tt! Ur ilaq ara a s-nedṛeg takamyunt i wergaz.
Dda Bussaεd ihuz aqeṛṛuy-is, am akken ira a s-yini neγ yenna-yas s usenεet-nni, d tidet a mmi, kečč trebbaḍ arraw-ik! Dacu kan awal-agi ur d-yeffiγ ara deg imi-s, ihi yiwen-agi ngum yewwiḍ asirem-is, werεad slan imeẓẓuγen-is yemmeslay fell-as wemdan ayen yelhan, maca d tikli, acku dagi isawem-it...
Arrac ikcem-iten lḥir, serrḥen s tazla s iqubac “ iεfiren”, ččuṛend turin-nsen akken yessefk ngum tuffγa n yiṭij d rriḥa tasemmamt.
Lewhi n tẓa ( 9 ) n tesdatin uγalen-d akk glan-d yid-sen s iqiṭunen ḥala yiwen gar-asen i d-yewwin alibuḍ.
Akken iwala baba-s alibuḍ-nni ger ifassen-is, yenna-yas: A k-rnuγ kra n tesdatin, lemmer ur d-ttawiḍ ara la droite (ayeffus), yeğğa-k umitṛu ( tamacint)!
Tenṭeq-d tmeṭṭut-is kan akka s leḥkaṛ, acku nettat ur tezmir ara i leεyaḍ, m´ulac a s-d-teγli tadist, tenna-yas : Ur ḥwağen ara yakk iqiṭunen neγ ayen nniḍen, ulac akk dacu a d-rren, sin wussan d sin wuḍan ur ččin ara ula d yiwet n telqimt n weγrum.
Yiwen : Aha erreẓ akka s yinna, m´ur tebγiḍ ara ad rẓeγ amgerḍ-im s tεekkazt-agi ! Kemm tettḥebbireḍ kan γef warraw-im, i lemmer ad beccen yezgaren takamyunt n wergaz!!!
γas akken isawem-it tikkelt nniḍen, maca ur t-yesnemmer ara dda Bussaεd, yečča sakin times deg ul-is.
Akken yessuli argam di tmeṭṭut, iεedda-d lkuṛṭaj n teslit, yessuli arraw-is s uγiwel s izgaren, yeldi-d tawwurt n zdat, yeṭṭef taεekkazt-is ger netta d ucifuṛ, yenna-yas :
Ddimaṛi a dda Bu, ddimaṛi!
Tebεen zzedwa-nni n teslit, mmi-s-nni yuγal-d yewwid yid-s ayeffus, maca iseffeṛ-as wewtul.
Deg webrid yekker-itt hetwir, yeqqaṛ-as yiwen-nni i dadda-s Bu: Kksiliṛi, kksiliṛi a dda Bu, err-as m´ulac “poids mort”, a neddubli mmi-s n leḥṛam-inna!
Dda Bussaεd yessεedday “les vitesses” s ufus-is ayeffus, netta yesεadday-itent s tεekkazt s ufus-is azelmaḍ.
Arrac-nni deffir ṛwan zhu akken iwata rnan dduklen-asen lfuṛuḥ akken yeqqaṛ yiwen.
Deg yiwet n tikkelt ufan-d iman-nsen ger tmeγra, lkuṛṭaj n teslit, iḍebbalen, rrekban n tkamyunt, tiγratin, abrid γer ssuq war ma yettu wemdan izgaren “ Aγrum, acriḥ, aqenduṛ si Xincla”.
Wwḍen γer wanda msebḍan iberdan, mgaraden abrid uγen nutni d teslit.
Akken ssawḍen γer ssuq, rsen-d am nutni am yezgaren, kecmen akken γer ṛṛehba.Yiwen wergaz n taddart-nsen yettẓalla, yezwar-iten mi yewweḍ γer ssuq. Ameẓẓallu-agi yezga yeččufu i lγaci aqenduṛ, d tagi i d tafellaḥt-is.Win ira a t-ikellex, a s-iwet kra n tsegnatin s lehduṛ, sakin a t-yer am ssaεa yeqqen deg ufus-is, s anda i s-yehwa a t-yawi neγ a t-yerr.
Maca yiwen-nni ulac melmi i s-icuf aqenduṛ, acku ulac akk deg wacu i t-yeḥwağ yerna yenna-yas i wul-is, fiḥel ma wwiγ ddnub n lkasaṛna-inna n warraw-is. Ameẓẓalu-agi yal ssuq d netta i d amezwaru γur-s. Dacu yettgabaṛ wemcum?
Yettlus aqenduṛ d acebḥan am winna n Joseph Ratzinger ( Benoît XVI ), ireffed-it-id seg tecdaṭ-nni n zdat seg idaṛṛen ḥala ma d ddaw temgerṭ-is, yettadam nnig wayen i wumi zemren yecwariyen n izembyal n yeγyal di sin.Widak akk yeznuzun di ssuq wa yessen-it, wa yetteddu a t-yissin. Iles-is ziḍ am tamment, yettmeslay s yisem n nnbi d ṣṣuḥaba, ladγa ttqadaṛen-t akken llan. Ansi iεedda ad yeččaṛ afus-is s wayen a yessiweḍ s iciwi-s, da ad yeddem semmus ( 5 ) n tfirsin, da d arḍel n lmeεjun, dahi d taqeṛεett n uberyanti...atg. Mi teččuṛ telwaḥt-nni yettaken anzi γer tin n ubilduziṛ mar a tali, ad iεeddi yakk fell-asen, yeqqaṛ-asen ğğiγ-ken di sslama n ṛebbi, ihi ar ssuq d-iteddun ma yekteb uxellaq „ εezza wa ğella“!
Ass-nni wissen dacu n wugur i t-yewten, ifaq-as yiwen seg widak-nni yeznuzun di ssuq, netta argaz-nni d yiwen i d-asen-yessnen i at ddemyaṭi-agi, iwala-t mi yettεemmiṛ tijujtin, yeğğa-t akken d-yelha yettarra ṣṣerf i yiwen wemγar, yessenser idaṛṛen-is.
Yessaked kan umeẓẓallu-nni γer deffir-s, yufa yedfeṛ-d wergaz-nni leεqab-is yerna s tazla. Iγawel isurrifen-is, yurar-itt amzun iḥar kan, acku yugad a tt-yesfiq γef yiman-is.
Akken yeffeγ si ssuq, yekcem γer ṛṛeḥba n yezgaren, yuγal yetteddu kan s ttawil, ur yugad ara yakk sakin a t-id-yelḥeq wergaz-nni seg wakken yeεqel-it d amuḥṛic, yeẓra yessefk ad yili wemdan am winna γur-s isalli llan ataṣ n imeẓẓulla yellan am netta di ssuq.
Lemmer a d-yeğğ tagnitt kan tamecṭituḥt sselεa-s, ad tedṛu yid-s am win yetteklen γef wemcic ad as-iεas turin. Akken yessuli leḥsab-is i teffeγ, argaz-nni yuγal s amḍiq-is. γas ma akukru yeffeγ seg ul n umeẓẓallu, maca icekkaben-is ttergigin. Yessaweḍ-it sidi-s εebdelqadeṛ Ğilali almi d zdat yiwen-nni n taddart-is d warraw-is yellan di ṛṛeḥba, teγli-yas yakk sselεa-nni i d-yuker si tergigit-nni yugaren tin n tkekkuct. Lemmer teqqim sselεa-nni tuzzar kra n tegnitt tamecṭuḥt di tγerγeṛt, talli imiren a tt-rren yezgaren d rmim.
Seg wakken isuγ weγyul di lebḥer, yezlem yiwen-nni yiwet n tkebbanit kan seg ubaṭayu-nni yesεa, zeḍmen γef lerbaḥ-nni yeγlin, din din rran tiγawsiwin s imeḍqan-nsnen, tissegnit mačči teqqim tuzzar, am akken ssulin-as i umeẓẓallu aεebbuḍ am win yessalay baba-tsen i yemma-tsen, yeddem tadist n sselεa.
Akken tεedda tegnitt-nni, tebṛeq deg igenni, tezlez tmurt akka acemma, yessawel rrεud, smermγen yakk yezgaren, beccen yeγyal γef yiwet n tikkelt, terwi, tebberwi. Acuγer?
Yewweḍ-d lawan ideg yesla yiwen-nni yemmeslay fell-as wemdan ameslay yesnecṛaḥen ul-is, yenna-yasen umeẓẓallu-nni i warraw-is: Umedra! Umedra! Ad yeḥrez ṛebbi baba-twen i ken-id-yessufγen d imuḥṛicen! Tettuṛebbam yerna d tidett a tarwa!
γlin-as-d imeṭṭawen si tmendit i yiwen yerna seg imiren ur yeqqim ara d yiwen kan, yuγal d mraw ( 10 ). Yegray-as-d yiwen wezger ur t-yezzenz ara, γas akken mačči d ayla-s yezgaren, s lijaṛa i ten-ikes, εeddan-d d yiwen uεessas mi d-uγalen s axxam, iseddq-as-t.
Yenna-yas ujenniw-is, ali s ufella n tqubett, yuli, yenna: Atan ay aεessas, wagi d lmektub-ik, ayen yebγun yili, anef ad yili! Ulac ataṣ n wussan am assa.
Tameddit yečča imensi s sekksu d bibṛas, acku ur wwiḍen s axxam almi d tikli ad yeγli yiḍ, γef ayen ur tessew ara tmeṭṭut-is ikerciwen d dewwaṛa i d-yuγ si ssuq.
Yessuli kan učči, yefser iman-is deg usu ad yeṭṭes, ula d ilibuḍen-nni d-yewwi mmi-s seg iqubac ur ten-yeεriḍ ara ma zgan-as-d, yesred, yeεya.
Akken isers iγsan-is, yesla i usiwel n umeẓẓallu-nni i d-yemlal di ṛṛeḥba. Yusa-d akken ad iẓer ma yella ifaq –as d tukarḍa i d-yuker sselεa-nni si ssuq neγ ala, acku netta d ameẓẓallu yessnen awal n ṛebbi-s akken yessefk, yugad ad slen at taddart s rredmat-is.
Seg akken γur-s asirem ameqqṛan daγen ulac dacu yezṛa fell-as mraw ( 10 ), yewwi-as-tt-id ansi yeṛγa lebḥeṛ, yenna-yas: Arraw-ik llah ibarek leεmeṛ ẓriγ akk di ddunit ssiεqat i ten-yecban u yerna ẓriγ daγen ur zzmiren ara ad ffγen akka llan lemmer argaz lεali n aba-tsen ur yeγlib ara sputnik deg wenṭag d leqfaza. Seg wass-mi d-cfiγ i yemma-s n ddunnit, ssawḍeγ-d axxam-nwen, “ladγa ya ḥesṛa baba-k ad yeṛḥem ṛebbi iγsan-is” d axxam n lmumnin u kečč akken i k-ssneγ mačči d lεaṣi i telliḍ. Yak teẓriḍ daγen ula d kečč mebla ma nniγ-ak kra, mačči d lγaci i yettagaden medden, yewεeṛ ma iḥeqqeṛ-ik lğamaε, wexxam n ṛebbi.
Yerra ad as-yini s temdyazt-is, d lεib ad slen medden s umeẓẓallu am nekk ffγeγ lemdaheb i ṛbeεṭac, sseṛ-iyi a k-yesseṛ baba ṛebbi! Mraw ( 10 ) ur yeẓri anida tterḍiqen-t, ulac akk γur-s isalli n wayen yedṛan di ssuq, maca seg mi i d-as-yenna umeẓẓallu yak teẓriḍ daγen ula d kečč mebla ma nniγ-ak kra, yerra-yas tiririt, yennay-as:Ẓriγ, ẓriγ a sidi, γas kkes anezgum i wul-ik yerna a k-iεuz ṛebbi γef imeslayen-agi n at ṣwab d lḥeṛma!
Amakraḍ-nni yuγal s talwit deg ul s axxam-is, mraw ( 10 ) yewwi ti&i&it deg uqeṛṛuy-is teḥma, yekcem s usu. γas akken yebred, yeεya, maca ggummant ad qqnent wallen-is, yesseqdac allaγ, yettnadi ad yaf γef wacu i s-d-yemmeslay umeẓẓallu-amakraḍ. Akken d tiki ad teflali tafat, d lawan ad yali wass, iγil yufa-d tidett yellan.
Amakraḍ-ameẓẓallu m´akken d as-d-yemmeslay γef warraw-is yerna yessegray-as-d awal-nni n yewεeṛ ma iḥeqqeṛ-ik lğamaεa, yenna-yas wul-is, ufiγ-tt-id tura. Yegzi ira a s-yini, kunwi d tawacult igerrzen ladγa lemmer a tt-rnum taẓallit.
Tigzi yakk d tiḥeṛci dduklent deg allaγ-is am akken qqaṛen at zik: “ Dduklent Sala d Mala, ṭṭfent abrid γer tala”. Yessak-id arraw-is qeccuc, meccuc imiren, wellhen iqeṛṛay-nsen metwal tazuliγt, bdan taẓallit s ssunna, ẓullen lefjer.
Uγalen mraw ( 10 ) d warraw-is ur d-tt-nejmaεen ara yakk seg weḥnunef γef igertyal n lğamaε. Argaz yeğğa yiwet n tamart taberkant, lemmer ad yekcem yes-s γer lğennet lemmer tella, ulawen n imezdaγen-is ad uγalen d ixxamen n rrebrab d tugda yerna ttesbiḥ ger ifassen-is ma d icenfiren-is am tyuẓaḍ mar a s-qaqayent seg uslebleb n wawal n ṛebbi-s d weḥmad deg-s. Arraw-is irennu-yasen yiwen uxuni taγur-i deffir tẓallit n lεica. Uγalen zeddigit γef zik, yal ass n lğemεa d ucaf yerna „tweḍayen“ daγen sḍis ( 6 ) n tikkal deg ass, ssiriden timeccacin-nsen.
Yal ass ttnernin di tegzi akken ttnernin di lqed, ẓran, faqen, ldint wallen-nsen, slan amzun walan amek i d-yessensar wuccen iman-is zdat icenga-s yal mar a yewḥel s tikci ufus n ṛebbi-s.
Ḥemmlen-t akken ḥemmlen James Bond wid yettwalin isura-s, acku ayen iran yella neγ yedṛa, taggara ad tafeḍ yemnaε s lqedṛa n ṛebbi-s yerna ulac win yeddan di lğeṛṛa-s imiren ur yuγalen ara ula d netta d mraw ( 10 ) mačči d yiwen kann.
Dacu d-yeggran tura a t-id-yini wemdan?
„ Anadi, tifin“.
Yella ulac win yettmeslayen fell-as, yuγal ansi iεedda, ḥala γur-s i yessenεaten akk iduḍan.
A wer uγalen widak iḥemmel wul am netta!
Essaid Ait Maamar